PROLOGUE

Kapag ang isang tao ay matagal mong ikinulong, darating ang sandaling hindi mo na matandaan kung sino ang tunay na bihag...alin ang pinto at alin ang salamin.

Tahimik pa rin ang West Wing.

Ngunit ngayon, mas ramdam ko ang katahimikan—hindi na ito simpleng kawalan ng tunog. Isa na itong presensyang may bigat. Parang may matang nakadilat sa bawat sulok. Parang may alaala ang bawat pader, at lahat ng alaala ay tungkol sa akin.

Nakatayo na ako.

Hindi dahil pinayagan ako.

Kundi dahil pinagsawaan na  ni Martin na manatili akong nakaluhod nang matagal. Pinanood niya akong nakaluhod sa harapan niya ng magdagdag hanggang sa manginig ang buo kong kalamnan. Gusto niyang maramdaman ko ang pagod. Ang panginginig ng tuhod. Ang hapdi sa talampakan. Ang unti-unting pagkawala ng balanse—ang eksaktong sandaling hindi mo na alam kung babagsak ka ba o sadyang itutulak ng mas malakas ang mundo.

“Tumayo ka nang tuwid.”

Ang utos niya ay hindi sigaw. Bakas sa aking mga tuhod ang pangingitim at pamamaga na hindi mo na mawari kung alin ang sariwang pasa o ang pasa na hindi na mapapawi.

Mas masahol ang tono ng boses niyang iyon 

Ang sigaw ay may emosyon. Ang boses ni Martin ay parang batas—hindi nagtatanong, hindi nakikipag-usap. Isa itong katotohanang ipinapataw.

Itinuwid ko ang likod ko kahit sumisigaw ang mga kalamnan ko sa protesta. Ang katawan ko ay parang luma nang gusali—nakasanayan nang magbitak, pero patuloy pa ring pinatitirhan.

“Alam mo ba kung ano ang pinakaayaw ko sa’yo, Savanna?” tanong niya.

Hindi ako sumagot.

Hindi dahil sa takot.

Kundi dahil natutunan ko na—kapag sumagot ako, may mali. Kapag hindi ako sumagot, may mali pa rin. Pero mas mabigat ang parusa na ipapataw niya sa akin kapag nagsalita ako.

Lumapit siya.

Isang hakbang.

Dalawa.

Huminto siya sa harap ko.

Unti unti sinubukan ko, tumingala ako.

Isa pang pagkakamali.

Hindi galit ang nakita ko sa mga mata ni Martin.

Hindi rin galak.

Kundi kasiyahang tahimik. Malalim. Mapanganib.

“Hindi ka nagsusumamo,” sabi niya. “Dapat nagsusumamo ka....magmaka awa ka.”

Hindi ko alam kung paano iyon gagawin nang tama.

Ilang beses ko nang sinubukan. Iba’t ibang bersyon ng sarili ko ang inialay ko sa kanya—ang umiiyak, ang nagmamakaawa, ang tahimik, ang nagsisisi, ang halos mabaliw sa pag-amin sa kasalanang hindi ko ginawa.

Wala ni isa ang sapat.

“Alam mo ba,” patuloy niya, “kung gaano kahirap ang ginawa mo sa akin?”

May tawa sa dulo ng kanyang mga salita.

Isang tawang walang saya.

“Pinatay mo ang pinakamamahal ko,” sabi niya nang marahan, malinaw, parang katotohanang walang alternatibo. “At gusto mong paniwalaan kita?”

Parang may humampas sa sikmura ko.

Hindi ako gumalaw.

Hindi ako huminga.

Kung titigil ako sa paghinga, baka matapos na ito.

“Sabihin mo,” utos niya. “Sabihin mong ikaw ang may kasalanan.”

Nanikip ang lalamunan ko.

“Hindi ko...”

Hindi ko natapos ang sasabihin ko.

Hindi dahil sinaktan niya ako.

Kundi dahil sapat na ang isang hakbang pa niya palapit.

Isang tingin. 

Dahil sa mga nagdaang araw,buwan at taon memoryado na ng sistema ko ang tingin na kapag hindi ko nakuha ay magdadala sa akin ng pisikal na kaparusahan.Masampal.Mabugbog ng paulit ulit. Matanggalan ng dangal at karapatan na maging tao.

Nanatili akong tikom.

Isang katahimikang parang kutsilyong nakalapat sa leeg ko. 

“Hindi?” tanong niya. “Hanggang ngayon?”

Tumawa siya nang mahina.

“Hanggang ngayon, pinipili mo pa rin ang sarili mo.”

Umiiling siya, parang dismayado.

“Hindi mo pa rin naiintindihan, Savanna,” sabi niya. “Wala ka nang sarili.”

Tumalikod siya at naglakad papunta sa pader sa kaliwa.

Isang pader na alam ko ang ibig sabihin.

May marka roon.

Hindi sugat.

Hindi dugo.

Mga guhit.

Hindi bilang ng araw—kundi bilang ng mga pagkakataong pinili kong manahimik kaysa mamatay.

“Bilangin mo,” utos niya.

Tumingin ako sa mga guhit.

Hindi ko na alam kung alin ang bago.

Hindi ko na alam kung alin ang akin.

“Lakas,” sabi niya.

“Isang daan at pito,” pabulong kong sagot.

“Mali.”

Tumigil ang mundo.

“Isang daan at walo,” sabi niya. “Dahil ang paglimot mo sa ginawa mo ay kasalanan din.”

Isinulat niya ang panibagong guhit.

Hindi sa pader.

Kundi sa loob ko.

“Alam mo ba kung bakit walang orasan dito?” tanong niya.

Umiling ako.

“Dahil ayaw kong maramdaman mo ang paglipas ng oras,” paliwanag niya. “Gusto kong maramdaman mo ang pag-ipon nito.”

Lumapit siya muli.

“Bawat segundo,” bulong niya, “utang mo.”

May inabot siya sa mesa.

Isang maliit na salamin.

Inilagay niya iyon sa harap ko.

“Tingnan mo.”

Ayaw ko.

Hindi ko kaya.

“TINGNAN MO.”

Napapitlag ako.

At doon ko nakita ang sarili ko.

Payat.

Maputla.

May mga matang hindi na marunong umasa.

“Siya ba ‘yan?” tanong niya. “Iyan ba ang babaeng iniwan si Diana sa dilim?”

Umiling ako, umiiyak na ngayon, wala nang pakialam kung bawal.

“Hindi,” pabulong kong sagot. “Hindi ako ‘yan.”

Ngumiti siya.

“Eksakto,” sabi niya. “Dahil wala ka na.”

Inilapag niya ang salamin.

At sa wakas—hinawakan niya ako.

Isang daliri sa baba ko.

Pinilit akong tumingala....

Ang buong kayawan ko ay pagod na sa araw araw na paulit ulit na lang na impiyerno.Buhay pa ako pero halos sinisilaban na ang buong pagkatao ko sa hatol na hindi ko dapat pagdusahan.

“Hanggang kailan mo balak magkunwari?” tanong niya. “Hanggang kailan mo ipagkakait sa akin ang hustisya?”

“Hindi ko siya pinatay,” nanginginig kong sabi.

Tahimik siya.

Napakatahimik.

At doon ako natakot nang tunay.

Dahan-dahan niyang inalis ang kamay niya.

Parang mas marumi siya kapag hinahawakan ako.

“Hindi mo kailangang pumatay,” sabi niya. “Sapat na ang pinabayaan mo siyang mamatay.”

Tumalikod siya.

Naglakad papunta sa pinto.

“Bibigyan kita ng panahon,” sabi niya bago lumabas. “Isang gabi.”

Huminto siya saglit.

“Isang gabi lang ang ibibigay ko sa yo para maalala kung sino ka bago mo piniling maging walang halaga.”

Nagsara ang pinto.

Hindi malakas.

Hindi marahas.

Ngunit parang libingan.

Bumagsak ako sa sahig.

Hindi dahil sa kahinaan.

Kundi dahil wala na akong lakas para magpanggap na buo pa ako.

Sa West Wing, hindi ako unti unting pinapatay.

Pinapahintulutan kang mabuhay...

nang sapat lang para maalala araw-araw

kung bakit mas masakit iyon...ang huminga pa at manatiling buhay.

At sa bawat gabing hindi ako namamatay,

mas nagiging malinaw ang katotohanan:

Hindi ako ang multo sa West Wing.

Ako ang salamin.

At si Martin.

Siya ang taong tunay na salarin na takot na takot tumingin sa salamin.