นักแปลฉบับภาษาไทยของราชันย์เร้นลับ นิยาย เป็นใคร?

บอกตรงๆว่าชื่อผู้แปลมักจะปรากฏในหน้าคำนำหรือหน้าสุดท้ายของฉบับพิมพ์ไทย และนั่นเป็นสิ่งแรกที่ฉันชอบพลิกดูเมื่อหยิบเล่มมาอ่าน ฉันเป็นคนชอบเก็บรายละเอียดของปกและเครดิต เวลาอ่าน 'ราชันย์เร้นลับ' ฉบับพิมพ์ไทยให้สังเกตข้อความที่มักใช้คำว่า 'แปลโดย' หรือ 'Translator' ถ้ามีสำนักพิมพ์เป็นผู้จัดทำชัดเจน ชื่อผู้แปลมักจะอยู่ใกล้ๆ กับข้อมูลลิขสิทธิ์หรือคําขอบคุณ อีกข้อที่ฉันทำเสมอคือดูหน้าโฆษณาและปกหลังเพราะบางครั้งทีมแปลจะได้รับการขอบคุณที่นั่นด้วย ถ้าเป็นฉบับสแกนหรือแฟนแปล ชื่อผู้แปลอาจปรากฏในเครดิตของกลุ่มแปลแทน ดังนั้นการแยกแยะระหว่างฉบับลิขสิทธิ์กับฉบับไม่เป็นทางการก็สำคัญ เหมือนกับเวลาที่ฉันถือเล่ม 'One Piece' ที่มีเครดิตชัดเจน ความสบายใจในการรู้ว่าผลงานถูกแปลอย่างเป็นทางการก็เพิ่มขึ้นตามไปด้วย

ชวนเล่าจากมุมแฟนที่ติดตามงานเขียนแนวแฟนตาซีมานาน: 'ราชันย์เร้นลับ' ในฉบับที่พูดถึงกันมากมักถูกระบุว่าแต่งโดย 'วรพันธ์' (นามปากกา: วรัส) ซึ่งผมเห็นใช้โทนการเล่าเรื่องที่เน้นบรรยากาศมืดหม่นแต่มีความละเอียดของโลกแบบละเมียด เขาเคยออกผลงานก่อนหน้านี้อย่าง 'เงาแห่งบัลลังก์' ที่เป็นนิยายสไตล์เมืองใหญ่ผสมฉากการเมืองและเวทมนตร์ กับอีกเรื่องคือ 'ตำนานม่านหมอก' ที่หนักไปทางสกิลการสร้างโลกและภาษาที่คมคาย ผมจำได้ว่าการอ่านงานเก่าของเขาทำให้เข้าใจรากของธีมใน 'ราชันย์เร้นลับ' ได้ดีขึ้น ทั้งในแง่โครงเรื่องและพัฒนาการของตัวละคร เหมือนเห็นนักเขียนคนหนึ่งเติบโตจากผลงานสไตล์ทดลองมาสู่รูปแบบที่มีเอกลักษณ์ชัดเจนแบบนี้ในเล่มล่าสุด

ข่าวร้ายกับข่าวดีผสมกันนิดหน่อย: เท่าที่ติดตามมาจนถึงกลางปี 2024 ยังไม่เห็นฉบับแปลไทยแบบเป็นทางการของนิยาย 'ราชันเร้นลับ' ออกวางขายตามร้านหนังสือใหญ่ ๆ แต่ก็มีทางเลือกให้คนอยากอ่านก่อนเสมอ ความคิดส่วนตัวคือการที่งานต่างประเทศจะได้แปลเป็นไทยขึ้นอยู่กับความนิยมร่วมและลิขสิทธิ์ของต้นฉบับ ผมสังเกตจากกรณีของ 'Solo Leveling' กับ 'The King's Avatar' ที่ใช้เวลาตั้งแต่ดังในต่างประเทศจนถึงมีสำนักพิมพ์ไทยรับสิทธิ์ไปตีพิมพ์จริงจัง ความนิยมในแฟนคอมมูนิตี้ไทยกับการมีทีมแปลที่พร้อมมักเป็นตัวเร่งให้สำนักพิมพ์สนใจมากขึ้น มุมมองแบบแฟน ๆ ที่มีความหวังคือถ้าอยากให้มีฉบับแปลไทยเร็ว ๆ การแสดงความสนใจอย่างเป็นระบบ เช่น การคอมเมนต์หรือแสดงยอดสั่งซื้อล่วงหน้าที่เป็นไปตามช่องทางที่สำนักพิมพ์ใช้ จะช่วยได้เยอะ เห็นหลายเรื่องที่เคยเป็นเว็บโนเวลหรือเว็บตูนดัง แล้วค่อย ๆ ถูกซื้อลิขสิทธิ์มาทำเป็นเล่มเมื่อมีฐานแฟนแข็งแรง ในแง่ส่วนตัวก็ยังรอและติดตามอยู่เสมอ เพราะถ้าได้อ่านแบบแปลไทยอย่างเป็นทางการ ความเรียงและฝีมือแปลจะช่วยให้เข้าเนื้อเรื่องได้ลึกขึ้นกว่าฉบับที่แปลแบบไม่เป็นทางการ

คำถามนี้ค่อนข้างชวนสับสนเพราะชื่อเรื่องเดียวกันมักถูกใช้โดยงานหลายรูปแบบในวงการอ่านออนไลน์; ผมเลยเริ่มด้วยภาพรวมกว้าง ๆ ก่อนว่าทำไมจึงยากจะตอบตรงๆ ว่าใครเป็นผู้แต่ง 'ราชันย์เร้นลับ' โดยไม่รู้ฉบับที่ผู้ถามหมายถึง มีกรณีสองแบบที่ผมเจอบ่อย: แบบแรกคือเป็นชื่อนิยายต้นฉบับภาษาไทยที่เขียนโดยนักเขียนอิสระบนเว็บบอร์ดหรือแพลตฟอร์มอ่านออนไลน์ แบบที่สองคือเป็นชื่อตอนหรือชื่อตำแหน่งในงานแปลจากภาษาต่างประเทศ (เช่น จีน เกาหลี หรืออังกฤษ) พอชื่อซ้ำกันเลยทำให้สืบยากถ้าไม่มีข้อมูลปก ฉบับตีพิมพ์ หรือชื่อผู้แปล เมื่อพิจารณาในมุมคนอ่านที่ติดตามทั้งงานเขียนไทยและงานแปล ผมมักเช็กรายละเอียดบนหน้าปกอย่างสำนักพิมพ์ เลข ISBN หรือเครดิตผู้แปลเพื่อยืนยันเจ้าของผลงานจริง ถ้าพบชื่อผู้แต่งแล้ว ส่วนใหญ่ผู้แต่งกลุ่มนี้มักมีผลงานแนวใกล้เคียง เช่น ซีรีส์ต่อเนื่อง เล่มสปินออฟ หรือเรื่องสั้นที่ขยายจักรวาลเดียวกัน — นั่นแปลว่าเมื่อระบุผู้แต่งชัดแล้ว เราจะตามหา 'ผลงานอื่น' ของเขาได้จากสำนักพิมพ์หรือหน้ารวมผลงานของนักเขียนคนนั้นๆ สรุปสั้นคือผมไม่สามารถระบุชื่อผู้แต่งเดียวที่ถูกต้องให้ได้ทันทีโดยไม่มีข้อมูลฉบับที่ชัดเจน แต่ถ้าระบุได้ว่าเป็นฉบับไทยต้นฉบับหรือฉบับแปล ผมจะเล่าได้ว่าเขามีผลงานอะไรเพิ่มเติมบ้าง

รู้สึกเหมือนต้องอธิบายแบบคุยกันตรงๆ ว่า 'ราชันย์เร้นลับ' นี่มีความสับสนได้ถ้าไม่ระบุฉบับหรือประเทศที่ออก เพราะบางครั้งชื่อนี้เป็นการแปลไทยของผลงานต่างชาติจำนวนหนึ่ง และแต่ละเวอร์ชันก็อาจมีคนแต่งกับคนวาดไม่เหมือนกัน จากมุมมองคนอ่านที่ติดตามมังงะและไลท์โนเวล ผมมักจะเช็กเครดิตที่หน้าปกหรือหน้าคำนำของเล่มนั้น ๆ เสมอ — ฝั่งที่เป็นนิยายต้นฉบับมักจะมีชื่อผู้แต่งคนหนึ่งและนักวาดภาพประกอบอีกคน ส่วนมังงะดัดแปลงมักจะมีคนเขียนบท (original author) และคนวาดการ์ตูน (mangaka) แยกจากกัน เช่นเดียวกับกรณีของงานที่ถูกแปลงจากเว็บนวนิยายหรือเว็บตูน ถ้าคุณมีฉบับเล่มของ 'ราชันย์เร้นลับ ตอนที่ 1' อยู่ ให้ลองพลิกไปดูหน้าคู่มือสิทธิบัตรหรือหน้าสุดท้ายของเล่ม จะมีการระบุชื่อผู้แต่งต้นฉบับและผู้วาดมังงะอย่างชัดเจน ถ้าเป็นฉบับตีพิมพ์ในไทย ชื่อผู้แปลและสำนักพิมพ์ก็จะระบุไว้ด้วย ซึ่งช่วยยืนยันว่าฉบับนั้นเป็นการดัดแปลงจากไหนแบบง่ายๆ สรุปสั้นๆ ว่า ชื่อคนแต่งกับคนวาดขึ้นอยู่กับเวอร์ชันที่คุณถืออยู่ — ดูเครดิตในเล่มเป็นหลัก แล้วคุณจะได้คำตอบแน่นอนในพริบตา

หลายคนอาจจะสงสัยว่า 'ราชันย์ เร้นลับ' มาจากต้นฉบับประเภทไหน — นิยายหรือมังงะ — คำตอบสั้นๆคือชื่อแบบนี้ในบริบทภาษาไทยมักจะเป็นชื่อที่ใช้เรียกผลงานต้นฉบับของไทยเองหรือเป็นการแปลชื่อจากงานต่างประเทศที่ยังไม่เป็นที่รู้จักแพร่หลาย แต่จากประสบการณ์การตามงานนิยายแปลและมังงะที่ฉันติดตาม พบว่าไม่มีงานชื่อเดียวกันที่เป็นต้นฉบับภาษาญี่ปุ่น จีน หรือเกาหลีที่เป็นที่รู้จักในวงกว้างซึ่งแปลตรงตัวมาเป็น 'ราชันย์ เร้นลับ' อย่างชัดเจน ดังนั้นถ้าเจอชื่อนี้ในหน้าปกหนังสือหรือในคอนเทนต์ออนไลน์ มักจะมีความเป็นไปได้สองทางหลัก: เป็นนิยายต้นฉบับภาษาไทยที่เผยแพร่บนแพลตฟอร์มออนไลน์ หรือเป็นผลงานแปลที่ผู้แปลตั้งชื่อไทยใหม่เพื่อให้เข้ากับธีมและโทนของเรื่องมากกว่าแปลตรงตัวจากชื่อเดิม การแยกว่าเป็นต้นฉบับหรือดัดแปลงทำได้ไม่ยากในเชิงสังเกต หากงานมีเครดิตบอกชัดเจนว่าดัดแปลงจากมังงะหรือเว็บโนเวลต่างประเทศ มักจะระบุชื่อผู้แต่งต้นฉบับและลิขสิทธิ์ไว้ตรงปกหรือคำนำ แต่ถ้างานเป็นนิยายออนไลน์ไทย มักเห็นชื่อผู้แต่งเป็นนามปากกาในหน้าแพลตฟอร์ม เช่น Dek-D, ReadAWrite หรือ Fictionlog และมีคอมเมนต์กับแฟนคลับในคอนเทนต์ตรงนั้น ซึ่งสร้างความรู้สึกชุมชนที่อบอุ่นกว่าการแปลเชิงพาณิชย์ นอกจากนี้โทนการเขียนและการเรียบเรียงคำไทยในงานต้นฉบับไทยมักจะมีสีสันและสำนวนที่คนอ่านชาวไทยคล้อยตามได้ง่ายกว่าแปลตรงจากภาษาต่างประเทศ ในมุมมองของคนที่หลงใหลงานแนวแฟนตาซีและดราม่า ฉันชอบเสน่ห์ของชื่อ 'ราชันย์ เร้นลับ' มันให้ความรู้สึกทั้งอำนาจและความลับที่รอการเปิดเผย ซึ่งทำให้นึกถึงงานหลายชิ้นที่ใช้ธีมราชวงศ์ผสมปริศนา ไม่ว่าจะเป็นนิยายแปลที่ชอบอ่านหรือมังงะ/แมนฮวาที่นำเสนอการเมืองในวังและกลไกการทรยศ แต่สิ่งที่ทำให้เรื่องน่าสนใจจริงๆ คือการพัฒนาตัวละครและการตั้งคำถามทางศีลธรรม มากกว่าที่มาของชื่อเพียงอย่างเดียว หากเจอข้อมูลว่าผลงานนั้นมาจากต้นฉบับไหน การได้เห็นการดัดแปลงหรือการตีความซ้ำในรูปแบบต่างๆ มันเติมเต็มความสุขในการติดตามเป็นอย่างดี ส่วนความรู้สึกส่วนตัว ฉันมองว่าไม่ว่าจะเป็นงานต้นฉบับไทยหรือการแปลจากต่างประเทศ ชื่อ 'ราชันย์ เร้นลับ' เปิดโอกาสให้คนอ่านได้สำรวจทั้งเรื่องอำนาจ ความลับ และจิตวิทยาตัวละคร ซึ่งนั่นแหละคือสิ่งที่ทำให้ฉันตื่นเต้นที่จะหยิบงานแบบนี้ขึ้นมาดูต่อไป

แวบแรกที่เห็นคำถามเกี่ยวกับ 'ราชันย์เร้นลับ' ผมคิดว่าชื่อแบบนี้มักจะเกิดจากการแปลหรือการตั้งชื่อฉบับภาษาไทยที่ไม่ได้ตรงเป๊ะกับชื่อญี่ปุ่นต้นฉบับเลย โดยส่วนตัวผมชอบสังเกตว่าบางครั้งงานที่คนเรียกกันในไทยด้วยชื่อนิยามอย่าง 'ราชันย์เร้นลับ' อาจเป็นงานที่มีชื่อญี่ปุ่นหรือจีนที่แปลได้หลายแบบ ซึ่งทำให้การระบุผู้เขียนหรือผู้วาดเฉพาะเจาะจงต้องดูจากปกฉบับภาษาไทยหรือเครดิตในเล่มจริง ตอนที่ผมเจอชื่อไทยคลุมเครือแบบนี้ ผมมักจะเปิดหน้าคำนำหรือหน้าสุดท้ายของมังงะเพื่อดูบรรทัดเครดิต เพราะผู้เขียน (writer) กับผู้วาด (illustrator/mangaka) มักจะถูกระบุไว้ชัดเจน และถ้าเป็นการดัดแปลงจากนิยายหรือไลท์โนเวล คนเขียนต้นฉบับกับคนวาดฉบับมังงะอาจเป็นคนละคนกัน สรุปสั้นๆ ว่า ผมเองยังไม่สามารถชี้ชัดได้ทันทีว่า 'ราชันย์เร้นลับ' ที่คุณหมายถึงคือผลงานของใครโดยไม่เห็นปกหรือข้อมูลฉบับนั้น ๆ แต่ถาคุณมีฉบับภาษาไทยตรงหน้า จะเห็นชื่อผู้เขียนและผู้วาดบอกไว้ชัดเจน ซึ่งนั่นแหละเป็นคำตอบที่ตรงที่สุดสำหรับคำถามนี้

เคยสงสัยบ่อยๆ ว่าใครเป็นคนเขียน 'ราชันเร้นลับ' เพราะชื่อมันชวนให้คิดถึงนิยายแฟนตาซีลึกลับแนวพระเอกแอบเก่งที่ค่อยๆ เผยพลังจริง ๆ ออกมา ในมุมมองของคนที่ติดตามนิยายแนวนี้มานาน ผมมักเจอกรณีที่ชื่อนิยายเดียวกันถูกใช้โดยผู้แต่งคนละคนหรือเป็นผลงานที่แปลจากภาษาต่างประเทศ ทำให้การระบุผู้แต่งแบบชัดเจนต้องดูจากข้อมูลปกหรือหน้ารายละเอียดของฉบับที่อ่าน ทีนี้ถ้าพูดถึงเคสที่ชัดเจน ตัวอย่างเช่น 'Solo Leveling' ที่มีผู้แต่งชัดเจนคือ Chugong และมีผลงานสไตล์การเล่าแบบพระเอกแข็งแกร่งเด่นชัด ซึ่งต่างจากกรณีที่ชื่อเดียวกันถูกใช้โดยไรท์ชุมชนออนไลน์ที่เขียนแบบสมัครเล่น ดังนั้นเมื่อเจอชื่อเดียวกันแต่คนละเวอร์ชัน อย่าเพิ่งสรุปว่าผู้แต่งเดียวกันเสมอไป ความรู้สึกตอนอ่านคือมันสนุกที่จะตามหาเงื่อนงำของต้นตอผลงาน แต่ท้ายที่สุดแล้วการยืนยันผู้แต่งต้องมาจากแหล่งที่เชื่อถือได้ เช่น หน้าปก ISBN หรือหน้าข้อมูลบนแพลตฟอร์มตีพิมพ์ เวอร์ชันไหนชัดก็ยึดเวอร์ชันนั้นเป็นหลัก — ส่วนตัวจะจดบันทึกไว้เมื่อเจอข้อมูลแน่ชัด แล้วกลับมาอ่านซ้ำเพื่อจับสไตล์ผู้แต่งที่แท้จริง

แปลไทยของ 'ราชันเร้นลับ' ใน PDF มักทำให้ฉากเปิดต้นฉบับมีความรู้สึกเปลี่ยนไปเยอะกว่าที่คิดไว้ ฉันรู้สึกได้ถึงการตัดคำ การเปลี่ยนสำนวน และบางครั้งการแปลเมตาฟอร์หรือภาพพรรณนาเชิงกวีถูกย่อลงเป็นประโยคตรง ๆ ทำให้บรรยากาศเริ่มเรื่องที่เคยมีความลึกลับทรงพลังบางอย่างจางลงไป ตัวอย่างที่ชัดเจนคือฉากโพรโทคอลหรือบทบรรยายเชิงปรัชญาช่วงต้นเรื่อง ต้นฉบับมีช่องว่างให้ผู้อ่านจินตนาการ แต่ฉบับแปลไทยใน PDF บางฉบับใส่ประโยคอธิบายเพิ่มเติมหรือสลับคำเพื่อให้เข้าใจง่ายขึ้น ซึ่งลดทอนความคลุมเครือที่เป็นเสน่ห์ของงาน ฉันคิดว่าความแตกต่างแบบนี้ไม่ได้เป็นแค่เรื่องคำศัพท์ แต่ยังเกี่ยวกับจังหวะของการเล่าและภาพในหัวผู้อ่านด้วย ถ้าหากคุณอยากสัมผัสอารมณ์ดิบเหมือนต้นฉบับ ควรหาทั้งเวอร์ชันแปลที่มีคำอธิบายแยกไว้อย่างเป็นทางการ และเปรียบเทียบกับ PDF ที่เป็นแฟนแปล เพราะบางครั้งความเรียบง่ายของการแปลแฟนทำให้อ่านสนุก แต่เสียรสชาติเฉพาะตัวของงานต้นฉบับไปบ้าง

เราเพิ่งนึกถึงช่วงแรกที่ได้อ่านมังงะ 'ราชันย์เร้นลับ เส้นทาง' และภาพจำแรกสุดคือตอนเปิดเรื่องที่ปล่อยออกมาในเดือนเมษายน 2019 ซึ่งเป็นจังหวะที่แฟนๆ เริ่มพูดถึงงานนี้กันมากขึ้น ในมุมมองของคนที่เก็บฉบับรวมเล่มไว้บนชั้นหนังสือ การออกตอนแรกในเดือนเมษายน 2019 นั้นสำคัญเพราะมันเป็นสัญญาณว่าเนื้อเรื่องที่เคยเป็นนิยายหรือโปรเจ็กต์ออนไลน์ถูกยกขึ้นมาเป็นงานมังงะอย่างจริงจัง สำหรับผม ความรู้สึกตอนอ่านตอนแรกคือทั้งตื่นเต้นและสงสัย อยากรู้ว่าทีมวาดจะตีความฉากสำคัญอย่างไร ช่วงเวลาแรกๆ เหมือนเป็นการปูสนามให้ตัวละครและโลกของเรื่องอย่างชัดเจน ฉากเปิดที่ใช้โทนอึมครึมกับพล็อตย่อยที่ชวนให้ติดตาม ทำให้ผมตามมาตั้งแต่ตอนนั้นจนถึงเล่มถัดไป ใครที่เก็บสะสมมังงะน่าจะจำความรู้สึกที่ได้เห็นปกตอนแรกออกวางขายได้ไม่ยาก