นักวาดหรือสตูดิโอไหนมีผลงาน รูปภาพพระมหาชนก แบบร่วมสมัย?

ในมุมของผู้จัดนิทรรศการอิสระ ผมเห็นว่ากลุ่มสตูดิโอออกแบบกราฟิกและคอลเลกทีฟศิลปินสตรีทมักนำเรื่องคลาสสิกมาทำเป็นโปรเจกต์ชั่วคราว เช่นผลงานพรินต์ ซีรีส์โปสเตอร์ หรืองานมิกซ์มีเดียที่ตั้งคำถามกับความหมายเดิมของเรื่อง 'พระมหาชนก' ผลงานพวกนี้มักวนเวียนอยู่ในงานแฟร์ งานพิมพ์อาร์ต และตลาดงานออกแบบ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ผมชอบไปดูเพราะมีความหลากหลายและกล้าทดลอง

ผมเองเคยร่วมจัดงานที่เชิญศิลปินกลุ่มเล็กมาทำงานตีความนิทานพื้นบ้าน ผลลัพธ์ที่ชอบคือชิ้นที่ไม่พยายามเล่าเรื่องทั้งหมด แต่เลือกจับจุดเล็ก ๆ ของเรื่อง—เช่นการเดินทาง ความพากเพียร หรือการตัดสินใจในชะตากรรม—แล้วขยายด้วยสัญลักษณ์ร่วมสมัย งานแนวนี้เหมาะกับการทำพรินต์จำกัดหรือสื่อดิจิทัลที่คนรุ่นใหม่เข้าถึงได้ง่าย

ถาหวังว่าจะเก็บงาน 'พระมหาชนก' แบบร่วมสมัยไว้เป็นคอลเลกชัน ผมมักจะแนะนำให้มองหางานที่มีซีรีส์หรือชุดแนวคิดชัดเจนแทนชิ้นเดี่ยว เพราะจะเห็นพัฒนาการการตีความของศิลปิน และนั่นแหละคือสิ่งที่ทำให้เรื่องเก่าดูมีชีวิตในยุคนี้

ในวงการศิลปะร่วมสมัยไทย ผมมักจะมองหาศิลปินที่นำประเพณีและเรื่องเล่าพุทธศาสนามาเล่นกับภาษาร่วมสมัย เช่นการเอารูปแบบลายเส้นสมัยใหม่ มาผสมกับองค์ประกอบแบบโบราณ ในกรณีของเรื่อง 'พระมหาชนก' งานที่ตอบโจทย์มักจะมาจากศิลปินแนวสมัยใหม่ที่มีพื้นฐานการวาดภาพเชิงพุทธศิลป์และงานจิตรกรรมเชิงเล่าเรื่อง ฉันชอบเสพผลงานที่ใช้เทคนิคผสมผสาน—สีน้ำมันปนกับเท็กซ์เจอร์ดิจิทัลหรือสกรีนพิมพ์บนกระดาษเท็กซ์เจอร์ ซึ่งให้อารมณ์ทั้งเก่าและใหม่พร้อมกัน

ศิลปินรุ่นใหญ่ที่มีชื่อเสียงด้านการตีความศิลปะพุทธศาสนาในมุมร่วมสมัยมักเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีในการตามหา เช่นงานจิตรกรรมร่วมสมัยที่ยืนอยู่บนฐานความเชื่อและสัญลักษณ์เดิม แต่ปรับองค์ประกอบให้ทันสมัยและเข้าถึงคนรุ่นใหม่ ตอนที่เดินดูนิทรรศการ ผมมักจะเจอชิ้นที่หยิบเรื่องชาดกหรือพุทธประวัติมาดัดแปลงเป็นภาพประกอบเชิงสัญลักษณ์ ซึ่งถ้าต้องการภาพ 'พระมหาชนก' ในสไตล์ร่วมสมัย การดูผลงานของศิลปินกลุ่มนี้จะให้แนวทางและแรงบันดาลใจที่ชัดเจน

โดยสรุป มุมมองของผมคือมองหาผลงานจากศิลปินร่วมสมัยที่มีพื้นฐานความรู้ด้านพุทธศิลป์ และไปดูตามนิทรรศการ งานพิมพ์ลิมิเต็ด หรือแกลเลอรีที่จัดแสดงธีมประวัติศาสตร์ความเชื่อแบบร่วมสมัย เท่านั้นก็จะเจอหลายรูปแบบที่ทำให้เรื่อง 'พระมหาชนก' ดูใหม่และน่าสนใจในอีกมิติหนึ่ง ซึ่งเป็นประสบการณ์ที่ผมมักเพลิดเพลินทุกครั้งที่เจองานแบบนั้น

พูดถึงฉบับภาพประกอบสำหรับเด็กและหนังสือเล่าเรื่อง ผมมักเห็นสำนักพิมพ์ที่กล้าให้ศิลปินรุ่นใหม่ตีความนิทานชาดกในสไตล์ร่วมสมัย หนึ่งในทางเลือกที่ชัดเจนคือมองหาหนังสือภาพจากสำนักพิมพ์ที่เชี่ยวชาญด้านวรรณกรรมเยาวชน เพราะพวกเขามีคอนเน็กชันกับศิลปินภาพประกอบและมักสั่งงานให้ตีความเรื่องคลาสสิกอย่าง 'พระมหาชนก' ด้วยภาษาภาพที่โมเดิร์นกว่า

ในฐานะคนชอบสะสมภาพประกอบ ผมชอบตามหาเวอร์ชันต่าง ๆ ผ่านร้านหนังสือศิลปะ ขึ้นบูธงานหนังสือศิลป์ หรือตามโปรไฟล์ศิลปินบนอินเทอร์เน็ตที่โพสต์ผลงานทดลอง บ่อยครั้งที่ศิลปินอิสระจะทำซีรีส์ภาพประกอบฉบับทดลองของเรื่องโบราณ แล้วปล่อยเป็นพรินต์จำกัดหรือหนังสือแซลโฟนเล็ก ๆ ซึ่งสไตล์อาจหลากหลายสุด ๆ ตั้งแต่กราฟิกมินิมอล สีสันสด ไปจนถึงงานลายเส้นละเอียดที่ใส่ลวดลายไทยแบบย่อส่วน

ถาจะให้แนะนำแบบตรงไปตรงมา ผมมักจะบอกเพื่อนว่าลองค้นดูผลงานภาพประกอบจากสำนักพิมพ์ที่ตีพิมพ์หนังสือเด็กร่วมสมัย แล้วติดต่อศิลปินที่ชอบเพื่อสั่งทำงานคอมมิชชัน นี่เป็นวิธีที่ได้ภาพ 'พระมหาชนก' ฉบับใหม่ที่ทั้งมีรสชาติสมัยใหม่และยังคงความงดงามของเรื่องเดิมเอาไว้