ปลาบ๊อบ มีต้นแบบมาจากสัตว์หรือคนจริงหรือไม่?

สั้นแต่ได้ใจความ: ในมุมของฉัน 'ปลาบ๊อบ' น่าจะเป็นตัวละครสมมติที่ไม่ได้อ้างอิงจากคนหรือสัตว์ตัวใดตัวหนึ่งอย่างตรงไปตรงมา หลายครั้งนักออกแบบหยิบลักษณะเด่นของปลาจริงบางชนิดมาเป็นแรงบันดาลใจ เช่น ลาย สี หรือครีบ แต่สุดท้ายก็ปรับให้มีบุคลิกมนุษย์เพื่อสื่ออารมณ์และเรื่องราวได้ชัดเจนขึ้น

เพื่อให้ชัดขึ้นอีกนิด ลองเปรียบเทียบกับผลงานอย่าง 'Zootopia' ที่สัตว์หลายตัวถูกยืดรูปร่างและปรับพฤติกรรมให้เหมาะกับบทบาทในเรื่อง หรือภาพยนตร์โรแมนติกแฟนตาซีอย่าง 'The Shape of Water' ที่ใช้สัญลักษณ์ของสัตว์น้ำเป็นตัวแทนความสัมพันธ์ สิ่งเหล่านี้แสดงให้เห็นว่าใช้แรงบันดาลใจเชิงสัญลักษณ์มากกว่าจะยึดตามต้นแบบจริง ฉันชอบมุมนี้เพราะมันให้พื้นที่แฟนๆ จินตนาการและเติมรายละเอียดเองได้โดยไม่ยึดติดกับความเป็นจริงมากนัก ซึ่งทำให้ตัวละครอย่าง 'ปลาบ๊อบ' น่าจดจำและมีเสน่ห์ในแบบของตัวเอง

เรื่องต้นแบบของตัวละครแบบนี้มักจะชวนคิดเล่นๆ มากกว่าการมีคำตอบชัดเจนด้วยเหตุผลเดียวกันหลายครั้งตัวละครการ์ตูนหรือมาสคอตประเภทปลามักเกิดจากการผสมผสานระหว่างลักษณะทางกายภาพของปลาจริงกับการ์ตูนเชิงสัญลักษณ์ และชื่อเรียกง่ายๆ ที่คนจดจำได้ ซึ่งกรณีของ 'ปลาบ๊อบ' ก็ดูจะเข้าข่ายนี้มากกว่าที่จะมีต้นแบบมาจากคนหรือสัตว์ตัวใดตัวหนึ่งโดยตรง ผมเห็นรายละเอียดในการออกแบบที่ชวนให้คิดถึงปลาตระกูลยอดนิยมอย่างปลาทองหรือปลากัดในแง่สีสันและทรงตัว แต่ท่าทางหรือบุคลิกที่ถูกใส่เข้าไปมักมาจากการ์ตูนเชิงมนุษย์นิยมที่ต้องการให้ผู้ชมอินได้ทันที ไม่จำเป็นต้องสอดคล้องกับชีววิทยาจริงเสมอไป

ในมุมมองของแฟนที่ติดตามผลงานการออกแบบตัวละครมานาน ผมมักคิดว่าแรงบันดาลใจของผู้สร้างมาจากแหล่งหลากหลาย — บางทีอาจได้แรงบันดาลใจจากสัตว์เลี้ยงในบ้าน บทสนทนากับคนใกล้ตัว หรือมุกตลกที่อยากใส่ลงไปให้เด่น เช่น การให้ตาโต เก็บเสียงพูดที่เป็นเอกลักษณ์ หรือท่าทางตลกเพื่อขายมุก ซึ่งถ้ามองแบบนี้ 'ปลาบ๊อบ' น่าจะเป็นผลรวมของไอเดียเล็กๆ น้อยๆ มากกว่าการลอกแบบคนจริง งานในอดีตที่ชวนเปรียบเทียบได้บ้าง เช่น ตัวละครสัตว์ใน 'Finding Nemo' ที่ใช้ลักษณะของปลาเป็นพื้นฐาน แต่ผสมบุคลิกของคนเข้าไป หรือมาสคอตจากรายการทีวีที่ออกแบบให้เข้าถึงง่ายและจำได้ทันที

ท้ายที่สุด ความลึกลับว่ามีต้นแบบจริงหรือไม่กลับเป็นจุดเด่นอย่างหนึ่งของตัวละคร ผมชอบความที่แฟนๆ สามารถจินตนาการและตีความได้ — บางคนอาจเห็นเป็นการ์ตูนจากปลาทอง บางคนอาจเชื่อมโยงกับคนที่ชอบเล่นมุกแห้งๆ ในกลุ่มเพื่อน ความไม่แน่นอนนี้ทำให้เกิดบทสนทนา สนุกกับการวิเคราะห์ และยังช่วยให้ตัวละครมีชีวิตต่อในความทรงจำของคนดู นั่นแหละคือเหตุผลว่าทำไมบางครั้งการไม่มีต้นแบบชัดเจนจึงเป็นข้อดีที่ทำให้ตัวละครโดดเด่นได้