Waitress

Alexandra POV

Hindi ko mapigilan ang pamumula ng mukha ko habang suot ko ang ibinigay nilang uniporme. Isang simpleng puting polo shirt na bahagyang maluwag sa akin, at isang itim na palda na sadyang napakaikli—halos umabot lang sa itaas ng tuhod ko.

Tinitigan ko ang sarili ko sa maliit na salamin sa paligid. Hindi ako sanay. Hindi ito ang uri ng damit na suot ko noon kapag pumapasok ako sa eskwelahan o lumalabas kasama ang pamilya ko. Nakakahiya. Parang ibang tao ang nakikita ko sa salamin. Hindi ko akalain na dahil lang sa isang pagkakamali, dahil lang sa pagiging bulag ko sa pagmamahal, ay dadalhin ako ng kapalaran sa ganitong uri ng trabaho, sa ganitong uri ng lugar, at sa ganitong paraan ng pamumuhay. Yung dating Alexandra na puno ng pangarap at dangal, parang napalitan na ng babaeng kailangang ibaba ang sarili para lang mabuhay.

Huminga ako nang malalim at pinilit kong pakalmahin ang sarili ko. "Para sa kanila, Alexandra. Para kay Nanay, para sa mga kapatid mo, at para sa anak mo. Kaya mo 'to," bulong ko sa sarili ko habang hinahaplos ko nang dahan-dahan ang tiyan ko na bahagyang umuumbok pa rin kahit pilit kong tinatakpan ng damit.

Dumating si Lala, ang manager namin. Isang babaeng matapang ang mukha pero mabait ang mga mata. Pero mabait siya sa akin. Alam niya ang kalagayan ko—alam niyang nagdadalang-tao ako—kaya naging maunawain siya agad sa akin.

Hinawakan niya ang balikat ko at iniharap sa mesa na may laman na mga gamit sa pagpapaganda.

"Halika na, maglalagay ka ng kaunting kolorete sa mukha mo. Ito ang isa sa mga kinakailangan dito," utos niya nang may ngiti.

"Kailangan po ba talaga, Ma'am Lala?" nahihiyang tanong ko. Naalala ko tuloy si Artur. Siya yung dahilan kung bakit ako naglalagay ng make up dati. Gusto kong maging maganda sa paningin niya pero kulang pa rin pala ako sa kaniya.

Tumawa siya nang mahina. "Oo naman, iha. Ito ang panuntunan dito. Hindi kailangang sobrang ganda, sapat lang na presko at masaya ang tingin sa iyo. Para matuwa ang mga parokyano."

Sinunod ko siya. Tinulungan niya akong maglagay ng kaunting kolorete sa pisngi at pampaganda ng kilay at labi. Nang matapos, muli akong tumingin sa salamin. Mas maliwanag ang mukha ko, parang nabawasan ang pagkaputla dulot ng hirap at gutom, pero sa kabila nito, ramdam ko pa rin ang lungkot sa mga mata ko.

"Ayan, mas bagay sa'yo," puri ni Lala. "Tandaan mo ito, Alexandra: basta dapat laging nakangiti kapag naghahain ka. Iyon lang ang kailangan mong gawin. Madali lang naman ang trabaho mo dito. Ang tunay na kalaban mo lang talaga ay ang puyat pero masasanay ka rin."

Tumango ako nang buong puso. Alam kong hindi ito magiging madali, pero wala akong ibang pagpipilian.

"Opo. Gagawin ko po ang lahat ng makakaya ko para magtagal sa trabahong ito. Kailangan na kailangan ko po kasi ng pera, lalo pa at buntis ako." sagot ko nang may halong determinasyon ang boses ko.

Tinapik niya ang braso ko bilang pampalakas ng loob.

"Alam ko 'yan, at naiintindihan kita. Kaya nga sinasabi ko sa'yo, kapag maganda ang serbisyo mo—kapag magalang ka at palaging nakangiti—malaki ang magiging pakinabang mo dito. Ang mga parokyano dito ay mga mayayaman at mga taong makapangyarihan. Kapag nagustuhan ka nila, hindi ka nila pababayaan. Hindi ka uuwing walang dala, maniwala ka sa akin. Sa tip pa lang makakaipon ka na,"

Napalunok ako habang nakikinig sa kanya. Ang ibig sabihin ba nito ay kailangan kong aliwin sila? Kailangan kong pagtiyagaan ang mga tingin at usapan nila kahit minsan ay hindi na maganda? Kinabahan ako, pero naisip ko agad ang mukha ni Nanay na nagtitiis sa tubig at asin. Naisip ko ang gutom na nararamdaman ko at ng dinadala ko.

"Opo, susundin ko po ang lahat ng sasabihin niyo," pangako ko.

Sinimulan ko na ang paglilibot sa malaking bulwagan. Maingay ang paligid, puno ng tawanan, musika, at amoy ng alak at usok na halos masuka ako sa simula. Dala-dala ko ang tray na puno ng mga bote ng alak at baso. Naglalakad ako nang maingat, sinusubukang huwag matisod o matapon ang dala ko habang nararamdaman ko ang iba't ibang tingin ng mga lalaking naroon.

May mga tinging masaya, mayroong mapaglaro, at mayroon ding nakakakilabot. Pero gaya ng bilin sa akin, pinilit kong iguhit ang ngiti sa labi ko kahit ang totoo ay parang gusto ko nang tumakbo palayo. Nilapitan ko ang bawat mesa, ibinaba ang inumin, at pilit na nagsasalita nang magalang sa kabila ng takot at hiya.

At totoo nga ang sinabi ni Lala. Kapag natutuwa sila sa pag-aasikaso ko, naglalagay sila ng malalaking tip sa ibabaw ng mesa bilang pasasalamat. Sa bawat pagkakataon na nakakakuha ako nito, parang lumulutang ang puso ko sa tuwa. Ito na ang perang pambibili ko ng pagkain. Ito na ang paraan para hindi na sila Nanay manghingi sa kapitbahay.

Kahit bawat hakbang ay parang pabigat na sa paa ko, kahit parang nahihiilo ako sa amoy ng paligid, at kahit pakiramdam ko ay dinadagdagan ko ang kahihiyan ko sa sarili ko, tinitiis ko ang lahat. Bawat pisang salapi na natatanggap ko ay katumbas ng pag-asa para sa pamilya ko. Bawat ngiting pilit ko ay kapalit ng kinabukasan ng batang nasa sinapupunan ko.

"Kakayanin ko ito," bulong ko sa sarili habang mahigpit na hawak ang kakarampot kong kita. "Para sa ulam nila bukas, kaya kong tiisin ang lahat ng ito."

Pagkatapos ng mahabang oras ng pagtayo, paglalakad, at pagngiti sa mga taong hindi ko naman kilala, sa wakas ay narinig ko na rin ang hinihintay kong utos—oras na para umuwi.

Paglabas ko ng pinto ng club, agad kong kinuha mula sa bulsa ko ang perang kinita ko sa buong gabing iyon. Nanginginig ang mga kamay ko habang binibilang ito nang dahan-dahan sa ilalim ng madilim na poste ng ilaw sa kalsada.

Walong daang piso.

Halos mapalundag ako sa tuwa nang matapos ko ang pagbilang. Walong daang piso! Para sa iba, maliit na halaga lang ito. Siguro ay pambili lang ito ng isang gabi nilang kasiyahan dito. Pero para sa akin, para sa pamilyang halos walang makain kahit kanin lang, ito ay napakalaking yaman. Parang milyon ang halaga nito sa paningin ko ngayon. Yung iniisip ko kaagad yung mga bibilhin namin bukas.

Hindi ko mapigilan ang pagtulo ng luha ko, pero sa pagkakataong ito, luha ito ng tuwa at ginhawa. Ang sakit ng paa ko, ang bigat ng talukap ng mata ko dahil sa antok, at ang hiya na naramdaman ko kanina—lahat ng iyon ay parang nabura agad dahil lang sa makapal na pirasong papel na hawak ko ngayon.

"May pera na tayo, anak," bulong ko sa tiyan ko habang hinahaplos ito. "Bukas, hindi na tayo magugutom. Hindi na sila Nanay magtitiis sa tubig at asin."

Naglakad ako pabalik sa amin na parang lumulutang sa tuwa. Kahit pagod na pagod ang katawan ko, parang may pakpak ang mga paa ko dahil sa sobrang saya. Bawat hakbang ko ay puno ng pag-asa.

Pagdating ko sa bahay, tahimik na ang paligid. Tulog na silang lahat. Dahan-dahan akong humiga sa tabi ni Nanay, pero hindi ako agad nakatulog. Nakayakap ako sa perang iyon na nakatupi sa aking palad. Iniisip ko na ang mga bibilhin ko bukas.

Bukas... bukas may pambili na kami ng pagkain.

Hindi na kami manghihingi ng toyo o asin sa kapitbahay. Makakabili ako ng sariwang isda, ng gulay, at kahit kaunting karne para naman makatamis ang aming hapag-kainan. Makakapagluto si Nanay ng masarap na sabaw na papawi sa gutom ng mga kapatid ko. Makakakain kami nang marami hanggang sa mabusog.

At hindi lang iyon!

May pang-baon na rin ako papuntang eskwela.

Hindi na ako lalakad nang walang dalang pagkain o pera tulad ng mga nakaraang araw. Makakabili ako ng meryenda kapag oras ng pahinga, at may pamasahe na rin ako para hindi ko na kailangang lakarin ang malayo. Ang pangarap ko ay unti-unti nang nabubuo muli, kahit pa dumanas ako ng matinding hirap.

Sa wakas, nakaramdam ako ng ginhawa sa kabila ng lahat. Kahit pa mabigat ang pinagdaanan ko ngayong gabi, sulit na sulit ito. Ito ang unang pagkakataon na naramdaman kong kaya kong tumulong. Kaya kong ibigay ang pangangailangan namin gamit ang sarili kong pawis at pagod.

Nakangiti ako habang dahan-dahang nilalamon ng antok ang diwa ko. Bukas ay panibagong araw. Bukas ay magiging mas magaan ang buhay namin kahit paano, dahil sa kakarampot kong kinita ngayong gabi.