จะหาซื้อหนังสือจันทร์เอ๋ยจันทร์เจ้าขาที่ไหนได้บ้าง?

ฉันจำได้ว่าครั้งแรกที่ได้ยินเพลง 'จันทร์เจ้าเอ๋ย' รู้สึกเหมือนถูกดึงเข้าไปในบรรยากาศโบราณแบบอบอุ่น เพลงนี้จริงๆ เป็นเพลงพื้นบ้าน/กล่อมเด็กที่มีเวอร์ชันหลากหลาย ไม่ได้ถูกผูกขาดโดยศิลปินคนเดียวเสมอไป หลายวงดนตรีพื้นบ้าน ลูกทุ่ง และนักร้องบรรเลงได้ทำการบันทึกเสียงลงอัลบั้มรวมเพลงพื้นบ้านหรืออัลบั้มกล่อมเด็ก ทำให้เวลาใครถามว่าใครร้อง ก็ขึ้นอยู่กับเวอร์ชันที่เขาหมายถึง — บางคนอาจคุ้นกับเวอร์ชันช้าๆ ที่ใช้ขิมหรือซอเป็นหลัก ขณะที่คนอื่นอาจรู้จักเวอร์ชันที่เรียบเรียงใหม่โดยนักดนตรีร่วมสมัย การจะหาซื้อเพลงนี้ในรูปแบบที่ถูกต้องและได้คุณภาพ ฉันมักเริ่มต้นจากการค้นหาบนแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งหลัก เช่น YouTube, Spotify หรือ Joox เพื่อหาเวอร์ชันที่เราชอบ เมื่อเจอแล้วให้ดูคำอธิบายหรือเครดิตใต้คลิปเพื่อดูชื่อศิลปินและชื่ออัลบั้ม จากนั้นถ้าอยากซื้อแบบดาวน์โหลดหรือเก็บเป็นไฟล์จริงๆ ให้ลองค้นใน iTunes/Apple Music หรือ Amazon Music ซึ่งบางเวอร์ชันอาจมีให้ซื้อเป็นแทร็กเดี่ยวหรือเป็นส่วนหนึ่งของอัลบั้มรวม สำหรับคนที่ชอบแผ่นซีดีแบบเก็บสะสม ให้มองหาอัลบั้มรวมเพลงพื้นบ้านหรืออัลบั้มกล่อมเด็กตามร้านหนังสือใหญ่ๆ อย่าง B2S หรือตามร้านขายซีดีอิสระ และแพลตฟอร์มออนไลน์เช่น Shopee หรือ Lazada ที่บางครั้งมีพ่อค้าแม่ค้าขายแผ่นเก่าและคอลเลกชันที่หายาก นอกจากนี้หลายศิลปินหรือวงพื้นบ้านมักมีเพจเฟซบุ๊กหรือไอจีที่ประกาศการวางจำหน่ายหรือการเปิดจองซีดีโดยตรง การซื้อจากช่องทางเหล่านี้จะช่วยให้เราได้เวอร์ชันที่เป็นทางการและสนับสนุนศิลปินโดยตรง สรุปง่ายๆ ว่าไม่มีคำตอบเดียวสำหรับ 'ใครร้อง' เพราะขึ้นกับเวอร์ชันที่คุณได้ยิน แต่ถ้าอยากได้เวอร์ชันที่แน่นอน ให้จับต้นทางจากคลิปหรือคลิปเสียงที่ชอบแล้วตามชื่อศิลปินต่อไป จากประสบการณ์ตรง การใช้ YouTube เป็นจุดเริ่มต้นแล้วตามด้วย iTunes/Apple Music หรือร้านซีดีออนไลน์มักได้ทั้งคุณภาพเสียงและความสะดวก รู้สึกดีทุกครั้งที่ได้ยินเสียงจันทร์เก่าๆ ถูกเรียบเรียงใหม่ ให้ความรู้สึกทั้งเหงาและอุ่นในเวลาเดียวกัน

ล่าสุดที่ฉันตามมานานพอจะรู้สึกตาไวเรื่องการแปลหนังสือ น่าเสียดายที่ตอนนี้ยังไม่พบประกาศชัดเจนว่ามีฉบับแปล 'จันทร์เจ้าเอ๋ย' ลงขายอย่างเป็นทางการในภาษาต่างประเทศอื่นๆ นอกจากฉบับที่ขายในตลาดท้องถิ่นที่ฉันเห็น โดยทั่วไปแล้วถ้าเรื่องได้รับลิขสิทธิ์แปล จะมีข่าวจากสำนักพิมพ์ต้นฉบับหรือสำนักพิมพ์ในประเทศที่จะรับผิดชอบการแปลก่อน แล้วตามมาด้วยหน้าร้านของผู้จัดจำหน่ายหลักอย่าง Amazon, Bookwalker หรือร้านขายหนังสือออนไลน์ของประเทศนั้นๆ จากที่ฉันสืบด้วยวิธีง่ายๆ คือค้นชื่อเรื่องแบบมีเครื่องหมายคำพูด 'จันทร์เจ้าเอ๋ย' ค้น ISBN ของฉบับไทย และตามประกาศในหน้าเพจของสำนักพิมพ์ที่ตีพิมพ์ฉบับภาษาไทย ถ้ายังไม่มีการแปลเป็นภาษาอื่นมักจะไม่มีผลลัพธ์ในหน้าระหว่างประเทศหรือในฐานข้อมูล ISBN ระหว่างประเทศ อีกอย่างที่ฉันเคยใช้คือเช็คบัญชีโซเชียลของผู้เขียนและนักแปล เพราะหลายครั้งข่าวลิขสิทธิ์จะแจ้งที่นั่นก่อน สรุปคือจากมุมมองคนติดตามอย่างฉัน: ยังไม่มีหลักฐานยืนยันว่ามีฉบับแปลขายในภาษาหลักอื่นๆ ถ้าอยากให้ชัวร์ แนะนำให้ติดตามเพจสำนักพิมพ์ที่ออกฉบับไทยและบัญชีทางการของผู้เขียน ช่วงนั้นจะมีประกาศลิขสิทธิ์หรือข่าวการแปลอย่างเป็นทางการหลุดออกมาแน่นอน แต่ก็ไม่ได้หมดหวังเลย—บางเรื่องก็เซอร์ตัดสินใจแปลช้าบางทีปีสองปีก็มีข่าวออกมาได้เหมือนกัน

เพลง 'จันทร์เอ๋ยจันทร์เจ้าขา' เป็นหนึ่งในบทเพลงกล่อมเด็กหรือเพลงพื้นบ้านที่ได้ยินบ่อยในหลายภูมิภาคของไทย โดยทั่วไปฉันมองว่าเพลงนี้ไม่มีผู้แต่งที่ระบุได้แน่ชัดเหมือนงานประพันธ์สมัยใหม่ แต่มันถูกส่งต่อแบบปากต่อปากจนมีหลายเวอร์ชันทั้งคำร้องและทำนอง เวลาฟังเวอร์ชันเก่าๆ ฉันจะนึกถึงแม่หรือย่าที่ร้องกล่อมตอนกลางคืน โน้ตเรียบง่ายแต่จับใจของเพลงทำให้มันเหมาะกับการเป็นเพลงกล่อม เด็กๆ หลายรุ่นซึมซับท่วงทำนองและสำนวนนี้โดยไม่รู้ที่มาชัดเจน หลายครูเพลงและนักดนตรีพื้นบ้านจึงเคยบันทึกและดัดแปลงเพื่อใช้ในการแสดงหรือการสอน ทำให้เราเจอเวอร์ชันที่มีสีสันต่างกัน เช่น จังหวะช้ากว่าหรือเปลี่ยนคอร์ดให้ฟังร่วมสมัยขึ้น มุมมองส่วนตนคือชอบความเป็นนิรนามของมัน เพราะนั่นทำให้เพลงกลายเป็นของชุมชน มากกว่าจะเป็นผลงานของคนคนเดียว เวลาที่ได้ยิน 'จันทร์เอ๋ยจันทร์เจ้าขา' ในงานเทศกาลหรือในบ้าน มันพาไปถึงความทรงจำร่วมและความอบอุ่นที่เกิดจากการแบ่งปันเพลงกันระหว่างคนรุ่นแล้วรุ่นเล่า

เราไม่อยากให้คุณต้องดิ้นรนหาเล่มนี้จนเสียอารมณ์เลย เพราะเป็นหนึ่งในหนังสือที่เคยทำให้หัวใจว้าวุ่นและอยากบอกต่อมากๆ ตอนแรกฉันมักเริ่มจากการไล่เช็กร้านหนังสือใหญ่ก่อน เช่น 'ซีเอ็ด' กับ 'B2S' และร้านหนังสือสัญชาติญี่ปุ่นที่ชอบแวะอย่าง 'Kinokuniya' เพราะหลายครั้งเล่มที่หายากอาจมีแค่สาขาใหญ่เท่านั้น ถ้าร้านจริงไม่มี สั่งออนไลน์จากเว็บไซต์ของร้านเหล่านั้นก็มักสะดวกและปลอดภัย โดยมองหาหน้ารายละเอียดที่มี ISBN ชัดเจนเพื่อเทียบกับฉบับที่ต้องการ ถ้าช่องทางหลักยังหาไม่เจอ ให้ขยับมาที่ตลาดมือสองและชุมชนคนอ่าน: แพลตฟอร์มขายของมือสองอย่าง Kaidee หรือกลุ่มซื้อขายหนังสือในเฟซบุ๊กมักมีคนลงของเก็บไว้ หรือบางทีนักสะสมอาจประกาศขายโดยบอกสภาพของหนังสือชัดเจน นอกจากนี้ร้านหนังสือมือสองย่านเก่ายังสามารถสุ่มเจอเล่มที่หมดพิมพ์ไปแล้วได้แบบคาดไม่ถึง อีกทริคที่ใช้บ่อยคือเช็กอีบุ๊กและแอปอ่านหนังสือไทยอย่าง 'Ookbee' หรือสำรวจว่ามีฉบับพิมพ์ใหม่หรือจะพิมพ์ซ้ำหรือไม่ การติดต่อสำนักพิมพ์โดยตรงผ่านหน้าเว็บหรือเพจของพวกเขาก็บ่อยครั้งได้คำตอบว่ามีการพิมพ์เพิ่ม แนะนำให้จด ISBN ไว้ก่อนเริ่มตามหา จะทำให้เราไม่สับสนกับพิมพ์ครั้งต่างๆ สุดท้าย การได้กลับมาอ่าน 'หัวใจซ่อนเงา' อีกครั้งมันเหมือนเจอเพื่อนเก่าที่โตขึ้น—บางบรรทัดสะเทือนใจเหมือนเดิม แต่การตามหาเล่มนี้กลับเป็นส่วนหนึ่งของความสนุกของการเป็นคนรักหนังสือ

เคยหา 'จันทร์กะพ้อ' จนรู้สึกเหมือนเป็นภารกิจส่วนตัวเลยนะ ช่วงแรกไปไล่ตามร้านหนังสือรายใหญ่พวก SE-ED และ Naiin ก่อน เพราะทั้งสองร้านมักมีสต็อกหนังสือไทยค่อนข้างครบ และถ้าของหมดบางครั้งทางร้านสามารถสั่งพิมพ์เพิ่มหรือสั่งจากสาขาอื่นให้ได้ ฉบับปกใหม่มักเจอได้ตามชั้นนิยายหรือชั้นวรรณกรรมร่วมสมัย ถ้าอยากได้ของใหม่สะดวกสุดก็สั่งออนไลน์ผ่านเว็บของร้านเหล่านั้นแล้วไปรับที่สาขาใกล้บ้านได้ อีกทางที่ฉันชอบคือไล่ดูที่ร้านหนังสือใหญ่อีกแบบอย่าง Kinokuniya สาขาในห้างที่มีนิยายต่างชาติและไทยคัดสรร ส่วนถ้าระบบสต็อกแจ้งว่าไม่มี ฉบับพิมพ์เก่าอาจยังมีขายตามร้านหนังสือมือสองหรือร้านที่รับซื้อขายหนังสือใช้ ซึ่งจะได้เจอปกเก่า ๆ ที่มีเอกลักษณ์ พอได้จับเล่มจริงแล้วความรู้สึกมันต่างจากอ่านไฟล์ดิจิทัล โดนบรรยากาศและร่องรอยการอ่านของเจ้าของเล่มคนก่อน ๆ ด้วย ซึ่งสำหรับคนชอบสะสมเหมือนฉันนี่มันมีเสน่ห์เฉพาะตัวอย่างมาก

ตั้งใจเก็บเล่มนี้มานานเลย แล้วก็อยากแบ่งปันทางเลือกที่เคยใช้กับคนอื่น ๆ ให้ชัดเจน—โดยเฉพาะถ้าเป้าหมายคือฉบับหนังสือจริง ๆ ไม่ใช่อีบุ๊ก ฉันมักเริ่มจากร้านหนังสือเครือใหญ่ของไทยเป็นอันดับแรกเพราะความสะดวกและการรับประกันสินค้าก่อน เช่น ตรวจสภาพก่อนส่งได้ ร้านอย่าง Naiin, SE-ED หรือ B2S มักมีระบบสั่งจองหรือสั่งซื้อจากสต็อกสาขาอื่นได้ แม้ว่าบางครั้งเล่มที่เป็นนิยายแปลหรือเว็บนาวจะหมดสต็อก แต่การติดต่อผ่านไลน์หรืออีเมลของร้านมักช่วยให้ทราบว่าจะพิมพ์เพิ่มหรือไม่ ถ้าหาหนังสือยากจริง ๆ ให้ขยับไปที่แหล่งออนไลน์แบบ Marketplace อย่าง Shopee, Lazada หรือ JD Central — ผู้ขายบางรายนำเข้าจากต่างประเทศหรือเป็นร้านค้าส่งหนังสือมือสอง การซื้อบนแพลตฟอร์มเหล่านี้ให้ดูรีวิวร้าน ให้ขอดูรูปจริงของเล่ม และเช็กรายละเอียดเช่น ISBN, สำนักพิมพ์, ปีพิมพ์ เพื่อความแน่ใจว่ามันคือฉบับที่ต้องการ อีกช่องทางที่ฉันใช้บ่อยคือกลุ่มขายหนังสือมือสองใน Facebook หรือเว็บประกาศของไทยเพราะบางคนขายสะสมสภาพดีในราคาย่อมเยา แต่ต้องระวังมิจฉาชีพ เลือกคนที่มีประวัติการขายหรือรีวิวดี ถ้าต้องการเล่มพิเศษอย่างพิมพ์ครั้งแรก ฉบับลิมิเต็ด หรือแปลที่มีภาพประกอบพิเศษ การตามงานสัปดาห์หนังสือ งานแฟนมีต หรืองานเปิดตัวหนังสือมักได้เจอผู้จัดพิมพ์หรือตัวแทนนำมาขายโดยตรง บางครั้งสำนักพิมพ์เล็ก ๆ ขายผ่านร้านอินดี้หรือบูธในงานเท่านั้น ทำให้มีโอกาสได้ราคาพิเศษและเซ็นชื่อจากนักเขียนด้วย สุดท้ายแล้วอย่าลืมเก็บภาพปกและสลิปการสั่งซื้อไว้ เผื่อเกิดปัญหาเรื่องการส่งหรือเงื่อนไขการคืนสินค้า แล้วก็ขอให้ได้เล่มที่ถูกใจ มีความสุขกับการสะสมหนังสือแผ่นกระดาษนะ

เราเป็นคนชอบเก็บแฟนอาร์ตที่เล่าเรื่องด้วยภาพจนนอนไม่หลับได้บ่อย ๆ และเมื่ออยากหางานของ 'จันทร์เอ๋ยจันทร์เจ้าขา' ที่มีสไตล์หลากหลาย ช่องทางแรกที่คิดถึงมักเป็นเว็บไซต์ที่ศิลปินญี่ปุ่นและสากลใช้กันเยอะ เช่น Pixiv กับ ArtStation บน Pixiv ให้ลองค้นด้วยแท็กภาษาไทยและภาษาอังกฤษผสมกัน เช่น 'จันทร์เอ๋ยจันทร์เจ้าขา' + 'fanart' หรือแปลเป็นคำสั้น ๆ เพื่อให้ครอบคลุม ผลดีคือระบบแท็กของ Pixiv ค่อนข้างละเอียด และมีฟีเจอร์วงเล็บผลงานที่ชอบเก็บไว้เป็นคอลเลกชัน นอกจากนี้ Instagram ก็เหมาะสำหรับงานสไตล์ภาพคัตเอาต์หรือภาพประกอบที่เน้นสีสัน เพราะศิลปินชอบโพสต์พอร์ตแบบไล่ภาพเป็นซีรีส์ ทำให้เห็นวิวัฒนาการของงานชิ้นเดียวได้ง่าย เวลาตามหาให้มองแท็กย่อย ๆ ด้วย เช่น #fanartTH #ไทยfanart แล้วก็อย่าลืมดูคำอธิบายใต้ภาพ เพราะบางครั้งศิลปินจะเขียนคำที่ใช้ค้นหาไว้ด้วย การติดตามและบันทึกงานที่ชอบช่วยให้ฟีดของเราปรากฏผลงานแนวเดียวกันมากขึ้น และถ้าอยากได้งานคุณภาพสูงจริง ๆ การให้กำลังใจหรือสั่งทำ (commission) กับศิลปินที่ชอบก็เป็นทางลัดที่ดีมาก — ผลงานจะได้ตรงใจและเราได้สนับสนุนคนทำงานสร้างสรรค์ซึ่งเป็นเรื่องที่รู้สึกอบอุ่นทุกครั้ง

แค่เห็นชื่อ 'วาดจันทร์' ก็รู้สึกวาบหวามเลยนะ หนังสือเล่มนี้หาซื้อได้ที่ร้านหนังสือชั้นนำทั่วไปอย่าง Kinokuniya, SE-ED หรือ Naiin ค่ะ แต่ถ้าเป็นคนชอบความสะดวกสบาย แนะนำให้สั่งออนไลน์ผ่านเว็บไซต์ของร้านเหล่านั้นเลย บางทีก็มีโปรโมชั่นส่วนลดด้วย ส่วนตัวเคยเจอ 'วาดจันทร์' ที่บูธงานหนังสือแฟร์ด้วยนะ อย่างงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ ถ้าโชคดีอาจได้เจอผู้เขียนเซ็นชื่อให้ด้วยล่ะ ความพิเศษของงานแฟร์คือมักมีปกพิเศษหรือของแถมน่ารักๆ ที่ร้านปกติอาจไม่มี

โอกาสที่ 'จันทร์เอ๋ยจันทร์เจ้า' จะถูกสร้างเป็นภาพยนตร์มีความน่าสนใจมากและทำให้หัวใจฉันเต้นแรงทุกครั้งที่คิดถึงไอเดียนี้ ฉันคิดว่าถ้าผู้กำกับจับแก่นของเรื่อง—ความงามของภาษา วิญญาณท้องถิ่น และโทนความโหยหา—มาแปลงเป็นภาพ มันจะเป็นงานที่สะกดคนดูได้ไม่ยาก งานนี้ต้องการทีมโปรดักชันที่เข้าใจทั้งความละเอียดของบทกวีและการทำภาพ ซึ่งคล้ายกับสิ่งที่เกิดขึ้นกับ 'นางนาก' ที่เคยเปลี่ยนตำนานพื้นบ้านให้กลายเป็นภาพที่คนดูจดจำได้ แต่ก็ต้องระวังไม่ให้ทำออกมาพยายามยัดฉากใหญ่จนเสียความละมุนของต้นฉบับ ความท้าทายชัดเจนคือเรื่องสิทธิ์การตีความ บางฉากอาจต้องปรับให้เข้ากับภาพยนตร์โดยยังคงรักษาจังหวะทางภาษาเอาไว้ อีกส่วนคือดนตรีและการใช้ภาพเงา-แสง ซึ่งถ้าทำได้ดีจะทำให้บทกวีมีชีวิตบนจอ ฉันนึกภาพซีนกลางคืนที่พระจันทร์สะท้อนบนผืนน้ำ แล้วการเล่าเรื่องเป็นแบบลำดับภาพนิ่งสลับกับเสียงพากย์บทกวี—นั่นแหละคือสไตล์ที่ฉันหวังว่าจะได้เห็น โดยรวมแล้ว ฉันอยากเห็นโปรเจกต์นี้เกิดขึ้นในรูปแบบที่กล้าลงทุนในความงาม ไม่จำเป็นต้องเป็นหนังบล็อกบัสเตอร์ แต่อยากให้มันได้พื้นที่แสดงศิลปะและเสียงเล็ก ๆ ของบทกวีไทยบนจอใหญ่มากกว่าเดิม

ฉันชอบเดินตามหาหนังสือที่ได้รับรางวัลซีไรต์ตามร้านหนังสือเก่า ๆ และชั้นหนังสือออนไลน์ เพราะความรู้สึกตอนเจอเล่มที่หายากมันเหมือนเจอสมบัติชิ้นหนึ่ง เมื่อเป็นหนังสือฉบับพิมพ์เก่าที่อาจหมดสต็อก ทางที่มักได้ผลคือไล่ตามร้านหนังสืออิสระและร้านมือสอง ทั้งแบบออฟไลน์ในชุมชนและบนหน้าเพจขายหนังสือมือสองบนโซเชียลมีเดีย นอกจากนี้เครือร้านหนังสือใหญ่ ๆ มักมีหน้ารายการหนังสือเก่า/มือสองให้เลือก เช่นร้านที่คนไทยรู้จักกันดี รวมถึงงานหนังสือเทศกาลต่าง ๆ ที่มักมีแผงขายหนังสือเก่าหรือบูธของสำนักพิมพ์ที่นำเล่มพิมพ์ซ้ำกลับมาจำหน่าย ฉันมักจะจดหมายเลข ISBN หรือชื่อผู้แต่งไว้ เพื่อค้นหาได้รวดเร็วขึ้น ถ้าต้องการฉบับอิเล็กทรอนิกส์ แพลตฟอร์มขายอีบุ๊กในประเทศมักมีรายการหนังสือที่ได้รับรางวัลบ้าง ผสมกับบริการยืมหนังสือดิจิทัลของห้องสมุดมหาวิทยาลัยหรือห้องสมุดแห่งชาติ หากเล่มนั้นยังพิมพ์อยู่ การสั่งซื้อจากเว็บไซต์ของสำนักพิมพ์โดยตรงมักเป็นทางที่แน่นอนที่สุด ส่วนถ้าหมดพิมพ์จริง ๆ การติดตามเพจสำนักพิมพ์หรือกลุ่มคนรักหนังสือจะช่วยให้รู้ข่าวการพิมพ์ใหม่หรือฉบับครบรอบได้เร็ว ฉันมักจะเก็บลิสต์ไว้และคอยเช็กเป็นระยะ ทำให้ไม่พลาดเล่มที่อยากอ่านจริง ๆ