ป่าท้อสิบหลี่ ดัดแปลงจากนวนิยายจีนเรื่องใด

เอาจริงๆ เรื่องเวอร์ชันพากย์ไทยของ 'ป่าท้อสิบหลี่' ต้องแยกสองเรื่องคือภาพกับบทพูด: ทางภาพโดยมากจะเป็นไฟล์ต้นฉบับที่ส่งออกจากผู้ผลิต ซึ่งหมายความว่าฉากหลัก ๆ ไม่ได้ถูกถ่ายใหม่หรือแก้ภาพมากนัก แต่สิ่งที่เปลี่ยบแปลงได้ชัดคือภาษา น้ำเสียง และรายละเอียดในบทที่แปลหรือปรับให้เข้ากับตลาดไทย บทจากภาษาจีนมาตรฐานถูกแปลเป็นไทยโดยนักแปลและนักพากย์ที่ต้องตัดคำให้พอดีกับจังหวะปากและอารมณ์ การเลือกคำนี้ทำให้บางคำที่มีนัยเชิงความสัมพันธ์หรืออารมณ์พิเศษถูกเบลอไปเป็นคำที่กลางกว่า เช่น การเปลี่ยนคำพูดที่มีนัยหวงแหนหรือส่งสัญญาณความรักให้ฟังเป็นมิตรสนิท หรือใช้สำนวนที่ไม่ตรงตามต้นฉบับ เพื่อให้ผ่านแนวทางการออกอากาศหรือให้ผู้ชมทั่วไปรับได้ง่ายขึ้น ฉะนั้นถ้าพูดถึงความรู้สึกที่ได้รับจากการดู พากย์ไทยมักให้ความรู้สึกต่างจากพากย์ต้นฉบับทั้งในน้ำเสียงและการตีความบทสนทนา อีกมุมหนึ่งคือประเด็นการตัดฉาก: ในหลายประเทศ ฉบับที่ออกอากาศทางทีวีมักต้องตัดหรือเซ็นเซอร์บางฉากเพื่อให้เหมาะกับเรตติ้งหรือกฎหมายนิยมศีลธรรม โดยเฉพาะฉากที่มีความโรแมนติกแบบชัดเจนหรือฉากที่อาจถูกตีความว่าไม่เหมาะสมสำหรับกลุ่มผู้ชมทางทีวี สำหรับ 'ป่าท้อสิบหลี่' ซึ่งมีร่องรอยความสัมพันธ์ที่ลึกซึ้งระหว่างตัวละครหลัก โปรดิวเซอร์ต้นฉบับและช่องที่ออกอากาศตั้งแต่แรกก็ต้องประนีประนอม ทำให้บางครั้งฉากสัมผัสหรือบทสนทนาที่ชัดเจนถูกลดทอน ฉะนั้นถ้าพากย์ไทยมาจากไฟล์ฉบับที่ออกอากาศทางทีวี ก็มีโอกาสว่าจะไม่มีบางฉากหรือถูกเซ็ตให้ฟิลเตอร์เบาลง แต่ถ้าพากย์ไทยใช้มาสเตอร์จากสตรีมมิ่งระดับนานาชาติหรือดีวีดี/บลูเรย์ที่ผู้ผลิตปล่อยออกมาเต็ม ๆ ก็จะเห็นเนื้อหาเหมือนต้นฉบับมากกว่า ดังนั้นการตัดหรือดัดแปลงจึงขึ้นกับแหล่งที่มาของไฟล์พากย์ ไม่ได้เป็นเรื่องที่เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติแค่เพราะว่าเป็นฉบับพากย์ไทย ท้ายที่สุด ความแตกต่างที่ผมรู้สึกได้ชัดคืออารมณ์ของตัวละครในฉากสำคัญ: เสียงนักพากย์ไทยบางคนเลือกโทนที่อ่อนกว่า หรือเพิ่มน้ำเสียงเป็นมิตร ทำให้มิติของความสัมพันธ์เปลี่ยนไปจากความอึมครึม/ละมุนของต้นฉบับเป็นความเป็นเพื่อนอย่างชัดเจน นอกจากนี้คำแปลบางจุดที่ใช้คำไทยแทนคำจีนดั้งเดิมอาจตัดความละเมียดในถ้อยคำออก เช่น คำที่มีความหมายเชิงเสียสละหรือความผูกพันลึก ๆ ถูกย่อให้สั้นและตรงไปตรงมา ซึ่งจะทำให้คนที่เคยอ่านนิยายหรือดูซับไทยรู้สึกว่าอรรถรสลดลงเล็กน้อย แต่คนที่ยกพากย์ไทยเป็นครั้งแรกอาจชอบเพราะเข้าถึงง่ายและฟังคล่องกว่า สรุปแล้ว ฉบับพากย์ไทยของ 'ป่าท้อสิบหลี่' มักไม่ใช่การตัดภาพเพิ่มเติมจากต้นฉบับโดยผู้พากย์เอง แต่มีการดัดแปลงด้านบทพูด น้ำเสียง และบางครั้งขึ้นกับมาสเตอร์ต้นทางที่ใช้ หากอยากได้อรรถรสเต็ม ๆ แนะนำให้เปรียบเทียบกับซับต้นฉบับหรือมาสเตอร์สตรีมมิ่ง ส่วนตัวแล้วยังชอบฟังต้นฉบับพร้อมซับมากกว่าทั้งเพื่อรักษาน้ำเสียงและความหมายดั้งเดิม แต่ก็ยอมรับว่าพากย์ไทยช่วยให้คนรุ่นใหม่หรือผู้ชมที่ไม่สะดวกอ่านซับเข้าถึงเรื่องนี้ได้ง่ายขึ้น และนั่นทำให้แฟน ๆ ได้พูดคุยกันกว้างขึ้น ซึ่งก็ดีในแบบของมัน

พอได้กลับไปอ่านฉบับต้นฉบับของ 'สามชาติสามภพ ป่าท้อสิบหลี่' ความแตกต่างกับเวอร์ชันละครชัดเจนตั้งแต่โทนเรื่องจนถึงรายละเอียดปลีกย่อย เนื้อหาในนิยายให้พื้นที่กับความคิดภายในและฉากพรรณาที่กว้างขวาง ทำให้ฉากประวัติศาสตร์และภูมิศาสตร์โลกแฟนตาซีถูกถ่ายทอดด้วยคำบรรยายที่ละเอียด ฉันมักหลงใหลกับการที่ผู้เขียนใช้เวลาผูกปมจิตใจตัวละครและสอดแทรกตำนานที่เชื่อมทั้งโลก เรื่องราวจึงค่อย ๆ คลี่คลายแบบเส้นใยหลายชั้น ซึ่งละครทีวีมักต้องย่อให้กระชับและเน้นจุดเด่นที่ดึงคนดูทันที การตัดทอนบางเส้นเรื่องและการปรับไทม์มิ่งในละครมีข้อดีตรงที่ทำให้จังหวะเล่าเร็วและอารมณ์โรแมนติกเด่นชัดขึ้น แต่ฉันก็รู้สึกว่าบางมิติของตัวละครถูกทำให้เรียบง่ายลงหรือเปลี่ยนสาเหตุจูงใจเพื่อให้เหมาะกับการแสดงและภาพ โดยรวมแล้วฉันชอบทั้งสองรูปแบบสำหรับเหตุผลต่างกัน นิยายให้อรรถรสของการจินตนาการ ส่วนละครมอบภาพ เสียง และเคมีของนักแสดงที่ทำให้ฉากรักกลายเป็นภาพจำที่ตามติดใจ เหมือนที่เคยเห็นการเปลี่ยนแปลงในงานดัดแปลงอย่าง 'The Lord of the Rings' ที่บางฉากในหนังตัดทอนรายละเอียดแต่แลกมาด้วยพลังของภาพยนตร์

การดู 'ป่าท้อ' ครั้งแรกทำให้ต้องกลับมาคิดถึงโครงเรื่องหลักของนิยายซ้ำแล้วซ้ำอีก ผมเห็นว่าซีรีส์ดัดแปลงมาจากเนื้อหาแกนกลางของนิยายเป็นหลัก — ทั้งช่วงเหตุการณ์ในอดีตที่เล่าเรื่องการเติบโต ฝึกฝน มิตรภาพ และการตัดสินใจของตัวเอก ไปจนถึงช่วงปัจจุบันที่เป็นการสืบหาเบาะแสและคลี่คลายปมใหญ่ของโลกวิทยายุทธ์ ในเชิงโครงสร้าง ซีรีส์เลือกจับเอาเหตุการณ์สำคัญจากหลายบทของนิยายมาต่อกัน เช่น ภารกิจที่ส่งผลให้เกิดความขัดแย้งครั้งใหญ่ เหตุการณ์ที่เผยให้เห็นการวางแผนของตัวละครฝ่ายตรงข้าม และบทสรุปของความสัมพันธ์ระหว่างสองตัวเอก ที่ในนิยายมีความยาวและซับซ้อนมากกว่าที่เห็นบนจอ ในรายละเอียดจะสังเกตได้ว่ามีการตัดบทเสริมและย่อเหตุการณ์บางส่วนเพื่อให้จังหวะการเล่าเรื่องในทีวีไหลลื่นขึ้น ตัวอย่างเช่นบทเสริมบางตอนที่เป็นเรื่องสั้นหรือฉากภายนอกความขัดแย้งหลักถูกตัดออก หรือถูกย่อให้เหลือแก่นสำคัญ ขณะเดียวกันฉากสำคัญจากนิยาย เช่น การเมืองเบื้องหลังหรือความลับของบางตระกูล ถูกคงไว้แต่ถูกปรับจังหวะและเพิ่มมุมกล้องที่เน้นอารมณ์แทนรายละเอียดเชิงเทคนิค ส่วนตัวแล้วชอบที่ซีรีส์ยังรักษาแก่นอารมณ์ของนิยายได้ — แม้จะมีการย่อและสะเปะสะปะบ้าง แต่ตอนสำคัญที่ทำให้คนอ่านรักเรื่องนี้ยังคงอยู่ ซึ่งก็เพียงพอให้คนดูที่ไม่เคยอ่านรู้สึกอินและคนอ่านต้นฉบับยังแอบยิ้มกับฉากโปรดได้

ความจริงแล้ว 'ลิลลี่แห่งหุบเขา' เป็นหนึ่งในผลงานที่ดัดแปลงมาจากนิยายชื่อดัง 'The Lily of the Valley' ของนักเขียนฝรั่งเศส Honoré de Balzac ตัวเรื่องเป็นส่วนหนึ่งของซีรีส์ใหญ่ 'La Comédie Humaine' ที่เล่าถึงชีวิตและสังคมฝรั่งเศสในศตวรรษที่ 19 สิ่งที่ทำให้เรื่องนี้โดดเด่นคือการถ่ายทอดความสัมพันธ์อันซับซ้อนระหว่างตัวละครหลักกับบริบททางประวัติศาสตร์ หลายคนอาจรู้สึกว่ามันคล้ายกับ 'Les Misérables' ในแง่ของความลึกซึ้งทางอารมณ์ แต่ Balzac เน้นที่การวิพากษ์สังคมมากกว่า การดัดแปลงครั้งนี้คงต้องสู้กับความคาดหวังของแฟนๆ วรรณกรรมคลาสสิคไม่น้อย

เริ่มจากมุมมองคนอ่านนิยายที่ติดตามเรื่องตั้งแต่ต้นจนจบ: ฉากไคลแม็กซ์ของ 'ป่าท้อสิบหลี่' ในเวอร์ชันต้นฉบับมักถูกมองว่าอยู่ในส่วนสุดท้ายของเรื่อง เมื่อความจริงเก่าๆ ถูกเปิดโปงและผลกระทบของการตัดสินใจในอดีตชนกันอย่างรุนแรง ฉากที่ความทรงจำกลับคืนมาและความสัมพันธ์ระหว่างตัวเอกทั้งสองต้องเผชิญหน้ากับผลของการเข้าใจผิด ยืนเด่นที่สุดสำหรับฉัน เพราะมันรวมทั้งอารมณ์ส่วนตัว การเสียสละ และการคลี่คลายปมต่างๆ ไว้ในเวลาเดียวกัน มุมนี้ไม่ใช่แค่ฉากแอ็กชันหรือการต่อสู้ แต่มันเป็นการระเบิดทางอารมณ์ที่ทำให้ทุกอย่างที่เกิดขึ้นก่อนหน้านั้นมีความหมาย ฉันชอบวิธีที่ผู้เขียนค่อยๆ เก็บเงื่อนปมมาเรื่อยๆ แล้วปล่อยให้ทุกอย่างระเบิดในช่วงท้าย ซึ่งทำให้บทสรุปของตัวละครแต่ละตัวมีน้ำหนักและทำให้ผู้อ่านรู้สึกว่าการเดินทางทั้งเล่มคุ้มค่า endet อย่างที่บอก มันเป็นจุดที่ทำให้หนังสือทั้งเล่มกลายเป็นภาพเดียวในใจฉัน

แปลกดีที่ความแตกต่างระหว่างเวอร์ชันนิยายกับซีรีส์ทำให้ฉันมองเรื่องราวซ้ำแล้วซ้ำอีกไม่รู้เบื่อ ฉันอ่าน 'สามชาติสามภพป่าท้อสิบหลี่' จนรู้สึกผูกพันกับความคิดและน้ำเสียงของตัวละครในหน้ากระดาษก่อน แล้วพอมาเจอฉบับซีรีส์ก็พบว่าคนทำภาพยนตร์เลือกจะเล่าเรื่องด้วยภาษาทางภาพที่เน้นจังหวะและความรู้สึกตรงหน้า มากกว่าการลงลึกในความคิดภายในแบบนิยาย ฉากสำคัญหลายฉากในหนังสือที่มีการบรรยายยาวๆ ถูกย่อให้กระชับหรือย้ายตำแหน่งเพื่อรักษาจังหวะของทีวี ซึ่งบางครั้งทำให้รายละเอียดเล็ก ๆ เช่นปูมหลังของตัวประกอบบางตัวหรือแรงจูงใจเชิงลึกของตัวเอกถูกเบลอไป อีกเรื่องที่สัมผัสได้ชัดคือโทนของความรักและความเศร้าในนิยายมักมีความขมและหนักแน่นกว่า ซีรีส์เลือกที่จะเติมความละมุน เพิ่มมุขน่ารัก และฉากโรแมนติกที่เห็นภาพได้ชัดเจนเพื่อเข้าถึงคนดูวงกว้าง นั่นหมายความว่าบางมุมมองเชิงปรัชญาและการเสียสละที่นิยายวางไว้เป็นแกนกลาง จะถูกปรับให้ดูเบากว่า หรือตัดทอนรายละเอียดที่ทำให้รู้สึกเจ็บปวด แต่ในทางกลับกัน ฉากสวย ๆ เพลงประกอบ และการแสดงของนักแสดงบางคนก็ทำให้ความสัมพันธ์ของตัวละครดูมีชีวิตและอบอุ่นขึ้น สรุปแบบไม่ซ้ำกับต้นฉบับคงไม่ได้ เพราะนิยายให้ความรู้สึกเป็นการอ่านภายในจิตใจ ส่วนซีรีส์เป็นการสัมผัสด้วยตาและหู ฉันชอบทั้งสองแบบในมุมต่างกัน: นิยายสำหรับวันที่อยากครุ่นคิดยาว ๆ ซีรีส์สำหรับวันที่อยากถูกพาเข้าไปในโลกนั้นแบบเร่งด่วนและเต็มอิ่ม

เสียงพากย์ไทยของ 'ป่าท้อสิบหลี่' ให้ความรู้สึกเป็นงานแปลเชิงการรับชมที่ตั้งใจทำเพื่อคนดูบ้านเรา แต่โทนและเนื้อเสียงบางจุดแตกต่างจากซับไทยที่เล่นกับจังหวะและน้ำเสียงต้นฉบับมากกว่า ผมมักจะหยุดฟังในฉากที่น้ำเสียงต้องการความละเอียด เช่นช่วงที่ตัวละครพะงาบพะงาบหรือพูดด้วยน้ำเสียงเงียบๆ พากย์ไทยมักเติมสีเสียงให้ชัดขึ้นเพื่อให้ความหมายเข้าใจทันที ซึ่งสะดวกเวลาดูโดยไม่ต้องอ่านซับ แต่แล้วย่อมมีบางโมเมนต์ที่ฉากสูญเสียความเปราะบางของต้นฉบับไป เสียงแบ็คกราวด์และเพลงประกอบในพากย์ไทยบางครั้งถูกไล่ระดับให้ดังขึ้นเพื่อชดเชยการหายของโทนอารมณ์ นั่นทำให้การเชื่อมโยงระหว่างคำพูดกับดนตรีไม่สดเท่าซับไทยที่ยังคงรักษาจังหวะเงียบและการเว้นวรรคไว้ได้ดี ส่วนตัวแล้วผมชอบทั้งสองแบบในบริบทต่างกัน: พากย์ไทยเหมาะกับการผ่อนคลายและเข้าใจง่าย ขณะที่ซับไทยให้รสชาติเดิมๆ ของการแสดงและความสัมผัสอารมณ์ที่ละเอียดกว่า

การดู 'สามชาติสามภพ ป่าท้อสิบหลี่' ฉบับปี 2017 ทำให้ผมรู้สึกได้ชัดเลยว่าการแปลงจากหน้ากระดาษมาสู่จอทีวีต้องมีการตัดต่อและเลือกเล่าใหม่มากแค่ไหน ในนิยาย ตรงประเด็นความทรงจำและความในใจของตัวละครถูกเล่าเป็นชั้นๆ ผ่านมุมมองและบทบรรยายที่เปี่ยมด้วยภาษาที่เป็นบทกวี ฉากช่วงที่นางเอกสูญเสียความทรงจำในร่างมนุษย์ 'ซู่ซู่' (Su Su) ถูกให้เวลากับความเปราะบางและความสับสนภายใน ในขณะที่ซีรีส์จำเป็นต้องย่อ สลับ และใช้ภาษาภาพถ่ายแทนคำบรรยาย ผลคือฉากเดียวกันดูเข้าใจง่ายขึ้นสำหรับคนดูทั่วไป แต่ความละเอียดอ่อนด้านอารมณ์บางส่วนในนิยายจะหายไป อีกเรื่องที่สังเกตได้คือโครงสร้างเวลาในนิยายมีการเล่นกับชั้นความทรงจำและความข้ามชาติหลายชั้น ซึ่งหนังทำให้ง่ายขึ้นเพื่อลื่นไหลบนหน้าจอ นั่นก็ทำให้บางโมเมนต์ที่ในหนังสืออ่านแล้วสะเทือนใจ กลายเป็นซีนสวย ๆ ที่เน้นภาพและเพลงมากกว่า ฉันชอบทั้งสองแบบต่างกัน: นิยายให้ความลึก ซีรีส์ให้ความโรแมนติกแบบเห็นภาพได้ทันที

ชื่อเรื่องนี้มาจากนิยายที่มีชื่อเดียวกัน 'เล่ห์รักวังคุณหนิง' ซึ่งเดิมเป็นนิยายออนไลน์แนวย้อนยุค-ราชสำนักที่ได้รับความนิยมพอสมควรในหมู่นักอ่านที่ชอบเล่าเรื่องการเมืองในวังหลวงและความสัมพันธ์เชิงเล่ห์เหลี่ยม พอนำมาทำเป็นละคร ผู้สร้างก็เก็บแก่นเรื่องหลักไว้คือการวางแผน การชิงไหวชิงพริบ และความรักที่ปะปนไปกับอำนาจ แต่มีการปรับจังหวะและลดรายละเอียดการเมืองบางส่วนเพื่อให้เหมาะกับเวลาออกอากาศ ฉากบางฉากในนิยายมีการขยายความอารมณ์ภายในของตัวละครมากกว่า ส่วนฉากโชว์งานยิ่งใหญ่และชุดฉลองในละครกลับโดดเด่นขึ้นกว่าในต้นฉบับสไตล์ละครทีวี เหมือนกับที่เคยเห็นการเปลี่ยนแปลงแบบเดียวกันใน 'Story of Yanxi Palace' คือรักษาอารมณ์หลัก แต่ปรับองค์ประกอบภาพให้ตรึงสายตาคนดู เรื่องนี้ทำให้ผมรู้สึกว่าการดัดแปลงเป็นการเดินเส้นกลางระหว่างความซับซ้อนของต้นฉบับกับความต้องการของผู้ชมวงกว้าง ผลลัพธ์เลยเป็นงานที่อ่านง่ายดูเพลิน แต่ถ้าใครอยากจะตามอรรถรสเต็มๆ ของนิยายก็ยังอยากแนะนำให้ลองอ่านต้นฉบับควบคู่กันไป

จริงๆ แล้วเพลงที่แฟนๆ พูดถึงกันมากที่สุดเมื่อเอ่ยถึงภาคสอง มักจะเป็นเพลงที่คนจดจำจากภาคแรก นั่นคือ '凉凉' — แม้จะเป็นเพลงประจำใจของซีซันแรก แต่เวลาพูดถึงภาคสองชื่อเพลงนี้ยังโผล่ขึ้นมาบ่อย เพราะมันกลายเป็นสัญลักษณ์ของความเข้มข้นและความโรแมนติกของเรื่อง โดยส่วนตัวแล้วผมรู้สึกว่าเหตุผลที่ '凉凉' ถูกหยิบขึ้นมาพูดถึงในบริบทของภาคสองเป็นเพราะพลังของเมโลดี้และพลังการร้องที่จับใจ คนดูมักเอาเพลงนี้มาใส่ในมอนทาจ์แฟนเมดหรือรีแคปฉากสำคัญ ทำให้มันเป็นเพลงที่เชื่อมโลกของทั้งสองภาคเข้าด้วยกัน นอกจากนี้คัฟเวอร์และเรมิกซ์จำนวนมากบนโซเชียลมีเดียยังช่วยย้ำความคงทนของเพลงนี้ต่อไป ในมุมคนชมละคร ผมมองว่าภาคสองเองมีเพลงประกอบที่ทำหน้าที่อารมณ์ได้ดีหลายชิ้น แต่พลังของ '凉凉' ในฐานะเพลงไอคอนิกทำให้ผู้คนยังเลือกหยิบมาพูดถึงเยอะกว่า แม้ว่าจะไม่ใช่เพลงใหม่จากภาคสองก็ตาม ความทรงจำร่วมและการเชื่อมโยงกับฉากสำคัญของตัวละครเป็นสิ่งที่ทำให้เพลงนี้ยังคงมีบทบาทและถูกพูดถึงเสมอในทุกกระแสของแฟนคลับ