LOGINHindi umuwi si Rigo nang gabing iyon. Alas-dos na ng madaling-araw nang makatanggap si Eve ng mensahe. RIGO: Client drank too much. I had to take him home. I'll sleep at the condo. Wala silang condo. May serviced apartment ang kompanya ni Rigo sa Makati, ngunit hindi nito iyon tinatawag na condo. Hindi rin ito natutulog roon nang hindi nagpapaalam. Hindi sumagot si Eve. Sa halip, binuksan niya ang p***o ng kuwarto ni Hunter at tahimik na pinanood ang anak. Mahimbing ang tulog nito. Nakayakap sa unan at nakabukas ang maliit na lamp sa tabi ng kama. Kahit siyam na taong gulang na, ayaw pa rin nitong matulog nang madilim. Hindi niya iyon pinipilit. Alam ni Eve kung ano ang pakiramdam ng matakot sa dilim. Dahan-dahan niyang inayos ang kumot nito bago lumabas. Sa sala, nadatnan niyang gising pa rin si Celine. May dalawang tasa ng tsaa sa mesa. "Hindi ka rin makatulog?" tanong ng ina niya. Umupo si Eve sa tabi nito. "Hindi umuwi si Rigo." Tumingin sa kanya si Celine. "Nag-away kayo?" "Hindi pa." "Pero malapit na?" "Very." Huminga nang malalim ang matanda. "May iba ba?" Diretso itong magtanong. Wala nang paligoy-ligoy. "Hindi ko alam." "Mahal ka ni Rigo." "Hindi sapat ang pagmamahal para pigilan ang isang taong magsinungaling." Alam nilang pareho kung sino ang tinutukoy niya. Si Gabriel. Noong dalawampung taong gulang si Eve, hindi niya planong magpakasal. Gusto niyang umalis sa kanilang bayan, magtrabaho sa ibang bansa, at patunayan sa lahat na kaya niyang mabuhay nang walang tulong. Rebelde siya noong teenager. Palaging galit. Palaging nakikipagtalo. Umuuwi nang madaling-araw at sinasagot ang mga magulang kapag pinagsasabihan. Hindi alam nina Celine at Will na hindi simpleng pagrerebelde ang ginagawa niya. Tumatakas siya. Sa bahay. Sa alaala. Sa sarili niyang katawan. Si Gabriel ang unang lalaking hindi niya kinatakutan. Hindi ito mapilit. Hindi ito madaling magalit. Kapag ayaw niyang mahawakan, lumalayo ito nang hindi nagtatanong. Nang malaman niyang buntis siya, pinakasalan siya ni Gabriel. Isinilang si Liam bago siya magdalawampu't isa. Pagkalipas ng dalawang taon, umalis si Eve patungong Dubai upang magtrabaho sa isang hotel. Hindi madaling iwan ang kanyang anak, ngunit kailangan nilang makaipon. Sa bawat padalang pera, pakiramdam niya ay nababawasan ang kasalanang nararamdaman niya bilang inang malayo sa sariling anak. Tatlong taon siyang OFW. Sa ikatlong taon, nalaman niyang may ibang babae si Gabriel. Hindi ito itinanggi.
Hindi rin nito siya sinisi. Umiyak si Gabriel habang humihingi ng tawad. Sinabi nitong hindi dahilan ang kalungkutan, ang distansiya, o ang pagiging bata nila. Nagkamali ito dahil pinili nitong magkamali. Hindi iyon sapat upang manatili si Eve. Ngunit sapat iyon upang hindi niya tuluyang kamuhian ang dating asawa. "Hindi magkatulad sina Gabriel at Rigo," sabi ni Celine. "Hindi," tugon ni Eve. "Umamin si Gabriel." Natahimik ang ina niya. Maya-maya, may narinig silang sasakyang huminto sa tapat ng bahay. Tumayo si Eve. "Baka si Rigo," sabi ni Celine. Ngunit hindi ang kotse ni Rigo ang nakita niya sa bintana. Kotse iyon ni Gabriel. Bumukas ang p***o at bumaba ang kanilang panganay na anak. "Liam?" gulat na sabi ni Eve. Agad nitong nakita siya sa bintana. Mabilis itong pumasok sa bahay at niyakap siya. Mas matangkad na ito sa kanya. Labingwalong taong gulang, ngunit sa paraan ng pagyakap nito sa kanyang ina, muli itong naging batang ayaw bumitiw sa kanyang kamay sa unang araw ng klase. "Why didn't you tell me?" basag ang boses nito. Napatingin si Eve kay Gabriel na kasunod nitong pumasok. "Hindi ako ang nagsabi," paliwanag nito. "Nakita niya ang appointment receipt sa kotse." "Cancer?" tanong ni Liam. "Totoo ba?" Hindi na kayang magsinungaling ni Eve. Tumango siya. Pumikit ang anak niya at mas hinigpitan ang yakap. "I'm going to be okay," bulong niya. "Promise?" Napatigil siya. Hindi siya nangangako ng bagay na hindi niya kontrolado. Ngunit anak niya ito. "I promise I'll fight." Iyon lamang ang kaya niyang sabihin. Maya-maya, pinilit ni Celine si Liam na kumain. Sumunod si Gabriel sa kusina upang tumulong. Naiwan si Eve sa sala. Biglang bumukas ang front door. Dumating si Rigo. Nawala ang ngiti nito nang makita si Gabriel. "Ano'ng ginagawa niya rito?" "Dinala niya si Liam." "Alas-dos ng madaling-araw?" "Kung umuwi ka sana, hindi mo kailangang magtanong." Napansin ni Rigo ang namumulang mata ni Liam. "What happened?" Lumapit ang bata. "Mom has cancer." Namutla si Rigo. Tumingin ito kay Eve—hindi sa mukha niya, kundi sa bahagi ng dibdib kung saan ginawa ang biopsy. "Cancer?" ulit nito. "Yes." "Anong stage?" "Hindi pa alam." "Who else knows?" Kumunot ang noo ni Eve. Hindi Are you okay? Hindi What do you need? Ang unang tanong nito ay kung sino ang nakakaalam. "Bakit iyon ang tinatanong mo?" Mabilis nitong inayos ang ekspresyon. Lumapit ito at hinawakan ang kanyang mga balikat. "I'm sorry. I'm shocked. I should've been there." Inalis ni Eve ang mga kamay nito. "Nasaan ka?" "Sinabi ko na. May client—" "May condo ba tayo?" Napatigil si Rigo. Tahimik na nakamasid si Gabriel mula sa p***o ng kusina. "Company apartment," sagot ni Rigo. "You know that." "Show me your phone." "Excuse me?" "Kung wala kang itinatago, ipakita mo." Tumigas ang mukha nito. "Hindi kita kailangang patunayan ang sarili ko sa harap ng ex-husband mo." "Hindi ito tungkol kay Gabriel." "Everything becomes about him when he's around." Lumapit si Gabriel ngunit kalmado ang boses. "Uuwi na ako." "No," sabi ni Eve. "Stay." Napatingin sa kanya si Rigo. Sa unang pagkakataon mula nang ikasal sila, may nakita siyang bagay sa mga mata nito na hindi niya agad nakilala. Hindi galit. Takot. "Eve," mahinang sabi nito, "we need to talk privately." "Then show me your phone." Matagal silang nagkatitigan. Pagkatapos ay ngumiti si Rigo. Iyon ang ngiting unang nagustuhan ni Eve rito—mainit, mapang-akit, at parang walang problema sa mundong hindi nito kayang ayusin. Ngunit ngayong gabi, walang umabot na saya sa mga mata nito. "Not tonight," sabi nito. Dumaan ito sa tabi niya at umakyat sa kanilang kuwarto. Makalipas ang ilang minuto, narinig ni Eve ang tunog ng shower. Lumapit si Liam sa kanya. "Mom, okay ka lang?" "Go eat." Nag-atubili ang anak niya bago sumunod. Nang masiguro ni Eve na walang nakatingin, lumapit siya sa coat na iniwan ni Rigo sa sofa. May naamoy siyang pamilyar na pabango. Hindi pambabae. Amoy iyon ng lumang kahoy, alak, at basang lupa. Ang parehong amoy na naaalala niya mula sa rest house noong pitong taong gulang siya.Nakaligtas si Rigo. Dumaan ang bala sa tagiliran nito at hindi tinamaan ang anumang mahalagang organ. Dalawang linggo itong nanatili sa ospital. Hindi araw-araw bumisita si Eve. Hindi rin siya nanatili sa tabi nito buong gabi. Nandoon siya nang magising ito, ngunit malinaw ang una niyang sinabi. "Ang pagligtas mo sa buhay ko ay hindi nagbubura sa mga kasinungalingan mo." "I know," sagot ni Rigo. "Kailangan ko ng panahon." "I'll give you as much as you need." "Kailangan ko rin ng space." Tumango ito. "The house is yours. I'll stay somewhere else." "Hindi ko gusto ang bahay." "Then I'll sell it." "Hindi ko kailangan ang pera mo." "I know." "Stop saying you know." Bahagya itong ngumiti. "Okay." Hindi siya ngumiti pabalik. Ngunit sa unang pagkakataon, hindi rin niya kinamuhian ang sarili dahil mahal pa rin niya ito. Maaaring mahalin ang isang tao at piliing lumayo. Maaaring patawarin at hindi agad ibalik ang tiwala. Maaaring kilalanin ang kabutihan nito nang hindi kinakalimutan ang sakit
Yumuko si Eve. May dalawang putok na umalingawngaw sa lobby. Nabasag ang ilaw sa kisame. Sa dilim, narinig niya ang sigaw ng tauhan ni Mateo at ang tunog ng katawan nitong bumagsak. May humawak sa braso niya. Mabilis siyang pumiglas. "It's me," bulong ni Rigo. "Hunter?" "Safe. Kasama ni Gabriel." Inakay siya nito sa likod ng konkretong haligi. "Stay here." "Nasaan si Papa?" "Hindi ko makita." Muling bumukas ang emergency lights. Sa mapulang liwanag, nakita ni Eve si Mateo na tumatakbo patungo sa hallway. May hawak itong baril. Sumunod si Rigo. "Rigo!" Hindi ito lumingon. Nakarinig sila ng mga sirena sa labas. Pumasok ang ilang pulis, kasama si Will. Agad nitong nilapitan si Eve. "Nasaan si Hunter?" "Safe." "Si Rigo?" "Hinabol si Papa." Nagmura si Will bago sumunod sa hallway. Hindi nanatili si Eve sa likod ng haligi. Buong buhay niya, iniwan siya ng ibang tao sa labas ng mga desisyong tungkol sa sarili niyang buhay. Hindi na ngayon. Sinundan niya sila. Sa dulo ng hallway ay may operat
VoteIniwan ni Gabriel si Eve dalawang kanto mula sa lumang medical center."May twenty minutes ka," sabi nito. "Kapag hindi ka lumabas, papasok kami.""Gab—""Hindi iyon negotiation."Tumango siya.Nakaalis na si Rigo upang hanapin ang underground entrance. Papunta na rin ang police team na tinawagan ni Will, ngunit hindi nila alam kung mapagkakatiwalaan ang lahat ng kasama roon.Naglakad si Eve patungo sa abandonadong gusali.Bawat hakbang ay masakit. Nanghihina pa ang katawan niya, ngunit pinilit niyang manatiling tuwid.Sa lobby ay naghihintay ang kanyang ama.Sa likod nito ay si Hunter, nakaupo sa isang lumang wheelchair. Hindi na nakatali ang mga kamay nito."Mom!"Tumakbo ang bata patungo sa kanya.Ngunit humarang ang isang armadong lalaki."Let him go," sabi ni Eve."Ang device," sagot ni Mateo.Ipinakita niya iyon ngunit hindi ibinigay."Una ang anak ko.""Hindi ka marunong tumupad sa usapan.""Kanino ko kaya natutuhan?"Nawala ang ngiti ng matanda.Sa malapitan, mas malinaw
Vote"Bakit mo inilagay sa laruan ni Hunter?" tanong ni Eve."Nakita ko iyon sa lumang gamit ni Rigo ilang araw bago ka manganak," sagot ni Celine. "Hindi ko alam kung ano ang laman, pero nakita ko ang marka ng foundation sa capsule.""Bakit hindi mo sinabi?""Dahil natakot akong kukunin niya iyon kapag nalaman niyang nakita ko.""So you hid it in my child's toy?""Akala ko iyon ang pinakaligtas na lugar. Hindi ko inisip na ilalagay ko siya sa panganib."Napatawa si Eve nang walang saya. "Lahat kayo, gumagawa ng desisyon para sa akin. Pagkatapos, ako at ang mga anak ko ang nagbabayad.""Sorry.""Hindi sapat ang sorry.""I know."Inilagay ni Eve ang device sa bulsa."Aalis na ako.""Ako ang magda-drive," sabi ni Gabriel."Sinabing mag-isa ako.""Ihahatid lang kita malapit sa lugar.""Gab—""Hindi ako papayag na mag-drive ka sa kondisyon mo. Puwede kang magalit sa akin pagkatapos."Sa normal na pagkakataon, makikipagtalo siya.Ngunit bawat minutong lumilipas ay isang minutong hawak ni M
Hindi tinapos ni Eve ang tawag. Ang linya ang unang naputol. Agad niyang tinawagan si Will. Walang sagot. Tinawagan niya si Dana. Wala rin. Sunod si Liam. Sa ikatlong ring, may sumagot. "Mom?" Napahawak si Eve sa mesa. "Liam, nasaan kayo?" "Nasa bahay ni Tito Will." "Nasaan si Hunter?" "Nasa kuwarto. Natutulog." "Is the house locked?" "Yes. May dalawang security guard sa labas." "Kunin mo ang kapatid mo. Dalhin mo sa kuwartong walang bintana. Lock the door." "Mom, anong nangyayari?" "Just do it." May narinig siyang yabag sa kabilang linya. "Mom?" "What?" "Wala si Hunter sa kuwarto." Parang tumigil ang puso ni Eve. "Hanapin mo." "I'm checking the bathroom." Narinig niya ang pagbukas ng mga pinto. "Hunter!" sigaw ni Liam. "Hunter!" Kinuha ni Eve ang bag niya. "Ano'ng nangyayari?" tanong ni Celine. "Wala si Hunter." Namutla ang matanda. "Ano?" "Sinabi ni Papa na nasa stuffed lion ang listahan." Agad itong napahawak sa bibig. "Alam mo?" "Hindi." "Stop lying!" "Hindi ko alam na nasa laruan
Hindi agad hinarap ni Eve ang kanyang ina. Pinakinggan niya ang recording nang pitong beses. Sa bawat ulit, umaasa siyang mali ang kanyang narinig. Baka kahawig lamang. Baka edited. Baka bahagi iyon ng panibagong panlilinlang. Ngunit walang ibang taong nagsasalita tulad ni Celine. Walang ibang may parehong mahinahong boses na kayang gawing parang pagmamahal ang kahit pinakamasakit na salita. Hindi dapat nakaligtas si Eve sa operasyon. Hindi niya alam kung alin ang mas masakit—ang posibilidad na totoo iyon o ang katotohanang may bahagi sa kanya na handang maniwala. Nasa kusina si Celine, naghahanda ng lugaw para sa kanya. "Anak, gising ka na pala," sabi nito. "Kumain ka muna bago ang gamot mo." Tiningnan ni Eve ang maliit na lalagyan ng mga gamot at supplements sa mesa. Mula nang umuwi siya, si Celine ang naghahanda ng lahat ng iniinom niya. "Nasaan sina Liam at Hunter?" "Nasa bahay nina Will. Sinundo sila ni Dana." "Good." Kumunot ang noo ng kanyang ina. "May problema ba?" Inilapag ni







