ภาพยนตร์ 2012วันสิ้นโลก ใช้ทฤษฎีวิทยาศาสตร์ไหน

ในมุมมองแฟนหนังภัยพิบัติ ผมมองว่า '2012' เป็นงานที่เอาแนวคิดทางวิทยาศาสตร์จริงมาผสมกับแนวคิดทางนิยายวิทยาศาสตร์และข้อสมมติที่เกินจริงจนกลายเป็นหนังบันเทิงเชิงสเปกแทคเคิลเต็มรูปแบบ หนังหยิบเอาหลายองค์ประกอบจากวิทยาศาสตร์โลกมาเป็นพื้นฐาน เช่น แผ่นเปลือกโลกและการเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลก (plate tectonics), แผ่นดินไหวขนาดยักษ์, สึนามิขนาดมหึมา และการระเบิดของภูเขาไฟใต้ท้องมหาสมุทร ซึ่งทั้งหมดนี้มีรากฐานในหลักการทางธรณีวิทยาจริงๆ แต่การนำเสนอถูกเร่งเวลาและขยายผลให้สุดโต่ง ตัวอย่างเช่น ฉากที่แผ่นเปลือกโลกแยกตัวและตึกระฟ้าหลุดจากฐานรากนั้นยิ่งใหญ่และสะเทือนอารมณ์ แต่ในความเป็นจริง พลังงานที่ต้องใช้และกระบวนการทางฟิสิกส์เพื่อให้เกิดการเลื่อนตำแหน่งครั้งใหญ่ในเวลาอันสั้นขนาดนั้นจะไม่เป็นไปได้ตามที่หนังนำเสนอ

อีกประเด็นคือหนังยืมไอเดียจากทฤษฎีที่มักถูกมองว่าเป็นนิยายวิทยาศาสตร์หรือทฤษฎีปลอม เช่นแนวคิดการเลื่อนเปลือกโลกอย่างฉับพลัน (crustal displacement) ซึ่งเคยถูกเสนอในรูปแบบต่างๆ โดยนักคิดบางคน แต่ไม่ได้รับการยอมรับในชุมชนวิทยาศาสตร์ระดับกว้าง เพราะการเปลี่ยนตำแหน่งของเปลือกโลกอย่างฉับพลันในระดับโลกต้องใช้พลังงานมหาศาลและขัดกับหลักการทางธรณีฟิสิกส์ที่เรารู้ในปัจจุบัน หนังยังโยงกับไอเดียของพลังงานจากดวงอาทิตย์หรือการเปลี่ยนแปลงสนามแม่เหล็กโลกบางส่วน แต่การเชื่อมโยงพวกนี้ในเรื่องเป็นการย่อและเรียบเรียงเหตุให้เข้ากับพล็อตเพื่อให้เกิดความตื่นตา มากกว่าจะเป็นการอธิบายเชิงวิทยาศาสตร์ที่ถูกต้อง

มุมมองเชิงเปรียบเทียบ ผมมักนึกถึงหนังภัยพิบัติเรื่องอื่นๆ ที่ใช้กรอบคล้ายกัน เช่นการเน้นเหตุการณ์ทางธรณีวิทยาที่ขยายผลจนเกินจริง หนังแบบนี้ให้ความบันเทิงด้วยภาพที่อลังการและความดราม่าของตัวละคร แต่ถามถึงความสมจริงทางวิทยาศาสตร์แล้วต้องบอกว่า '2012' เลือกความบันเทิงมากกว่าความถูกต้อง ตัวอย่างเช่น การเกิดคลื่นยักษ์สูงเป็นหลายพันเมตรหรือการยกตัวของพื้นแผ่นดินทั้งทวีปในเวลาไม่กี่นาที ล้วนเป็นสิ่งที่แทบเป็นไปไม่ได้ในกรอบเวลาของฟิสิกส์แท้จริง อย่างไรก็ดี ฉากภูเขาไฟระเบิดหรือแผ่นดินถล่มขนาดใหญ่ก็มีพื้นฐานมาจากปรากฏการณ์จริง เพียงแต่มิติเวลาดีเลย์และสเกลพลังงานถูกบิดเบือนไปเพื่อให้คนดูรู้สึกถึงความเป็นภัยพิบัติระดับโลก

สรุปท้ายสุด ความสนุกของผมกับ '2012' ไม่ได้อยู่ที่ความถูกต้องของข้อมูลวิทยาศาสตร์ แต่มาจากการชมการเล่าเรื่องแบบไม่มีคำยับยั้งและภาพเอฟเฟกต์ที่ทำให้หัวใจเต้นรัว มันคือหนังสายดราม่า-สเปกแทคเคิลที่ให้ความตื่นเต้นแบบเต็มเหนี่ยว แม้จะรู้ว่าเป็นงานผสมผสานวิทยาศาสตร์จริงกับจินตนาการสุดโต่ง แต่ก็ยังชอบความบ้าพลังของมันและยังมองว่านี่เป็นหนึ่งในหนังภัยพิบัติที่ชวนให้ย้อนกลับมาดูซ้ำได้เสมอ