Anong Mga Kwento Ang Nagiging Dahilan Ng Naninikip Ang Dibdib Sa Mga Mambabasa?

Nung una kong narinig ang tugtog na iyon habang nanonood ako ng 'Titanic', umabot agad sa akin ang weird na kilabot sa dibdib — at iyon pala si 'My Heart Will Go On' ni Celine Dion. Hindi lang basta kanta ang tumutukoy sa 'dibdib' kundi literal na puso na pinagduduhang nagmamahal at nangungulila. Ang combination ng haunting na tema ni James Horner at ang malambing na boses ni Celine ay gumawa ng anthem na tumatak sa pelikula at sa puso ng mga tao sa buong mundo. Naalala ko kapag napapatunog nila 'My Heart Will Go On' sa radio o sa kahit anong bar, parang instant replay ng tanawin sa barko—ang dagat, ang lamig, at ang biglaang tulo ng luha. Maraming cover at parody pero kakaiba pa rin ang orihinal; may trauma at gamit na melodrama pero epektibo. Para sa akin, ito ang pinaka-iconic na example ng kantang ‘tungkol sa dibdib’ dahil literal na sinasalamin nito ang emosyon sa dibdib ng mga karakter at manonood. Bilang huling punto, kahit pa overplayed o medyo melodramatic na, hindi maikakaila ang cultural footprint nito. Minsan nakakagulat kung gaano kadali ang isang kanta na gawing cultural shorthand ng love-at-loss — at si 'My Heart Will Go On' ang poster child niyan sa pelikula. Sa bandang huli, isa pa rin itong kanta na kapag narinig ko, alam kong may malalim na eksena ng damdamin na kasunod.—

Isang madalas na paksa ng pag-uusap sa mga tagahanga ng anime at komiks ay ang mga karakter na nagiging dahilan ng naninikip na dibdib. Isa na rito si 'Mikasa Ackerman' mula sa 'Attack on Titan'. Sa bawat laban at pagsubok na dinaranas ni Mikasa, hindi maiiwasang maapektuhan ang puso ng mga tagapanood. Ang kanyang determinasyon na ipagtanggol si Eren at ang kanyang mga kaibigan, kahit na sa pinaka-mapanligaya at nakakatakot na mga sitwasyon, ay talagang nakakabighani. Para sa akin, tuwing nakikita ko siyang lumalaban, ang bawat sipa at hampas ay parang isang dagok sa puso. Ang koneksyon natin kay Mikasa at ang kanyang mga pagsasakripisyo ay nagiging dahilan para talagang seryosohin ang ating pagtutok. Nakakabighani talaga! Bilang isang tagahanga, nais ko ring banggitin si 'Shinji Ikari' mula sa 'Neon Genesis Evangelion'. Ang kanyang paglalakbay ay puno ng mga emosyonal na laban at pakikibaka na malapit sa puso ng maraming tao. Iba ang ligaya at hinanakit na dulot ng kanyang karakter. Madalas ko siyang masilayan bilang isang simbolo ng mga pasakit na dulot ng hindi pagkakaintindihan at expectation na nararanasan ng mga kabataan. Tuwing siyang nadi-dissociate at di makatanggi, ramdam na ramdam ko ang kanyang mga pagdadaanan. Ang mga lihim nitong nanlalaban sa kanyang sarili ay talagang nagbibigay ng unusual na damdamin. Dapat ding banggitin si 'Kaguya Shinomiya' mula sa 'Kaguya-sama: Love Is War'. Sa lahat ng kakayahan at talino niya, hindi maitatanggi na may hidden vulnerability siya na pinaparamdam sa atin. Ang mga cute at funny moments niya sa harapan ni Miyuki ay talagang nagbibigay ng aliw. Pero ang mga kumplikadong damdamin na nagmumula sa kanyang pagmamahal at takot na mawalan ay nagsisilbing pader na mahirap punitin. Sa mga masalimuot na eksena, talagang nasasabik akong makita kung paano niya mahahanap ang kanyang kanyang sariling paraan sa paligid ng mga balakid sa pag-ibig. Huwag din nating kalimutan si 'Luffy' mula sa 'One Piece'. Siya ang epitome ng pagsusumikap sa kabila ng mga hamon. Ang kanyang walang katapusang sigasig at pangarap na maging Pirate King ay tila naghahatid ng inspirasyon sa lahat. Isang napaka-listening character na puno ng ligaya ngunit puno rin ng pagdududa. Nakakagulat ang bawat pag-develop ng kanyang personalidad at ang kanyang paglalakbay sa pagiging isang tunay na lider. Nakakatuwang makita ang kanyang mga pagkabigo at tagumpay, kaya naman nakakaramdam talaga ng panghihinayang at saya. Kung pag-uusapan naman ang mga karakter sa mga laro, nariyan si 'Cloud Strife' mula sa 'Final Fantasy VII'. Minsan, ang kanyang pag-iisip na wala siyang silbi o halaga ay isang klasikal na karanasan na talagang nakakamangha. Sa mga paglalakad niya sa isang madilim na daan at mga pagkakataong nag-aalinlangan sa kanyang misyon, talagang nagigising ang damdamin ko. Gusto kong tulungan siyang makipaglaban sa kanyang sariling mga demonyo at pumanaw sa kanyang mga alaala. Ang kanyang kwento ay tila isang salamin ng ating mga internal na laban na kinakailangan nating pagtagumpayan.

Sa mga oras na naglalaro ako ng mga laro o nanonood ng anime, talagang naiimpluwensyahan ako ng mga soundtrack. Para sa akin, ang musika ay hindi lamang isang background na tunog, kundi isang mahalagang bahagi ng karanasan. Kapag may eksena na puno ng emosyon, ang tamang soundtrack ay nagiging dahilan upang mas tumindi ang aking damdamin. Napansin ko, halimbawa, sa 'Your Lie in April', ang piano pieces ay tila nagsasalita sa puso ko. Yung mga nota, parang nariyan mismo ang sakit at kaligayahan, na parang pinipisil ang dibdib ko. Ang mga lalim ng tunog ay parang nag-uudyok sa akin na magmuni-muni, at kahit pagkatapos kong mahinto sa panonood, ang mga himig ay sumasabay sa aking mga saloobin. Talagang nalulubog ako sa musika, hindi ko na namamalayan na parang kasama ko ang mga tauhan. Sa mga larong tulad ng 'Final Fantasy', minsan ang mga battle themes ay nagdadala sa akin sa estado ng adrenaline, samantalang ang mga calm moments sa mga town themes ay nagbibigay sa akin ng sense of peace. Nagtataka ako kung gaano kalakas ang epekto ng isang maayos na soundtrack sa pagsasalaysay ng kwento, dahilan kung bakit nakikinig ako ng mga orchestrated versions kahit na wala akong laro o anime sa kamay. Pakiramdam ko, ang soundtrack ay parang isang kaibigan na laging nandiyan, nakikinig at parang nananawagan sa aking damdamin. Kung wala ang mga himig, tiyak na maiiwan akong kulang at hindi buo. Kaya sa tingin ko, ang mga soundtrack talaga ay may malaking bahagi sa ating mga reaksyon, at hindi ako nag-iisa sa pag-aasam na pumunta sa mundo na kanilang nililikha.

Isang paborito kong serye na talagang nagdadala ng labis na emosyon ay ang 'Your Lie in April'. Ang kwento nito ay umikot sa isang batang pianist na, sa kabila ng kanyang mga nakaraang trauma, ay natutong muling tumugtog dahil sa isang inspiradong violinist. Ang mga eksena nila, lalo na kapag nag-aaway ang mga damdamin ng kalungkutan at saya, ay mga nagpapaamo sa puso. Isang partikular na eksena kung saan siya ay nagdesisyon na magsimula muli sa musika ay nagdulot sa akin ng matinding pagduduwal sa dibdib. Talagang damang-dama ko ang bigat ng kanyang mga alaala, at ang pagkakaalam na kahit gaano kahirap, kailangan nating patuloy na sumulong. Ano ang mas masakit pa ay ang wakas, na tila nagpaparamdam sa atin na ang mga alaala at mga tao na naiwan natin ay laging kasama natin. Ang seryeng ito ay umuugoy ng damdamin, at sa bawat episode, naiisip ko ang mga bagay na mahirap iwanan, pero kailangan pa rin nating harapin. Dahil sa dami ng emosyon na tila sumasabog sa kaniya, 'Clannad: After Story' rin ang isa sa mga nagpapalakas sa aking puso. Madali akong magpa-apekto dito dahil sa hindi lamang ang pag-ibig kundi pati na rin ang tema ng pamilya at sakripisyo. Sa bawat pagsubok na dinaranas ni Tomoya, lalo akong napapaisip tungkol sa mga mahahalagang pagkakataon sa buhay na madalas nating napapabayaan, lalo na ang mga simpleng sandali na kay tagal nating sinasayang. Kulang na lang ay umiyak na ako sa mga eksenang nagpapakita ng pakikipaglaban at pag-asa, lalo na sa likod ng mga makulay na alaala. Minsan naiisip ko, gaano kahalaga ang mga simpleng galaw na nagiging parte ng ating kwento? Kung may oras lamang tayo sa ating mga mahal sa buhay, mas mapalad tayo sa mga pagkakataong iyon. Kaya't sa mga susunod na araw, bakas-kita nang mas malalim ang kahulugan ng mga mas maiinit na emosyon na bumabalot sa ating paligid.

Isang kamangha-manghang usapan para sa akin ang pagtalakay sa mga tema ng naninikip ang dibdib sa mga pelikula at manga! Sa mga kwentong ito, madalas na nakatagpo tayo ng mga sitwasyon na puno ng emosyon, tulad ng pag-ibig, pagkatalo, o mga pagsubok sa buhay. Ipinapakita ng mga ito kung paano ang mga tao ay nahaharap sa mga mahihirap na desisyon at damdamin. Halimbawa, sa anime na 'Your Lie in April', talagang tumama sa akin ang tema ng pagkawala at pag-asa, na nagdudulot ng naninikip na dibdib habang pinapanood ko ang paglalakbay ng mga tauhan sa kanilang mga personal na hidwaan. Ipinapakita nitong maramdamin ang mga koneksyon ng tao at kung paano ito nagiging sa ating pag-unawa sa sariling kalungkutan at ligaya. Sa mga pelikula, kung tutuusin, wow ang mga mahahalagang eksena! Ang mga ito ay hindi lamang nagsisilbing aliwan kundi mga salamin ng ating mga damdamin. Halimbawa, sa pelikulang 'The Pursuit of Happyness', ang tema ng determinasyon at pag-asa sa kabila ng hirap ay talagang nakaka-inspire. Nakaramdam ako ng matinding naninikip ang dibdib habang pinapanood ko ang paglalakbay ni Chris Gardner. Parang gusto ko siyang yakapin at sabihin na kaya niya 'yon. Tinuturo nito na kahit sa pinakamasalimuot na sitwasyon, may liwanag na nag-aantay kung tayo'y hindi susuko. Sa likod ng bawat kwento, may mga aral na tinitirintas na nagsisilbing inspirasyon sa atin. Isang bahagi din ng karanasan ko sa mga kwento ay ang pagbabalik-tanaw sa mga oras na ako'y nahirapan. Tulad ng sa manga na 'Fruits Basket', talagang pinuno ito ng mga temang naglalarawan sa trauma at pagpapatawad. Kahit gayon, dito ko natutunan na marahil ang pinakamalalim na mga kwento ay hindi lamang tungkol sa pakikipaglaban sa labas, kundi pati na rin ang pagharap sa ating sariling takot at pagpapakumbaba. Sa mga ganitong tema, natutunan kong mahalaga ang pagkilala sa sariling damdamin at pag-usap dito, kaya ang pagbibigay-diin sa mga emosyon sa kwento ay nagdadala sa atin sa mas malalim na antas ng pag-unawa sa tahanan ng ating mga puso. Pagsamahin pa natin ang mga kwentong ito sa mga karakter na bumubuo ng masalimuot ngunit makatotohanang kalagayan. Sa mga kwentong tulad ng 'A Silent Voice', talagang nangingibabaw ang tema ng pagsisisi at pagtanggap sa sarili. Ang bawat pagkakamali ng mga tauhan ay nagbibigay liwanag sa ating mga tunay na pagkatao. Habang umeekis ang mga unsaid words sa kanilang bawat hakbang, nakakaramdam tayo ng mga di-berbal na mensahe na nagsasaad na sila'y tao rin na may mga kahinaan at kalakasan. Kaya naman, sa huli, ang mga tema ng naninikip ang dibdib ay nagtuturo sa atin ng kahulugan ng pagkakaugnay-ugnay, hindi lamang sa ibang tao kundi pati na rin sa ating mga sarili. Ang mga ganitong mensahe ay nagbibigay-diin sa kahalagahan ng pakikipag-ugnayan sa mga paligid natin, opisyal man o personal, at hindi mo kailangang magkatulad upang maramdaman ang hirap at saya ng isa't isa. Ang mundo ng pelikula at manga ay puno ng mga kwento na nagbubukas ng ating mga puso upang makita ang mga pangarap, takot, at pag-asa. Talagang isang napaka-nakakaengganyong karanasan!

Ibang klase talaga ang pakiramdam pagkatapos makapanood ng intense na pelikula, di ba? Parang nalulunod ka sa emosyon, at bigla na lang, ang hininga mo'y humihirap. Minsang nangyari sa akin 'yan matapos ang panonood ng 'Hereditary'. Ang daming eksena na nagbigay sa akin ng matinding takot at pagkabahala. Isang bahagi ng utak ko ang nakakaalam na ito'y isang fiction ngunit bumabaon ang mga eksena sa puso at isipan. Ang mga ganitong karanasan ay tila nagtatakip sa ating mga dibdib ng mga damdamin at hindi alam na nagiging sanhi ng 'labored breathing'. Kaya naman, sa takot, pagkabigla, o kahit saya, nagiging dahilan ito ng visceral reaction na nagiging sanhi ng paninikip ng dibdib. Minsan, akala ko di ko na maaalis ang pakiramdam na 'yon, pero sa totoo, nakaka-relate ang marami sa atin dito. Sa pag-usad ng kuwento, ang mga emosyon at tensyon ay nag-aakyat ng adrenaline sa katawan, na tumutulong sa atin na maramdaman ang higit pa sa realidad. Ang mga karanasang ito ay kasama ng mga tauhan na pinapanood natin, kaya naman nagiging ganito ang ating pisikal na reaksyon. Ang mahalaga, sa dulo ng pelikula, nagiging light ang pakiramdam natin kahit na puno pa rin tayo ng katanungan at damdamin.

Matagal nang paborito sa akin ang pagbabasa ng mga nobela, at may mga pagkakataong talagang nakakaramdam ako ng paninikip sa dibdib pagkatapos nito. Isa sa mga dahilan ay ang emosyonal na bigat na dala ng kwento. Halimbawa, sa pagbabasa ng 'The Fault in Our Stars', talagang nadarama ko ang sakit at pakikibaka ng mga tauhan. Minsang ang malalim na pagkakaugnay sa kanilang karanasan ay nag-iiwan ng pangmatagalang epekto. Kapag ang isang kwento ay may masalimuot na tema ng pag-ibig, pagkawala, at pag-asa, posibleng makaapekto ito sa ating puso, na nagreresulta sa paninikip ng dibdib. Pangalawa, ang epekto ng mga palatandaan ng trauma o mga alaala sa personal kong buhay. Kung minsan, may mga tauhan o sitwasyon na nag-uugat sa mga karanasan ko. Halimbawa, sa isang nobela, kung may tauhang nakakaranas ng pagkawala ng isang mahal sa buhay, maaalala ko ang akin. Ang ganitong alaala ay maaaring magpabalik sa mga alaala na nagiging sanhi ng matinding damdamin at pisikal na mga reaksyon. Utilitarian talagang nagbubukas ng mga sitwasyong emosyonal kaya madalas nakakaramdam ng paninikip pagkatapos bilang isang uri ng biological na reaksiyon. Kasama na dito ang pagod sa pagbabasa. Kung masyado akong nakatutok at engrossed sa kwento, ang katawan ko ay bumababa sa isang estado ng pagkapagod. Hindi lang nakakaapekto ito sa isip kundi pati na rin sa pisikal na katawan. Ang sobrang pag-iisip at pagpapahalaga sa mga detalye ng kwento ay nagsasanhi ng tensyon. Minsang nakaupo at nagbabasa ng mahigit sa tatlong oras, tila ang aking dibdib ay nagiging naninikip dahil sa pagod at overdosi ng emosyon. Ang lahat ng ito ay nag-aambag sa aking karanasan sa pagbabasa — na puno ng saya ngunit puno rin ng pananakit. Sa kabuuan, ang mga sanhi ng paninikip ng dibdib ay hindi lamang nakaugat sa emosyon, kundi sa ating mga personal na karanasan at sa pisikal na epekto ng pagkuha ng impormasyon mula sa prosa. Madalas akong bumalik sa mga kwentong ito, hindi lang para sa kasiyahan kundi dahil alam kong kaya nitong humamon at ihatid ang akin sa mas malalim na pag-unawa tungkol sa buhay mismo.

Nakakatuwang isipin kung paano ako natulala nang una kong mabasa ang tula na may temang 'dibdib' sa koleksyon—at nakita ko na ito ay isinulat ni Virgilio Almario, kilala rin bilang Rio Alma. Agad kong naalala kung paano niya ginagamit ang mga salitang payak pero matalas, binabalanse ang emosyon at teknik na parang ipinipinta ang puso sa mga puntong madaling tumagos sa damdamin. Ang pagkatuklas na iyon ay parang nakakabitin sa isang magandang linya ng tula na tumitigil sa dibdib ng mambabasa at pumipintig kasama nito. Sa unang talata pa lang ramdam ko ang pagkakakilanlan ng awtor: ang ritmo, ang pagpili ng imahe, at ang malinis ngunit malalalim na metapora—mga trademark ni Rio Alma. Hindi ko lang binasa ang mga salita; pinakinggan ko ang hininga sa pagitan nila. Para sa akin, ang 'dibdib' rito ay hindi lang literal na bahagi ng katawan kundi isang lugar ng alaala at pagtatanggol, at iyon ang kadalasan niyang tema—ang personal na naging pampubliko, ang maliit na emosyon na nagiging malaking pahayag. Tapos, tahimik akong nakangiti: hindi lahat ng koleksyon ay may ganitong tula na gumagalaw sa loob mo. At kahit ilang ulit ko pa itong balikan, palagi akong may bago ring madudurog o mabubuo—iyan ang ganda ng gawa ni Virgilio Almario para sa mga mambabasa na gustong palalamanin ang kanilang sariling dibdib habang nagbabasa.