ปลาบ๊อบ มีสินค้าและของที่ระลึกซื้อได้ที่ไหน?

บอกตรงๆว่าแฟนๆ ของ 'ปลาหลงฟ้า' มักจะได้เห็นของที่ระลึกออกมาเป็นระยะ ทั้งของทางการและของแฟนเมด ขนาดและความหลากหลายขึ้นกับความฮิตของซีรีส์นั้นในช่วงเวลาหนึ่ง ๆ เช่นกัน ผมเห็นว่าของทางการที่มักจะมีออกมาคือโปสเตอร์ ลายเสื้อยืด พวงกุญแจอะคริลิค และสติกเกอร์ลายตัวละคร บางช่วงถ้ามีการออกนิยายพิเศษหรือฉากเด่น ๆ ก็อาจมีอาร์ตบุ๊กหรือซีดีเพลงประกอบแบบลิมิเต็ด รวมถึงของสะสมอย่างสแตนด์อะคริลิคฟิกเกอร์เล็ก ๆ ด้วย คุณภาพและงานปรับดีขึ้นตามระดับการลงทุนของผู้ผลิต ถ้าซีรีส์เติบโตเร็ว จะมีคอลเล็กชันที่หลากหลายขึ้น เหมือนกับที่เห็นในกรณีของ 'ดาบพิฆาตอสูร' ที่เริ่มจากสติกเกอร์และพวงกุญแจก่อนแล้วค่อยมีฟิกเกอร์ระดับไพรม์ การหาเฉพาะของแท้ต้องติดตามช่องทางประกาศของผู้ผลิตหรือสำนักพิมพ์ เพราะของลิมิเต็ดมักเป็นพรีออเดอร์และขายหมดเร็ว ผมมักจะรอประกาศเปิดพรีแล้วค่อยตัดสินใจซื้อ ถ้าต้องการแบบไม่เป็นทางการก็มีวงการแฟนเมด ผลิตภัณฑ์พิมพ์ตามสั่ง และบูธตามงานคอมมิคมาเก็ตที่มักทำของเฉพาะกิจให้สะสมได้ ส่วนตัวรู้สึกว่าของเล็ก ๆ น้อย ๆ อย่างพวงกุญแจหรือสแตนด์เล็ก ๆ ทำให้เก็บความทรงจำของเรื่องได้โดยไม่ต้องลงทุนเยอะ ชิ้นโปรดของผมคือโปสการ์ดลายศิลปินที่พกใส่สมุดได้สะดวก

ไม่คิดเลยว่ารายการของที่ระลึกจาก 'ไทบ้านคึกคักมนต์รักอบต' จะหลากหลายขนาดนี้ — ของที่พบได้บ่อยคือโปสเตอร์ขนาดต่างๆ ที่ใช้ภาพถ่ายจากฉากสำคัญ เช่น ภาพตลาดประจำตำบลหรือฉากงานบุญซึ่งทำออกมาเป็นโปสเตอร์ของขวัญ และมักมีเสื้อยืดลายกราฟิกพื้นบ้านกับโลโก้เรื่องที่เห็นบ่อย จากนั้นก็มีของใช้อื่นๆ ที่เหมาะจะเก็บหรือให้เป็นของฝาก เช่น พวงกุญแจอะคริลิคที่ทำเป็นตัวละครหลัก สติกเกอร์ชุดฉากพื้นถิ่น แผ่นรองแก้วลายภาพประกอบ และถุงผ้าลายไทยร่วมสมัย ของสะสมแบบลิมิเต็ดอย่างกล่องชุดพิเศษ DVD/Blu‑ray พร้อมหนังสือภาพเล็กๆ หรือโปสการ์ดลิมิเต็ด จะวางขายแยกหรือเป็นชุดตามเทศกาล ซื้อได้จากหลายช่องทางโดยตรง: ร้านขายของที่ระลึกตามงานฉายพิเศษหรือบูธที่งานอีเวนต์ของหนัง ทีมผู้ผลิตมักเปิดเพจ Facebook และ LINE Official สำหรับสั่งจองล่วงหน้า ส่วนออนไลน์ก็มีในร้านค้าอย่าง Shopee และ Lazada ที่มักมีร้านทางการหรือผู้ขายที่ได้รับอนุญาต หากต้องการของเก่าหรือของหายาก ให้ลองตามกลุ่มแลกเปลี่ยนใน Facebook Marketplace หรือ Kaidee ซึ่งมีแฟนคอมมูนิตี้ซื้อขายกันเป็นประจำ — เคล็ดลับของฉันคือตรวจดูภาพสินค้าจริงและรีวิวก่อนจ่ายเงินเพื่อหลีกเลี่ยงของปลอม

ฉันจำได้ว่าครั้งแรกที่เจอของที่ระลึกจาก 'ก๊วนคานทองกับแก๊งพ่อปลาไหล' คือในบูธเล็กๆ ของงานแฟร์ที่จัดใกล้บ้าน รู้สึกเหมือนได้ขุมทรัพย์เพราะของบางชิ้นเป็นสต็อกจำกัดที่หาไม่ได้ตามร้านทั่วไป หลังจากสะสมมาสักพักก็เริ่มมีเทคนิคเล็กๆ น้อยๆ ที่อยากแชร์: ของทางการมักจะออกผ่านร้านค้าของสำนักพิมพ์หรือเพจทางการของผู้สร้าง ดังนั้นถ้าช่วงมีการประกาศคอลแลบหรือรีอีสจะได้จองล่วงหน้า ส่วนร้านหนังสือใหญ่ในเมืองไทยที่มักมีมุมสินค้าลิขสิทธิ์ เช่น เซ็นเตอร์หนังสือหรือร้านที่ดังเรื่องสินค้าญี่ปุ่น มักจะมีฟิกเกอร์ โปสการ์ด หรือหมอนอิงเล็กๆ ให้เลือก สำหรับของหายากและของมือสอง ตลาดออนไลน์คือแหล่งที่ดีที่สุด ไม่ว่าจะเป็นแพลตฟอร์มของไทยอย่าง Shopee, Lazada หรือ Facebook Marketplace กับกลุ่มเฉพาะแฟนซีรีส์ที่แลกเปลี่ยนกันอย่างคึกคัก ถ้าต้องการของจากญี่ปุ่นโดยตรง แพลตฟอร์มอย่าง Mandarake, Mercari หรือเว็บไซต์ประมูลญี่ปุ่นมักมีของสะสมรุ่นเก่าๆ แต่ควรใช้บริการตัวกลางขนส่งหรือเช็ครีวิวผู้ขายก่อนจ่ายเงิน ถ้าอยากได้งานแฟนเมดคุณภาพดี ลองติดตาม Instagram หรือ Twitter ของวงวงดอง (circle) ที่มักมาลงงานคอมมิคในไทย เวลาซื้อให้สังเกตสภาพสินค้าและรูปถ่ายจริง รวมถึงรายละเอียดการจัดส่ง จะช่วยให้ได้ของตรงตามคาดหวังและไม่ผิดหวัง เมื่อได้ชิ้นโปรดมาแล้ว ความรู้สึกของการได้จับของที่มีลายเซ็นหรือฉบับพิเศษมันอบอุ่นกว่าแค่ดูรูป อยากให้ทุกคนสนุกกับการตามหาของที่ใช่และเก็บไว้เป็นความทรงจำแบบที่ทำให้ยิ้มได้ทุกครั้งที่เห็น

เราเป็นแฟนสายสะสมของ 'พรชีวัน' ที่ชอบสังเกตว่าของจิ๋ว ๆ น่ารัก ๆ ถูกปล่อยออกมาตอนไหน เพราะหลายชิ้นทำออกมาดีและใช้งานได้จริงด้วย เสื้อยืดลายพิมพ์, พวงกุญแจโลหะสีเรียบ, โปสเตอร์ขนาดมาตรฐาน และสมุดโน้ตสกรีนลายพิเศษ มักเป็นของที่เจอบ่อยสุดในร้านทางการหรือบูธงานอีเวนต์ ส่วนหมอนอิงลายพิเศษซึ่งผลิตจำนวนจำกัดก็จะมีในช่วงคอลเลกชันใหญ่ ๆ เท่านั้น ฉันมักจะดูรายละเอียดผ้าและขนาดก่อนสั่ง เพื่อไม่ให้ผิดหวังเมื่อของมาถึง โดยทั่วไปของเหล่านี้หาซื้อได้จากร้านทางการของ 'พรชีวัน' บนแพลตฟอร์มออนไลน์ที่เชื่อถือได้ เช่น ร้านค้าอย่างเป็นทางการบน Shopee หรือบนหน้าเพจและอินสตาแกรมของทีมงาน นอกจากนี้ตามงานแฟนมีตหรือคอนเสิร์ตมักมีบูธขายของที่เป็นของรุ่นพิเศษ ถ้าต้องการของแท้ให้มองหาสัญลักษณ์ร้านทางการหรือแท็กการรับรองก่อนสั่ง จะได้ไม่โดนของเลียนแบบ สุดท้ายแล้วการเลือกซื้อครั้งไหนที่ได้ของชิ้นที่ชอบ มันให้ความรู้สึกเหมือนเก็บความทรงจำเล็ก ๆ ไว้กับตัวเลย

ลองจินตนาการว่าตื่นขึ้นมาแล้วกลายเป็นก็อบลิน — งานขายของที่ระลึกสำหรับเผ่าเราไม่ได้ต้องหรูหรา แต่อยู่ที่ความเป็น 'ของจริง' มากกว่า ใคร ๆ ก็ชอบของเล็ก ๆ ที่เล่าเรื่องได้ เช่น สร้อยเขี้ยวที่ทำจากฟันก็อบลินจริง ๆ เรียงเป็นลูกปัด ดอกไม้เห็ดหมักขวดเล็ก ๆ ที่มีกลิ่นเฉพาะถ้าคนซื้อเป็นสายกิน เข็มกลัดจากโลหะชิ้นเศษที่ตอกลวดลายง่าย ๆ และหินทาสีเป็นหน้าก็อบลินจิ๋ว จะขายดีในตลาดกลางตั้งแต่เช้าจรดค่ำ เราเริ่มจากเอาของที่หาได้ในถ้ำมาปรับแต่งให้ดูน่าสนใจ แล้วตั้งแผงใกล้ทางผ่านนักผจญภัย สถานที่ขายดีคือตลาดนัดใกล้ท่าไม้, แผงตรงหน้าป้อมนักล่า, หรือพื้นที่พักการค้าระหว่างหมู่บ้านกับดันเจี้ยน นอกจากนี้ของที่ทำเป็นชุดของขวัญสำหรับนักผจญภัยหน้าใหม่ เช่น เซ็ตสะเก็ดเหล็ก + ผ้าเช็ดหน้า ก็ขายได้ดีเพราะเป็นของที่ทั้งดูเท่และใช้งานได้จริง สไตล์การตั้งราคาสำคัญมาก — แบ่งเป็นชิ้นถูกสำหรับคนผ่านทางกับชิ้นพรีเมียมสำหรับนักสะสม แล้วจึงค่อยเพิ่มป้ายเขียนเรื่องราวสั้น ๆ ของแต่ละชิ้นให้ลูกค้าจับต้องความเป็นก็อบลินได้ง่าย ๆ

สิ่งแรกที่ชอบคือความหลากหลายของของที่ระลึกที่ผูกกับชื่อ 'นายทองอิน' — มีตั้งแต่ของใช้งานประจำวันไปจนถึงชิ้นสะสมที่ดูพิถีพิถัน ผมมักจะเจอหนังสือหรือคาไซด์เล็กๆ ซึ่งเล่าเรื่องราวหรือภาพประกอบเกี่ยวกับตัวละครและตำนานที่เกี่ยวข้อง นอกจากนั้นยังมีโปสการ์ด พวงกุญแจ เข็มกลัด และสมุดโน้ตลายพิเศษที่พิมพ์ลายศิลปะแบบดั้งเดิม บางชุดเป็นการร่วมงานกับศิลปินอินดี้ออกแบบเป็นซีรีส์ลิมิเต็ด เอาไว้ตั้งโชว์หรือเป็นของขวัญชิ้นพิเศษ ของที่ระลึกเหล่านี้มักจะหาได้จากร้านหนังสือท้องถิ่นที่มีมุมสินค้าท้องถิ่น ตลาดนัดงานฝีมือ งานเทศกาลหนังสือ หรือตามบูธของพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น นอกจากนี้มีร้านออนไลน์ที่เปิดขายโดยตรงจากผู้ผลิตและกลุ่มแฟนคลับ ถ้าอยากได้ชิ้นหายากควรติดตามเพจของกลุ่มแฟนหรือร้านที่ประกาศวางจำหน่ายแบบพิเศษ เพราะบางครั้งมีการปล่อยชุดพิเศษคล้ายกับการร่วมงานใน 'Your Name' ที่ชอบออกสินค้าพิเศษตามเทศกาล ซึ่งทำให้การสะสมสนุกขึ้นมาก

เรื่องต้นแบบของตัวละครแบบนี้มักจะชวนคิดเล่นๆ มากกว่าการมีคำตอบชัดเจนด้วยเหตุผลเดียวกันหลายครั้งตัวละครการ์ตูนหรือมาสคอตประเภทปลามักเกิดจากการผสมผสานระหว่างลักษณะทางกายภาพของปลาจริงกับการ์ตูนเชิงสัญลักษณ์ และชื่อเรียกง่ายๆ ที่คนจดจำได้ ซึ่งกรณีของ 'ปลาบ๊อบ' ก็ดูจะเข้าข่ายนี้มากกว่าที่จะมีต้นแบบมาจากคนหรือสัตว์ตัวใดตัวหนึ่งโดยตรง ผมเห็นรายละเอียดในการออกแบบที่ชวนให้คิดถึงปลาตระกูลยอดนิยมอย่างปลาทองหรือปลากัดในแง่สีสันและทรงตัว แต่ท่าทางหรือบุคลิกที่ถูกใส่เข้าไปมักมาจากการ์ตูนเชิงมนุษย์นิยมที่ต้องการให้ผู้ชมอินได้ทันที ไม่จำเป็นต้องสอดคล้องกับชีววิทยาจริงเสมอไป ในมุมมองของแฟนที่ติดตามผลงานการออกแบบตัวละครมานาน ผมมักคิดว่าแรงบันดาลใจของผู้สร้างมาจากแหล่งหลากหลาย — บางทีอาจได้แรงบันดาลใจจากสัตว์เลี้ยงในบ้าน บทสนทนากับคนใกล้ตัว หรือมุกตลกที่อยากใส่ลงไปให้เด่น เช่น การให้ตาโต เก็บเสียงพูดที่เป็นเอกลักษณ์ หรือท่าทางตลกเพื่อขายมุก ซึ่งถ้ามองแบบนี้ 'ปลาบ๊อบ' น่าจะเป็นผลรวมของไอเดียเล็กๆ น้อยๆ มากกว่าการลอกแบบคนจริง งานในอดีตที่ชวนเปรียบเทียบได้บ้าง เช่น ตัวละครสัตว์ใน 'Finding Nemo' ที่ใช้ลักษณะของปลาเป็นพื้นฐาน แต่ผสมบุคลิกของคนเข้าไป หรือมาสคอตจากรายการทีวีที่ออกแบบให้เข้าถึงง่ายและจำได้ทันที ท้ายที่สุด ความลึกลับว่ามีต้นแบบจริงหรือไม่กลับเป็นจุดเด่นอย่างหนึ่งของตัวละคร ผมชอบความที่แฟนๆ สามารถจินตนาการและตีความได้ — บางคนอาจเห็นเป็นการ์ตูนจากปลาทอง บางคนอาจเชื่อมโยงกับคนที่ชอบเล่นมุกแห้งๆ ในกลุ่มเพื่อน ความไม่แน่นอนนี้ทำให้เกิดบทสนทนา สนุกกับการวิเคราะห์ และยังช่วยให้ตัวละครมีชีวิตต่อในความทรงจำของคนดู นั่นแหละคือเหตุผลว่าทำไมบางครั้งการไม่มีต้นแบบชัดเจนจึงเป็นข้อดีที่ทำให้ตัวละครโดดเด่นได้

ของที่ระลึกที่ชวนให้เก็บสะสมที่สุดสำหรับฉันมักจะเป็นฟิกเกอร์ขนาดพอดีตู้โชว์และแอคริลิกสแตนด์ที่ออกแบบดี ๆ เพราะหยิบมาวางรวมกันแล้วให้ความรู้สึกเป็นชุดเดียวกันทันที ฉันชอบจับคู่ฟิกเกอร์จากอนิเมะที่มีความละเอียดดีอย่างเช่นตัวละครจาก 'Demon Slayer' กับแผ่นพื้นฐานหรือพอร์ตเทรตเฉพาะงาน ผลคือมุมโชว์เล็ก ๆ ในห้องดูลงตัวมากขึ้นและมีเรื่องเล่าเมื่อเพื่อนมาชม การซื้อของแบบนี้ในไทยหาได้ทั้งจากร้านอย่างเป็นทางการของแบรนด์ ตัวแทนจำหน่ายที่เปิดพรีออเดอร์ และตลาดมือสองที่เชื่อถือได้ เช่น เพจหรือกลุ่มที่มีประวัติการขายดี ผู้ขายชัดเจน รวมถึงงานคอนเวนชันที่มักมีบูธสินค้าลิมิเต็ดหรือบรรจุภัณฑ์พิเศษที่หาไม่ได้จากออนไลน์ทั่วไป ถ้าชอบความใหม่และรับประกันของแท้ ให้รอพรีออเดอร์จากร้านที่เป็นตัวแทน ส่วนถ้าต้องการหาชิ้นหายาก ตลาดแลกเปลี่ยนหรือกลุ่มเทรดจะช่วยได้เยอะ สุดท้ายอยากเตือนเรื่องการเก็บรักษาและงบประมาณ เราควรวางแผนว่าชิ้นไหนอยากโชว์จริง ๆ หรือเก็บเพื่อการลงทุน บางตัวที่ผลิตจำนวนจำกัดคุณภาพจะสวยและราคาขยับขึ้น แต่ก็ต้องเผื่อพื้นที่และการดูแล เช่น กล่องกันฝุ่นและห่างจากแสงแดด เรื่องเล็ก ๆ เหล่านี้ทำให้คอลเล็กชันดูมีมูลค่าและอยู่กับเราได้นานตามที่ตั้งใจจริง ๆ

บอกเลยว่า ของสะสมสปองบ๊อบเป็นหนึ่งในความสุขเล็กๆ ที่ทำให้วันธรรมดาดูพิเศษขึ้น ฉันชอบเริ่มจากการตัดสินใจว่าอยากเน้นอะไร — ฟิกเกอร์ หุ่นผ้า เสื้อยืด หรือของแรร์จากช่วงยุค 90s เพราะแหล่งซื้อและแบรนด์ที่ควรตามล่าเปลี่ยนไปตามสิ่งที่อยากได้จริง ๆ ถ้าอยากได้ฟิกเกอร์คอลเลกชันที่มีรายละเอียดชัดเจน แนะนำมองหาซีรีส์ของ Funko Pop (สำหรับสไตล์วินัยน่ารัก) และของพรีเมียมจากร้านค้าลิขสิทธิ์ของ Nickelodeon โดยตรง ส่วนคนที่ชอบไอเท็มญี่ปุ่นสวย ๆ ให้ตาม Banpresto หรือร้านรางวัลจากตู้กาชาปอง เพราะแบบนั้นมักมีรุ่นที่หาไม่ได้จากฝั่งตะวันตก แหล่งซื้อที่ฉันมักใช้คือร้านใหญ่ที่รับประกันลิขสิทธิ์อย่าง Entertainment Earth หรือร้านนำเข้าที่เชื่อถือได้ สำหรับผู้ที่รักของวินเทจ จะต้องล่าร้านมือสองและประมูลบน eBay หรือ Yahoo Auctions Japan — แต่ต้องเช็กสภาพกล่องและแท็กลิขสิทธิ์ให้ดี สิ่งสำคัญที่ฉันย้ำตัวเองเสมอคือกำหนดงบ จัดลำดับความสำคัญ (เช่น อยากได้แต่รุ่นพิเศษของตัวการ์ตูนหลักหรืออยากสะสมทุกตัว) และเก็บหลักฐานการซื้อไว้ เผื่อจะขายต่อหรือแลกเปลี่ยนในอนาคต ของสะสมสปองบ๊อบสำหรับฉันคือการผสมระหว่างความทรงจำกับการลุ้นเก็บชิ้นที่หาเจอยาก ๆ — มันให้ความตื่นเต้นแบบเด็กๆ ที่ยังอยู่ในใจ