ชู้รักมรณะ ถูกดัดแปลงเป็นละครหรือภาพยนตร์ไหม?

ตั้งแต่ได้ยินชื่อ 'กุหลาบมรณะ' ครั้งแรก ความคิดของฉันพุ่งไปที่ภาพยนตร์สยองขวัญแบบมีบรรยากาศที่หนามากกว่าพล็อตตรงๆ เพราะชื่อนั้นให้ความรู้สึกทั้งโรแมนติกและทุรกันดารพร้อมกัน เท่าที่ทราบจนถึงกลางปี 2024 ยังไม่พบการดัดแปลงเป็นภาพยนตร์หรือซีรีส์ที่เป็นงานระดับโรงใหญ่หรือสตรีมมิ่งเจ้าดังสำหรับ 'กุหลาบมรณะ' ถ้ามองจากแนวโน้มของวงการ บางเรื่องที่เริ่มจากนิยายหรือมังงะจะถูกดึงไปทำเป็นซีรีส์ยาวหรือภาพยนตร์เมื่อมีฐานแฟนมากพอ แต่กรณีของงานที่ชื่อฟังดูเฉพาะทางอย่าง 'กุหลาบมรณะ' ก็อาจจะเหมาะกับเวอร์ชันภาพยนตร์อินดี้หรือมินิซีรีส์มากกว่า ในมุมแฟน ฉันคิดว่าถ้ามีการทำจริงผู้สร้างจะต้องตัดสินใจเรื่องโทนกับความรุนแรงให้ชัด เพราะชื่อเรื่องสื่อได้หลายแบบ — อาจทำเป็นหนังจิตวิทยาแนว 'The Handmaid's Tale' ที่เน้นบรรยากาศและสัญลักษณ์ มากกว่าจะเอาฉากหวือหวาเยอะๆ สรุปแล้วยังไม่มีเวอร์ชันอย่างเป็นทางการที่โดดเด่น แต่ไอเดียการดัดแปลงมีพื้นที่ให้ลองเล่นเยอะ และนั่นแหละที่ทำให้ฉันยังคงตั้งใจรออยู่

คำถามนี้ทำให้ผมยิ้มออกมาโดยไม่ตั้งตัว — เรื่องการดัดแปลงงานวรรณกรรมไทยมักสร้างความตื่นเต้นเสมอ และกับ 'รักฝุ่นตลบ' ก็ไม่ต่างกัน จากที่ติดตามวงการอยู่สักพัก ผมยังไม่เคยเห็นเวอร์ชันละครหรือภาพยนตร์ที่เป็นการดัดแปลงอย่างเป็นทางการของ 'รักฝุ่นตลบ' ที่ออกฉายทางโทรทัศน์หรือโรงหนังใหญ่ ๆ แต่สิ่งที่มักเกิดขึ้นคือแฟนคลับจะทำงานเล็ก ๆ เช่น ฟิคสั้น คลิปสั้น หรือโปรเจกต์ละครเวทีขนาดย่อมที่นำแนวคิดหรือฉากโปรดมาเล่นเป็นงานแฟนเมด ซึ่งความรู้สึกแบบแฟนเมดเหล่านี้มักเติมจินตนาการให้กับเนื้อหาได้ดีเหมือนที่เคยเห็นกับกรณีของ 'บุพเพสันนิวาส' ที่เคยถูกยกระดับเป็นงานโทรทัศน์จนดังถล่มทลาย ถาจะพูดถึงเหตุผลว่าทำไมยังไม่มีการดัดแปลงอย่างเป็นทางการ ผมคิดว่าส่วนหนึ่งมาจากความท้าทายของเนื้อหา เช่น ถ้าต้นฉบับเน้นบรรยายความคิดภายในหรือบรรยากาศละเอียด ๆ การแปลงเป็นภาพเคลื่อนไหวต้องใช้เทคนิคการกำกับและบทที่ละเอียดอ่อน อีกจุดคือเรื่องการตลาด—ผู้ผลิตต้องมั่นใจว่างานจะเข้าถึงผู้ชมวงกว้างพอที่จะลงทุน ทั้งยังมีประเด็นด้านลิขสิทธิ์และเจ้าของผลงานซึ่งอาจต้องการรอเวลาหรือรูปแบบที่เห็นว่าเหมาะสมกว่าก่อนจะยอมให้ดัดแปลง ถาให้ผมจินตนาการว่าถ้าจะมีการดัดแปลงจริง ผมอยากเห็นมันเป็นซีรีส์สั้น 6–8 ตอน มากกว่าภาพยนตร์ 1 เรื่อง เพราะจะเก็บรายละเอียดตัวละครและบรรยากาศได้ดีขึ้น ฉากเล็ก ๆ ที่ผมชอบในต้นฉบับ น่าจะทำให้ติดตามได้เพลินถ้าผู้กำกับใจร้อนและทีมงานกล้าที่จะแต่งเติมด้วยดนตรีและมุมกล้องที่เน้นความใกล้ชิด ส่วนตัวผมยังคงเฝ้ารอแบบหวัง ๆ ว่าสักวันจะได้เห็นเวอร์ชันทางการสักครั้ง — แค่คิดภาพฉากหนึ่งที่แสงทองกระทบฝุ่นบนถนนแล้วเพลงประกอบขึ้นมาก็ทำให้ยิ้มได้แล้ว

คนที่ติดตามวงการนิยายเชิงรักมักจะถามกันบ่อยว่าเรื่อง 'ร้อยรักปักดวงใจ' ถูกดัดแปลงเป็นละครหรือภาพยนตร์หรือยัง และพูดตรงๆ ว่าภาพรวมที่ผมเห็นคือยังไม่มีการประกาศโครงการดัดแปลงเชิงภาพยนตร์หรือละครที่เป็นทางการออกมาเป็นที่แพร่หลายนัก แง่มุมเชิงอุตสาหกรรมที่ผมให้ความสนใจคือการแปลงงานวรรณกรรมเป็นจอภาพมักเริ่มจากการซื้อสิทธิ์โดยผู้ผลิตหรือค่ายที่มีแผนงานใหญ่ เมื่อสิทธิ์ถูกซื้อแล้วจะมีการประกาศต่อสาธารณะผ่านสำนักพิมพ์ ผู้เขียน หรือช่องทางสื่อสารของผู้ผลิต ซึ่งถ้าเรื่องใดได้รับความนิยมสูงและมีฐานแฟนคลับแน่น โอกาสถูกหยิบมาดัดแปลงก็สูงตามไปด้วย เห็นตัวอย่างได้จาก 'บุพเพสันนิวาส' ที่แปลงแล้วโด่งดังจนคนพูดถึงไปทั่วบ้านทั่วเมือง ในมุมนี้ผมมองว่าเรื่อง 'ร้อยรักปักดวงใจ' ถ้ายังไม่มีประกาศอย่างเป็นทางการ แปลว่ายังอยู่ในขั้นตอนก่อนการซื้อสิทธิ์หรืออาจจะยังไม่มีแผนมาทำเป็นสื่อภาพรวมใหญ่ ในฐานะคนอ่านที่ชอบติดตามทั้งนิยายและผลงานดัดแปลง ผมชอบสังเกตสัญญาณเล็กๆ เช่น การที่ผู้เขียนโพสต์ภาพประชาสัมพันธ์ร่วมกับทีมผลิต หรือการมีประกาศ cast call ซึ่งมักเป็นสัญญาณเริ่มต้นของการสร้าง แต่ก็มีอีกมุมที่ไม่ควรมองข้าม คือพื้นที่ของแฟนโพรเจกต์ เช่น หนังสั้นที่แฟนคลับทำเอง หรือฟังนิยายเป็นพอดแคสต์ ที่บางครั้งช่วยจุดกระแสจนกระทั่งผู้ผลิตรายใหญ่สนใจจริงจัง สรุปง่ายๆ ก็คือ ณ เวลานี้ยังไม่มีผลงานดัดแปลงจาก 'ร้อยรักปักดวงใจ' ที่เป็นที่รู้จักแพร่หลาย แต่สถานการณ์อาจเปลี่ยนได้ถ้ามีการซื้อสิทธิ์หรือโครงการใดโครงการหนึ่งเกิดขึ้น ซึ่งผมเองก็อยากเห็นเวอร์ชันที่เคารพต้นฉบับและจับจังหวะอารมณ์ของตัวละครได้ดีๆ แบบที่ทำให้แฟนเดิมยิ้มกับแฟนใหม่ได้ไปพร้อมกัน

บอกเลยว่าการเปรียบเทียบฉบับภาพยนตร์กับฉบับนิยายของ 'ชู้มรณะ' ให้ความรู้สึกเหมือนอ่านความทรงจำผ่านสองสื่อที่ต่างกันโดยสิ้นเชิง ฉบับนิยายให้เวลาอยู่กับตัวละครแบบช้า ๆ—มีมโนทัศน์ภายใน ความคิดวนซ้ำ และบรรยายอารมณ์ละเอียดที่ทำให้เข้าใจแรงจูงใจของตัวละครได้ลึกกว่า ในขณะที่ฉบับภาพยนตร์ต้องเลือกตัดทอน ส่วนใหญ่จะเน้นจังหวะภาพและสัญลักษณ์ภาพยนตร์เพื่อบอกแทนคำบรรยาย การตัดทอนนี้เห็นได้ชัดในฉากสำคัญหลายตอน: บทสนทนาเล็ก ๆ ที่ในหนังสืออธิบายความสัมพันธ์หลายชั้น กลายเป็นการจ้องตาเพียงเสี้ยววินาทีในจอ และดนตรีฉากช่วยเติมความหมายแทนคำพูด ในทางกลับกัน ภาพยนตร์มอบพลังผ่านการแสดงและมุมกล้อง เช่นภาพระยะใกล้บนใบหน้าซึ่งสื่อความลึกได้แบบที่คำบรรยายไม่จำเป็นต้องสวมบทนั้นเสมอ ผลลัพธ์คืออารมณ์เดียวกันแต่วิธีเดินทางต่างกันมาก ผมชอบทั้งสองแบบเพราะแต่ละแบบมีเสน่ห์ของตัวเอง และมักจะรู้สึกว่าทั้งนิยายและหนังเสริมความเข้าใจตัวละครคนละชั้น

เรื่องนี้ยังไม่มีการดัดแปลงเป็นละครหรือภาพยนตร์อย่างเป็นทางการ แต่ก็มีความเคลื่อนไหวจากฝั่งแฟนคลับและการพูดคุยกันในชุมชนอยู่บ่อยครั้ง ผมรู้สึกว่าความเป็นนิยายแบบ 'ลมพัดผ่านดาว' มีเสน่ห์เฉพาะตัวที่ทำให้คนอ่านอยากเห็นฉากต่าง ๆ บนจอ แต่อุปสรรคหลักมักเป็นเรื่องสิทธิ์ การลงทุน และการตีความงานต้นฉบับให้เหมาะกับสื่อภาพยนตร์หรือซีรีส์ บางครั้งนิยายที่เน้นความละเอียดอ่อนของภาษาและความคิดภายในตัวละคร จะต้องตัดทอนหรือปรับจังหวะอย่างมากเมื่อย้ายมาอยู่บนหน้าจอ ซึ่งอาจทำให้แฟนเดิมไม่พอใจ นอกจากนี้ยังมีตัวอย่างที่น่าสนใจให้เปรียบเทียบ เช่นกรณีของ 'บุพเพสันนิวาส' ที่ผ่านการปรับให้เหมาะกับทีวีจนโด่งดัง แต่ก็ต้องมีการเปลี่ยนแปลงหลายจุดเพื่อให้เข้ากับรสนิยมผู้ชมปัจจุบัน ถ้าทีมงานอยากจะนำ 'ลมพัดผ่านดาว' ไปทำจริง ๆ จะต้องบาลานซ์ระหว่างความเคารพต่อต้นฉบับกับการสร้างองค์ประกอบภาพที่จับใจผู้ชมทั่วไป สรุปว่าตอนนี้ยังไม่มีเวอร์ชันทางการ แต่ความเป็นไปได้ยังเปิดกว้างและผมค่อนข้างอยากเห็นเวอร์ชันที่รักษาอารมณ์ต้นฉบับไว้ได้ดี ๆ

แวบแรกที่ผุดขึ้นมาในหัวคือภาพของการเล่าเรื่องที่ต้องใช้พื้นที่มากพอ — งานแบบ 'สนสองใบ' น่าจะได้ประโยชน์จากการเป็นซีรีส์มากกว่าหนังยาว รายละเอียดด้านมู้ด โทนบทสนทนา และฉากเล็ก ๆ ที่เติมเต็มความสัมพันธ์ของตัวละคร เหมาะกับการขยายแบบตอนต่อ ตอน และนั่นทำให้ฉากภายในนิยายไม่ถูกย่อจนแบนราบ ฉันคิดว่าสตรีมมิ่งจะเป็นบ้านที่ดีสำหรับงานนี้ เพราะให้เสรีภาพเรื่องความยาวและโทนมากกว่าภาพยนตร์เชิงพาณิชย์ ในมุมมองแฟนหนึ่งคน ถ้ามีผู้กำกับที่เข้าใจบรรยากาศและนักแสดงที่จับคาแรกเตอร์ได้เหมาะเจาะ ผลงานที่ออกมาน่าจะคงอารมณ์ต้นฉบับได้ดี อย่างไรก็ตาม เรื่องแบบนี้ยังต้องระวังเรื่องงบประมาณ และการปรับบทให้ไม่สูญเสียหัวใจของเรื่อง ถ้าได้ดูฉบับที่ทำออกมาดี มันคงอบอุ่นใจไม่ต่างจากตอนอ่านหน้าหนังสือเลย

แอบตื่นเต้นทุกครั้งที่มีคนถามเรื่องนี้ เพราะนิยายอย่าง 'ภพรัก' มีองค์ประกอบที่เหมาะกับการนำมาทำเป็นละครมาก โดยตรงเลยก็คือ ณ ตอนนี้ยังไม่มีการประกาศอย่างเป็นทางการว่า 'ภพรัก' ถูกดัดแปลงเป็นละครหรือซีรีส์แล้ว ถึงแม้จะมีแฟนคลับที่อยากเห็นเวอร์ชันจอใหญ่กันมาก ผมคิดว่าปัจจัยหลายอย่าง เช่น สิทธิ์การตีพิมพ์ แนวทางการเล่าเรื่อง และความต้องการตลาด ต้องลงตัวก่อนที่จะมีข่าวออกมา ถ้าจะให้เปรียบเทียบ ผมมักนึกถึงกรณีของ 'บุพเพสันนิวาส' ที่เมื่อได้ทีมที่เข้าใจงานจริงๆ ผลลัพธ์ออกมาดีและดึงคนดูได้กว้าง ถ้ามีการดัดแปลงของ 'ภพรัก' จริงๆ คงอยากเห็นการถ่ายทอดอารมณ์ของตัวละครและบรรยากาศของเรื่องอย่างละเอียด ไม่ใช่แค่การย่อฉากหลักๆ ให้กระชับ สุดท้ายแล้วผมอยากเห็นโปรดักชันที่ให้เกียรติแหล่งกำเนิดงานและทำให้แฟนเดิมรู้สึกว่าเรื่องยังคงหัวใจเดิมอยู่

มีหนังฮอลลีวูดหนึ่งเรื่องที่ทำให้ตำนานนี้กลายเป็นชื่อคุ้นหูคนทั่วโลก: 'The Curse of La Llorona' (2019). ฉันดูมันตอนที่อยากรู้ว่าจะเอาตำนานพื้นบ้านเม็กซิกันมาทำเป็นหนังสยองขวัญแบบฮอลลีวูดได้ยังไง หนังเลือกเส้นเรื่องที่เน้นความกลัวของครอบครัวและองค์ประกอบเหนือธรรมชาติแบบฉบับสตูดิโอ แทนที่จะนำมาขยี้ด้านสังคมหรือประวัติศาสตร์โดยตรง นักแสดงอย่างลินดา คาร์เดลลินีช่วยยกระดับตัวละครให้เป็นคนที่เราเห็นใจ แม้ว่าบางครั้งการตีความจะดูผิวเผินหรือผูกเข้ากับจักรวาลหนังสยองอื่น ๆ เพื่อความเป็นที่รู้จักก็ตาม ฉันชอบมุมมองที่หนังพยายามผสมตำนานกับโทนครอบครัวและความเศร้า โทนสี กล้อง และซาวด์ดีไซน์ทำให้บรรยากาศเคร่งเครียดได้ผล แต่สิ่งที่ฉันคิดว่าน่าสนใจกว่าคือการที่หนังฮอลลีวูดใช้สูตรสยองขวัญร่วมสมัยมานำเสนอเรื่องเล่าโบราณ ผลลัพธ์เลยเป็นงานที่เข้าถึงคนจำนวนมาก แต่สูญเสียบางความซับซ้อนของตำนานดั้งเดิมไป ถ้าใครอยากเริ่มจากเวอร์ชันเข้าถึงง่ายก่อนแล้วค่อยตามหาฉบับที่ลุ่มลึกกว่า ก็แนะนำให้ดู 'The Curse of La Llorona' เป็นจุดเริ่มต้น แล้วค่อยขยายอ่านชุมชนพื้นบ้านและหนังที่ตีความตำนานต่างแนวไปด้วยกัน เพื่อจะได้เห็นทั้งความหวาดกลัวและความหมายเชิงวัฒนธรรมที่ฝังอยู่ในเรื่องนี้

'นวลนาง' เป็นชื่อที่คุ้นหูในหมู่นักอ่านรุ่นเก่า แต่จากความทรงจำและการติดตามแวดวงวรรณกรรมไทย ฉันไม่เคยเห็นเวอร์ชันละครโทรทัศน์หรือภาพยนตร์เต็มรูปแบบที่อ้างอิงตรงจากหนังสือเล่มนั้นในปี 2538 หรือภายหลังจนเป็นที่รู้จักในวงกว้าง ความเป็นไปได้เช่นเดียวกับนิยายหลายเล่มในยุคนั้นคือผลงานหลายเรื่องถูกตีพิมพ์ซ้ำ ถูกอ่านในรายการวิทยุ หรือมีการนำไปดัดแปลงในรูปแบบเล็กๆ เช่นละครเวทีชุมชน แต่การจะกลายเป็นละครโทรทัศน์หรือภาพยนตร์จริงจังต้องอาศัยปัจจัยทั้งสิทธิ์การดัดแปลง ความนิยมของสำนักพิมพ์ และตลาด ณ ขณะนั้น ซึ่งงานบางชิ้นแม้จะมีคุณค่าทางวรรณกรรมสูง แต่ก็ไม่สะท้อนความต้องการของผู้สร้างในช่วงเวลานั้นได้เสมอไป เมื่อนึกเปรียบเทียบกับกรณีที่หนังสือได้โอกาสถูกนำไปสร้างจนโด่งดัง เช่นกรณีของ 'บุพเพสันนิวาส' ที่กลับมามีชีวิตใหม่บนจอ ฉันจึงมองว่าเหตุผลที่บางเล่มไม่ได้ถูกนำไปสร้างส่วนใหญ่เป็นเรื่องของจังหวะ เวลา และการตัดสินใจเชิงพาณิชย์มากกว่าคุณภาพเพียงอย่างเดียว ฉันยังชอบเก็บเล่มเก่าพวกนี้ไว้ในชั้นหนังสือ เพราะบางครั้งการไม่ถูกสร้างบนจอก็ทำให้องค์ประกอบดั้งเดิมของงานยังคงความบริสุทธิ์และให้จินตนาการเป็นของผู้อ่านเอง