หนังอินโดนักแสดงคนไหนมีผลงานกำกับแล้วบ้าง?

อยากลองชี้อีกมุมหนึ่งสำหรับคนรุ่นใหม่ที่สนใจเส้นทางนี้ คือมีนักแสดงอินโดร่วมสมัยหลายคนเลือกจะทดลองกำกับผลงานสั้น โฆษณา มิวสิกวิดีโอ หรือภาพยนตร์อินดี้ของตัวเอง ซึ่งเส้นทางนี้ต่างจากการก้าวขึ้นมาทำภาพยนตร์เชิงพาณิชย์โดยตรง เพราะเป็นพื้นที่ให้ลองไอเดียและเก็บประสบการณ์ก่อนจะลงสนามใหญ่กว่า ผมเห็นชื่อของคนรุ่นใหม่หลายคนที่ออกมาทำโปรเจกต์กำกับบ้าง แม้ว่าจะไม่ใช่ชื่อในกระแสตลอดเวลา แต่งานส่วนมากจะสะท้อนมุมมองส่วนตัวได้ชัดเจน และมักเป็นผลงานที่น่าสนใจถ้าคุณอยากรู้พัฒนาการของคนในวงการ

การตามดูผลงานของนักแสดงที่หันมาทำหน้าที่กำกับทำให้ผมเข้าใจพวกเขาได้มากขึ้นว่าทำไมบางฉากถึงเน้นการแสดงแบบใกล้ชิด หรือทำไมการตัดต่อและมุมกล้องบางทีก็เลือกที่จะเล่าเน้นอารมณ์ภายในมากกว่าฉากแอ็กชัน ลองติดตามผลงานสั้น ๆ หรือฟีเจอร์แรกของพวกเขาแล้วคุณจะเห็นเส้นทางการเติบโตอย่างชัดเจน เป็นอีกมุมที่ผมรู้สึกว่าให้ความเพลิดเพลินและแรงบันดาลใจได้ดีไม่แพ้การดูนักแสดงคนโปรดบนจอใหญ่เลย

สมัยก่อนนักแสดงรุ่นเก่าหลายคนก็ขยับมาเป็นผู้กำกับและสร้างผลงานที่ยังคงถูกพูดถึงจนถึงวันนี้ แถมวิธีการเล่าเรื่องของพวกเขามักมาจากประสบการณ์ตรงในการยืนหน้ากล้อง ทำให้ผลงานออกมามีความเป็นนักแสดงแฝงอยู่ในมุมการกำกับด้วย ผมเห็นตัวอย่างชัด ๆ จากคนอย่าง Deddy Mizwar ที่มีทั้งบทบาทนักแสดงและเคยจับงานกำกับในโปรเจกต์ภาพยนตร์และโทรทัศน์ จึงเข้าใจจังหวะการนำแสดงและการทำงานร่วมกับนักแสดงรุ่นใหม่ได้ดี

Rano Karno ก็เป็นอีกชื่อที่เด่นในแง่นักแสดงที่วางมือมาช่วยกำกับหรือควบคุมงานด้านการผลิต โดยเฉพาะผลงานซีรีส์และภาพยนตร์ที่สะท้อนวิถีชีวิตท้องถิ่นอย่าง 'Si Doel' ซึ่งทำให้เห็นว่าการเป็นนักแสดงมาก่อนช่วยให้เขารู้ว่าอะไรจะทำให้ตัวละครมีชีวิตจริง ๆ ส่วน Slamet Rahardjo ก็เป็นตัวอย่างของคนรุ่นเก่าที่ทั้งเล่นและกำกับ จัดว่าเป็นคนที่ผมมองว่าเติมเต็มวงการทั้งสองบทบาทได้อย่างลงตัว

ถ้าจะสรุปสั้น ๆ ผมว่ายุคเก่าเหล่านี้แสดงให้เห็นว่าการขยับจากหน้ากล้องไปหลังกล้องเป็นเส้นทางธรรมดาที่ให้ผลงานมีรสชาติต่างออกไป และหลายครั้งผลงานของพวกเขาก็กลายเป็นมาตรฐานให้คนรุ่นหลังเรียนรู้ด้วย

ชอบสังเกตเวลาที่นักแสดงอินโดคนหนึ่งหายไปอยู่หลังกล้องแล้วกลับมาพร้อมมุมมองใหม่ ๆ เก๋ากว่าที่ผ่านมาเยอะ

ผมมักพูดถึงคนที่ยืนอยู่ทั้งสองฝั่งของกล้องแล้วทำได้ดีมาก ได้แก่ 'Raditya Dika' ที่เริ่มจากคอนเทนต์ออนไลน์และงานแสดง พอหันมาทำหนังเขาก็นำสไตล์คอมเมดี้-ชีวิตประจำวันมาปรับเป็นภาพยนตร์ได้อย่างน่ารักในผลงานอย่าง 'Marmut Merah Jambu' ซึ่งสะท้อนความเป็นเขาได้ชัดเจน กลายเป็นตัวอย่างที่ดีว่าคนจากเวทีสแตนด์อัพหรือยูทูบสามารถเปลี่ยนบทบาทมาเป็นผู้กำกับได้โดยยังเก็บตัวตนไว้

อีกคนที่ผมชอบดูพัฒนาการคือ 'Ernest Prakasa' ที่เป็นคอมีดีอีกคนและทำหนังที่จับความรู้สึกของคนรุ่นใหม่ได้ดี เช่น 'Ngenest' และ 'Cek Toko Sebelah' งานของเขามักมีจังหวะฮาแต่มีความเป็นสังคมแฝงอยู่ ทำให้ผมรู้สึกว่าเขาไม่ได้แค่ยืนหน้ากล้องแล้วเดินออกไป แต่เลือกจะเล่าโลกของตัวเองผ่านการกำกับอย่างตั้งใจ

นอกจากนั้นยังมีคนจากฝั่งที่เน้นแนวสยองขวัญหรือแอ็กชันที่บางครั้งเราคุ้นเคยในบทบาทนักแสดงเช่น 'Joko Anwar' และ 'Timo Tjahjanto' ทั้งสองคนมักจะอยู่ในฐานะผู้กำกับแต่ก็มีบทบาททางการแสดงหรือคาเมโอเป็นครั้งคราว งานกำกับของพวกเขาแสดงให้เห็นว่ามุมมองจากบนเวทีหรือจากการแสดงสามารถทำให้การเล่าเรื่องภาพยนตร์มีมิติแตกต่างไปจากเดิมได้ ผมชอบเห็นการข้ามบทบาทแบบนี้เพราะมันทำให้วงการภาพยนตร์อินโดมีสีสันขึ้นเยอะ