ใครเป็นผู้แต่งลูกหมูสามตัวและมีประวัติอย่างไร?

นึกถึงนิทานคลาสสิกที่เล่ากันต่อมาหลายยุคสมัย 'ลูกหมูสามตัว' เป็นหนึ่งในเรื่องที่ติดหูเด็กๆ ทั่วโลก แต่จริงๆ แล้วมันไม่มีผู้แต่งคนเดียวชัดเจน เพราะเป็นนิทานพื้นบ้านที่ถูกเล่าสืบต่อกันในอังกฤษมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 19 โดยมีการบันทึกครั้งแรกในหนังสือ 'English Fairy Tales' ของโจเซฟ จาคอบส์ ปี 1890 ความน่าสนใจคือ เรื่องนี้สะท้อนวัฒนธรรมการเล่านิทานแบบมุขปาฐะ ที่ปรับเปลี่ยนเนื้อหาไปตามท้องถิ่น บางเวอร์ชันมีแค่หมูสองตัว บางเรื่องจบแบบโหดร้ายกว่าที่เราคุ้นเคย มันถูกดัดแปลงจนกลายเป็นสัญลักษณ์ของ 'ความขยัน' ที่ชนะ 'ความเกียจคร้าน' ในเวอร์ชันสมัยใหม่ที่ให้ลูกหมูตัวที่สามสร้างบ้านอิฐเป็นฮีโร่

ตั้งแต่ยังเป็นเด็ก นิทานเรื่องนี้เป็นหนึ่งในเรื่องที่ฉันชอบฟังมากที่สุด เพราะมันง่ายแต่แฝงบทเรียนชัดเจนและติดหูได้ตลอดชีวิต ฉันมักจะนึกภาพหมูแต่ละตัวที่เลือกวัสดุสร้างบ้านต่างกันและต้องเผชิญหน้ากับหมาป่าใหญ่ การเล่าแบบที่อ่านในหนังสือฉบับคลาสสิกมักอ้างถึงการรวบรวมโดย Joseph Jacobs ซึ่งปรากฏในคอลเล็กชัน 'English Fairy Tales' ของเขาในปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 มุมมองส่วนตัวคือฉันเห็นว่างานรวบรวมของ Jacobs ไม่ได้เป็นการเขียนนิทานต้นฉบับ แต่เป็นการบันทึกนิทานพื้นบ้านที่ฝังลึกอยู่ในวัฒนธรรมอังกฤษและยุโรปตะวันตก เขาเกิดที่ออสเตรเลียแต่ทำงานหลักในอังกฤษ ดังนั้นเมื่อพูดถึงเวอร์ชันที่เป็นที่รู้จักในโลกภาษาอังกฤษ คนมักจะบอกว่าเรื่องนี้ 'มาจากอังกฤษ' โดยอ้างถึงงานรวบรวมของเขา แต่ต้องย้ำว่าต้นตอของนิทานแบบนี้คือปากต่อปากและไม่มีผู้แต่งเดี่ยวชัดเจนอย่างที่หนังสือสมัยใหม่มักจะทำให้เข้าใจง่ายขึ้น

เรื่องราวของ 'ลูกหมูสามตัว' อยู่ในความทรงจำเด็กๆ ของฉันเหมือนกลิ่นขนมปังอบ เติบโตมากับหนังสือภาพที่มีฉากหมูสร้างบ้านจากฟาง ไม้ และอิฐ ทำให้ฉันมองนิทานนี้เป็นเรื่องพื้นบ้านมากกว่าจะเป็นงานเขียนของคนคนเดียว ผู้แต่งเดิมจึงไม่มีชื่อชัดเจนเพราะเรื่องถูกเล่าสืบต่อกันแบบปากเปล่ามาเป็นเวลานาน ก่อนจะมีการจดบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรในศตวรรษที่ 19 และถูกดัดแปลงซ้ำแล้วซ้ำเล่า ความรู้สึกส่วนตัวคือความไม่มีชื่อผู้เขียนทำให้เรื่องนี้ยืดหยุ่นและมีชีวิต ตรงที่คนเล่าแต่ละคนจะเติมมุขหรือบทเรียนตามยุคสมัย เวอร์ชันภาพยนตร์สั้นของ 'Three Little Pigs' จากยุคคลาสสิกเคยทำให้ฉันหัวเราะและกลัวไปพร้อมกัน แต่แก่นของนิทาน—ความขยัน ความคิดรอบคอบ และบทลงโทษของความประมาท—ยังคงคมชัดไม่ว่าใครจะเล่าอย่างไร

นิทานพื้นบ้านเรื่องนี้ไม่มีผู้แต่งคนเดียวที่แน่นอน แต่ถ้าพูดถึงฉบับภาพที่คนจดจำได้ชัดเจน ฉบับที่เล่าใหม่และวาดภาพประกอบโดย Paul Galdone ถือเป็นหนึ่งในคู่ที่โด่งดังมาก ฉันโตมากับหนังสือฉบับนี้ที่ภาพวาดของหมูทั้งสามและหมาป่าถูกถ่ายทอดด้วยเส้นและโทนสีที่จับต้องได้ การจัดวางภาพในหน้ากระดาษให้จังหวะเรื่องราวชัดเจน ทำให้ตอนที่หมาป่าเป่าบ้านฟางและบ้านไม้มีความตื่นเต้นจนอยากส่งต่อให้คนรุ่นหลัง เมื่อมองย้อนกลับ ฉบับของ Galdone ไม่ได้แค่เล่าเหตุการณ์ตามต้นฉบับเท่านั้น แต่ยังเสริมบุคลิกตัวละครผ่านภาพ ทำให้เด็กๆ เข้าใจบทเรียนและสนุกกับการอ่านมากขึ้น นี่เป็นเหตุผลที่ฉบับนี้ยังคงถูกพิมพ์ซ้ำและครองใจผู้อ่านหลายรุ่น

ต้นตอของเรื่องเล่านี้มีรสชาติเหมือนนิทานที่ถูกเล่าต่อกันรอบกองไฟมานานก่อนจะกลายเป็นหนังสือเด็กที่เราคุ้นเคยกัน ฉันชอบนึกภาพฉากแรกที่ผู้ฟังรุ่นเก่าพูดถึงหญิงชราคนหนึ่งที่เดินเข้าบ้านของหมีสามตัวแล้วลองของทุกอย่าง เรื่องราวเวอร์ชันที่ได้รับการบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรเวอร์ชันแรกมักยกให้กวีชาวอังกฤษ Robert Southey ซึ่งเป็นผู้เขียนฉบับที่พิมพ์ขึ้นในศตวรรษที่ 19 โดยเวอร์ชันของ Southey นั้นใช้ตัวละครเป็นหญิงชราที่แอบเข้าบ้านหมีและสร้างความยุ่งเหยิงต่างจากที่เด็ก ๆ รู้จักในปัจจุบัน ฉบับนั้นมักถูกอ้างอิงเมื่อพูดถึงต้นฉบับของ 'หมีสามตัว' เพราะมันเป็นครั้งแรกที่เรื่องถูกตีพิมพ์และเผยแพร่ในวงกว้าง จากมุมมองของคนที่ชอบจับรายละเอียดเชิงวรรณกรรม ผมคิดว่าสิ่งที่น่าสนใจคือการเปลี่ยนแปลงตัวละครและโทนของเรื่องเมื่อมันถูกดัดแปลงเป็นหนังสือเด็ก ผลงานฉบับต่อมาที่ตีพิมพ์อย่างแพร่หลายได้ปรับหญิงชราเป็นเด็กผู้หญิงตัวเล็ก ทำให้เรื่องดูน่ารักและเข้าถึงเด็กมากขึ้น—การเปลี่ยนนี้เกิดขึ้นในศตวรรษที่ 19 เมื่อหนังสือภาพสำหรับเด็กเริ่มเป็นที่นิยมและภาพประกอบมีบทบาทในการกำหนดโทนของเรื่อง เหตุการณ์เล็ก ๆ เช่นการลองชาม ขาเก้าอี้ และเตียงของหมีทั้งสาม ถูกใช้เป็นสัญลักษณ์ให้เด็ก ๆ เข้าใจเรื่องอุณหภูมิ ความพอดี และผลของการอยากรู้อยากเห็น ท้ายที่สุดแล้ว ฉันเห็นว่าเสน่ห์ของ 'หมีสามตัว' อยู่ที่ความเรียบง่ายและความยืดหยุ่นของมัน—มันสามารถเป็นนิทานเตือนใจหรือเป็นเรื่องสนุกสำหรับเด็ก ขึ้นอยู่กับคนเล่าและบริบท การที่เรื่องราวผ่านมือผู้เล่าและนักวาดหลายยุคหลายสมัย ทำให้มันมีทั้งรอยยิ้ม ความขำ และบทเรียนเล็ก ๆ แทรกอยู่ จบด้วยภาพเด็กน้อยหรือหญิงชราที่ถอยออกมาจากบ้านหมี มันยังคงเป็นเรื่องเล่าที่เรียกความอบอุ่นและความขบขันได้เสมอ

นิทานพื้นบ้านอย่าง 'ลูกหมูสามตัว' มักจะไม่มีผู้แต่งต้นฉบับที่ชัดเจน เพราะเป็นเรื่องเล่าจากปากต่อปากมาก่อนจะถูกพิมพ์เป็นหนังสือ ผมมองว่าเมื่อพูดถึงฉบับแปลภาษาไทย สิ่งที่ต้องเข้าใจก่อนคือคำว่า 'ผู้แต่ง' กับ 'ผู้แปล/ผู้เรียบเรียง' มักจะแยกจากกันอย่างชัดเจน: ต้นเรื่องเป็นเรื่องพื้นบ้านจากภาษาอังกฤษหรือยุโรป มีการบันทึกครั้งแรกในรูปแบบงานพิมพ์ตั้งแต่ศตวรรษที่ 19 ส่วนฉบับภาษาไทยที่วางขายตามร้านหนังสือหลายเล่มจะระบุว่าเป็นการ 'เรียบเรียง' หรือ 'แปลและเรียบเรียง' โดยนักเขียนเด็กไทยหลายคน ฉะนั้นคำตอบสั้นๆ คือไม่มีผู้แต่งฉบับแปลเดียวเจ้าของลิขสิทธิ์ตลอดกาล แต่มีผู้แปลและผู้เรียบเรียงหลายคนตามแต่ฉบับที่ถือเป็นเวอร์ชันประจำบ้านของแต่ละคน

นิทานเรื่องหนึ่งที่ฉันโตมากับมันคือ 'ลูกหมูสามตัว' ซึ่งต้นฉบับสืบมาจากอังกฤษ ภาพจำของฉันคือเวลากลับไปอ่านเล่มรวมนิทานเก่าที่มีถ้อยคำแบบอังกฤษโบราณ เรื่องนี้ไม่ได้มีผู้แต่งคนเดียวแบบนวนิยายสมัยใหม่ แต่เป็นนิทานพื้นบ้าน (folktale) ที่หมุนเวียนเล่าต่อกันมาในสังคมอังกฤษ ก่อนจะถูกบันทึกลงในคอลเล็กชันโดยนักรวบรวมชาวอังกฤษในศตวรรษที่ 19 ทำให้คนทั่วไปมักระบุประเทศต้นกำเนิดว่าเป็นอังกฤษ ฉันชอบคิดว่าความเป็นพื้นบ้านแบบนี้คือเสน่ห์ จริงๆ แล้วเรารับเอาเวอร์ชันที่ผ่านการตีความและดัดแปลงจากทั้งหนังสือและเวทีการ์ตูน แต่รากแก้วหลักของมันยังชัดเจนว่าอยู่ในวัฒนธรรมของเกาะอังกฤษ ในฐานะคนที่ชอบเปรียบเทียบเวอร์ชันต่างๆ ฉันมักย้ำกับเพื่อนว่าการบอกว่าใครเป็นผู้แต่งคนแรกจึงไม่ชัดเจนเท่าการยอมรับว่ามันมาจากประเพณีการเล่านิทานของอังกฤษ ซึ่งอธิบายได้ว่าทำไมสำนวนและโครงเรื่องถึงสะท้อนค่านิยมและสภาพแวดล้อมแบบอังกฤษแท้ๆ

นิทานพื้นบ้านอย่าง 'ลูกหมูสามตัว' มักไม่มีผู้แต่งแน่นอนและถูกเล่าต่อกันมาเป็นทอดๆ จนมีหลายเวอร์ชันที่ต่างรูปแบบกันไป ในฐานะคนที่ชอบเก็บหนังสือเด็ก ฉันสังเกตว่าเล่มไทยส่วนใหญ่จะระบุคำว่า 'แปลโดย' หรือ 'เรียบเรียงโดย' บนปกหรือหน้าสิทธิบัตร แต่ชื่อผู้แปลจะแตกต่างกันไปตามสำนักพิมพ์และคอลเลกชัน บางฉบับเป็นการแปลตรงๆ จากภาษาอังกฤษ บางฉบับเป็นการเรียบเรียงให้เหมาะกับเด็กไทยมากขึ้น เมื่อมีคนถามว่าฉบับภาษาไทยแปลโดยใคร คำตอบที่ตรงที่สุดคือ: ขึ้นกับฉบับที่ถืออยู่ หากต้องการความชัดเจนให้ดูหน้าสิทธิบัตรของเล่มนั้น เพราะนิทานเรื่องนี้ถูกแปลและดัดแปลงโดยนักแปลหลายท่านตามยุคสมัย ฉันมักยิ้มเมื่อเห็นวิธีเล่าใหม่ๆ ที่ทำให้เรื่องคลาสสิกนี้ยังมีชีวิตในชั้นหนังสือเด็กยุคปัจจุบัน

เรื่องราวคลาสสิกอย่าง 'ลูกหมูสามตัว' มีที่มาที่น่าสนใจมาก แม้หลายคนจะคุ้นเคยกับเวอร์ชันดิสนีย์ แต่ต้นฉบับจริงๆ เป็นนิทานพื้นบ้านอังกฤษที่ถูกบันทึกครั้งแรกโดย James Orchard Halliwell-Phillipps ในปี 1843 ในหนังสือ 'Nursery Rhymes and Nursery Tales' ความน่าสนใจคือเนื้อเรื่องเดิมแตกต่างจากที่เรารู้จักในปัจจุบันมาก ลูกหมูตัวที่สามไม่ได้ใช้อิฐสร้างบ้าน แต่ใช้ต้นไม้ที่มีหนามเพื่อป้องกันหมาป่า นิทานนี้ถูกปรับเปลี่ยนเรื่อยมาจนถึงเวอร์ชันที่รู้จักกันทั่วไปในศตวรรษที่ 20 ซึ่งเสริมข้อคิดเรื่องความขยันและความรอบคอบได้ชัดเจนขึ้น