เสียงเพรียกจากคธูลู มีเพลงประกอบไหม?

เราเคยเปิดเพลงประกอบจากหนังสั้นที่ดัดแปลง 'The Call of Cthulhu' แล้วรู้สึกผวาแบบไม่ทันตั้งตัว เพลงเด่นที่มักจะติดหูในทางภาพยนตร์แนวนี้คือธีมหลักแบบคอรัสต่ำ ๆ ผสมกับสังเคราะห์เสียงดรอนท์และแอมเบียนต์ลอย ๆ ที่ทำให้เหมือนมีคลื่นยักษ์ใต้น้ำกำลังเคลื่อน วิธีกระจายเสียงแบบนี้เห็นได้ชัดในซีนการตื่นของสิ่งมีชีวิต—คอรัสโอเวอร์ไดรฟ์กับความผิดเพี้ยนของสายเสียงมนุษย์สร้างความรู้สึกไม่เป็นธรรมชาติอย่างจับต้องได้ ในมุมมองของคนชอบวิเคราะห์ดนตรี เพลงเด่นอื่น ๆ ที่น่าจดจำคือพาร์ทเปียโนแบบโมทิฟสั้น ๆ ที่ถูกแทรกเป็นจังหวะ ๆ ก่อนเหตุการณ์สำคัญ และเสียงระฆังหรือโลหะสั่นซ้ำ ๆ ที่ทำหน้าที่เป็นสัญลักษณ์ของการปลุกครั้งใหญ่ การจัดวางไดนามิกมักเริ่มจาก silence ไปสู่เสียงเล็ก ๆ แล้วเพิ่มชั้นเครื่องดนตรีจนเป็นโคโตนสุดท้าย ซึ่งพอรวมกับเสียงคอรัสหรือสังเคราะห์จะกลายเป็นซาวด์สเคปที่ติดตาและติดหูอีกยาว ๆ ฉันทิ้งท้ายด้วยความรู้สึกว่าเพลงในงานพวกนี้ไม่จำเป็นต้องมีเมโลดี้จับใจเท่านั้น แต่อาศัยบรรยากาศและการเพิ่ม-ลดความตึงเครียดที่ทำให้ฉากกลายเป็นฝันร้ายที่ฟังได้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า

เพลงประกอบสามารถทำให้ภาพของสิ่งที่ไม่อธิบายได้ขยับเข้ามาใกล้จนรู้สึกหนาวที่หลังได้ — นี่คือความคิดแรกที่ผุดขึ้นมาเมื่อรำลึกถึงเพลงแนวคธูลูแบบที่ตราตรึงใจฉันมากที่สุด เสียงกีตาร์ไฟฟ้าแผ่วๆ ผสมกับซินธ์บรรยากาศใน 'Silent Hill 2' ทำให้ความหวาดกลัวกลายเป็นเรื่องส่วนตัวได้ ช่วงที่เพลง 'Theme of Laura' ค่อยๆ ไต่ขึ้นมาในฉากที่ตัวละครเดินผ่านห้องที่ทั้งชื้นและเงียบ เสียงดนตรีไม่ประกาศว่ามีอะไร แต่สร้างช่องว่างให้จินตนาการทำงานแทน ฉันชอบวิธีที่เพลงใช้พื้นที่ว่างทางเสียงเป็นตัวขยายความไม่แน่นอน — มันเหมือนเสียงเพรียกที่ไม่ได้บอกตำแหน่งของผู้เรียก ด้านของเกมที่พาไปสู่ความรู้สึกหลุดลอยจากโลกปกติ 'Bloodborne' ให้ซาวด์แทร็กที่หนักแน่นด้วยออร์เคสตร้าและโครัสที่เหมือนเสียงอธิษฐานในโรงโบสถ์ ทำให้ฉากเมืองหมอกและสิ่งมีชีวิตจากความฝันกลายเป็นการบรรเลงของความหลงใหลและความตกตะลึง ฉันมองว่าเพลงในเกมแบบนี้ไม่ใช่แค่แบ็กกราวนด์ แต่มันคือผู้เล่าเรื่องคนที่สองที่ชี้นำอารมณ์ผู้เล่นไปยังจุดที่น่ากลัวที่สุด สุดท้าย เพลงประกอบจากเกม 'Call of Cthulhu' เวอร์ชันล่าสุดมีความตั้งใจจะคงบรรยากาศของต้นฉบับให้ได้ — เสียงแผ่ว เส้นเมโลดี้ที่เหมือนกระซิบ และเสียงเพอร์คัสชันเบาๆ ทำให้ฉากค้นคว้าและเดินสำรวจเปล่งเสียงเพรียกออกมาอย่างเงียบๆ เมื่อใดที่ฉันได้ฟังแทร็กเหล่านี้ตอนเล่นกลางดึก มันทำให้นึกถึงใบหน้าของท้องทะเลที่นิ่งสงบแต่ซ่อนบางอย่างที่รอเวลาได้อย่างสมบูรณ์ แบบนั้นแหละคือความน่าจดจำของ OST แนวคธูลู

เพลงบรรยากาศแนวไดรค์แอมเบียนต์มักจะจับความหลอนแบบคธูลูได้ตรงใจสุด ๆ โดยเฉพาะงานจากวงที่เน้นสร้างมู้ดและเสียงพื้นหลังหนาแน่นอย่าง 'Necronomicon' ของวง 'Nox Arcana' ที่เต็มไปด้วยโทนเสียงลึกลับและเสียงก้อง ๆ เหมือนเดินอยู่ในห้องสมุดโบราณใต้ทะเล ฉันชอบเปิดอัลบั้มนี้ตอนกลางคืนกับหูฟังดี ๆ แล้วปล่อยให้รายละเอียดเล็ก ๆ อย่างเสียงกระซิบหรือเครื่องสายหรี่ ๆ พาไปสู่อารมณ์ไม่สบายตัวที่มีเสน่ห์ บางครั้งเพลงแนวนี้ไม่ได้ต้องการเมโลดี้เด่นเสมอไป ความต่อเนื่องของเสียงสีทึบ ฉันคิดว่ามันทำหน้าที่เหมือนฉากในนิยายคธูลูที่ชวนให้คิดถึงสิ่งที่อยู่ข้ามขอบฟ้า เป็นอัลบั้มที่เหมาะกับคนชอบฟังดนตรีประกอบเสมือนฉากมากกว่าการฮัมตามจังหวะ และสำหรับค่ำคืนที่อยากจินตนาการโลกใต้ทะเลลึก อัลบั้มชุดนี้มักเป็นตัวเลือกแรกของฉัน

บอกตรงๆว่าเมื่อพูดถึงเพลงที่โดดเด่นในจักรวาลคธูลู ผมมักจะนึกถึงเพลงร็อกที่ดึงเอาความน่ากลัวเชิงจักรวาลมาแปลงเป็นกีตาร์และจังหวะหนัก ๆ ได้อย่างลงตัว หนึ่งในตัวอย่างที่ชอบมากคือ 'The Call of Ktulu' ของวงหนึ่งที่ได้รับแรงบันดาลใจจากเรื่องของฮาร์ลีย์ พี. ลาฟแคราฟต์ งานชิ้นนี้ไม่ใช้คำร้องแต่ยังสื่อสารความกดดันแบบคืบคลานได้ผ่านเมโลดี้ที่ค่อย ๆ ขยายตัวและริฟฟ์ต่ำ ๆ ที่ให้ความรู้สึกว่ามีบางสิ่งกำลังตื่นจากใต้ผิวน้ำ อีกชิ้นที่ทำนองคล้ายกันแต่ตีความต่างคือ 'The Thing That Should Not Be' ซึ่งใส่ซาวด์หนัก ๆ และคอรัสที่ทำให้ภาพของสิ่งทรงพลังแต่โบราณชัดขึ้น ผมชอบตรงที่เพลงพวกนี้ไม่ได้พยายามทำให้ทุกอย่างตรงตัวแบบหนังสยองขวัญทั่วไป แต่เลือกเล่นกับความไม่แน่นอนและช่องว่างระหว่างเสียง ให้ผู้ฟังเติมจินตนาการเอง ซึ่งเป็นหัวใจของเรื่องคธูลูอยู่แล้ว

เสียงเพรียกจากคธูลูในตำนานลัทธิ Cthulhu Mythos มักถูกอ้างถึงในสื่อต่างๆ ทั้งนวนิยายและภาพยนตร์ แต่สำหรับอนิเมะแล้ว แทบจะไม่มีผลงานที่นำเสนอตัวละครนี้โดยตรง บางทีอาจเพราะความน่ากลัวและความซับซ้อนทางจิตวิทยาที่แฝงอยู่ในตัวคธูลูนั้นยากต่อการถ่ายทอดเป็นภาพเคลื่อนไหว อย่างไรก็ตาม มีอนิเมะบางเรื่องที่ได้รับแรงบันดาลใจจากแนวคิดนี้ โดยเฉพาะเรื่อง 'Haiyore! Nyaruko-san' ที่นำเสนอตัวละครลัทธิ Cthulhu แต่ในรูปแบบโมเอะและตลกขบขัน ซึ่งเป็นมุมมองที่แตกต่างจากต้นฉบับอย่างสิ้นเชิง สำหรับหนังสือนั้น มีมากมายตั้งแต่ต้นฉบับของ H.P. Lovecraft อย่าง 'The Call of Cthulhu' ที่เป็นงานคลาสสิกสุดๆ หรือหนังสือยุคหลังที่ต่อยอดแนวคิดนี้ เช่น 'The Ballad of Black Tom' ที่เล่าเรื่องใหม่จากมุมมองของคนผิวสี มีทั้งความน่ากลัวแบบเดิมแต่เพิ่มมิติทางสังคมเข้าไปด้วย ตอนนี้มีหนังสือแปลไทยแล้วหลายเล่ม น่าจะหาอ่านได้ไม่ยากในร้านหนังสือใหญ่ๆ

ลึกลงไปในตำนานความสยองของ 'รวมเรื่องเล่าในเงามืด' มีช่วงหนึ่งที่ทำให้ขนลุกทุกครั้งที่ได้ยิน คือตอนที่ตัวละครได้ยินเสียงกระซิบคล้ายเสียงเรียกจาก 'คธูลู' แน่นอนว่ามันไม่ใช่การอ้างอิงโดยตรง แต่รู้สึกเหมือนผู้เขียนจงใจทิ้งเงื่อนงำให้แฟนๆ ตำนานเลวร้ายต้องสะดุ้ง ลองจินตนาการดูสิ เวลาคุณอ่านตอนกลางคืน แล้วจู่ๆ เนื้อเรื่องก็พาคุณไปเจอกับตัวละครที่ได้ยินเสียงกระซิบแปลกๆ ในหู มันช่างคล้ายกับประสบการณ์ใน 'เสียงเรียกแห่งคธูลู' ที่ตัวเอกเริ่มได้ยินเสียงเพรียกจากสิ่งลึกลับ ความเหมือนนี้ไม่ใช่แค่เรื่องบังเอิญ แต่เหมือนเป็นการเสกบรรยากาศแบบเลิฟคราฟท์ให้เข้ามาอยู่ในโลกแนวสยองขวัญไทย สิ่งที่โดดเด่นคือวิธีเล่าเรื่องที่ค่อยๆ ก่อตัวความกลัว เริ่มจากเสียงกระซิบเล็กน้อยก่อนจะขยายเป็นความบ้าคลั่ง เหมือนกับวิธีที่ความสยองในงานของเลิฟคราฟท์ค่อยๆ คืบคลานเข้าหาผู้อ่าน บางทีอาจเป็นความตั้งใจของผู้เขียนที่ต้องการสร้างสะพานเชื่อมระหว่างความกลัวสากลกับเรื่องเล่าภูมิภาค

ความทรงจำแรกที่ผุดขึ้นเมื่อนึกถึง 'หัวใจเพรียกหา' คือนาทีที่เสียงเปียโนเศร้าๆ ค่อยๆ ลอยมาจากฉากตอนพระเอกยืนอยู่กลางสายฝน เพลงนั้นชื่อ 'คำร้องของสายลม' ถ้าไม่ผิดนะ ผสมผสานระหว่างเครื่องสายกับเปียโนได้อย่างสมบูรณ์แบบ มันไม่ใช่แค่ทำนองธรรมดาๆ แต่เหมือนเสียงดนตรีกำลังเล่าเรื่องแทนตัวละครเลย ยามใดที่เพลงนี้ดังขึ้น รู้สึกว่าทุกอารมณ์ในฉากถูกขยายความเข้มข้นขึ้นทันที

มีเวอร์ชันฟิล์มที่โดดเด่นหนึ่งเรื่องเลย: 'The Call of Cthulhu' (2005) ผลงานของกลุ่ม H.P. Lovecraft Historical Society ที่ตั้งใจทำออกมาเป็นสไตล์หนังเงียบยุค 1920s ให้บรรยากาศตรงกับต้นฉบับอย่างมาก เราเห็นว่างานชิ้นนี้เป็นตัวอย่างที่ดีของการแปลงงานวรรณกรรมสยองขวัญยุคก่อนสู่ภาพยนตร์ โดยไม่ได้ใส่เทคนิคสมัยใหม่เพื่อกลบจุดอ่อน แต่เลือกใช้ภาพขาวดำ อินเตอร์ไทเทิล และจังหวะการเล่าเรื่องที่ชวนให้รู้สึกเหมือนได้ดูหนังคลาสสิก ผลลัพธ์คือความขลังของตำนาน R'lyeh, พล็อตที่เน้นการสืบค้น, และฉากของลัทธิที่ยังคงหวาดหวั่น แม้งบจะจำกัด แต่วิธีการถ่ายและการตัดต่อทำให้ฉากสำคัญอย่างการค้นพบหลักฐานและพบกับภาพลวงตาของคธูลูน่าจดจำ ในฐานะแฟนงานของเลิฟคราฟต์ เราชอบที่ทีมผู้สร้างเคารพโทนและโครงเรื่องมากกว่าอยากดัดแปลงให้เป็นบล็อกบัสเตอร์ ฉากท้ายเรื่องที่ชวนให้รู้สึกถึงความเลวร้ายที่ไม่อาจจะสื่อสารได้ด้วยคำพูด ถูกถ่ายทอดออกมาอย่างเงียบๆ แต่หนักแน่น งานนี้ถ้าต้องแนะนำเวอร์ชันภาพยนตร์ที่ใกล้เคียงต้นฉบับที่สุดสำหรับผู้ที่อยากสัมผัส 'เสียงเพรียกจากคธูลู' ในรูปแบบภาพ เคยดูแล้วรู้สึกว่าเป็นการทดลองที่ได้ผล และยังคงติดตาทีเดียว

ฉันเคยสงสัยมานานว่าชื่อเสียงของเรื่องสั้นนี้จะถูกแปลเป็นไทยในแบบที่รักษารสชาติความหลอนแบบดั้งเดิมไว้ได้หรือไม่ และคำตอบคือ: มีฉบับแปลภาษาไทยของ 'The Call of Cthulhu' ปรากฏอยู่บ้างในรูปแบบหนังสือรวมเรื่องสั้นและรวบรวมผลงานของ H.P. Lovecraft ที่จัดพิมพ์ในไทย หลายครั้งชื่อนี้จะถูกแปลในสำนวนใกล้เคียงกัน เช่น 'เสียงเพรียกจากคธูลู' หรือ 'เสียงเรียกแห่งคธูลู' ขึ้นกับผู้แปลและสำนักพิมพ์แต่ละเจ้า ความแตกต่างระหว่างฉบับหนึ่งกับอีกฉบับมักจะอยู่ที่โทนภาษาและการเลือกใช้ศัพท์โบราณหรือร่วมสมัย บางฉบับคงความเป็นภาษาเก่าให้ความรู้สึกระยับระยับของบันทึกโบราณ ขณะที่บางฉบับเลือกใช้ถ้อยคำที่กระชับขึ้นเพื่อให้คนอ่านยุคใหม่เข้าถึงง่ายขึ้น ส่วนตัวแล้วฉันชอบฉบับที่แปลแล้วยังรักษาจังหวะของประโยคยาว ๆ และทิ้งบรรยากาศความไม่แน่นอนเอาไว้ เพราะมันช่วยให้ภาพของความสยองค่อย ๆ แทรกซึมเข้ามาแทนที่การช็อตสยองโดยทันที ถ้าต้องเลือกระหว่างฉบับเก่าที่มีน้ำหนักทางประวัติศาสตร์ กับฉบับใหม่ที่อ่านลื่นกว่า ฉันมักจะพกใจสองด้าน: อ่านฉบับที่รักษาสไตล์เดิมเพื่อซึมซับบรรยากาศ แล้วอ่านฉบับที่แปลใหม่เพื่อจับความหมายที่เข้าใจง่ายขึ้น ผลลัพธ์มักทำให้เข้าใจความซับซ้อนของเรื่องได้ดีขึ้นกว่าอ่านแค่ฉบับเดียว