Chapter 7: Walang Kapangyarihan para Tumanggi

Karamihan sa mga bagay na ibinigay ni Perlita kay Isabelle bilang handog pampamana ay mga hindi magandang kalidad na produkto.

Halimbawa, ang kumot na takip ng handog ni Isabelle ay nagkakahalaga lang ng mga 30 pesos kada metro. Napag-usapan nila ito ng salesperson nang maaga at binalaan si Perlita, na nagsabing ang materyal ay nagkakahalaga ng 130 pesos kada metro. Kahit ang ibang tao ay hindi makaka-kita ng pagkakaiba.

Ginamit ni Perlita ang mga ekstra nilang tiket sa bigas, mantika, at tela upang magbigay ng mga kickback sa mga salesperson kayat tinulungan siya nito.

Pagdating naman sa ibang mga bagay, mas madali pa silang dayain.

“Tiya, ikaw ba ang nagpagawa ng dalawang relo na ito mula sa department store? Wala naman akong relo dati, di ba?” Tanong ni Isabelle habang tinataas ang dalawang relo sa mesa.

“Oo, napakahalaga nila! Tanungin mo nga, sino ba ang magbibigay ng mga brand-name na relo bilang handog sa kasal! Hindi ka pa ba kuntento?” sagot ni Perlita na napakunot ang noo.

“Paano kung hindi ko na gusto? Pwede ko itong ibalik sa counter sa loob ng tatlumpung araw mula nang bilhin. Sa tingin ko, may resibo ka pa tiya. Nasa resibo natin ang tatak, kaya’t ibig sabihin hindi pa ito nagamit. Pwede mo itong ibalik, tiya.” sagot ni Isabelle.

“Eh…” agad na nag-iba ang ekspresyon ni Perlita.

“Hindi ka ba makakatanggi?” pang-iinsulto ni Isabelle.

“Ibig mong sabihin, ang mga relong ito ay hindi binili sa counter, kundi mga gamit na pinahiram at nirekondisyon ng iba. At ang presyo nito ay halos kalahati lang ng presyo sa counter.”

“Ano’ng kalokohan ang sinasabi mo!” Hindi pa natatapos magsalita si Isabelle, agad nang sumigaw si Perlita.

“Kalokohan ba? Kung pupunta ka sa counter, tignan mo kung pwede mong ibalik ang produkto, ‘di ba masosolusyunan ang problema?” kalmadong sagot ni Isabellw.

“Sabel anak! Bakit magsasalita ka ng ganyan laban sa Tiya mo?” Tumayo si Carlito sa gulat at sinabi, “Bakit, paano mo naisip gawin ang bagay na ito? At paano na titingnan ng ibang tao ang pamilya natin? Hindi mo ba naiisip na nakakahiya ito?”

Hindi nagsalita si Isabelle, tanging ang mga mata niya ay nagsalamin ng pang-iinsulto kay Perlita.

Hindi kayang tumingin ni Perlita nang diretso sa mga mata ni Isabelle.

Alam ni Perlita na ang pares ng relo ay nagkakahalaga lang ng higit sa labing limang piso,  pero sa counter, nagkakahalaga ng higit sa dalawang daang piso.

Paano kaya ito nalaman ng batang ito?

Alam ni Isabelle na si Carlito ay nagpapakumbaba kay Perlita. Dati, si Carlito ay isang mahirap na binata, ang lolo niya ay isang doktor ng paa sa probinsya, at si Perlita naman ay isang babaeng taga-lungsod na napangasawa ni Carlito. Naramdaman ni Carlito na si Perlita at labis na nahihirapan magmula ng sumama sa kanya.

Kung susundin lang ang ilang salita ni Isabelle, hindi kakalabanin ni Carlito ang asawa nitong si Perlita, pero ang kanyang inis ngayon ay magsisilibing isang tinik sa puso ni Carlito at magdudulot ng pagdududa kay Perlita sa kanyang pagkatao.

Kung gusto niyang malaman kung nagsisinungaling si Perlita, madali lang gawin ito. Kailangan lang pumunta ni Carlito sa counter gaya ng sinabi ni Isabelle.

Baka hindi ito magawa ngayon, pero sigurado siyang gagawin ito balang araw.

“Eh, kalimutan na natin ang tungkol sa relo. Paano naman ang bisikletang kasama sa handog? Paano naman ang TV? Tiya, pwede bang ipakita mo sa amin ang mga resibo?” tanong ni Isabelle.

“Huwag mong gawing isyu! Binili ko ang mga bagay na ito gamit ang tunay na pera! Paano sila magiging peke?” matigas na depensa ni Perlita.

“Bakit hindi pwedeng peke?” tanong ni Isabelle nang mabanggit ito.

Ang bisikletang Phoenix ay isang second-hand na ipinagawa muli.

Hindi pa kasali ang TV, na isang brand na may mataas na failure rate. Naka-imbak lang sa pabrika at hindi mabenta. Binili ito ni Perlita ng isang daang piso, pero hindi pa ito nadidiskubre. Makalipas ang dalawang buwan, magkakaroon ng balita tungkol dito.

Noong unang bahagi ng dekada 1980, ang mga impormasyon ay mabagal kumalat, at marami sa mga matatalinong tao ay kumita sa pamamagitan ng agwat ng impormasyong ito.

“Sanel, kalimutan mo na…” biglang nagsalita si Marita at hinawakan si Isabelle, saka bumulong.

Iniisip ni Marita na sila ay nakatira pa sa ilalim ng bubong ng iba, kaya’t magiging masama kung masyado nilang gagawing malinaw at magdudulot ito ng sama ng loob kay Carlito at sa asawa nito. Hindi nila kayang magpasalamat nang may galit.

“Ano bang ibig mong sabihin na kalimutan na? Para bang may utang tayo sa pamilya niyo na mga babae! Hindi ko ba ibibigay ang regalo sa iyo Sabel?” patuloy na naghihiyaw si Perlita.

Pagkatapos ay itinuro si Isabelle at nagsabi, “At itong mga salitang ito, hindi ba’t itinuro sa’yo ni Marco? Kung hindi, paano mo nalaman ang mga ganyang kalokohan?”

Ngumiti si Isabellw at nagsabi, “Kung ayaw mong malaman ng iba, huwag mong gawin.”

“Umamin ka na!” titig na titig na sinabi ni Carlito habang hindi binigyan ng pagkakataon si Isabelle na magsalita, at lumingon kay Marita. “Marita, hindi mo ba sya iningatan at hinayaan mo syang makipagkita kay Marco?”

“Alam mo ba kung gaano kataas ang posisyon ni Isagani Vargas? Paano mo pinapayagan ang anak mong akitin ang dalawang anak niya ng sabay-sabay? Kahit hindi mo gustong mabuhay, huwag mong isama ang pamilya natin!”

“Huwag!” nagmadali si Marita na magwakas at sumagot, “Huwag mong sabihin yan! Si Sabel ay alam ang tamang asal, hindi siya makikialam kay Marco!”

“Kitang-kita ko si Sabel na palihim na lumabas ng bahay noong isang gabi! Noon akala ko lang ay lumabas lang siya para magpahangin, kaya’t hindi ko sinabi sa kuya mo! Kayo...” luhang sinabi ni Perlita.

“Tumigil ka na!” sumigaw si Carlito.

Ang kanyang mukha ay namumula at mabilis na humakbang papunta kay Isabelle, tinitigan siya, “Sabel, sabihin mo nga sa akin ang totoo, nakipagkita ka ba kay Marco noong isang gabi?”

Tumingin si Isabelle kay Carlito ng ilang segundo, pagkatapos ay tinitigan si Perlita sa likod nito.

May halong kasiyahan sa mga mata ni Perlita.

Habang si Isabelle ay patuloy na humihingi ng resibo ng mga regalo, ipagkakalat ni Perlita ang balita tungkol sa kanyang lihim na pakikipagkita kay Marco sa buong kamaynilaan, iiyak sya sa harapan ng gusali kung saan naroroon si Isagani Vargas at sasabihin ang lihim na ugnayan ni Isabelle kay Marco.

Para kay Carlito, ang reputasyon ni Isabelle at ang kinabukasan ng pamilya nila ay mahalaga. Hindi siya kailanman manghahamon sa kanya patungkol sa pera.

Hindi inisip ni Isabelle na si Perlita ay nakita na ang nangyari noong gabi at pinigil ang kanyang galit.

Akala niya, gusto ni Perlita na may hawak na sikreto bilang paghahanda, at ngayon ay ginamit niya iyon.

Nagsuspetsa pa sya na si Perlita ay nakikinig sa kanilang pag-uusap ni Marco buong araw na iyon.

Hindi basta-basta si Perlita, kaya’t palaging kontrolado ng babae ang mga taong nasa bahay nila at wala silang kapangyarihan laban sa kanya.

Natahimik siya ng matagal, huminga ng malalim, at nagsabi kay Carlito: “Noong araw na iyon, ako…”

Ngunit bago pa makumpleto ni Isabelle ang kanyang sasabihin, kumatok sa pinto: “May tao ba?”

Naunawaan ni Carlito na hindi dapat ipinagkakalat ang kahihiyan ng pamilya.

Kumindat siya kay Isabelle at nagngingitngit ang mga ngipin, “Hintayin mo! Aayusin ko ito mamaya!”

Bumaling siya sa pinto at binuksan ito.

Pagkabukas ng pinto, nanlaki ang mata ni Carlito sa nakita.

“Ano ba ang nangyayari?” Si Andres, na nakasuot ng maayos na uniporme ng militar, ay ngumiti at nagtanong nang magalang kay Carlito sa labas ng pinto. “Tiyo, parang hindi mo ba ako inaasahan?”