Novels by Sir REDz

Ang pagbabalik ni Leo ay hindi katapusan ng hirap — ito ang simula ng mas mahirap na bahagi. Hindi nababalik ang tiwala sa isang yakap o sa isang paghingi ng tawad. Ito ay itinatayo muli, dahan-dahan, sa bawat araw na nagdaraan. Sa unang linggo, tahimik ang aming tahanan. Walang sigawan, walang pagtatalo — ngunit may pag-iingat sa bawat galaw. Kapag lumalabas si Leo, tinitingnan ko ang kanyang likuran — hindi dahil ayaw kong pumunta siya, kundi dahil takot akong baka hindi na siya bumalik. At alam niya iyon. Kaya sa bawat pag-alis, sinasabi niya kung saan pupunta, kailan babalik, at kung sino ang kasama — hindi dahil inuutusan ko siya, kundi dahil siya mismo ang nagpasya. “Hindi ko nais na magtago,” sabi niya isang umaga bago lumabas. “Kung kailangan mong malaman ang bawat hakbang ko upang makapagtiwala ka muli… ibibigay ko iyon nang kusa.” Tumango ako, pinipigilan ang luha. “Hindi ko nais na maging tanikala ka ulit.” Hinaw

Tatlong linggo na ang lumipas mula nang lumisan si Leo. Ang tahanan ay naging mas tahimik — hindi payapa, kundi puno ng bakas ng mga alaala na tila kailanman hindi naaalis. Ngunit sa kabilang dako, sa maliit na bahay sa gilid ng gubat, tila may ibang kwentong nagaganap — isang kwento na unti-unting nagpapakita ng tunay nitong anyo. Sa simula, ang lahat ay tila perpekto kay Leo. Si Elena ay laging nakangiti, laging handang makinig, laging may malambing na salita. Ngunit habang tumatagal, napansin niya ang maliliit na bagay — bagay na dati ay hindi niya napapansin sa liwanag ng kanyang paghanga. Isang hapon, nagbalik siya galing sa paglalakad sa bukid — pagod ngunit may dalang magandang balita. “Elena, nakausap ko ang mga magsasaka! Masaya sila sa pagtulong natin — sinasabi nilang magiging masagana ang ani ngayong taon!” Inaasahan niyang matutuwa ito. Ngunit imbes na magalak, nagbago ang mukha ni Elena — naging walang pakialam. “Bakit mo inuubos ang oras

Ang gabing iyon ay tila walang katapusan. Habang nakahiga ako sa aming kama — ang kama na dating puno ng pagtawanan at paglalambing — ang tanging naririnig ko ay ang sarili kong paghinga at ang katahimikan na iniwan ni Leo nang lumabas siya. Hindi siya umuwi nang gabing iyon. Kinabukasan, pagkasilip ko sa bintana, nakita ko ang buong bayan na tila may alam — ang mga tingin, ang pag-iwas, ang bulungan kapag dumadaan ako. Ang pagkawala niya ay hindi na lihim. At ang pagkakasama niya kay Elena ay naging kwento na sa bawat sulok. Naglakad ako patungo sa pampang — doon ko naramdaman na siya naroon. At tama ako. Nakatayo sila sa ilalim ng punong akasya, malapit sa isa’t isa. Si Elena ay nakatingala sa kanya, hawak ang kanyang kamay nang mahigpit. Si Leo naman ay nakatingin sa malayo — magulo ang isip, naghihirap magpasya. Hindi ako nagtago. Lumakad ako nang direkta sa kanila. Nang makita ako, hindi umalis si Elena. Sa halip, lalo niyang hi

Ang mga sumunod na araw ay tila paglalakad sa lupang laging lumulubog. Sa bawat pagtatangka kong lapitan si Leo, may pader na tumatayo sa pagitan namin — pader na hindi nakikita ngunit ramdam sa bawat tingin, bawat sagot, bawat pag-iwas. Isang gabi, naghihintay ako sa kanyang pagbabalik hanggang sa kalaliman ng gabi. Nang dumating siya, ang kanyang damit ay may amoy ng pabango — hindi ang akin, kundi mabango, matapang, at banyaga. Nang makita akong naghihintay, hindi siya nagulat — tila inaasahan na niya ang pagtatanong ko. “Saan ka galing?” tanong ko, ang boses ay nanginginig sa pagpipigil ng sakit. Huminga siya nang malalim, inalis ang kanyang sombrero, at inilapag sa mesa. “Sa pampang. Nag-usap kami tungkol sa darating na kalakalan.” Tumingin ako sa kanya nang diretso. “Nag-iisa ba kayo?” Sandaling tumahimik siya. “Oo. Bakit?” Lumapit ako nang kaunti. “Huwag mo akong magsinungaling, Leo. Amo

Ang mga sumunod na araw ay tila dahan-dahang paglubog ng araw — hindi biglang dilim, kundi unti-unting pagkawala ng liwanag, hanggang sa ang tanging natitira ay malalim na anino sa pagitan namin. Si Leo ay gumigising nang maaga, nag-aayos nang mas maingat, at lumalabas nang walang tiyak na oras ng pagbabalik. Kapag nasa bahay naman siya, ang kanyang isip ay nasa ibang dako — ang tingin sa akin ay mabilis, pilit, tila naghahanap ng pagkakataong lumayo. Isang hapon, nagbalik siya nang huli na — ang damit ay may kaunting dumi ng lupa, ang mukha ay may halong pagod at… saya. Nakita ko ang pagngiti niya sa sarili habang nagtatanggal ng sapatos, tila may magandang alaala na ayaw niyang bitawan. “Saan ka galing?” tanong ko, ang boses ay mahina, pilit na hindi nagpapakita ng takot. Nagulat siya nang bahagya, tila hindi niya inaasahang naroon ako. “Ah… sa ilog. Tiningnan ko lang ang pagtatayo ng bagong tulay.” Tumingin ako sa kanyang mga mata

Halos limang taon na ang lumipas mula noong naghilom ang lahat sa aming bayan. Ang dating pagkakawatak-watak ay napalitan ng pagkakaisa; ang dating takot ay naging pag-asa. Araw-araw ay tila masaya — ngunit sa likod ng bawat ngiti, may maliliit na bagay na unti-unting nagbabago. Si Leo ay naging mas abala — sa bukid, sa pagpupulong, sa pagtulong sa karatig-bayan. Hindi ko siya masisisi; ang kanyang puso ay talagang mapagbigay. Ngunit napansin ko ang pagbabago: madalas siyang malayo sa pag-iisip, hindi na siya nakatingin sa akin nang matagal gaya ng dati, at may mga gabi na pumapasok siya sa silid nang tahimik, tila may iniisip na ayaw niyang ibahagi. “Pagod ka ba, mahal ko?” tanong ko isang gabi, habang magkatabi kaming nakahiga sa banig, ang liwanag ng buwan ay pumapasok sa bintana. Humarap siya sa akin, ngunit ang kanyang ngiti ay hindi umabot sa kanyang mga mata. “Kaunti lang. Marami lang kasing inaasikaso.” Hinawakan ko ang kanyang kamay —

Lumipas ang mga taon. Hindi sa isang iglap nagbago ang lahat — walang mahikang nag-alis ng hirap, walang araw na nawala ang pag-aalala. Ngunit sa bawat paglipas ng panahon, lumalim ang pagkakaisa at lumalakas ang pagtitiwala. Ang nayon ay hindi na lamang nayon — naging sentro ng malawak na lupain, kung saan ang mga dating magkakahiwalay na pamayanan ay nag-uugnay sa pamamagitan ng mga daan, pagtutulungan, at pagkakaibigan. Ang pader na minsang ginamit upang maghiwalay ay ginawang pader ng mga kwento — bawat bato ay may nakasulat na pangalan, bawat sulok ay may alaalang iningatan. Sa isang maaraw na umaga, nagtipon ang lahat sa dakong iyon — matanda na ang ilan, may mga bagong mukha na lumaki nang hindi nakakakilala sa takot na minsang naghari sa lupain. Sa gitna ng liwasan, nakatayo ang mga taong naging bahagi ng lahat — hindi bilang mga bayani sa alamat, kundi bilang mga karaniwang tao na pumili ng di-karaniwang landas. Si Ana ay naging gabay

Dumaan ang ilang araw sa katahimikan — hindi ang katahimikan ng takot, kundi ng pag-iingat at pag-aaruga. Sa loob ng tahanang inilaan para sa kanya, nakahiga si Elara — dating Reyna Vespera — habang dahan-dahang gumagaling ang kanyang sugat. Ang kanyang mga mata ay hindi na matalas at puno ng poot; may pagod dito, ngunit mayroon ding bagong liwanag — ang pagtanggap na hindi siya nag-iisa. Umupo sa kanyang tabi si Valerius. Hawak niya ang kamay ng kapatid — ang kamay na matagal niyang hinanap, at sa wakas ay nahawakan na niya. “Akala ko… wala ka na,” bulong ni Valerius. “Akala ko sunog na ang lahat sa ating tahanan.” Tumingin si Elara sa kanya. “Ganoon din ako. Akala ko ikaw ay patay na. At nang malaman kong buhay ka… at kinatatakutan ka ng lahat… nag-isip ako na kaya mo akong kalimutan.” “Hindi,” mariing sagot niya. “Hindi kita kailanman nakalimutan. Sa bawat araw na lumilipas, ikaw ang hinahanap ko.” Ibinahagi ni Elara ang

Dumating ang Araw ng Pag-alala — ang araw na itinatakda ng mga ninuno upang alalahanin ang mga nawala sa panahon ng pagkakawatak-watak. Dati, ito ay araw ng pagdadalamhati, kung saan bawat pamilya ay nagluluksa nang mag-isa. Ngunit sa taong ito, magkakasama silang lahat sa dakong silangan — sa malawak na parang sa paanan ng bundok, kung saan nagtipon ang mga tao mula sa lahat ng lupain. Sa gitna ay nakatayo ang isang mahabang pader na gawa sa puting bato — wala pang nakasulat dito noong una. Ngunit sa umagang iyon, isa-isa nilang isinulat ang mga pangalan — hindi ng mga bayani lamang, kundi ng bawat isa: bata, matanda, mandirigma, magsasaka — ang lahat ng nawala dahil sa hidwaan, sa pagtataksil, sa paghihiwalay. Tahimik ang lahat habang nagsusulat. May mga tumutulo ang luha, may mga nakangiti nang bahagya habang binabanggit ang pangalan ng mahal sa buhay. Si Ana ang huling sumulat. Sa ibaba ng lahat, isinulat niya: “Hindi na kayo nawala nang walang kabu

Ilang araw na ang lumipas mula noong paghaharap sa burol. Ang hangin ay hindi na malamig at mabigat — may dalang amoy ng bagong usbong na dahon at lumalakas na ilaw ng araw. Ngunit sa kabila ng pagbabago sa paligid, alam ng lahat na hindi pa tapos ang lahat. Sa liwasan ng nayon, maagang gumagalaw ang mga tao. Hindi na sila naghihiwalay — magkakasamang naglilinis, nag-aayos, nagtatanim. Ang mga taga-ibayong ilog ay nagtuturo ng mas matibay na paggawa ng bakod; ang mga taga-bundok ay nagtuturo ng paggamot sa mga halaman; ang mga taga-gubat ay nagtuturo ng pagbabantay sa paligid. Ang dating pag-iingat ay napalitan ng pagtutulungan — dahan-dahan, ngunit tiyak. Nakatayo si Ana sa tapat ng Lumang Aklatan, kasama sina Lucas, Soraya, at Malikhar. Tumingin siya sa malayo — sa direksyong nilakbay ni Valerius. “Nagtataka ka ba kung babalik siya?” tanong ni Lucas, tila nababasa ang kanyang iniisip. Tumango si Ana. “Oo. Ngunit hindi dahil sa pagdududa — ku

Dumating ang araw na kinatatakutan at inaasahan ng lahat. Ang kalangitan ay kulay abong tingga — walang araw, walang ulap na gumagalaw, tila naghihintay din ang buong mundo. Sa ibabaw ng burol, nakatipon ang lahat: ang mga taganayon, ang mga taga-ibayong ilog, mula sa paanan ng bundok, at mula sa kabilong gubat. Magkakasama sila — hindi perpekto, hindi lahat ay magkakakilala, ngunit magkakampi. Sa unahan ay nakatayo sina Ana, Lucas, Soraya, at Malikhar. Sa likuran nila ay si Guro Eladio, hawak ang lumang aklat — ang talaan ng katotohanan na matagal nang itinago. Mula sa madilim na daan, lumabas ang hukbo. Hindi ito ang karaniwang kawal. Walang sigawan, walang pagmamalaki. Tahimik silang naglakad — mga aninong nakasuot ng itim na baluti, ang kanilang mga mata ay walang ningning. Sa gitna, nakasakay sa isang kabayong kulay abo, ay si Valerius. Matayog siyang tumingin — hindi sa mga sandata, kundi sa mga mata ng

Mula sa Lumang Aklatan, lumabas si Guro Eladio na may hawak na lumang balumbon — ang huling bahagi ng tala na naglalaman ng daan patungo sa pagkakaisa. “Hindi tayo nag-iisa sa lupaing ito,” sabi niya sa nagtipong lahat. “May iba pang pamayanan — sa ibayo ng ilog, sa paanan ng bundok, sa kabilong gubat. Matagal na silang nagtago, bawat isa sa sarili nilang pader, takot sa isa’t isa. Ngunit kung mananatili tayong hiwalay, tiyak ang pagkatalo natin.” Tumingin si Ana sa lahat. “Kailangan nating pumunta sa kanila. Hindi upang mag-utos, kundi upang mag-alok ng pagtutulungan — bago dumating si Valerius at sirain ang lahat.” Hinati nila ang pangkat sa tatlo — upang makarating nang mabilis sa bawat lugar. Ang unang pangkat — sina Ana at Guro Eladio — ay nagtungo sa Lupain sa Ibayong Ilog. Ang mga tao doon ay kilala sa pagiging matapang ngunit sarado ang pinto sa iba. Nang makita nila ang mga bisita, agad silang napaligiran ng mga mandirigma.