LOGIN“Bakit ka umiiyak?”Hindi ko agad sinagot.Nakatayo ako sa gitna ng West Wing, hawak ko pa ang tray na dapat kong dalhin sa mesa niya. Nanginginig ang kamay ko pero hindi dahil sa bigat. Dahil sa init ng luha na hindi ko napigilan.Narinig ko ang mga hakbang niya papalapit.Hindi nagmamadali.Hindi kailanman nagmamadali si Martin kapag alam niyang hawak niya ang sitwasyon.“Sinabi ko na ba na pwede ka umiyak?” tanong niya ulit, mas mababa ang boses.Pinilit kong lunukin ang bukol sa lalamunan ko.“Hindi,” sagot ko.“Pero ginawa mo pa rin.”Hindi iyon tanong.Hatol iyon.Dahan dahan kong ibinaba ang tray sa mesa. Ayokong makita niya ang kamay kong nanginginig pero wala akong choice.Lumapit siya sa likod ko.Ramdam ko ang presensya niya bago ko pa maramdaman ang kamay niya sa balikat ko.Mahigpit.Kontrolado.“Humarap ka.”Sumunod ako.Hindi dahil gusto ko.Kundi dahil alam ko ang mangyayari kapag hindi.Pagharap ko, diretso akong tumingin sa kanya.Hindi ako yumuko.Hindi na.Tinitiga
“Hindi ka pa rin nawawala, ‘di ba?” Nakatingin ako sa salamin pero hindi ko na kilala ang taong nasa harap ko. Ako iyon. Pero hindi ako iyon. May mga anino sa likod ng repleksyon ko na hindi naman talaga nandiyan. Wala sa silid. Wala sa realidad. Pero nakatitig sila sa akin na parang may karapatan silang manatili. At siya ang pinakamalinaw. Si Diana. Hindi ko siya nakikita nang buo. Hindi kailanman. Laging pira piraso lang. Minsan buhok niya lang. Minsan likod niya habang naglalakad palayo. Minsan boses niya na parang dumadaan sa tenga ko kahit wala namang nagsasalita. Pero sapat na iyon para hindi ako makahinga nang maayos. “Bakit siya pa rin?” tanong ko sa sarili ko, pero mas tunog galit iyon kaysa tanong. Hindi sumagot ang salamin. Hindi rin sumagot ang anino. Pero ramdam ko na parang may nakatitig sa akin mula sa likod. Mabagal akong lumingon. Wala. Walang tao. Pero may narinig akong mahina. Halos pabulong. Halos wala. “Martin…” Napapikit ako nang mariin. Hindi t
“Kailan mo ba ako titigilan, Diyos? O baka naman ikaw na rin ang sumuko sa’kin?”Nakaupo ako sa sulok ng maliit na kwarto—hindi na hawla, pero parang hawla pa rin dahil walang bintana, walang liwanag maliban sa ilaw mula sa ilalim ng pintuan. Chain sa paa ko ay naka-lock pa rin, pero ngayong gabi, hindi iyon ang pinakamabigat. Ang dibdib ko ang parang may bato na nakadikit.Nakahawak ako sa maliit na krus na gawa sa papel na ginupit ko mula sa gilid ng lumang libro na itinago ko sa ilalim ng kutson. Hindi ko alam kung bakit pinayagan niya akong magdala ng libro—baka para lang makita niya kung paano ko ito ginagamit para magdasal, para mas lalong masaktan ako kapag sinabi niyang walang Diyos na makikinig sa isang tulad ko.Huminga ako nang malalim. Nagsimula akong magdasal, pero hindi sa salita. Sa isip lang muna. Kasi kapag binigkas ko nang malakas, baka marinig niya kahit nasa itaas pa siya.Pero biglang bumukas ang pintuan. Maliit na butas lang ng liwanag mula sa hallway, tapos ang
“Ilagay mo na sa tray ang kape ko. Black. Walang asukal. At huwag mong kalimutan ang baso ng tubig sa tabi.”Nakaupo si Martin sa dining chair na katapat ng pintuan ng basement stairs, legs crossed, phone sa kamay pero tingin niya diretso sa akin. Hindi niya binaba ang cellphone kahit nagsalita na siya. Parang normal lang na ako ang naghahanda ng almusal niya habang naka-leash pa ang isa kong paa sa maliit na chain na nakakabit sa iron ring sa sahig—mga dalawang metro lang ang radius ko, sapat para makarating sa maliit na kitchenette na ginawa niya rito sa ilalim.Tumingin ako sa tray na nasa counter. Porcelain cup, silver spoon, folded napkin na may embroidered initial na M.D.R. Lahat ay perpekto, lahat ay para sa kanya. Ako? Naka-simple white blouse at skirt na hanggang tuhod—uniform na binigay niya last week. Walang bra. Walang underwear. Rule niya: “Mas madali kitang suriin kapag walang takip.”“Hindi ko pa natatapos ang paglilinis ng counter,” sabi ko, boses ko kalmado pero alam
“Sabihin mo ulit kung ano ang unang rule pagkatapos magising.”Nakaupo si Martin sa gilid ng kama, elbows sa tuhod, daliri magkadikit sa ilalim ng baba. Parang professor na nag-e-exam pero ang exam na ‘to ay hindi sa papel. Sa katawan ko. Sa boses ko. Sa bawat galaw na hindi niya sinang-ayunan.Tumingin ako sa sahig. Hindi dahil takot—kahit totoo ‘yon—kundi dahil kapag tumingin ako sa mata niya nang matagal, nakakalimutan ko kung bakit ako galit. Nakakalimutan ko kung bakit dapat akong lumaban.“Limang umaga… dapat nakaupo na ako sa breakfast table,” sagot ko, boses flat pero malinaw. “Walang phone. Walang libro. Walang usapan kung hindi ikaw ang nagsimula.”Tumango siya. Mabagal. Parang nasiyahan pero hindi pa tapos.“At kapag nagsimula ako ng usapan?”“Sasagot ako nang maikli. Diretso. Walang tanong pabalik kung hindi mo hinintay.”“Tapos?”“Kung may utos ka, uulit ko muna bago gawin. Para siguradong naiintindihan ko.”Tumayo siya. Lumapit sa akin hanggang magkadikit na tuhod namin.
“Anong oras na ba ‘yan? Bakit hindi ka pa gumigising?”Ang boses ni Martin ay dumiretso sa tenga ko kahit naka-pikit pa ako. Hindi sigaw. Hindi galit. Yung tipong kalmado pero may talim na parang kutsilyo na dahan-dahang hinuhugot sa sheath. Alam ko agad—late na ako. Limang minuto lang siguro, pero sa West Wing, limang minuto ay sapat na para magkaroon ng bagong parusa.Binuksan ko ang mata. Kulay abo pa rin ang kwarto—mga kurtina sarado, lampara dim. Pero nakikita ko na siya sa pintuan: coat off, sleeves rolled to elbows, relo sa kaliwang kamay na naka-check pa rin. Hindi niya hinintay sagot ko. Naglakad na siya papalapit sa maliit na metal bed kung saan natutulog ako—o sinusubukang matulog.“Sabihin mo,” ulit niya, mas mababa na ang boses. “Anong oras dapat gumising ka?”“Limang-nung-umaga,” sagot ko agad, boses pa rin naka-husky sa antok at takot. “Limang araw na akong sumusunod dun.”“At ngayon?”Tumingin ako sa maliit na digital clock sa bedside table na siya mismo ang naglagay d
“Bakit ka pa rin nandyan sa sahig, Savanna? Hindi ba sinabi ko na, kapag tinawag kita, tumayo ka agad?” Nakaupo ako sa leather armchair, legs crossed, hawak ang baso ng whiskey na halos hindi ko na hinawakan mula kanina. Nakatingin siya sa akin mula sa sulok ng kwarto—knees drawn to her chest, arm
“Ngumiti ka.”Hindi ko alam kung ilang beses ko nang narinig ang utos na iyon, pero sa bawat pagkakataon, parang may kumikiskis na basag na salamin sa loob ng dibdib ko.Nakatayo ako sa tabi ni Martin sa gitna ng bulwagan na punô ng ilaw, kamera, at palakpakan. Mainit ang hangin sa loob, may halong
“Wala kang karapatan dito.”Ang mga salita ko’y parang bula sa hangin—naglaho bago man lang siya makareact. Nakadikit sa pader si Martin, nakatingin sa akin na parang nakakita ng hayop sa kulungan na pilit binubuo ang sarili nitong depensa.“Wala akong karapatan?” Nagtawa siya, mabagal, parang sinu
“Hubarin mo ang pangalan mo.”Nanlamig ang batok ko sa unang salitang binitiwan ni Martin habang nakatayo siya sa harap ng bintana ng study room...ang madilim na anino ng katawan niya’y humahaba sa marmol na sahig na parang anino ng isang guillotine na handang bumagsak.“Ano?” halos pabulong kong







