ใครเป็นผู้แต่งแฮนเซลกับเกรเทล?

แบบตรงไปตรงมา เรื่อง 'แฮนเซลกับเกรเทล' ถูกบันทึกโดยพี่น้องกริมม์ ยาค็อบกับวิลเฮล์มกริมม์ ฉันมองว่าพวกเขาทำหน้าที่เหมือนผู้รวบรวมสารานุกรมของนิทานพื้นบ้าน มากกว่าจะเป็นผู้ประดิษฐ์เรื่องใหม่ขึ้นมา ชุดงานที่รวบรวมออกมาครั้งแรกเผยแพร่ในช่วงต้นศตวรรษที่ 19 และชื่อของพี่น้องกริมม์จึงกลายเป็นชื่อที่ผู้คนนึกถึงเมื่อต้องการอ้างอิง

ส่วนสำคัญที่ฉันมักจะเล่าให้คนฟังเมื่อถูกถามคืออย่าลืมว่าเรื่องแบบนี้มีต้นกำเนิดจากปากต่อปาก ทำให้มีหลายเวอร์ชันและผ่านการแก้ไขมาหลายรอบ ตัวอย่างเช่นมีการนำเรื่องนี้ไปดัดแปลงในรูปแบบต่างๆ ทั้งละครเวทีและโอเปร่าอย่าง 'Hänsel und Gretel' ของ Engelbert Humperdinck ซึ่งเปลี่ยนมุมมองและโทนของเรื่องไปอีกทางหนึ่ง การรู้ว่าพี่น้องกริมม์เป็นผู้รวบรวมช่วยให้ฉันเข้าใจว่าทำไมบางฉากจึงดูโหดร้าย แต่บางครั้งก็เต็มไปด้วยสัญลักษณ์เพื่อส่งต่อบทเรียนหรือเตือนใจผู้ฟัง รุ่นต่อรุ่นยังปรับแต่งนิทานให้เข้ากับยุคสมัย และนั่นคือเสน่ห์ที่ทำให้เรื่องไม่เคยตายลงจริงๆ

ในโลกของนิทานพื้นบ้านที่ฉันโตมาอยู่กับมัน เนื้อเรื่องของ 'แฮนเซลกับเกรเทล' มักจะถูกนึกถึงอย่างรวดเร็วว่าเป็นงานเขียนของพี่น้องกริมม์ แต่ความเที่ยงตรงของคำว่า 'ผู้แต่ง' ยังต้องแยกให้ชัด: เรื่องนี้ถูกบันทึกและตีพิมพ์โดยยาค็อบ กริมม์ และวิลเฮล์ม กริมม์ ซึ่งรวมเล่มลงในชุด 'Kinder- und Hausmärchen' เมื่อราวต้นศตวรรษที่ 19 แท้จริงแล้วพวกเขาทำหน้าที่เป็นผู้รวบรวมและแก้ไขนิทานพื้นบ้านที่เล่าต่อกันมา ไม่ใช่ผู้สร้างเนื้อเรื่องขึ้นมาใหม่จากศูนย์ ฉันจึงมองบทบาทของพี่น้องกริมม์เหมือนคนที่จับภาพความทรงจำร่วมของชุมชนใส่เป็นรูปเล่มให้คนรุ่นหลังได้อ่าน

การอ่านฉบับที่พี่น้องกริมม์บันทึกทำให้ฉันสนใจความเปลี่ยนแปลงของเนื้อหาเมื่อเวลาผ่านไป เรื่องราวบางส่วนถูกปรับให้มีโทนสนุกหรือน่ากลัวต่างกันไปตามการแก้ไขเพื่อให้เหมาะกับผู้อ่านสมัยนั้น บ่อยครั้งที่ฉากบ้านขนมหวานหรือแม่มดถูกเน้นเป็นภาพสัญลักษณ์ของความน่ากลัวและการทดลองความเฉลียวฉลาดของเด็กๆ แต่ต้นตอของพล็อต — เด็กหลงป่า ถูกทอดทิ้ง การเอาชีวิตรอด ต่อรองกับผู้ใหญ่ — ล้วนมีรากมาจากนิทานปากต่อปาก แหล่งกำเนิดของเรื่องนี้เก่ากว่าเอกสารของพี่น้องกริมม์มาก ฉันยังนึกถึงการเปรียบเทียบกับเรื่องพื้นบ้านอื่นๆ อย่าง 'Hop-o'-My-Thumb' ที่แสดงให้เห็นว่า motif การทิ้งเด็กและการใช้ไหวพริบเพื่อรอดมีอยู่ในหลากหลายวัฒนธรรม

การรับรู้ว่าใครคือผู้รวบรวมมากกว่าจะเป็นผู้แต่งเปลี่ยนวิธีที่ฉันเล่าเรื่องนี้ให้ลูกหลานหรือเพื่อนๆ เวลาที่อ่านออกเสียงให้ฟัง ฉันมักจะบอกว่าเรื่องที่อยู่ในหนังสือไม่ได้เป็นเพียงจินตนาการของคนเดียว แต่เป็นผลรวมของร้อยเสียงจากอดีตที่ยาค็อบและวิลเฮล์มตั้งใจเก็บรักษาไว้ เรื่องราวอย่าง 'แฮนเซลกับเกรเทล' จึงกลายเป็นกระจกสะท้อนทั้งความหวาดกลัว ความฉลาด และค่านิยมของสังคมยุคหนึ่ง ซึ่งนั่นแหละทำให้มันยังคงมีพลังเมื่อเราหยิบมาเล่าใหม่และตีความอีกครั้ง