Mag-log inCATRIONA'S POVLimang taon. Limang taon na puno ng pagtatanong, pagtatago, pag-iyak, at paghihintay. Limang taon mula noong lumisan ako bitbit ang takot at ang buong kinabukasan ng aming anak; limang taon mula noong lumaki si Kael na walang ibang kasama kundi ang dilim ng hindi pagkakaunawaan; limang taon mula noong nabulag si Kenzo sa kintab ng yaman at ingay ng kapangyarihan na naglayo sa kanya sa tanging kayamanan na tunay na mahalaga. Ngayon, habang nakatayo ako sa beranda ng aming bahay at pinapanood silang dalawa sa ilalim ng naglalahong liwanag ng hapon, alam kong hindi ito ang katapusan. Ito ang simula ng tunay na buhay na matagal naming pinangarap, at mas matagal naming pinaghirapan.Maayos na ang takbo ng aming buhay. Hindi ibig sabihin nito ay wala nang pagsubok, o na naging perpekto na ang bawat pahina ng aming kwento. Ngunit ang takbo nito ay hindi na hinihila ng takot, hindi na pinipigilan ng lihim, at hindi na nababagabag ng pagdududa. Umaagos na ito nang malaya, dala n
CATRIONA’S POVLumipas ang mga buwan, at dahan-dahang nagbago ang ihip ng hangin sa aming tahanan. Hindi dahil nawala na ang lahat ng alaala ng nakaraan, kundi dahil natutunan na naming huwag nang hayaang hawakan kami ng mga ito nang mahigpit. Ang mga sugat na minsan ay tila hindi na gagaling, ay unti-unti nang nagiging mga peklat—mga paalala ng aming katatagan, hindi ng aming kahinaan. At ang pinakamalakas na gamot sa lahat ng ito ay ang simpleng, tapat, at walang sawang pagmamahal na ibinibigay namin sa isa’t isa araw-araw.Ang aming samahan ay naging matibay na parang punong ugat na malalim na nakabaon sa lupa. Hindi na ito ang pagsasamang nakadepende sa magagandang araw o magaan na sitwasyon. Ito ay naging samahang nananatili kahit sa gitna ng bagyo.Isang patunay nito ay noong nagkaroon ng matinding problema sa sakahan. Nasira ng malakas na ulan ang bahagi ng aming pananim, at nagkaroon din ng pagkalito sa mga dokumento ng lupa na muntik nang maging dahilan ng pag-aalala. Dati, k
CATRIONA’S POVMatapos sabihin ni Kael ang nasa puso niya—na kailangan pa niya ng panahon, na hindi pa siya handang tuluyang magpatawad at makalimot—hindi agad sumagot si Kenzo. Nanatili siyang nakayakap sa anak, ang mga kamay ay marahang humahaplos sa likod nito, tila iniingatan ang bawat sandali ng kanilang pagkakasama. Ang hangin ay humahaplos nang banayad sa aming beranda, at ang liwanag ng buwan ay nagbigay ng malambot na kulay sa kanilang mga mukha.Nang kumalma na nang kaunti ang pag-iyak ni Kael, dahan-dahang humiwalay si Kenzo nang kaunti para tignan siya nang diretso sa mata. Ang kanyang mga mata ay puno ng pagmamahal, walang bakas ng pagkadismaya o pagmamadali—tanging kalinawan at kapayapaan.“Anak,” nagsimula siya, ang boses ay malumanay pero puno ng diin na umaabot hanggang sa puso ko kahit nasa loob pa ako ng bahay. “Alam mo ba kung ano ang pinakamagandang regalo na natanggap ko mula noong nagkita tayo ulit?”Umiling si Kael, ang mga mata ay puno ng pagtataka. “Hindi ko
CATRIONA’S POVGabi na at tahimik na ang buong bahay. Ang tanging naririnig ko ay ang mahinang bulungan mula sa beranda kung saan magkasamang nakaupo si Kenzo at si Kael. Kakatapos lang naming maghapunan, at kanina pa tila may gustong sabihin ang aming anak. Hindi ko na sila inabala pa; alam kong kailangan nilang magkaroon ng pagkakataong mag-usap nang dalawa lang—ang ama at ang anak na matagal ding nawalan ng isa’t isa.Nakatayo ako sa likod ng bintana, nakasilip nang bahagya. Nakita ko ang pag-upo ni Kenzo sa lumang bangko na gawa sa kawayan, habang si Kael ay nakaupo sa tabi niya, ang mga binti ay nakabitin, ang mga kamay ay magkahawak sa kanyang kandungan. Madalas na silang magkasama ngayon, madalas na silang nagtatawanan, pero alam kong may mga salitang matagal pa ring nakabara sa lalamunan ng bata—mga salitang kailangang sabihin bago tuluyang maging payapa ang lahat.Narinig ko ang pagbuntong-hininga ni Kael.“Tatay,” tawag niya nang mahina. Ang tawag na iyon ay hindi na nahihiy
CATRIONA’S POVMatapos ang malaking pagdiriwang, tila naging mas magaan na ang lahat. Wala nang lihim, wala nang pagtatago, at bukas na ang mga pinto ng pamilya Volkov para sa amin. Ngunit habang nakikita ko si Kael na naglalaro sa damuhan kasama ang kanyang mga pinsan, napansin ko pa rin ang pagkakaiba—hindi na iyon ang pag-iingat na may halong takot at galit gaya ng dati. Ngayon, ito ay pag-iingat na may halong pag-unawa.Dati, kapag may nagkamali o nagbago ng kilos ang ibang tao, agad siyang magtatayo ng pader. Iisipin niyang niloloko lang siya, o sadyang masama ang hangarin ng iba. Ngayon, tumitigil muna siya, nag-iisip, at sinusubukang intindihin kung bakit iyon ang ginawa nila.Isang hapon, dumalaw ang isa sa kanyang mga tiyuhin na si Tiyo Gabriel. Noong una kaming nagkakilala, siya ang isa sa mga pinakamahigpit at pinakamapanghusga. Sinabi pa niya noon na baka hindi talaga anak si Kael ni Kenzo, at baka gumagamit lang kami ng bata para makapasok sa pamilya. Kaya nang makita siy
CATRIONA’S POVMatapos ang ilang linggo ng paghahanda, dumating ang araw na matagal naming pinag-isipan—ang araw na hindi na kami magtatago sa likod ng matataas na pader o likod ng mga lihim. Nagpasya kaming magdaos ng isang simpleng ngunit makabuluhang pagtitipon hindi sa marangyang bulwagan ng mansyon ng mga Volkov, kundi sa bagong tayong paaralan sa baryo—ang lugar na naging saksi sa aming pagbabago, at ang lugar na pinakamalapit sa puso namin.“Bakit po dito?” tanong ni Kael noong una pa naming binanggit ang plano. “Diba po mas malaki at mas maganda sa mansyon?”Hinawakan ni Kenzo ang kamay niya at ngumiti. “Dahil dito nagsimula ang aming pagbabago. Dito namin nakita na ang tunay na halaga ay wala sa laki ng bahay o kinang ng ilaw, kundi sa mga taong kasama mo. At gusto kong ipakilala kayo hindi lang sa mga kamag-anak at kilalang tao—kundi sa lahat ng naging bahagi ng aming paglalakbay.”Kaya noong araw ng pagdiriwang, nakita namin ang pagdagsa ng mga tao: ang kanyang pamilya—mula







