พระพุทธรูปปางไสยาสน์ ถ่ายรูปได้หรือมีกฎการเคารพอย่างไร

ในประสบการณ์ที่ไปไหว้พระตามวัดต่างจังหวัด ผมมักเจอกรณีที่กฎแตกต่างกันไป จึงสรุปแบบสั้นๆ ให้จับหลักได้ง่าย ๆ

- ถ่ายได้หรือไม่: ส่วนใหญ่ถ่ายได้ แต่ถ้ามีป้ายห้ามหรือมีพิธีอยู่ ให้หยุด
- ท่าทางและมุมถ่าย: หลีกเลี่ยงท่าโป๊หรือท่าเล่นตลกกับองค์พระ อย่ายืนบนฐานหรือยกเท้าชี้ไปด้านพระ
- อุปกรณ์: แฟลชและขาตั้งกล้องอาจถูกจำกัด ถ้าจะใช้เชิงพาณิชย์ให้ขออนุญาต
- สิทธิวัตถุโบราณ: ถ้าวัดเป็นแหล่งมรดกหรือมีงานศิลป์เก่า ควรระมัดระวังการสัมผัสและการถ่ายไฟแรง

ผมเจอครั้งหนึ่งที่วัดในอ่างทองที่มีพระนอนองค์ใหญ่ — เข้ามาแล้วมีเจ้าหน้าที่บอกให้ถอดรองเท้าและห้ามใช้แฟลช พอทำตามก็ได้ภาพที่เงียบสงบและไม่ต้องรู้สึกอึดอัด การใส่ใจรายละเอียดเล็กน้อยพวกนี้ทำให้การไปถ่ายรูปพระได้ทั้งภาพสวยและความสบายใจด้วย

ถ่ายรูปพระพุทธรูปปางไสยาสน์เป็นเรื่องที่ทำได้ แต่ต้องไปด้วยความเคารพและความระมัดระวังมากกว่าการถ่ายวิวธรรมดาทั่วไป

เมื่อลงไปถ่ายภาพ ผมมักจะสังเกตบรรยากาศและการปฏิบัติของคนรอบข้างก่อนเสมอ บางวัดอนุญาตให้ถ่ายได้ทั่วทั้งอุโบสถ บางแห่งห้ามถ่ายในวิหารที่ยังมีพิธีหรือเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่ใช้ประกอบพิธีโดยเฉพาะ ดังนั้นถ้ามองเห็นป้าย ‘ห้ามถ่ายรูป’ ให้เคารพทันที ส่วนการใช้แฟลชหรือขาตั้งกล้องก็ต้องระวังเพราะแฟลชอาจทำลายงานศิลป์เก่าๆ และขาตั้งอาจกีดขวางผู้มาสักการะ

มารยาทพื้นฐานสำคัญมาก เช่น ถอดรองเท้าก่อนเข้าอาคารหากเป็นข้อปฏิบัติของวัด อย่าปีนขึ้นฐานพระ ห้ามนั่งหรือยืนเหนือระดับพระพุทธรูป และหลีกเลี่ยงท่าถ่ายที่ทำให้เท้าหรือส่วนต่ำสุดของร่างกายชี้ไปยังพระพุทธรูป เพราะในวัฒนธรรมไทยเท้าเป็นส่วนที่ไม่สุภาพ การถ่ายรูปเซลฟี่ด้วยการพาดขาไว้บนโต๊ะหรือนำของมาวางใกล้องค์พระเพื่อสร้างมุมเก๋ๆ ก็ควรหลีกเลี่ยง การขออนุญาตจากพระหรือเจ้าหน้าที่วัดก่อนถ่ายภาพเป็นท่าทีที่สุภาพและทำให้เราเข้าใจกฎเฉพาะวัดนั้นๆ ได้ดีขึ้น

ถ้าต้องการถ่ายเชิงพาณิชย์หรือมีการนำรูปไปใช้โฆษณา ควรขออนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษร เพราะวัดบางแห่งอาจเรียกเก็บค่าธรรมเนียมหรือมีเงื่อนไขการใช้งานภาพ การใช้โดรนเหนือวัดโดยปราศจากอนุญาตก็ถือว่าไม่เหมาะสมและอาจผิดกฎหมายท้องถิ่น ในมุมมองส่วนตัว ผมมองว่ารูปที่ดีที่สุดคือรูปที่ถ่ายทอดความสงบและความเคารพ มากกว่าจะเป็นรูปที่อวดลูกเล่นหรือสะดุดตาเพียงชั่วครู่ การรักษามารยาทกับสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ทำให้ภาพนั้นมีความหมายและเก็บไว้เป็นความทรงจำที่ดีได้มากกว่าแค่ยอดไลก์บนโซเชียล