Aling Mga Pelikula Ang Nag-Explore Ng Pantayong Pananaw?

Iba't ibang damdamin ang bumabalot sa'kin tuwing nagbabasa ako ng kwento mula sa pananaw ng pangatlong panauhan. Kung ang kwento ay nakasentro sa isang partikular na tauhan, tila naiipon ang mga emosyon sa isang lugar, kaya't maaring makaramdam ng labis na naguguluhan o naguguluhan. Pero sa pangatlong panauhan, ang lahat ng tao sa kwento ay nagiging repleksyon ng isang mas malawak na karanasan. Naalala ko ang pagkabighani ko sa ‘The Wind-Up Bird Chronicle’ ni Haruki Murakami. Sa pamamagitan ng isang omniscient na tagapagkuwento, nalaman ko ang mga saloobin ng iba't ibang tauhan, kaya't parang mayroong mas malalim na konteksto sa kanilang mga desisyon at interaksyon. Ang galing! Isang magandang halimbawa ay ang ‘Harry Potter’ series. Habang lahat tayo ay may pagmamahal kay Harry, sa tuwing lumilipat ang pananaw sa mga karakter tulad ng mga guro o kahit ang mga Boggart na kinaharap ni Harry, natututo tayong umunawa sa kanilang mga tunguhing hindi natin nakikita kung nakatutok lamang tayo sa kanyang paglalakbay. Sa halip na magsalaysay ng isang linear na kwento mula sa isang karakter, ang pananaw ng pangatlong panauhan ay umuukit ng mas komplikadong kwento, na nagbibigay-daan sa atin upang talagang maramdaman ang bigat ng nararamdaman ng bawat tauhan sa kwento. Sa kabuuan, ang pananaw sa pangatlong panauhan ay tunay na nagbibigay ng mas malalim na pagtingin sa kwento. Naiisip ko kung gaano kahalaga ang bawat tauhan, at kung paano sila nag-aambag sa kabuuan. Kapag natapos ang kwento, ramdam ko ang paglalakbay ng buong grupo, hindi lamang ng pangunahing tauhan — at sa tingin ko, napaka-espesyal nito!

Tulad ng isang malalim na ilog na puno ng mga kwento, ang mga pananaw ni Tsutako Tomioka sa mga panayam ay puno ng laman at damdamin. Nagsalita siya tungkol sa mga pagsubok at tagumpay sa kanyang buhay at paano niya napanatili ang kanyang katatagan kahit sa gitna ng mga pagsubok. Nagbahagi siya ng mahahalagang aral sa pagkakaisa at pakikipagkapwa, itinataas ang halaga ng mga relasyon sa kanyang mga tagahanga at kasamahan. Isang partikular na punto na naisip ko ay ang kanyang pananaw sa paglikha: ang sining ay hindi lang basta talento, kundi isang nilikhang kwento na dapat ibahagi sa mundo. Minsan, naiisip natin na ang mga kilalang tao ay walang mga pangarap maliban sa kanilang trabaho, ngunit sa katotohanan, lahat tayo ay may mga takot at pangarap na sinisikap nating abutin. Isang aspeto na talagang tumama sa akin ay ang kanyang pagbibigay-diin sa pagkakaroon ng layunin at dedikasyon. Para kay Tsutako, ang paglapit sa mga hamon ng may ngiti o pananampalataya ay mahalaga. Ipinaabot niya ang mensahe na, sa kabila ng mga pagdaraanan, ang sining at ang mga kwentong dala natin ay may kakayahang magbigay-inspirasyon at makapagpagaan ng loob sa iba. Ang mga pagsisikap niya ay reminiscent ng mga karakter sa ‘Your Lie in April’, na naglalakbay sa mga emosyonal na hamon sa kanilang sining. Ang ganitong mga kwento ay siyang nagbibigay ng inspirasyon sa marami, at nasisiyahan akong makinabang mula sa kanyang karanasan. Bilang isang tagahanga, lubos kong pinahalagahan ang kanyang mensahe ng pag-asa at pagtanggap sa sariling kakayanan. Minsan, parang nakakabigo ang lahat, ngunit sa kanya, isa siyang paalala na ang paglikha at pagkonektang kasama ang ibang tao ay mahalaga. Niya, para sa akin, isa siyang simbolo ng kung paano maaring magsimula at patuloy na lumaban para sa mga pangarap, hindi lang para sa sarili kundi para rin sa mas malaking komunidad. Sa huli, ang kanyang nakakatawang boses ay tila nagmomotivate na patuloy tayong mangarap at umunlad. Ang mga pananaw niya sa mga panayam ay tunay na nagbibigay-liwanag at nagbibigay ng inspirasyon, siya ang nagsisilbing tugma ng mga puso ng mga tagahanga sa kanyang sining.

Naku, saka ko lang na-appreciate kung gaano kalalim ang pag-ikot ng pananaw ni Katara sa konsepto ng pamilya habang pinapanood ko ulit ang ‘Avatar: The Last Airbender’. Noon, bata pa siya at halos lahat ng kanyang pagkakakilanlan ay umiikot sa pagkawala ng kanyang ina at sa pagiging tagapangalaga ni Sokka — solid, protektado sa simpleng paraan ng pagiging magkapatid na magtatanggol sa isa’t isa. Ang galit at lungkot niya para sa nangyari sa kanilang tahanan ang nagmomotivate sa kanya, at kitang-kita mo ang determinasyon na hindi basta papayag na may mangyari pa sa kanila. Pagpasok niya kay Aang at sa buong grupo, nagbukas ang mundo niya sa ideya na ang pamilya ay hindi lang dugo. May mga sandaling mas pinili niyang ilaan ang sarili niya para sa iba — dahil sa responsibilidad bilang healer, bilang kaibigan, at bilang moral center ng grupo. Nakita ko dito ang paglumawak ng loob niya: from avenger-of-a-mother to protector and nurturer of a found family. Sa episode na ‘The Southern Raiders’ masasabi kong nag-peak ang internal conflict niya — gusto niyang maghiganti pero natutunan niyang hindi ito magpapalabo sa sugat na naroon. Sa huli, nabuo ang mas mature na pananaw: pamilya = mga taong pinipili mong alagaan at pinipili kang alagaan pabalik. Para sa akin, iyon ang isa sa pinakamagandang growth arcs sa palabas, kasi personal at totoo ang kanyang healing journey.

Isang pangunahing elemento sa karakter ni Crisostomo Ibarra sa nobelang 'Noli Me Tangere' ni Jose Rizal ay ang kanyang malalim na pag-unawa sa mga problema ng lipunan. Makikita na siya ay lumaki sa isang mayamang pamilya, ngunit hindi siya takot na harapin ang kayabangan at katiwalian sa kanyang paligid. Ang kanyang pagnanais na makakita ng pagbabago ay hindi lamang para sa kanyang sarili kundi para sa ikabubuti ng buong bayan. Pagbabalik niya sa Pilipinas mula sa kanyang pag-aaral sa Europa, dala niya ang mga ideya ng liberalisasyon at reporma, na sa tingin niya ay susi sa pag-unlad ng lipunan. Isang sentrong tema ay ang kanyang pag-asa na ang edukasyon ay makapagpapalakas sa mga Pilipino upang ipaglaban ang kanilang mga karapatan at makamit ang tunay na kalayaan mula sa mga mananakop. Isa pa sa dahilan kung bakit mahalaga si Ibarra ay ang kanyang pakikibaka sa nakasanayang mga tradisyon at pamahalaan. Ipinapakita nito na siya ay handang talikuran ang kanyang pribilehiyong buhay kung ito ay nangangailangan para sa ikabubuti ng nakararami. Sa kanyang paglalakbay, tila lumalabas ang mga kontradiksyon sa kanyang kalooban. Nais niyang ang mga tao ay maging mapanuri at makatuwiran, ngunit nahahamon siya sa isang lipunan na puno ng mga taong sumusunod sa bulag na tradisyon at huwad na awtoridad. Minsan, naiisip ko kung gaano ka-mahirap ang sitwasyon ni Ibarra. Ang labanan niya sa mga paniniwala at sistema ay tila umiiral pa rin sa ating lipunan ngayon. Ang kanyang mga pananaw ay tila nananatiling napapanahon, at ang pagkilos at pagsasakripisyo niya para sa kalayaan ay nagbibigay-inspirasyon sa atin na patuloy na humingi ng pagbabago sa ating sariling mga buhay at komunidad.

Ang kalupi, na madalas na inilarawan sa mga kwentong pambata, ay tila isang simpleng bagay lamang. Sa aking pagmamasid, nakita ko itong umabot sa isang bagong antas sa pop culture, lalo na sa mga anime at manga. Madalas nang ipakita ang kalupi bilang simbolo ng mahika at pagkakaroon ng mga kapangyarihan, tulad ng sa ‘Cardcaptor Sakura’. Ang mga tauhan sa mga kwento ay gumagamit ng kalupi upang mag-imbak ng mga mahahalagang bagay, berde at maanghang, o kaya ay para umani ng mga inaasahang tagumpay. Isa itong magandang pagkalaruan ng imahinasyon na nagtuturo sa mga bata na ang mga simpleng bagay, tulad ng kalupi, ay nagdadala ng malalim na kahulugan. Habang lumilipad ang mga taon, ang kalupi ay naging simbolo rin ng pagtuklas sa mga social issues. Sa maraming kwento, ito ay ginagamit upang ipakita ang mga pangarap, kahiya-hiya, at pangungulila. Sa ‘Your Lie in April’, halimbawa, bumuhos ang emosyon sa isang simpleng bagay na naging pansamantalang tagahanga ng mga alaala. Manapa, nagdadala ito ng isa pang ulat na ipinapakita kung paano ang mga bagay na akala natin ay maliit ay nag-uugnay sa mas malalalim na tema at karanasan. Anuman ang bersyon ng kalupi na iyong makita—mahirap, masaya, o nakakalungkot—ang halaga nito sa ating kultura ay hindi maaaring balewalain. Ang mga kwento ay hindi lamang nagsisilbing aliwan; nagbibigay sila ng mga aral na nakaugat sa ating pagkatao. Parang bilang isang masugid na tagahanga, nakatulong ang mga ito sa akin upang malaman ang mga diwa ng pamilya, pagkakaibigan, at pag-asa laban sa mga pagsubok ng buhay. At sa huli, sa simpleng bagay na ito, natutunan natin na ang ating mga alaala at damdamin ay maaari ring ilagay sa ating mga kalupi. Hindi lang ito basta-basta; ito ay isang patunay na ang kalupi ay hindi na lamang isang bagay, kundi isang salamin ng ating pagkatao at paglalakbay sa kultural na mundo.

Hoy, sobrang trip ko kapag may eksenang nag-aalok ng pantayong pananaw dahil nagbibigay ito ng pakiramdam na ‘wag pipiliin ng manunulat kung sino ang bida o tagapagkuwento — lahat may boto!’ Sa pelikula, example na agad ang classic na ‘Rashomon’ kung saan magkakaibang testimonya ng iisang pangyayari ang ipinapakita; hindi nito pinagpipilian kung alin ang totoo, kundi ipinapakita ang relatibong katotohanan sa mata ng bawat karakter. May mga anime at serye din na mahusay sa ganito: sa ‘Death Note’, halata ang switch ng tensyon tuwing magpapalit ng focalizer mula kay Light papunta kay L; pareho silang binibigyan ng eksenang mag-isip at gumawa ng hakbang, kaya pantay ang dami ng atensyon sa intelektwal na tunggalian. Gusto ko rin ang mga montage o split-screen na nagpapakita ng sabay-sabay na karanasan ng grupong karakter — parang orchestra na pantay ang nota. Sa personal, inuuna ko ang mga kuwento na ganito dahil mas malalim ang empathy at mas matamis ang paghahanap ng katotohanan kapag hindi lang isang tingin ang sinunod ko.

Sa bawat kibot ng aking isip habang ako'y natutulog, parang may malaking nagbabago sa aking isipan. Ang pananaw ko sa aking mundo ay tila nagiging mas maliwanag bawat umaga, na para bang ang mga pangarap ko ay nagmumula sa malalim na kalaliman ng aking kaalaman. Naalala ko ang isang panaginip na nagbigay ng ibang damdamin sa akin; isang paglalakbay sa isang nakakaengganyong mundo na puno ng maliliwanag na kulay at kahima-himala. Sa mga oras na iyon, parang ako'y naging tauhan sa 'Spirited Away'—nasa kalagitnaan ng isang diwa at daigdig na nagbibigay ng aral at pagninilay-nilay. Lumabas ako sa panaginip na iyon na puno ng mga tanong at ang pagnanais na alamin ang mga sagot sa mga ito ay nagresulta sa mas malalim na pag-unawa sa sarili. Isang malaking bahagi ng aking pagbabago ng pananaw ang mga elemento ng anime na aking nakikita. Parang unti-unti kong nadidiskubre kung paano ang mga kwento at karakter na aking hinahangaan ay may analogies sa aking tunay na buhay. Nakakapagtaka na ang mga nauusong tema sa mga seryeng napanood ko, katulad ng pakikitungo sa mga hamon, ay nagpapalalim sa aking pananaw at nagtuturo sa akin na tanggapin pa ang mga problema. Ang 'Attack on Titan' ay nagbigay sa akin ng inspirasyon na kahit gaano kahirap ang buhay, laging may pag-asang dapat tayong abutin. Ang mga aral na ito ay nagsisilbing gabay sa akin sa aking mga pangarap at ambisyon. Sa aking mga pakikipag-chat sa mga kaibigan online, madalas kaming nagbabahagi ng mga karanasan mula sa mga panaginip at ang mga ito ay nagiging inspirasyon para sa iba. Hindi lamang ito nagdadala sa akin ng kasiyahan, kundi como nagiging tulay rin ito upang magkalinawan sa iba't ibang aspekto ng aking buhay. Ang pagbabago sa aking pananaw ay hindi lamang tungkol sa mga pagbabago sa imahe kundi pati na rin sa aking pakikitungo at pag-analisa sa mga araw na lumilipas. Tila isang proseso na walang hanggan, kung saan araw-araw ay may dalang bagong kaisipan. Minsan talaga, ang kadiliman ng gabi ay nagiging liwanag kinabukasan. Ang mga pangarap, gaano man ka-imposible, sino ang makakapagsabi kung saan sila maaaring dalhin? Ang mga ito ay nagsisilbing gabay sa akin, at sa pagbabagong ito, unti-unti kong natutunan ang halaga ng pagninilay-nilay at mga bagong pananaw na ibinibigay ng mga kwento sa akin.

Kakaiba ang pakiramdam na masdan ang ebolusyon ng mga tema sa mga aklat, lalo na ang tungkol sa komunismo. Noong mga naunang taon, madalas silang ikinokonekta sa mga kwentong may masalimuot na mga ideolohiya at matinding laban, gaya ng makikita sa '1984' ni George Orwell at 'The Communist Manifesto' ni Karl Marx. Pero tingnan mo ang kasalukuyan—nagbago na ang tono at damdamin ukol dito! Karamihan sa mga modernong aklat ay mas nagpapakita ng mga kwento ng individual na karanasan at mas kumplikado kaysa sa simpleng pagbabago o laban. Halimbawa, may mga aklat na nagpapakita ng mga tao sa ilalim ng isang komunista na rehimen, kung saan ang mga pangarap at pag-asa nila ay madalas na nahuhubog sa mas matinding konteksto. Tila ang mga aklat ngayon ay nagsusumikap na ipakita ang mga kasasayan ng sosyalismo at komunismo sa pamamagitan ng humanisasyon ng mga tauhan. Hindi na sila itinuturing na simpleng antagonista, kundi mga tao na kinaharap ang mga pagsubok sa isang sistemang mahigpit. Ang mga aklat tulad ng 'The Book Thief' ni Markus Zusak, bagamat hindi direkta tungkol sa komunismo, ay nagpapakita ng epekto ng mga ideolohiyang ito sa siyudad ng mga tao. Sa paraang ito, mas nakakapagbigay tayo ng espasyo sa puso at isip ng mga nilikhang tao kaysa sa isang ideolohiya na malayo sa real-life experiences nila. Habang lumilipad ang mga pahina, natutuklasan natin na ang komunismo ay hindi lamang isang ideolohiya kundi isang mensahe ng pag-asa at pagkakaisa sa gitna ng dilim. Ang mga aklat ngayon ay tila mas nakatuon sa pagbuo ng mga kwento na maaaring magbigay-diin sa ating mga emosyon at pagkakaunawaan. Talaga namang nakakatuwang pagmamasid sa mga pagbabagong ito!