คอลัมน์นิสต์วิเคราะห์ ทำไมนิยาย ถึงฮิตในไทย?

ความลื่นไหลของเรื่องราวและการต่อสู้ที่ดุเดือดดึงดูดใจคนไทยมานาน เหมือนตอนที่อ่าน 'มังกรหยก' แล้วรู้สึกถึงพลังของศิลปะการต่อสู้ที่ถ่ายทอดผ่านตัวหนังสือได้อย่างมีชีวิตชีวา วัฒนธรรมจีนที่แทรกอยู่ในเรื่องไม่ว่าจะเป็นความสัมพันธ์ระหว่างอาจารย์กับศิษย์ ความรักชาติ หรือแม้แต่ปรัชญาเต๋า ล้วนแล้วแต่แปลกใหม่สำหรับเราแต่ก็เข้าใจไม่ยาก แถมตัวละครที่มักเริ่มจากจุดต่ำสุดแล้วค่อยๆ พัฒนาตัวเองก็ทำให้รู้สึกมีกำลังใจไปด้วย

ความน่ารักของอาเนียใน 'Spy x Family' ดูเหมือนจะโดนใจแฟนๆไทยหลายคน เพราะลักษณะท่าทางที่ซื่อๆ แบบเด็กๆ ผสมกับพลังวิเศษที่เกินตัว ทำให้เกิดความขัดแย้งที่น่าหลงใหล ไม่ว่าจะเป็นเวลาที่เธอทำหน้าใสๆ แล้วพูดอะไรโหดๆ หรือตอนที่แสดงความรักให้โลอิสกับโยร์ด้วยความไร้เดียงสา วัฒนธรรมไทยเองก็ชื่นชอบตัวละครเด็กที่ดูน่ารักแต่มีด้านลึกซ่อนอยู่ เหมือนในวรรณกรรมหรือการ์ตูนไทยบางเรื่องที่มักมีเด็กฉลาดเกินวัย แถมการออกแบบตัวละครของอาเนียยังเหมาะกับเทรนด์คอสเพลย์ที่กำลังบูมในไทยอีกด้วย

รายการนิยายวายที่ถูกพูดถึงตลอดปีล่าสุดมีทั้งงานที่เคยโด่งดังแล้วกลับมาปังใหม่และงานที่เพิ่งทะยานขึ้นมาเป็นกระแส ฉันชอบดูว่าผู้อ่านชื่นชอบอะไร เพราะมันสะท้อนรสนิยมที่เปลี่ยนไปและความต้องการเรื่องราวที่ซับซ้อนมากขึ้น '2gether' ยังคงเป็นชื่อที่คนหยิบมาเม้าท์เมื่อนึกถึงความสดใสของคู่สัมพันธ์แบบคอมมาดี้-โรแมนซ์: เคมีที่เป็นธรรมชาติ ตัวละครที่เข้าถึงง่าย และฉากมุมหวานๆ ที่คนจิ้นกันได้ไม่ยาก พล็อตอาจจะไม่ซับซ้อนสุดๆ แต่การเล่าและเคมีทำให้มันคงอยู่ในใจผู้คนเสมอ ในทางกลับกัน 'TharnType' ให้กลิ่นอายดราม่าเข้มข้น มีการสำรวจตัวตนและปมในอดีตของตัวละคร ซึ่งเติมเต็มความต้องการของคนชอบเรื่องหนักแน่นและการพัฒนาตัวละคร ส่วน 'SOTUS' ก็ยังถูกหยิบมาเป็นมาตรฐานของการเกลียดที่กลายเป็นรัก คู่สัมพันธ์แบบโต๊ะเรียนและระบบสังคมภายในมหาวิทยาลัยนั้นมีเสน่ห์เฉพาะตัวที่คนอ่านยังอินได้อยู่ ผลงานทั้งสามแบบนี้แสดงให้เห็นว่าปีล่าสุดผู้อ่านไม่ได้ยึดติดกับแนวเดียว แต่พร้อมรับทั้งความฟุ้งและความจริงจังในเวลาเดียวกัน

เคยสงสัยไหมว่าตัวละครอย่าง 'Lilo & Stitch' ทำไมถึงพันผูกกับคนไทยได้ง่ายขนาดนี้ ฉันคิดว่าแกนหลักมันมาจากเรื่องครอบครัวที่ไม่ต้องหวือหวาแต่จริงใจ — อธิบายด้วยคำง่ายๆ ว่าเป็นภาพของบ้าน ความผูกพันกับความไม่สมบูรณ์แบบ และการรับกันและกัน ฉากฮูล่าที่ลีโล่พยายามเชื่อมกับสติชด้วยการเต้น มันเป็นโมเมนต์ที่ไม่มีบทพูดยาว แต่สะเทือนใจ เพราะสะท้อนการสื่อสารแบบครอบครัวของคนไทยที่เน้นการกระทำมากกว่าคำพูด ฉันยังคิดว่าดีไซน์ของสติช—ตัวเล็ก ตากลม ฟันแหลมแต่แสดงอารมณ์ได้มาก—ช่วยให้คนชอบได้ทันที อีกอย่างคือมีมุกตลกแบบบ้านๆ ที่คนไทยชอบ เหมือนมุกในละครครอบครัวไทย ทำให้ดูได้ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ สรุปแบบไม่เป็นทางการคือความเป็น 'บ้าน' ที่เข้าถึงง่ายจับต้องได้ ทำให้แฟนคลับไทยผูกพัน เหมือนกับเวลาที่ดูหนังที่ทำให้คิดถึงบ้าน กลิ่นอายแบบนั้นอยู่ในเรื่องนี้ชัดเจน และนั่นแหละคือเสน่ห์ที่ทำให้เรื่องนี้ยังคงฮิตอยู่

ความโดดเด่นของ 'Fast & Furious 10' ในไทยน่าจะมาจากหลายปัจจัยที่ผสมผสานกันอย่างลงตัว อย่างแรกคือวัฒนธรรมการชมภาพยนตร์แอคชั่นของคนไทยที่คุ้นเคยกับสไตล์การขับรถดุเดือดและฉากระทบกระแทก ซึ่งตรงกับสไตล์ของซีรีส์นี้โดยเฉพาะ ภาค 10 ยกระดับความมันส์ด้วยเทคนิค CGI ที่สมจริงและฉากแอคชั่นที่คิดมาแล้วว่าต้องโดนใจแฟนๆ อีกมุมคือความผูกพันทางอารมณ์ที่สร้างขึ้นจากตัวละครหลักอย่าง 'โดม' และ 'ครอบครัว' ซึ่งเป็นธีมหลักของซีรีส์ มันสะท้อนค่านิยมแบบไทยๆ ที่ให้ความสำคัญกับความสัมพันธ์ในครอบครัว แม้จะเป็นเรื่องราวในโลกอาชญากรรมก็ตาม สุดท้ายคือกลยุทธ์ทางการตลาดที่ลงตัว ทั้งการโปรโมตผ่านดาราไทยอย่าง 'Tony Jaa' ที่มีฐานแฟนคลับแข็งแกร่ง และการจัดกิจกรรมพิเศษที่สร้างประสบการณ์ร่วมให้ผู้ชมรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของหนังมากกว่าแค่การนั่งดู

แนวที่ได้รับความนิยมสูงสุดในไทยมักสะท้อนรสนิยมแบบเน้นอารมณ์และความสัมพันธ์มากกว่าการโฟกัสเรื่องเทคนิคหรือพล็อตซับซ้อน ฉันชอบสังเกตคนรอบตัวและชุมชนออนไลน์ แล้วจะเห็นได้ชัดว่า 'นิยายรัก' ทั้งแบบโรแมนติกดราม่าและคอเมดี้ครองใจคนอ่านจำนวนมาก เพราะมันเข้าถึงง่าย ให้การระบายอารมณ์ และมักถูกแปลงเป็นซีรีส์หรือละคร ซึ่งยิ่งช่วยขยายฐานคนอ่านให้กว้างขึ้น อีกแนวที่ผมเฝ้าดูมานานแล้วคือ 'นิยายวาย' ซึ่งไม่ได้เป็นแค่กระแสชั่วคราว แต่กลายเป็นวัฒนธรรมย่อยใหญ่ มีแฟนคลับเข้มแข็ง ผลงานอย่าง '2gether' หรือ 'TharnType' ช่วยแสดงให้เห็นว่าการเล่าเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างเพศเดียวกันสามารถสร้างการมีส่วนร่วมระดับมหภาคได้ เพราะผู้อ่านไม่เพียงแค่ติดตามพล็อต แต่เข้าไปลงทุนกับตัวละครและการตีความของแฟนงานต่าง ๆ ในมุมของสไตล์ที่ต่างออกไป นิยายแฟนตาซีและไลท์โนเวลจากต่างประเทศ เช่น 'Harry Potter' หรือแนวไอซ์ิคายะ (isekai) อย่าง 'Re:Zero' ก็มีแฟนกลุ่มใหญ่ เพราะให้หนีความจริงและสำรวจโลกใหม่ ฉันเห็นว่าความนิยมของนิยายแนวสยองขวัญและสืบสวนก็ยังไม่หายไป โดยเฉพาะงานจากนักเขียนไทยที่เล่าเรื่องถึงความเชื่อพื้นบ้านหรือบรรยากาศท้องถิ่น ซึ่งทำให้ผู้อ่านรู้สึกใกล้ชิดกว่าแค่เรื่องลึกลับสากล สิ่งที่ทำให้บางแนวยืนยาวคือการเชื่อมต่อกับคอนเทนต์อื่น ๆ — การ์ตูน ซีรีส์ หรือฟิคแฟนเมด — ที่พาผู้อ่านเข้าไปมีปฏิสัมพันธ์มากขึ้น นั่นแหละคือเหตุผลว่าทำไมนิยายรักและนิยายที่เน้นตัวละครจึงยังคงเป็นแนวที่คนไทยนิยมอ่านมากที่สุดในภาพรวม

ตลาดนิยายเมืองไทยตอนนี้คึกคักจนรู้สึกเหมือนมีชั้นวางหนังสือเสมอไม่ว่าวันไหนของปี เราเห็นคนอ่านชอบแนวโรแมนซ์อย่างล้มหลาม โดยเฉพาะนิยายรักที่มีเส้นเรื่องคม ๆ และตัวละครที่อ่านแล้วอินง่าย ถ้าจะยกตัวอย่างรูปแบบที่ฮิตมากในหมู่คนไทยก็คือแนว 'Boys' Love' ที่เติบโตจากนิยายออนไลน์ไปสู่ละครและแฟนแปลอย่างรวดเร็ว ทำให้ฐานแฟนกว้างขึ้นอย่างเห็นได้ชัด นอกจากแนวรักแล้ว กลุ่มแฟนเกมและอนิเมะช่วยผลักดันนิยายแฟนตาซีและไลท์โนเวลแบบ 'isekai' ให้ได้รับความนิยมด้วย เพราะความเป็นโลกใหม่ ๆ ที่หนีจากชีวิตประจำวันได้จริง ๆ สำหรับคนที่อยากหนีความจริงสักพัก นิยายประเภทนี้ตอบโจทย์สุด ๆ เราชอบเวลาที่เรื่องราวพาเราเข้าไปในโลกที่กฎต่างจากโลกจริง แล้วได้ลุ้นว่าใครจะอยู่รอดและเติบโตยังไง

ความน่ารักของลูกเจี๊ยบการ์ตูนเป็นมนต์สะกดที่แทบจะ resist ไม่ได้เลยนะ ตัวการ์ตูนเล็ก ๆ หน้าตาตลก ๆ แบบนี้ดึงดูดใจคนไทยได้หลายช่วงอายุ เพราะความ innocent และความซนที่ดูเป็นธรรมชาติ วัฒนธรรมไทยเองก็ค่อนข้างเปิดรับความน่ารักแบบนี้อยู่แล้ว ลองดูจากตุ๊กตาประจำบ้านอย่าง 'เจ้า貓' หรือ 'กระต่าย' ในวรรณกรรมเด็กก็ได้ พวกมันมักถูกออกแบบมาให้ดูไร้เดียงสา แต่แฝงไปด้วยความอบอุ่น ลูกเจี๊ยบการ์ตูนก็เช่นกัน มันเป็นตัวแทนของความสุขง่าย ๆ ที่ใครก็เข้าถึงได้

ความนิยมของชาโดว์มิลค์ในไทยน่าจะมาจากการผสมผสานระหว่างความแปลกใหม่กับรสชาติที่คุ้นเคย แรกเริ่มที่เห็นผลิตภัณฑ์นี้ในเซเว่นก็รู้สึกสงสัยเหมือนกันว่ามันคืออะไร แต่พอได้ลองดื่มแล้วพบว่ามันให้ความรู้สึกเหมือนชานมทั่วไปแต่มีกลิ่นควันไฟที่แปลกตา ราวกับกำลังนั่งจิบชาในห้องสมุดเก่าๆ ที่มีกลิ่นหนังสือผสมกับควันธูป กลิ่นนี้ทำให้รู้สึกอบอุ่นและน่าค้นหา อีกปัจจัยที่ทำให้ฮิตคือบรรจุภัณฑ์ที่ดูมินิมอลและมีเอกลักษณ์ ตัวขวดสีดำเงากับลายเส้นเรียบๆ ให้ความรู้สึกคลาสสิกแต่ทันสมัย พอเหมาะกับเทรนด์ความนิยมเครื่องดื่มรสชาติเฉพาะกลุ่มในหมู่คนรุ่นใหม่ที่ชอบอะไรที่แตกต่าง

ชีวิตที่เร่งรีบในแต่ละวันทำให้คนรุ่นใหม่หันมองหาการพักผ่อนแบบไม่ต้องออกจากบ้าน เว็บไซต์นิยายตอบโจทย์นี้ได้อย่างสมบูรณ์แบบ เพราะเข้าถึงได้ง่ายเพียงแค่มีมือถือ แถมยังมีเนื้อหาหลากหลายตั้งแต่รักโรแมนติกไปจนถึงแฟนตาซีระดับเทพ มันเหมือนมีห้องสมุดส่วนตัวที่พกไปได้ทุกที่ สิ่งที่ทำให้เว็บนิยายแตกต่างคือ 'ความเป็นส่วนตัว' การได้อ่านเรื่องที่ชอบโดยไม่ต้องกังวลสายตาคนรอบข้าง บวกกับฟีเจอร์คอมเมนต์ที่ทำให้รู้สึกเหมือนมีเพื่อนอ่านไปด้วยกัน แม้แต่ช่วงดึกๆ ที่นอนไม่หลับ ก็แค่เปิดแอปขึ้นมาก็เจอเพื่อนร่วมโลกจินตนาการมากมาย