นักวิจารณ์ไทยให้คะแนนปีเตอร์ แพน 2003 เท่าไหร่

บอกเลยว่านักวิจารณ์ไม่ได้ยกให้ 'เร็วแรงทะลุนรก 9' เป็นผลงานชิ้นเอกของแฟรนไชส์นี้ — คะแนนโดยรวมออกมาแบบกลาง ๆ มากกว่าโดดเด่นจริงจัง ผมสังเกตจากคะแนนรวมระดับสากลว่า Tomatometer ของ 'เร็วแรงทะลุนรก 9' อยู่ราว ๆ กลาง ๆ (ประมาณห้าสิบกว่าถึงหกสิบเปอร์เซ็นต์) ขณะที่คะแนนจากสื่อรวมหรือแพลตฟอร์มวิจารณ์บางแห่งให้ราวครึ่งร้อยต้น ๆ ถึงหกสิบคะแนนเต็มร้อย ความเห็นหลัก ๆ ของนักวิจารณ์ชี้ว่าองค์ประกอบบันเทิงอย่างฉากแอ็กชั่น งานสร้าง และความกล้าในสเกลทำได้ดี แต่บทภาพยนตร์และการพัฒนาตัวละครยังไม่ได้รับการยกย่องเท่าไหร่ ในมุมมองของผม การดูเวอร์ชันพากย์ไทยไม่ได้เปลี่ยนแปลงคะแนนวิจารณ์เชิงสากลเหล่านั้น แต่จะมีผลต่อการรับรู้ของผู้ชมท้องถิ่นโดยตรง — ถ้าพากย์ดี ฉากตลกหรือบทสนทนาที่เรียบง่ายจะเข้าถึงได้ง่ายขึ้น แต่ถ้าพากย์ไม่เข้ากับโทนหนัง มันก็ทำให้ความสนุกลดลงสักหน่อย ผมเองชอบดูหนังแอ็กชั่นแบบมองข้ามความสมจริงเพื่อความบันเทิง และสำหรับคนที่ชอบฉากบู๊ใหญ่ ๆ เรื่องนี้ให้ข้อดีตรงนั้น แม้จะไม่ได้สมบูรณ์แบบในทุกด้านก็ตาม

คนที่อยู่เบื้องหลังเวอร์ชันปี 2003 ของ 'Peter Pan' คือ P. J. Hogan ซึ่งเป็นผู้กำกับชาวออสเตรเลียที่มีเส้นทางโดดเด่นในวงการภาพยนตร์สากล ผมมองว่าเสน่ห์ของ Hogan มาจากความสามารถในการผสมปนระหว่างความตลกขบขันกับความอ่อนโยนของตัวละคร ซึ่งเป็นสิ่งที่เห็นได้ชัดตั้งแต่ผลงานก่อนหน้าของเขาอย่าง 'Muriel's Wedding' งานชิ้นนั้นทำให้เขาเป็นที่จับตามองเพราะการเล่าเรื่องแบบคอมเมดี้ที่มีหัวใจ ส่งผลให้เมื่อเขามาทำ 'Peter Pan' ก็พยายามรักษาสมดุลของโลกแฟนตาซีกับความสัมพันธ์แบบครอบครัว การกำกับของเขาใน 'Peter Pan' เลือกใช้น้ำหนักในการพัฒนาตัวละครมากกว่าฉากแอ็กชันอย่างล้วนๆ ฉากบิน การออกแบบโลกเทพนิยาย และโทนเสียงที่คละเคล้าระหว่างความสนุกและเศร้า ทำให้หนังมีคาแรกเตอร์เป็นของตัวเอง แม้มุมมองบางอย่างอาจแบ่งคนดู แต่ผมชอบที่ Hogan กล้าให้ความสำคัญกับอารมณ์ของตัวละครมากกว่าการพึ่ง CGI เพียงอย่างเดียว

การเล่าเรื่องของ 'นิทานปีเตอร์แพน' มีความโรแมนติกแบบผจญภัยที่เหมาะกับการอ่านให้เด็กฟังมากกว่าจะให้เด็กเริ่มอ่านคนเดียวตั้งแต่แรก โดยส่วนตัวผมคิดว่าเด็กเล็กอายุประมาณ 4–7 ปีจะได้รับความสนุกจากการฟังพ่อแม่อ่านแบบเล่านิทาน เพราะจังหวะการผจญภัยและภาพลักษณ์ของการบินไปยังเนเวอร์แลนด์—เช่นฉากที่ปีเตอร์พาเวนดี้และน้องๆ ขึ้นบิน—กระตุ้นจินตนาการได้ดีมาก ในการอ่านให้เด็กกลุ่มนี้ฟัง ผู้เล่าควรย่อรายละเอียดที่ซับซ้อนออกและเตรียมตอบคำถามเกี่ยวกับความกลัวหรือฉากตึงเครียด ในขณะเดียวกัน เด็กอายุประมาณ 8–12 ปีมักจะเริ่มอ่านคนเดียวได้แต่ยังต้องการคำอธิบายเชิงอารมณ์ เพราะบางตอนมีโทนเศร้าหรือประเด็นเกี่ยวกับการละทิ้งและการเติบโตซึ่งอาจทำให้สงสัย การคุยหลังอ่านจึงช่วยให้เด็กเข้าใจบริบทมากขึ้น ผมมักจบการอ่านด้วยการถามว่าพวกเขานึกอยากเป็นใครและจะทำอย่างไรถ้าได้ไปเนเวอร์แลนด์ เพื่อเชื่อมจินตนาการกับความคิดของเด็ก

นี่แหละคือวิธีตามหาแผ่นหนังที่ผมสนุกที่สุดเวลาอยากสะสมงานคลาสสิกแบบนี้ ผมเป็นคนชอบเก็บแผ่นบลูเรย์และดีวีดีเป็นงานอดิเรก ดังนั้นการเริ่มจากร้านค้าต่างประเทศที่มีสต็อกเยอะเป็นเรื่องปกติ — ร้านอย่าง Amazon หรือ eBay มักจะมีทั้งแผ่นใหม่และมือสองของ 'ปีเตอร์ แพน (2003)' ให้เลือก ถ้าอยากได้เวอร์ชันพิเศษหรือมีเบื้องหลังก็ลองหาคำว่า "collector's edition" หรือ "special edition" จะช่วยคัดกรองได้ดีขึ้น ข้อสำคัญคือระวังโซนของแผ่น (Region) และรูปแบบวิดีโอ (NTSC/PAL) เพราะบางเครื่องเล่นในบ้านเราอาจเล่นไม่ได้ถ้าไม่รองรับ ผมเลยมักจะมองหาผู้ขายที่ส่งข้อมูลชัดเจนและรูปสินค้าจริงก่อนซื้อ เผื่อมีภาษาหรือซับไตเติ้ลที่ต้องการ ตอนซื้อแผ่นมือสองควรตรวจสอบสภาพแผ่นและขอรูปชัดๆ จากผู้ขาย หากเป็นแผ่นใหม่ที่ยังซีลก็สบายใจขึ้น ผมมักจบด้วยการเก็บข้อมูลการจัดส่งและใบเสร็จไว้ เผื่อมีปัญหาจะได้เรียกคืนได้ง่ายๆ

ไม่ค่อยมีโอกาสเห็นนักแสดงเด็กรับบทปีเตอร์ที่เปลี่ยนชีวิตได้ขนาดนี้ — บทบาทใน 'ปีเตอร์ แพน' ของ Jeremy Sumpter เป็นจุดเริ่มต้นที่ชัดเจนของการเป็นชื่อที่ผู้คนจดจำได้ทันที โดยในมุมมองของคนที่ติดตามนักแสดงรุ่นใหม่ ฉันเห็นว่าเขาได้รับการยอมรับจากการแสดงที่เต็มไปด้วยพลัง ความสด และความกล้าที่จะแสดงท่าทีผจญภัยในจอใหญ่ หลังจากภาพยนตร์เรื่องนั้น Jeremy ยังเดินหน้าเลือกงานที่หลากหลายทั้งภาพยนตร์อินดี้ งานโทรทัศน์ และการถ่ายทำที่เน้นภาพลักษณ์ของวัยรุ่นที่ซับซ้อนมากขึ้น ส่วนตัวมองว่าเสน่ห์ของเขาอยู่ที่ความเป็นธรรมชาติบนหน้าจอและความสามารถรักษาความเป็นเด็กผสมความเก๋าของนักแสดงได้ ทำให้เขายังคงถูกชวนไปเล่นบทที่ต้องการพลังทางอารมณ์และความเคลื่อนไหวถึงแม้จะเติบโตขึ้นก็ตาม จบด้วยความคิดว่าเขาเป็นตัวอย่างของนักแสดงเด็กที่ไม่ถูกลืมง่าย ๆ

บอกเลยว่าการดูพากย์ไทยของ 'ฉากรักวัยฝัน' ตอนแรกทำให้หลงเข้าไปในโลกของตัวละครได้ค่อนข้างไว เหตุผลหนึ่งมาจากโทนเสียงที่เลือกมาเน้นความอบอุ่นและความใกล้ชิด ทำให้ฉากเปิดที่ควรจะรู้สึกอึ้งหรือเปราะบางกลับมีมิติที่ต่างไปจากเวอร์ชันซับเล็กน้อย เสียงพากย์หลักหลายคนจัดจ้านตรงจุดที่ควรจะยืนหยัด เหมือนฉากรักใน 'Honey and Clover' ที่เคยทำให้ฉันต้องตั้งใจฟังทุกคำพูด นักวิจารณ์โดยรวมเลยให้คะแนนกันในช่วงประมาณ 6.5–7 เต็ม 10 เพราะงานพากย์ขยับคุณภาพเรื่องขึ้นมาได้ แต่บางครั้งก็มีจังหวะคัทที่รู้สึกว่าการถ่ายทอดอารมณ์ยังไม่สุด นักวิจารณ์ค้าความเห็นเชิงเทคนิคถึงการมิกซ์เสียงและการตีความบทที่ยังมีช่องว่างในการปรับ สิ่งที่ฉันชอบเป็นส่วนตัวคือการเลือกโทนดนตรีประกอบในฉากโรแมนซ์ที่ช่วยย้ำความรู้สึก แต่ก็ต้องยอมรับว่าเนื้อเรื่องเปิดตัวยังคงพึ่งพาการเล่าแบบคลาสสิกซึ่งบางสำนักวิจารณ์มองว่าไม่แปลกใหม่เพียงพอ สรุปแล้วเมื่อนับคะแนนแบบถ่วงน้ำหนักจากบท การแสดง และการเก็บบรรยากาศ นักวิจารณ์มักให้คะแนนราว 6–7/10 ถือว่าใช่สำหรับผู้ชมทั่วไปที่ชอบแนวนี้ แต่สำหรับคนที่มองหาความแปลกใหม่อาจคาดหวังมากกว่านี้

การแสดงบทปีเตอร์แพนเป็นบทที่ทดสอบความสด ความไร้เดียงสา และความท้าทายทางกายของนักแสดงในคราวเดียวกัน และเป็นเหตุผลว่าทำไมบทนี้มักถูกยกให้เป็นหนึ่งในบทที่วิจารณ์เข้มข้นที่สุดในวงการละครเวที สายตาประวัติศาสตร์มักจะหยุดที่ชื่อของ Maude Adams ผู้เป็นผู้นำบทตั้งแต่การเปิดแสดงครั้งแรกในต้นศตวรรษที่ 20 เพราะการตีความของเธอไม่ได้เป็นเพียงการใส่ปีกแล้วกระโดดไปรอบเวที แต่เป็นการสร้างภาพจำว่าเด็กชายที่ไม่เคยโตจะมีความสดใสและความลึกลับอย่างไร นักวิจารณ์สมัยนั้นยกย่องการผสมผสานระหว่างโทนเสียง อารมณ์ละมุน และการเคลื่อนไหวบนเวทีที่ทำให้ผู้ชมเชื่อในโลกแฟนตาซีได้อย่างแท้จริง หลังจากยุคของ Maude ชื่อของ Mary Martin กลายเป็นมาตรฐานใหม่สำหรับบทนี้ในศตวรรษที่ 20 การแสดงของเธอบนบรอดเวย์และการถ่ายทอดทางโทรทัศน์ในเวลาต่อมา ทำให้ผู้ชมรุ่นต่อรุ่นรู้สึกผูกพันกับภาพลักษณ์ของ 'Peter Pan' แบบอเมริกันที่อบอุ่นและมีประกาย ในมุมมองของฉัน การที่ Mary Martin ทำให้บทนี้กลายเป็นของสาธารณะและสามารถดึงความอัศจรรย์ออกมาในแบบที่คนทั้งประเทศรับรู้ได้ ทำให้เธอได้รับคำชื่นชมในวงกว้างอย่างยากจะหาใครเทียบได้ ในยุคหลัง ๆ Cathy Rigby ก็เป็นอีกชื่อหนึ่งที่ได้เสียงชื่นชมจากการนำความเป็นนักกีฬามาผสมกับการแสดง ทำให้การบิน การต่อสู้ และจังหวะบนเวทีดูเป็นของจริงขึ้นมาก นักวิจารณ์ในช่วงนั้นชมว่าเธอเติมพลังใหม่ให้บทคลาสสิก และทำให้ผู้ชมสมัยใหม่รู้สึกว่า 'Peter Pan' ยังคงมีชีวิตชีวา แต่ถ้าต้องเลือกคนเดียวที่ได้รับคำวิจารณ์ดีที่สุดในแง่ของการกำหนดมาตรฐานดั้งเดิมและอิทธิพลต่อการตีความในยุคต่อมา คงต้องยกให้ Maude Adams ในเชิงประวัติศาสตร์ ส่วนในเชิงความนิยมทางวัฒนธรรมและการเข้าถึงผู้ชมจำนวนมาก Mary Martin มักถูกมองว่าเป็นผู้ที่ทำให้บทนี้ประสบความสำเร็จในระดับที่ยากจะลืมเลือน สุดท้ายแล้วคำตอบอาจขึ้นอยู่กับมุมมองของผู้ชมเอง แต่ผมเชื่อว่าทั้งสองชื่อมีความสำคัญต่างกันและต่างได้รับคำชมในแบบของตัวเอง

เวลาต้องเลือกระหว่างความซื่อสัตย์ต่อต้นฉบับกับภาพยนตร์ที่เน้นบรรยากาศและอารมณ์ ฉันมักจะชอบ 'Peter Pan' เวอร์ชันปี 2003 ที่กำกับโดย P.J. Hogan ความประทับใจแรกคือภาพรวมวิชวลและการตีความตัวละครที่ใกล้เคียงกับนิยายของ J.M. Barrie มากกว่างานฉบับการ์ตูน ผู้แสดงอย่าง Jeremy Sumpter ให้ความรู้สึกของเด็กที่เปี่ยมด้วยพลังและความดื้อรั้น ขณะที่ Rachel Hurd-Wood ในบท Wendy แสดงมิติของการเติบโตและความรับผิดชอบได้อย่างน่าเชื่อถือ ฉากการต่อสู้บนเรือและการเดินทางสู่เนเวอร์แลนด์มีทั้งความตื่นเต้นและความเศร้าปน ๆ ซึ่งทำให้หนังดูไม่ผิวเผินเหมือนงานสมัยก่อน ชอบที่หนังไม่พยายามทำให้ทุกอย่างหวานชื่นจนเกินไป มันมีช่วงที่มืดและมีความขมของการจากลา บทของกัปตันฮุคในเวอร์ชันนี้ก็มีน้ำหนักไม่ใช่แค่ร้ายแบบการ์ตูน ส่วนที่อาจจะต้องเตรียมใจคือโทนหนังอาจดูหนักกว่าสำหรับเด็กเล็กและเทคนิคบางช่วงอาจดูเก่าเมื่อเทียบกับงานสมัยใหม่ แต่ถาคุณอยากเห็นเรื่องราวที่ยังรักษากลิ่นอายต้นฉบับและอยากถูกดึงอารมณ์ไปด้วย ฉบับ 2003 เป็นตัวเลือกที่ทำให้รู้สึกว่าโลกของเนเวอร์แลนด์มีทั้งความงามและความซับซ้อนอย่างแท้จริง

ภาพจำแรกสุดที่ผุดขึ้นคือความรู้สึกว่าหนังฉบับปี 2003 เลือกเก็บแกนเรื่องที่ดูเป็นภาพยนตร์มากกว่ารายละเอียดเล็ก ๆ จากต้นฉบับของบาร์รี ฉบับภาพยนตร์ตัดหรือย่อบทตอนสุดท้ายของนิยายอย่างชัดเจน — บทที่พูดถึงการโตขึ้นของเวนดี้และบทบาทของลูกสาวเธอ (บทที่มักเรียกกันว่า 'When Wendy Grew Up') ถูกลดทอนจนแทบไม่มีมิติหลายอย่างที่มีในหนังสือ เช่น การกลับมาของปีเตอร์ไปหาเจน ลูกสาวของเวนดี้ ซึ่งในหนังสือให้ความรู้สึกขมปนหวานและชวนคิดมากกว่าในหนัง นอกจากนั้น เสน่ห์ของบาร์รีที่เป็นผู้เล่า พูดคุยกับผู้อ่านและใส่มุกแบบเวที (meta-narration/side-asides) ถูกตัดลงไปเยอะ ผลคือความเป็นเวทีและอารมณ์ขันที่เปอะเปื้อนด้วยความแปลกประหลาดของต้นฉบับหายไป ทำให้อารมณ์ภาพรวมของเรื่องตรงไปตรงมาขึ้นกว่าของเดิม ซึ่งเข้าใจได้ในเชิงภาพยนตร์ แต่ก็เป็นการสูญเสียรสชาติของต้นฉบับที่ฉันรู้สึกเสียดาย