มังงะy

ชื่อ 'y' ค่อนข้างคลุมเครือในวงการเลย ทำให้ผมมักต้องอธิบายความเป็นไปได้หลายแบบเมื่อมีคนถามว่าหมายถึงใคร

ถ้าพูดถึงผลงานชื่อ 'Y' ที่คนต่างประเทศคุ้นกันมากที่สุด หนึ่งในตัวอย่างที่ชัดเจนคือกรณีของซีรีส์คอมมิคตะวันตก 'Y: The Last Man' ซึ่งผู้เขียนบทคือ Brian K. Vaughan และศิลปินหลักคือ Pia Guerra เหมือนกับงานกราฟิกโนเวลทั่วไป จุดสำคัญคือนี่ไม่ใช่มังงะแบบญี่ปุ่น แต่เป็นกราฟิกโนเวล/คอมมิคตะวันตก ถ้าใครหมายถึงงานแนวนี้ คนที่เกี่ยวข้องจะถูกอ้างถึงเป็นนักเขียนบทและอาร์ติสต์แยกจากกัน

ในมุมของคนอ่านอย่างฉัน จะเน้นว่าการใช้ตัวอักษรเดี่ยว ๆ เป็นชื่อผู้แต่งเกิดขึ้นได้ทั้งในวงการคอมมิคตะวันตกและวงการโดจินญี่ปุ่น ดังนั้นการชี้ชัดว่าเป็น 'มังงะแบบญี่ปุ่น' หรือ 'คอมมิคตะวันตก' จะช่วยแยกตัวผู้แต่งได้ง่ายขึ้น เสียงงานและสไตล์ต่างกันพอสมควร ระหว่างกราฟิกโนเวลแบบ 'Y: The Last Man' กับมังงะญี่ปุ่นแบบปกติ ซึ่งทั้งสองแบบต่างก็มีงานอื่น ๆ ที่เด่นของผู้สร้างแต่ละคน เช่น Brian K. Vaughan ยังมีผลงานอย่าง 'Saga' กับ 'Ex Machina' ที่แฟน ๆ ชอบคุยถึงกันเสมอ

ในฐานะแฟนการ์ตูนที่ชอบเรื่องจักรวาลโร้ดทริปแบบดาร์ก ผมชอบพูดถึง 'Y: The Last Man' เป็นตัวอย่างแรกเมื่อมีคนถามถึงมังงะหรือการ์ตูนที่ขึ้นต้นด้วยตัว Y

ผมเล่าให้ฟังสั้น ๆ ว่า 'Y: The Last Man' เป็นซีรีส์การ์ตูนที่ลงแบบที่เป็นตอน (issues) ทั้งหมด 60 ตอน ซึ่งถูกรวบรวมเป็นรวมเล่มฉบับรวมทั้งหมด 10 เล่ม (trade paperbacks) การอ่านแบบตอนให้ความรู้สึกต่อเนื่องของโทนเรื่อง แต่การอ่านรวมเล่มก็ทำให้การเดินเรื่องกระชับขึ้นและสะดวกเวลาย้อนไปอ่านฉากเดิม ๆ

ถาพรวมสำหรับคนที่อยากสะสมคือถ้าต้องการครบทุกตอนแบบเรียงตามการตีพิมพ์ ให้มองหา 10 เล่มรวมเล่มที่จับรวมตอนทั้ง 60 ไว้ครบ แต่ถาใครอยากชิมลางแค่ลองอ่านตอนเดี่ยว ๆ ก็จะเห็นวิวัฒนาการของตัวละครและธีมเรื่องได้ชัดเจนแบบทีละตอน

เปิดเล่มแรกของ 'Y' แล้วผมรู้สึกถูกดึงเข้าไปด้วยโลกที่ไม่เหมือนเดิมเลย

บทหลักของ 'Y' เล่าเรื่องเมืองที่ความทรงจำไม่ได้อยู่แค่ในหัว แต่กลายเป็นวัตถุหรือเงาที่คนอื่นมองเห็นได้ด้วย นัยของเรื่องคือการตามล่าหรือเก็บรวบรวมเศษทรงจำที่หลุดลอยไป และการตั้งคำถามว่าตัวตนยังเป็นตัวตนอยู่ไหมเมื่อความทรงจำสลายหาย ตัวเอกชื่อ 'ยามาโตะ' เป็นคนหนุ่มที่ทำงานเป็นผู้เก็บเศษทรงจำ—งานดูจะเป็นหน้าที่ที่เย็นชาแต่จริง ๆ แล้วมีความเปราะบางสูง เพราะเขาต้องทนเห็นความทรงจำของคนอื่นและเลือกว่าอันไหนควรเก็บหรือทำลาย

ผมชอบที่มังงะไม่ยัดคำตอบให้ทันที แต่วางเงื่อนที่ทำให้ผู้อ่านคิดตามเกี่ยวกับการสูญเสีย การให้อภัย และการเลือกว่าอะไรคือ 'ความจริง' ของเรา ยามาโตะไม่ใช่ฮีโร่แบบตะโกนหรือกระทำการใหญ่โต แต่เป็นคนที่ค่อย ๆ เปลี่ยนจากคนที่ปิดกั้นตัวเองเป็นคนที่ยอมรับความเปราะของผู้อื่น เรื่องจบด้วยความรู้สึกค้างคาแบบที่ยังพาให้ย้อนไปคิดถึงฉากเล็กๆ น้อยๆ ในใจนานหลายวัน

บอกตรงๆว่าพอเห็นคำถามนี้ก็รู้สึกว่าแค่มองคำว่า 'y' มันกว้างมากเลย — ชื่อเดียวแบบนี้มักจะทำให้ต้องตีความก่อนว่าหมายถึงผลงานไหนกันแน่

ฉันมองจากมุมคนอ่านที่ชอบสะสมมังงะ ฝั่งไทยมีสำนักพิมพ์ใหญ่ๆ หลายรายที่มักรับสิทธิ์แปลและวางจำหน่ายมังงะ ยกตัวอย่างเช่น 'บงกช' 'ลัคพิมพ์' 'สยามอินเตอร์คอมิกส์' และ 'วิบูลย์กิจ' แต่ละสำนักจะมีแนวที่ถนัดต่างกัน ดังนั้นถ้า 'y' เป็นมังงะแนววัยรุ่นหรือโรแมนซ์ โอกาสที่จะเจอฉบับแปลไทยจากสำนักพิมพ์พวกนี้ก็สูงขึ้น

สรุปแบบเล่าเป็นมุมฉันก็คือ ถ้าจะตอบให้ชัวร์จริงๆ ต้องรู้ชื่อผู้แต่งหรืออย่างน้อยหน้าปกของฉบับต้นฉบับ แต่ถ้าชื่อเรื่องเป็นเพียงตัวอักษรเดียว บ่อยครั้งก็ขึ้นอยู่กับความนิยมและการขอซื้อลิขสิทธิ์ — ฉันเองมักคาดหวังว่างานที่เป็นที่รู้จักจะมีสำนักพิมพ์ใหญ่รับไปทำฉบับไทย

เริ่มต้นเลยว่าการหาแหล่งอ่านมังงะแบบถูกลิขสิทธิ์เดี๋ยวนี้สะดวกกว่าที่คิดมาก

ผมมักเริ่มจากเว็บไซต์และแอปที่มีการปล่อยตอนพร้อมกันกับญี่ปุ่น อย่างเช่น 'Manga Plus' ของสำนักพิมพ์ใหญ่ที่ให้ผมอ่านตอนใหม่ของบางเรื่องแบบฟรีหรือเปิดให้สมัครสมาชิกเพื่อเข้าถึงมากขึ้น เมื่อผมอยากอ่านแบบต่อเนื่องและเก็บไว้อ่านทีหลัง ผมจะใช้บริการที่ต้องจ่าย เช่น 'VIZ' ซึ่งมีแผนรายเดือนที่คุ้มสำหรับคนติดตามเรื่องยาวๆ อย่าง 'One Piece' เพราะมีทั้งตอนใหม่และห้องสมุดเก่าให้เข้าไปไล่เล่ม

อีกทางที่ผมชอบคือร้านค้าดิจิทัลแบบซื้อขาด เช่น 'BookWalker' หรือร้านในระบบ 'Kindle' ที่มักมีโปรโมชั่นและแปลหลายภาษา ใครที่ชอบฟีลสัมผัสกระดาษก็ยังมีร้านหนังสือทั้งออนไลน์และหน้าร้านที่นำเข้าหรือจัดพิมพ์ฉบับแปลไทย การซื้อเล่มจริงบางทีได้ของแถมแบบลิมิเต็ดที่หาไม่ได้ในดิจิทัล

สรุปแล้ว ถ้าต้องการถูกลิขสิทธิ์ ให้เลือกตามความสะดวกของคุณ: อ่านฟรีแบบถูกลิขสิทธิ์ถ้าต้องการตามทัน อ่านผ่านสมาชิกเมื่ออยากอ่านยาวๆ หรือซื้อเล่มเก็บถ้าชอบสะสม — ผมเองสลับไปมาระหว่างทั้งสามแบบขึ้นกับเวลาและงบประมาณ

รีวิวล่าสุดของ 'Y' ในฉบับพิเศษชี้ชัดว่า 'Berserk' โดดเด่นที่สุดสำหรับเขา และนั่นทำให้ผมยิ้มแบบเข้าใจได้ทันที

การอ่านบทวิจารณ์ของ 'Y' ทำให้ผมเห็นมุมมองที่คมกริบต่อการเล่าเรื่องแบบมืดมนและงานศิลป์ที่เต็มไปด้วยรายละเอียดของ 'Berserk' โดยเฉพาะช่วงที่อารมณ์ทางศีลธรรมกับความรุนแรงปะทะกันจนไม่สามารถแยกได้ง่าย ๆ นั่นคือเหตุผลที่เขายกให้เรื่องนี้เหนือกว่าเรื่องอื่น ๆ ในแง่ของผลกระทบทางอารมณ์และความกล้าหาญในการนำเสนอภาพแทบจะไม่ปรานีผู้อ่าน

ในฐานะคนที่ติดตามมานาน ผมรู้สึกว่า 'Y' ให้ความสำคัญกับมิติทางปรัชญาและการสร้างบรรยากาศของมังงะมากกว่าคะแนนความนิยมชั่วคราว ฉากที่พูดถึงการทรยศและชะตากรรมในชุดเหตุการณ์ใหญ่ ๆ ทำให้เห็นว่า 'Y' มองมังงะเป็นงานศิลป์ที่มีชั้นเชิง ไม่ได้มองเพียงความบันเทิงล้วน ๆ สรุปแล้วการที่เขาเลือก 'Berserk' แสดงถึงความเคารพต่อความเสี่ยงในการเล่าเรื่องและศิลปะที่ไม่อ้อมค้อม ซึ่งเป็นเหตุผลที่ผมเห็นพ้องด้วยในหลายจุด

เรื่อง 'M' เป็นมังงะแนวระทึกขวัญจิตวิทยาที่เล่าเรื่องราวของนักศึกษามหาวิทยาลัยคนหนึ่งที่ถูกหลอกเข้าไปในเกมอันตรายโดยเพื่อนร่วมชั้น ธีมหลักคือการทดสอบขีดจำกัดของมนุษย์เมื่อต้องเผชิญกับแรงกดดันและความกลัว

พล็อตเรื่องเริ่มต้นจากตัวเอกที่ถูกชักนำให้เข้าร่วม 'เกม M' ซึ่งผู้เล่นต้องทำภารกิจแปลกประหลาดเพื่อรับเงินรางวัล แต่แต่ละด่านก็ค่อยๆ เปิดเผยความน่ากลัวที่ซ่อนอยู่ งานศิลป์ใช้สีตัดกันฉูดฉาดเพื่อสื่อถึงความบิดเบี้ยวของสถานการณ์ และมักมีฉากที่เล่นกับมุมกล้องแปลกตาเพื่อสร้างความรู้สึกไม่สบายใจ

สิ่งที่ทำให้เรื่องนี้โดดเด่นคือวิธีที่มันสำรวจจิตใจมนุษย์ผ่านสถานการณ์สุดขั้ว ตัวละครหลักพัฒนาจากคนธรรมดาไปสู่คนที่เริ่มตั้งคำถามกับศีลธรรมของตัวเอง เหมือนกับใน 'Liar Game' แต่มีความมืดมนและดิบเถื่อนกว่า เมื่ออ่านแล้วจะรู้สึกเหมือนถูกดูดเข้าไปในโลกที่กฎเกณฑ์ปกติไม่適用อีกต่อไป