นักเขียนนิยายแปลจีนโบราณคนดังมีใครบ้าง

รายชื่อคลาสสิกจีนที่อ่านฟรีและมีฉบับแปลไทยไม่ใช่เรื่องไกลตัวเลย — อันดับแรกที่อยากพูดถึงคือผู้เขียนที่มักถูกยกให้เป็นคนเขียน 'สามก๊ก' นั่นคือลั่วกวนจง (Luo Guanzhong) ถึงแม้ว่างานชิ้นนี้จะยาวมหาศาล แต่ฉบับแปลไทยมีทั้งฉบับย่อสำหรับผู้อ่านทั่วไปและฉบับเต็มที่จัดพิมพ์โดยสำนักพิมพ์ต่าง ๆ ฉันมักจะหลงใหลกับการวางตัวละคร ความขัดแย้งเชิงกลยุทธ์ และภาษาที่คมคายของบทสนทนาในเรื่องนี้ การอ่านฉบับแปลไทยช่วยให้ผมเข้าใจความเป็นไปของยุคสมัยในเชิงวัฒนธรรมได้ง่ายขึ้น และยังทำให้การติดตามชะตากรรมของตัวละครในสนามรบมีความหมายมากกว่าแค่ฉากแอ็กชันธรรมดา การเลือกฉบับแปลขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ของผู้อ่าน: ถาอยากอ่านเพื่อความบันเทิงฉบับย่อจะรวบรัดและไหลลื่น แต่ถาต้องการบริบทเชิงประวัติศาสตร์หรือโน้ตประกอบ ฉบับแปลที่มีเชิงอรรถจะให้มุมมองที่ลึกกว่า อย่างไรก็ตามในแง่ของความเป็นมรดกวรรณกรรม 'สามก๊ก' เป็นผลงานที่มักปรากฏอยู่ในรายการหนังสือที่เผยแพร่ฟรีหรืออยู่ในโดเมนสาธารณะ ทำให้การเข้าถึงฉบับแปลไทยค่อนข้างเป็นไปได้สำหรับคนที่อยากเริ่มต้นศึกษา สรุปคือ ถากำลังมองหานิยายจีนโบราณที่อ่านฟรีและมีฉบับแปลไทยให้เลือก 'สามก๊ก' ของลั่วกวนจงเป็นตัวเลือกแรก ๆ ที่ฉันจะแนะนำ เพราะมันให้ทั้งเรื่องราวเข้มข้นและมุมมองทางประวัติศาสตร์ที่อ่านได้เรื่อย ๆ โดยไม่เบื่อ

รายชื่อคนแปลที่มักเป็นตัวเลือกแรกเมื่อพูดถึงนิยายจีนโบราณมีไม่กี่คนที่ฉันอยากให้ลองเริ่มดู เพราะแต่ละคนมีจุดเด่นต่างกันและเหมาะกับรสนิยมการอ่านที่ต่างกันไป Moss Roberts เป็นคนแปลที่ฉันมักแนะนำให้คนที่อยากสัมผัสความยิ่งใหญ่ของสงคราม การเมือง และมิติของตัวละครในยุคโบราณลองอ่านดู ผลงานที่เด่นคือฉบับแปลของ 'Romance of the Three Kingdoms' ซึ่งให้ความละเอียดทั้งด้านคำพูดและฉากยุทธศาสตร์ ทำให้เราเข้าใจการเคลื่อนไหวของตัวละครและเหตุผลเชิงจิตวิทยาได้ดีขึ้นโดยไม่รู้สึกห่างจากต้นฉบับ Anthony C. Yu เหมาะสำหรับคนที่ชอบเรื่องผจญภัย ผสมปรัชญาและองค์ประกอบทางพุทธ-เต๋า ผลงานแปลเต็มรูปแบบของ 'Journey to the West' มีโน้ตเชิงอธิบายเยอะ ช่วยให้ผู้อ่านที่ไม่คุ้นบริบททางศาสนาและวัฒนธรรมจีนเข้าใจปมเรื่องได้มากขึ้น ส่วน David Hawkes นำเสนอภาษาและความละเอียดเชิงวรรณศิลป์ในงานอย่าง 'The Story of the Stone' ('Dream of the Red Chamber') ได้อย่างงดงาม เขารักษาน้ำเสียงดั้งเดิมไว้มาก ทำให้ช่วงบทสนทนาและบรรยายมีนํ้าหนักทางอารมณ์ชัดเจน ถ้าอยากอ่านแบบเริ่มจากคลาสสิคที่แปลแล้วได้รับการยอมรับ สามชื่อนี้จะครอบคลุมทั้งงานมหากาพย์ การเล่าเรื่องเชิงผจญภัย และนิยายเชิงสัจจะของชนชั้นสูง ซึ่งเราใช้เป็นมาตรฐานในการเลือกอ่านบ่อย ๆ

เวลาอ่านวรรณคดีจีนโบราณแล้วรู้สึกเหมือนกำลังเปิดประตูเข้าไปในโลกอีกใบ — ภาษากับบริบทเก่า ๆ ต้องการฉบับแปลที่ทั้งซื่อตรงและอ่านลื่น เลยชอบเลือกฉบับที่มีหมายเหตุช่วยอธิบายคติความเชื่อ ชื่อเรียก และบริบทประวัติศาสตร์เล็กน้อย เพราะแปลดีไม่ได้แปลว่าแปลตรงตัวอย่างเดียว แต่มันคือการพาเราเข้าใจโลกเดิมโดยไม่ทำให้บรรยากาศหรือจังหวะหายไป รายการที่อยากแนะนำมีทั้งฉบับคลาสสิกและฉบับแปลแบบวิชาการที่ผมมองว่า 'คุ้มค่าที่จะอ่าน' ดังนี้ 'Journey to the West' — ฉบับแปลของ Anthony C. Yu เป็นตัวอย่างของการแปลที่ทั้งครบถ้วนและมีการอธิบายเชิงวัฒนธรรมมากมาย ทำให้เราเข้าใจเรื่องตลกร้าย ความขัดแย้งเชิงศาสนา และชั้นความหมายทางปรัชญาที่ซ่อนอยู่ในนิทานผจญภัยเรื่องนี้ ฉบับย่อของ Arthur Waley ก็อ่านสนุกและเหมาะกับคนอยากให้เรื่องไหลลื่นโดยไม่ต้องห่วงเรื่องเชิงอรรถวิจัยหนักๆ 'Dream of the Red Chamber' — ถ้าชอบความละเอียดทางอารมณ์และโครงสร้างสังคมจีนสมัยโบราณ ฉบับ David Hawkes (และต่อด้วย John Minford ในฉบับที่สมบูรณ์กว่า) ถือว่าเยี่ยมเพราะให้ความสำคัญกับสำนวนและความเปราะบางของตัวละคร รวมทั้งมีโน้ตที่ช่วยให้ฉากเรื่องและความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครชัดเจนขึ้น 'Romance of the Three Kingdoms' — ฉบับแปลของ Moss Roberts โดดเด่นเรื่องการรักษาน้ำหนักของโทนบอกเล่าแบบดั้งเดิม พร้อมคำอธิบายตัวละครและเหตุการณ์เชิงประวัติศาสตร์ ทำให้เหตุการณ์ยุทธการและกลยุทธ์เข้าใจง่ายกว่าฉบับย่อที่ขาดคอนเท็กซ์ 'Water Margin' (หรือ 'All Men Are Brothers') — ฉบับแปลโดย Pearl S. Buck มีรสชาติเจ้าบทเจ้ากลอนของเรื่องเล่าแบบนิทานพื้นบ้าน เหมาะกับคนต้องการอรรถรสความดิบและเสียงของตัวละครที่หลากหลาย ถาจะเริ่มสักเรื่อง ถ้าชอบการผจญภัยผสมปรัชญาให้เริ่มที่ 'Journey to the West' ส่วนถาชอบความละเอียดด้านอารมณ์และการวิเคราะห์สังคม ลองยอมทุ่มเวลาให้ 'Dream of the Red Chamber' — ทั้งหมดนี้ทำให้ผมรู้สึกว่าการอ่านฉบับแปลดี ๆ เหมือนพูดคุยกับนักแปลที่เป็นเพื่อนร่วมทาง แนะนำให้เลือกฉบับที่มีคอมเมนต์หรือบรรณานุกรมเพราะช่วยให้เราเดินในโลกเก่าได้มั่นใจขึ้น

ในวงการนิยายวายที่เต็มไปด้วยความหลงใหลและจินตนาการ มีนักเขียนหลายคนที่สร้างผลงานโด่งดังจนกลายเป็นตำนานเลยล่ะ พวกเขามักใช้ชื่อปากกาเพื่อปกป้องความเป็นส่วนตัว แต่ผลงานกลับโดดเด่นจนแฟนๆ ตามล่าหาตัวตนจริงๆ ตัวอย่างที่น่าสนใจคือนักเขียนนามปากกา 'Mo Xiang Tong Xiu' ผู้สร้างผลงานสุดฮิตอย่าง 'Grandmaster of Demonic Cultivation' ที่กลายเป็นปรากฏการณ์ทางวัฒนธรรมไปแล้ว นอกจากนี้ยังมี 'MXTX' อีกคนที่โด่งดังจาก 'Heaven Official's Blessing' ซึ่งทั้งสองเรื่องถูกดัดแปลงเป็นอนิเมะและมังงะได้รับความนิยมอย่างมหาศาล ความน่าสนใจของนักเขียนเหล่านี้คือการสร้างโลกสมมติที่ซับซ้อน พัฒนาตัวละครให้มีความลึกทั้งด้านจิตใจและสัมพันธภาพ ทำให้แฟนคลับต่างคลั่งไคล้ในผลงานจนติดเป้งตามไปด้วย

เพลิดเพลินกับนิยายจีนโบราณเสมอและผมอยากแนะนำฉบับแปลไทยที่อ่านง่ายและพาเรากลับไปสู่ยุคเก่าของเทพและฮีโร่ การอ่าน 'ไซอิ๋ว' ฉบับแปลไทยให้ความสนุกแบบผจญภัยเต็มไปด้วยตัวละครสีสันจัดจ้านและเหตุการณ์เหนือธรรมชาติที่อ่านได้ทั้งแบบขำขันและตรึงใจ ผมชอบฉบับที่ยังรักษากลิ่นอายพื้นบ้านเอาไว้ แปลออกมาไม่ตัดตอนจนเสียอรรถรส และยังมีบันทึกอธิบายศัพท์เก่าที่ช่วยให้ตามเรื่องได้ง่ายขึ้น การหยิบ 'ฝันในหอแดง' ฉบับแปลไทยมาอ่านบ้างทำให้ผมได้เห็นมุมละเอียดอ่อนของสังคมจีนโบราณ งานแปลที่ดีจะไม่เร่งอารมณ์ของตัวละครจนกลายเป็นแค่เรื่องโรแมนติก แต่จะค่อย ๆ เปิดชั้นวางความสัมพันธ์ สภาพสังคม และการวางบทกวีที่งดงาม ฉบับแปลที่มีบรรณานุกรมหรือคำอธิบายเชิงวรรณกรรมเล็กน้อยจะช่วยให้การอ่านมีมิติขึ้นจริง ๆ ถ้าคุณชอบความหลากหลาย ผมมักจะแนะนำให้เริ่มจากฉบับที่มีคำนำดี ๆ และบรรณานุกรมแปลที่ชัดเจน เพราะนิยายคลาสสิกบางเล่มผ่านการแปลมาหลายเวอร์ชัน คุณจะได้สัมผัสทั้งความสดใหม่ของภาษาและความคงทนของเนื้อหา ผมมักจบการอ่านด้วยความรู้สึกเหมือนได้กลับไปคุยกับเพื่อนเก่าในโลกที่ต่างออกไป แต่น่าอบอุ่น

พูดถึงนักเขียนวายวิศวะไทย สายเลือดร้อนแรงที่หลายคนน่าจะคุ้นชื่อคือ 'ทมยันตี' เธอไม่ได้เขียนเฉพาะแนวรักต่างเพศ แต่มีผลงานวายคลาสสิกอย่าง 'ทองเนื้อเก้า' ที่เล่าความสัมพันธ์ซับซ้อนระหว่างชายสองคนในยุคโบราณ บทประพันธ์ของเธอเต็มไปด้วยจิตวิทยาตัวละครลึกซึ้งและพล็อตที่คาดไม่ถึง อีกคนที่โดดเด่นคือ 'กนกพงศ์ สงสมพันธุ์' นักเขียนยุคใหม่ผู้สร้างผลงานวายแนวสืบสวนอย่าง 'รักนี้หัวใจลวง' ซึ่งผสมผสานความตื่นเต้นเข้ากับความสัมพันธ์ของตัวละครชายหลักได้อย่างแนบเนียน สไตล์การเขียนของเขามีเอกลักษณ์เฉพาะตัวด้วยบทสนทนาที่คมคายและฉากแอ็กชันที่ดุดัน

บรรดานิยายจีนโบราณฉบับแปลที่ออกเป็นเล่มโดยสำนักพิมพ์ไทยมักพบได้จากทั้งเครือสำนักพิมพ์ใหญ่และกลุ่มสำนักพิมพ์อิสระที่ชำนาญด้านวรรณกรรมแปล ซึ่งผมตามเก็บมานานจนเริ่มจำรูปแบบได้ว่าควรหาเล่มไหนจากที่ไหนก่อน ผมชอบดูที่ปกและหน้าเครดิตของเล่มเป็นอันดับแรก เพราะชื่อสำนักพิมพ์กับชื่อผู้แปลมักบอกคุณภาพคร่าวๆ ได้ดี สำนักพิมพ์ใหญ่ที่มักมีนิยายจีนคลาสสิกแบบฉบับเล่มให้เลือกได้แก่ 'มติชน' และ 'อมรินทร์' ซึ่งมักนำงานคลาสสิกหรือผลงานแปลเชิงวรรณกรรมมาทำเล่มสวย ขณะที่สำนักพิมพ์แนววรรณกรรมเชิงบันเทิงอย่าง 'สถาพรบุ๊คส์' หรือ 'นานมีบุ๊คส์' มักมีผลงานแปลสไตล์นิยายกำลังภายในหรือโรแมนซ์แฟนตาซีที่แปลออกมาต่อเนื่อง เวลาผมตามหาฉบับพิมพ์เก่า ๆ ก็มักเจอในร้านหนังสือเช่น 'ซีเอ็ด' และร้านหนังสือใหญ่ๆ ที่มีมุมแปล นอกจากนั้น สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยหรือสำนักพิมพ์อิสระบางแห่งก็ออกงานแปลเชิงวิชาการหรือฉบับที่แปลใหม่ของนิยายคลาสสิก เช่น 'สามก๊ก' หรือ 'ฝันในหอแดง' ซึ่งจะให้ความละเอียดทางบรรณานุกรมและบทอรรถาธิบายที่ต่างจากฉบับบันเทิงอย่างชัดเจน สุดท้ายแล้วถ้าต้องการฉบับเล่มชัดๆ ผมมักเลือกตามชื่อผู้แปลและสำนักพิมพ์เป็นหลัก เพราะนั่นบอกได้ว่าการแปลใกล้เคียงต้นฉบับและการจัดหน้าจะน่าอ่านหรือไม่

การตามอ่านนิยายแปลจีนโบราณออนไลน์สนุกและมีแหล่งให้เลือกเยอะกว่าที่คิด ทำให้ผมตาลายเวลาเลือกว่าจะเริ่มจากตรงไหนก่อน ที่แรกที่ผมมักจะแนะนำคือ 'WuxiaWorld' เพราะแปลแนวยุทธจักรและเซียนจีนได้ค่อนข้างมาตรฐาน มีชุมชนคอมเมนต์ช่วยชี้จุดที่ขัดเกลาให้การอ่านลื่นขึ้น แม้ว่าจะเป็นภาษาอังกฤษแต่บทบรรยายและโน้ตช่วยเข้าใจวัฒนธรรมโบราณได้ดีมาก ต่อมาคือ 'Novel Updates' ซึ่งไม่ใช่ที่อ่านโดยตรงแต่เป็นศูนย์รวมลิงก์และสรุปสถานะการแปลของนักแปลหลายคน ทำให้ผมรู้ว่ามีใครแปลเรื่องไหนและลิงก์ไปยังบทแปลล่าสุดได้สะดวก สำหรับงานคลาสสิกที่เป็นสาธารณสมบัติ ลองมองหาบริการดิจิทัลอย่าง 'Project Gutenberg' หรือเวอร์ชันบน 'Wikisource' — งานอย่าง 'Dream of the Red Chamber' มักมีฉบับแปลภาษาอังกฤษให้โหลดฟรี ผมมักใช้ฉบับพวกนี้เมื่อต้องการอ่านต้นฉบับเก่า ๆ แบบไม่มีค่าใช้จ่าย แต่ถาต้องการฉบับแปลเป็นไทย บางครั้งร้านหนังสือออนไลน์ในไทยเช่นช่วงโปรโมชั่นของแพลตฟอร์มอีบุ๊กมักแจกตัวอย่างหรือเล่มเต็มให้โหลดฟรีชั่วคราว เลยคอยเช็กโปรโมชันบ่อย ๆ สุดท้ายผมอยากแนะนำนิดนึงว่าอ่านจากแหล่งที่ให้เครดิตนักแปลหรือสำนักพิมพ์เสมอ ถ้าเจอแปลดีและเป็นงานที่มีลิขสิทธิ์ สนับสนุนโดยการซื้อหรือบริจาคให้ชุมชนจะช่วยให้การแปลดี ๆ อยู่ได้นานขึ้น การอ่านนิยายแปลจีนโบราณแบบนี้นอกจากได้ความบันเทิง ยังเปิดโลกวัฒนธรรมและคติสอนใจโบราณด้วย — ลองไล่ดูจากเรื่องสั้นก่อนแล้วค่อยกระโดดไปตะกอนยาวอย่าง 'The Legend of the Condor Heroes' เวลาใจพร้อมก็จะฟินกว่า