รถเมล์ การ์ตูน

ภาพแคทบัสใน 'My Neighbor Totoro' ยังคงทำให้ยิ้มได้ทุกครั้งที่นึกถึงการเดินทางที่เต็มไปด้วยความมหัศจรรย์และความเรียบง่าย

ในยามที่คิดถึงการออกไปท่องโลกด้วยรถเมล์ ฉันมักจะนึกถึงการที่การเดินทางไม่จำเป็นต้องเป็นเรื่องจริงจังหรือหรูหรา แต่เป็นพื้นที่ของการพบเจอและจินตนาการ ฉากที่แคทบัสปรากฏกลางคืน ทำให้การนั่งรถกลายเป็นการผจญภัย ทั้งเสียงกรอบแกรบของลมและแสงไฟประปรายสะท้อนว่ารถเมล์สามารถเป็นทั้งสถานที่ปลอดภัยและประตูสู่สิ่งไม่คาดฝัน

มุมมองส่วนตัวตอนนั่งรถเมล์ตอนกลางคืน มักจะชอบมองผู้คนผ่านหน้าต่างแล้วจินตนาการเรื่องราวของพวกเขา เหมือนฉากจากเรื่องนี้ที่เปลี่ยนเส้นทางธรรมดาๆ ให้กลายเป็นนิทานสั้นๆ ที่อยากเล่าให้คนข้างๆ ฟังก่อนหลับไป

ชื่อ 'รถเมล์' มักเป็นชื่อเรื่องที่เจอได้บ่อยในวงการการ์ตูนสั้นหรือเว็บคอมิกส์บ้านเรา ทำให้การระบุผู้แต่งโดยไม่เห็นหน้าปกหรือข้อมูลฉบับเต็มบางทีก็ทำได้ยาก เพราะมีทั้งนักวาดสมัครเล่นที่ใช้ชื่อนี้เป็นช็อตเรื่องสั้นไปจนถึงออริจินัลซีรีส์ของสำนักพิมพ์เล็กๆ

ผมมักหาเบาะแสจากหน้าปกและคอลเครดิต: ถ้ามีสำนักพิมพ์ชัดเจน หน้าแคตตาล็อกหรือ ISBN จะบอกชื่อผู้แต่งและผลงานก่อนหน้าได้ ส่วนในกรณีที่เป็นเว็บคอมิกส์ นักวาดมักลงลิงก์ไปยังเพจหรือทวิตเตอร์ที่รวมผลงานอื่นๆ เช่น ซีรีส์สั้น งานอิลลัส หรือสติกเกอร์ไลน์ การ์ตูนที่มีธีมเกี่ยวกับการเดินทางซึ่งใช้ชื่อเรื่องแบบนี้มักผสมผสานความเรียลกับอารมณ์ขัน ทำให้ผู้แต่งมักมีผลงานแนว slice-of-life อื่นๆ ร่วมด้วย

ถ้าเจอฉบับที่สงสัยแล้ว อย่าลืมส่องคำนำท้ายเล่มหรือเครดิตในแต่ละตอน เพราะนั่นคือแหล่งข้อมูลที่ชัดเจนและปลอดภัยที่สุด ส่วนการเดาชื่อผู้แต่งจากความรู้สึกเดียวจะทำให้สับสนได้ง่าย

เพลงประกอบที่เกี่ยวกับรถเมล์มักจะติดหูคนไทยเพราะทำนองเรียบง่ายและคำร้องที่จับใจได้ทันที

ในวัยเด็กฉันติดตามรายการเด็กที่มีฉากโรงเรียนกับรถเมล์บ่อยๆ แล้วเพลงเปิดของ 'The Magic School Bus' ก็เป็นหนึ่งในกลุ่มเพลงที่ยังคงโผล่มาในหัวบ่อยครั้ง เสียงธีมที่มีจังหวะกระฉับกระเฉงกับเนื้อหาที่เชิญชวนให้สำรวจ ถูกใช้ในเวอร์ชันพากย์ไทยที่หลายคนเติบโตมาด้วย จึงกลายเป็นเพลงที่พ่อแม่ร้องตามให้ลูก ฟังแล้วรู้สึกทั้งสนุกและอยากเรียนรู้ไปพร้อมกัน

พอโตขึ้นก็เห็นคนเอาเมโลดี้แบบนี้ไปรีมิกซ์ ทำเป็นเวอร์ชันอะคูสติกหรือเปียโนช้า ๆ สำหรับฉากที่ต้องการความอบอุ่น เพลงประเภทนี้เลยถูกหยิบไปใช้ในงานอีเวนต์เด็ก โรงเรียนอนุบาล และในวิดีโอการสอนบนโซเชียลอยู่บ่อยๆ — เป็นหนึ่งในตัวอย่างเพลงประกอบที่คนไทยเข้าถึงง่ายและมีพลังความทรงจำค่อนข้างสูง

นั่งดู 'รถไฟฟ้า' แล้วฉันคิดว่าผลงานชิ้นนี้น่าจะมาจากคนที่มีความผูกพันกับการเดินทางประจำวันอย่างลึกซึ้ง มากกว่าจะเป็นแค่ไอเดียสามัญ ๆ

ผู้สร้างหลักมักเป็นนักวาดหรือนักเล่าเรื่องที่รับบททั้งเขียนและออกแบบภาพ แต่การทำให้เรื่องมีลูกเล่นของเสียงแวดล้อมและรายละเอียดสถานีมักต้องพึ่งทีมงานหลายฝ่าย เช่น นักออกแบบฉาก เสียงประกอบ และที่ปรึกษาด้านรถไฟ การที่ฉากในเรื่องมีความสมจริงทั้งสภาพแสง เสียงประกอบ และมุมกล้องทำให้รู้สึกว่าเบื้องหลังมีคนที่โตมากับการรอรถไฟหรือคนที่ชอบสังเกตผู้โดยสาร

แรงบันดาลใจหลักสำหรับเรื่องลักษณะนี้มาจากความขัดแย้งระหว่างความรีบเร่งของเมืองกับช่วงเวลานิ่ง ๆ บนขบวนรถ ซึ่งมักสะท้อนผ่านตัวละครง่าย ๆ สถานีที่เป็นเหมือนเวที และการเดินทางที่เปลี่ยนความสัมพันธ์ในชีวิต ตัวอย่างงานคลาสสิกที่ชวนคิดถึงบรรยากาศแบบนี้คือ 'Night on the Galactic Railroad' ที่ใช้รถไฟเป็นฉากหลังเชิงเปรียบเทียบ

ส่วนตัวแล้วฉันชอบวิธีที่ผู้สร้างเอารายละเอียดเล็ก ๆ มาช่วยเล่าเรื่อง เพราะมันทำให้ฉากดูมีชีวิต แม้จะเป็นเรื่องของการเดินทางธรรมดา ๆ ก็ตาม

ทางเลือกเกี่ยวกับหนังสือรถไฟมีเยอะกว่าที่คิดและผมมักจะตื่นเต้นทุกครั้งเมื่อเจอเล่มใหม่

ผมชอบเริ่มจากร้านหนังสือใหญ่ในไทยอย่าง Kinokuniya, B2S หรือ SE-ED เพราะมักมีมุมหนังสือเดินทางและสารคดีรถไฟ รวมถึงมังงะหรือไลท์โนเวลแปลบางเรื่อง ถ้าอยากได้ฉบับภาษาญี่ปุ่นจริงๆ ก็ลองดูมุมนำเข้า หรือสั่งจากร้านที่รับหิ้วจากญี่ปุ่น เช่น Mandarake หรือ Book Off ที่มีเล่มมือสองคุณภาพดี ราคาถูกกว่าเยอะ

หนึ่งเรื่องที่ผมเคยติดใจคือ 'Densha Otoko' ซึ่งมีทั้งนิยายและมังงะ ถ้าชอบแนวเล่าเรื่องชีวิตบนรถไฟและบรรยากาศในชานเมืองแบบนั้นจะอินมาก อีกทางคือซื้อแบบดิจิทัลบน Kindle Japan หรือ eBookJapan สะดวกถ้าอยากอ่านทันทีโดยไม่ต้องรอส่ง พอสะสมไปเรื่อยๆ ก็จะเจอทั้งแฟนซับ คนจัดงานแลกเปลี่ยนและชุมชนคนรักรถไฟที่ช่วยกันแนะนำเล่มแปลดี ๆ ให้กัน ซึ่งผมมองว่าเป็นความสนุกอย่างหนึ่งของการตามหาเล่มโปรดแบบนี้

ปีนี้รถไฟการ์ตูนมาแรงแบบไม่หยุดเลยนะ! ถ้าพูดถึงเรื่องที่ฮิตสุดๆ คงหนีไม่พ้น 'Sousou no Frieren' ที่เอาตัวละครหลักนั่งรถไฟข้ามยุคสมัย แนวคิดแปลกใหม่สุดๆ แถมภาพสวยจัดเต็มทุกเฟรม

อีกเรื่องที่ฮอตฮิตคือ 'Jujutsu Kaisen 0' ที่มีฉากรถไฟสยองขวัญในตอนพิเศษ ทำเอาคอหนังสะดุ้งกันทั้งโรง ส่วน 'Demon Slayer' ฤดูกาลใหม่ก็ยังคงครองใจด้วยรถไฟ無限列車ที่กลับมาอีกครั้งในรูปแบบ OVA พัฒนาเทคนิคแอนิเมชั่นจนน่าตื่นตาตื่นใจ

เริ่มจากพื้นฐานง่ายๆ ก่อนเลย สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการเข้าใจสัดส่วนของรถไฟการ์ตูน โดยทั่วไปมักใช้หลักการวาดแบบ 'หัวโตตัวเล็ก' เพื่อให้ดูน่ารัก ลองเริ่มจากรูปทรงเรขาคณิตพื้นฐานก่อน

วาดสี่เหลี่ยมผืนผ้าเป็นตัวรถ จากนั้นเพิ่มวงกลมสองอันด้านล่างเป็นล้อ อย่าลืมวาดปล่องไฟเป็นสี่เหลี่ยมเล็กๆ เอียงๆ ด้านบนเพื่อเพิ่มความมีชีวิตชีวา ลองดูตัวอย่างจาก 'Thomas the Tank Engine' จะเห็นว่ารูปแบบพื้นฐานคล้ายกัน แค่เพิ่มรายละเอียดตาและปากให้แสดงอารมณ์

เคล็ดลับสำหรับมือใหม่คือให้ใช้ดินสอร่างแบบเบาๆ ก่อน แล้วค่อยๆ ปรับจนพอใจ พยายามอย่ากดแรงเกินไปเวลาร่างแรก เพราะจะลบยากและทำให้กระดาษยับ

ป้าชอบดูอนิเมะของ Ghibli มาตั้งแต่ยังเด็กนะ โดยเฉพาะเรื่องที่มีรถไฟโผล่มาเนี่ย มันให้ความรู้สึกเหมือนได้เดินทางไปด้วยกันเลยล่ะ 'Spirited Away' มีฉากรถไฟที่ลอยอยู่กลางน้ำ สวยงามและเต็มไปด้วยจินตนาการ วิบากับแสงสีทองยามเย็นสะท้อนลงน้ำ พร้อมกับเสียงรถไฟที่แผ่วเบา มันทำให้เรารู้สึกสงบและผ่อนคลายอย่างบอกไม่ถูก

ส่วนใน 'Howl's Moving Castle' ก็มีฉากรถไฟเหมือนกัน แต่ให้อารมณ์ต่างออกไปคือรู้สึกหวาดเสียวและตื่นเต้นแทน เพราะเป็นฉากไล่ล่า สตูดิโอ Ghibli ทำได้ดีมากในการสร้างบรรยากาศที่แตกต่างกันออกไปในแต่ละเรื่อง รถไฟของพวกเขาไม่ใช่แค่พาหนะ แต่เป็นตัวละครที่มีชีวิตชีวา

ถ้าพูดถึงรถไฟการ์ตูนที่ดูแล้วอยากได้มาเก็บไว้ในคอลเลกชัน 'Thomas & Friends' คืองานคลาสสิกที่ขาดไม่ได้! แน่นอนว่ามันเป็นอนิเมะสำหรับเด็ก แต่ดีไซน์ของรถไฟแต่ละขบวนมีความเป็นเอกลักษณ์และสีสันสดใส แถมยังมีบุคลิกแตกต่างกันตามตัวละคร ทำให้การสะสมสนุกขึ้น

อีกตัวเลือกที่แนะนำคือรถไฟจาก 'Galaxy Express 999' ที่ออกแบบมาในสไตล์สตีมพันก์ผสม科幻 ดูเท่มากๆ แม้จะเป็นโมเดลขนาดเล็กแต่รายละเอียดไม่ธรรมดา เหมาะกับคนที่ชอบคอนเซปต์แนวแฟนตาซีคลาสสิก ผมเคยเห็นแบบที่เปิดไฟได้ด้วยนะ น่าประทับใจสุดๆ!