เฮอร์มีสเกี่ยวข้องกับสัญลักษณ์อะไรในตำนาน?

สายสัมพันธ์ของเทพ 'เฮอร์มีส' ในตำนานกรีกมีทั้งความอบอุ่นของครอบครัวและความซับซ้อนของสายเลือดที่ผมคิดว่าน่าสนใจมาก ผมมักจะนึกถึงบทบาทลูกของ 'ซุส' กับนางนางฟ้าเชื้อสายโอลิมปัสเล็ก ๆ อย่าง 'ไมอา' ซึ่งให้ภาพว่า 'เฮอร์มีส' เป็นทั้งเทพผู้ส่งสารและเด็กหนุ่มที่มีเชื้อสายเทพใหญ่ การที่เขาเป็นบุตรของ 'ซุส' ทำให้มีความใกล้ชิดกับเทพใหญ่คนอื่น ๆ ในตระกูลโอลิมปัส และมักถูกมองว่าเป็นน้องหรือพี่ร่วมตระกูลของเทพอื่น ๆ อีกมุมที่ผมชอบคือความสัมพันธ์กับครึ่งพี่ครึ่งน้องอย่าง 'อพอลโล' และ 'อาร์เทมิส' เรื่องราวการขโมยฝูงวัวของ 'เฮอร์มีส' แล้วแลกเปลี่ยนเครื่องดนตรีอย่างพิณกับ 'อพอลโล' แสดงให้เห็นทั้งความเจ้าเล่ห์และความประนีประนอมในครอบครัวเทพ ซึ่งผมว่าเป็นภาพที่อบอุ่นและมนุษย์มากกว่าที่คนคิด ทำให้รู้สึกว่าเทพเหล่านี้มีเครือญาติเหมือนบ้านหนึ่งหลัง ทั้งทะเลาะ ทั้งสมาน ฉากแบบนี้แหละที่ทำให้ตำนานมีสีสันและเข้าถึงได้ง่ายขึ้นสำหรับผม

พูดถึงเทพเฮอร์มีสแล้ว ภาพของไม้เท้าที่มีงูพันสองตัวกับปีกมักจะเด่นชัดสุดในความคิดของผม ในมุมมองของคนที่ชอบอ่านตำนาน ผมมองว่า 'คาดูซิอุส' (caduceus) คือสัญลักษณ์ที่คนรู้จักมากที่สุด มันเป็นไม้เท้าพร้อมงูสองตัวพันกันและมีปีกเล็ก ๆ ซึ่งสะท้อนบทบาทของเฮอร์มีสในฐานะผู้ส่งสาร ระหว่างเทพกับมนุษย์ ระหว่างโลกบนกับโลกล่าง ความหมายของมันคลุมเครือแต่ทรงพลัง ทั้งการเดินทาง การแลกเปลี่ยน และการไกล่เกลี่ย อีกสัญลักษณ์ที่ผมชอบคือรองเท้ามีปีกหรือ 'talaria' กับหมวกมีปีกที่แสดงถึงความเร็วและความคล่องแคล่ว ภาพเหล่านี้ถูกนำไปใช้ในวรรณกรรมและหนังสือเยาวชนสมัยใหม่ เช่นฉากเฮอร์มีสในซีรีส์อย่าง 'Percy Jackson' ที่เห็นของประจำตัวของเขาเป็นสิ่งจำง่าย ทำให้ตัวละครดูมีมิติและเชื่อมโยงกับตำนานกรีกได้ดี สุดท้าย ผมมักคิดว่าเฮอร์มีสเป็นสัญลักษณ์ของการข้ามพรมแดนทั้งจริงและนามธรรม มากกว่าจะเป็นแค่สัญลักษณ์เดียวจบ ๆ

ตำนานเกี่ยวกับเฮอร์เมสมักมีรายละเอียดที่ทำให้ฉันอยากเล่าไม่หยุดเลย — เทพคนนี้ไม่ได้มีแค่บทบาทเดียวแต่เป็นคนหลายหน้าในโลกโบราณ ในมุมที่เห็นชัดที่สุด ฉันมองว่าเขาเป็นผู้ส่งสารของเทพเจ้าที่เคลื่อนที่เร็วว่องไวกว่าคนปกติ ผู้คนมักจินตนาการถึงรองเท้าปีกซึ่งช่วยให้วิ่งฉับพลันได้ แต่สิ่งที่ชวนประหลาดใจคือเขายังเป็นนักประดิษฐ์ด้วย เรื่องเล่าว่าเบื้องต้นเขาสร้างเครื่องดนตรีจากเปลือกเต่า — นั่นทำให้ฉันรู้สึกว่าเฮอร์เมสเป็นคนที่ผสมความสร้างสรรค์กับความว่องไวได้อย่างลงตัว อีกด้านหนึ่งที่ฉันชอบคือความเป็นจอมชาญฉลาดและมักทำตัวเป็นคนชอบแกล้ง ชีวิตของเขาครอบคลุมตั้งแต่การเป็นเทพคุ้มครองพ่อค้าและนักเดินทาง ไปจนถึงเทพแห่งขโมย ความสามารถด้านวาทศิลป์และการเจรจาทำให้เขาเป็นตัวแทนของการสื่อสารที่เข้มแข็ง ความซับซ้อนแบบนี้แหละที่ทำให้เฮอร์เมสเป็นตัวละครที่ฉันติดตามได้ไม่มีเบื่อ

มีความต่างที่ชัดเจนระหว่างตำนานกรีกดั้งเดิมกับภาพยนตร์ 'Hercules' ปี 2014 ทั้งในเชิงโทน เรื่องเล่า และหน้าที่ของตัวละครในสังคม การอ่านตำนานแล้วรู้สึกเหมือนได้ยืนอยู่กลางพิธีกรรมและเรื่องเล่าที่มีหน้าที่สอนหรือเตือนผู้คน: ฮีโร่แบบเฮอร์คิวลีสในตำนานมักถูกวางเป็นสัญลักษณ์ของความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับเทพเจ้า การทำงานสิบสองประการคือการทดสอบทางศีลธรรมและชะตากรรม มากกว่าจะเป็นแค่ฉากต่อสู้ที่น่าตื่นเต้น นอกจากนั้นตำนานมักเต็มไปด้วยองค์ประกอบเหนือธรรมชาติที่ชัดเจน เช่นการแทรกแซงของเทพเจ้า ความโชคชะตา และโทษแห่งความฟุ่มเฟือยหรือความหยิ่งผยอง ภาพยนตร์ 'Hercules' (2014) เลือกทิศทางที่เป็นการตีความแบบนวนิยายผจญภัยเชิงพาณิชย์ ผู้กำกับวางฮีโร่ให้เป็นนักรบที่แม้จะมีตำนานล้อมรอบ แต่โลกในหนังคือโลกของการเมือง ความวางแผน และกลุ่มพ่อค้าอาชญากรรมมากกว่าเทพเจ้าที่ลงมาแทรก มุมมองนี้ลดความเป็นเทพลงแล้วเพิ่มความเป็นมนุษย์และกลยุทธ์การรบ หนังยังเน้นภาพแอ็กชันและความเป็นทีมมากกว่าบทเรียนเชิงศีลธรรมแบบโบราณ สรุปแล้วฉันคิดว่าทั้งสองมีเสน่ห์ต่างแบบ: ตำนานให้ความลึกทางสัญลักษณ์ ขณะที่ภาพยนตร์ให้ความบันเทิงและความเป็นมนุษย์ในภาษาทันสมัย

เริ่มจากฉากเปิดของหนังฉบับจอเงินที่ทำให้ฉันสะดุดใจกับสัญลักษณ์เล็กๆ ทั่วบ้าน Spiderwick: มีเครื่องหมายรูนกดทับบนกรอบรูป หนังสือ และตู้เก็บของซ่อนอยู่เป็นจุดเล็กจุดน้อยที่บอกว่าพื้นที่นี้ถูกแยกไว้ระหว่างโลกมนุษย์กับโลกเทพยดา การมีอยู่ของ 'Field Guide' ภายในเรื่องไม่ได้เป็นแค่ออบเจ็กต์พร็อพธรรมดา มันทำหน้าที่ทั้งเป็นคีย์ของพล็อตและเป็นแหล่งอีสเตอร์เอ้กที่ผู้สังเกตจะพบว่าหนังสอดใส่รายละเอียดมากมาย เช่น รอยขีดเขียนจากบรรพบุรุษที่มีข้อความลบเลือนซ่อนความลับ รูปวาดสิ่งมีชีวิตที่ไม่ตรงกับคำบรรยายเป๊ะๆ (ชวนให้คิดว่ามีเวอร์ชันอื่นของสิ่งมีชีวิตเหล่านั้นในโลกจริง) และสัญลักษณ์วงกลมที่ใช้ผนึกประตูบางบาน ระหว่างดูฉันชอบจ้องหาสิ่งเล็กๆ เหล่านี้ เพราะมันเหมือนบอกเป็นนัยว่าประวัติศาสตร์ของครอบครัว Spiderwick เป็นมากกว่าหนังสือเก่า ๆ ไม่กี่เล่ม — มันเป็นเงื่อนงำที่ชวนให้คาดเดาและรู้สึกว่าโลกในเรื่องลึกกว่าที่ตาเห็นจริงๆ

นึกถึงตัวละครที่ใช้ชื่อเฮอร์มีสในอนิเมะ เรื่องแรกที่ผุดขึ้นมาในหัวคือ 'DanMachi' หรือชื่อเต็ม 'Is It Wrong to Try to Pick Up Girls in a Dungeon?' ตัวละครเฮอร์ไมโอเน่ในเรื่องนี้เป็นเทพธิดาที่ดูแลครอบครัวเฮสเตีย ถึงแม้ชื่อจะคล้ายกันแต่ก็ถือว่าเกี่ยวข้อง อีกเรื่องที่น่าสนใจคือ 'Saint Seiya' ที่มีตัวละครชื่อเฮอร์เมสปรากฏตัวในบทบาทผู้ส่งสารของเทพซูส แต่อาจไม่ใช่ตัวละครหลักที่หลายคนจดจำ เรื่องนี้ทำให้เห็นว่าชื่อนี้มักถูกใช้ในอนิเมะที่เกี่ยวข้องกับเทพปกรณัมกรีก

เทพีเฮรายังคงเป็นหนึ่งในตัวละครที่ซับซ้อนที่สุดในปกรณัมกรีก ถ้าให้เล่าจากมุมมองของคนที่คลุกคลีกับตำนานโบราณ เธอคือการรวมกันของความรัก ความหึงหวง และอำนาจ สิ่งที่คนมักลืมไปคือเฮราไม่ได้เป็นเพียงเทพีแห่งการแต่งงาน แต่ยังเป็นสัญลักษณ์ของระเบียบสังคมและการปกป้องค่านิยมดั้งเดิม ใน 'The Iliad' เราจะเห็นเธอต่อสู้เพื่อรักษาสถาบันครอบครัว แม้จะด้วยวิธีการที่โหดร้ายบ้างก็ตาม สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นถึงความเชื่อโบราณที่ว่าสถาบันการแต่งงานต้องได้รับการปกป้องไม่ว่าจะด้วยวิธีใด เธอจึงเปรียบเสมือนกระจกเงาที่สะท้อนความกลัวและการยึดมั่นของสังคมยุคโบราณ