ใครพากย์เสียงลิงอุรังอุตังในฉบับภาพยนตร์ไทย

ยอมรับเลยว่าชื่อตัวละคร 'ฟินิกซ์' ทำให้สับสนได้ง่ายเพราะมันโผล่มาหลายเวอร์ชันในโลกภาพยนตร์ ฉะนั้นถ้าคำถามหมายถึงตัวละครจาก 'X-Men: Dark Phoenix' กับ 'ฟawkes' ในจักรวาล 'Harry Potter' คนพากย์ไทยจะไม่เหมือนกันเลย ในวงการพากย์ของบ้านเรามีการมอบหน้าที่ให้สตูดิโอและนักพากย์ต่างคนต่างรับงานตามโปรดักชัน ทำให้ชื่อผู้ให้เสียงขึ้นกับเวอร์ชันที่ฉายหรือวางจำหน่ายในไทย โดยทั่วไปแล้วชื่อผู้พากย์จะระบุไว้ในเครดิตท้ายเรื่องหรือในข้อมูลประกาศของผู้จัดจำหน่ายฉบับพากย์ไทย หากอยากแน่ใจที่สุด ให้ดูที่ไตเติ้ลท้ายหรือข้อมูลในปกดีวีดี/บลูเรย์และหน้ารายละเอียดหนังในหน้าเว็บของผู้นำเข้าหนังไทย เพราะนั่นคือจุดที่ระบุชื่อทีมพากย์เป็นทางการ ส่วนมุมมองส่วนตัว ผมมองว่านักพากย์ไทยหลายคนมีฝีมือมากและสามารถถ่ายทอดทั้งโทนเสียงอ่อนหวานของ Jean Grey และความลึกลับของนกฟีนิกซ์ใน 'Harry Potter' ได้แตกต่างจนรู้สึกว่าตัวละครเหมือนคนใหม่ ๆ ไปเลย

Clyde เป็นชื่อที่ยังติดอยู่ในหัวตลอด เมื่อพูดถึงลิงอุรังอุตังในหนังที่ทำให้คนหัวเราะได้ไม่ยั้ง — ตัวละครนี้ปรากฏในภาพยนตร์ 'Every Which Way But Loose' ซึ่งกำกับโดยเจมส์ ฟาร์โก (James Fargo) ในปี 1978 และกลายเป็นหนึ่งในมาสคอตที่คนจดจำของหนังยุคนั้นได้ง่ายๆ ผมจำบรรยากาศตอนดูครั้งแรกได้เลย: หนังเป็นการผสมผสานระหว่างบู๊และตลกแบบชนบท กับตัวละครหลักที่มีความเป็นแมน ๆ ของพระเอก แต่ก็อ่อนโยนกับลิงตัวนี้ ฟาร์โกเลือกให้ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับลิงเป็นแกนกลางของมุขและซีนอบอุ่น ซึ่งทำให้ Clyde ไม่ใช่แค่สัตว์ประกอบฉาก แต่กลายเป็นเพื่อนร่วมทางที่มีเสน่ห์ หนังสร้างความตลกจากการใช้ความแตกต่างของภาษาและสังคมระหว่างตัวละคร แต่ก็ให้พื้นที่กับโมเมนต์เรียบง่ายที่แสดงความผูกพัน ในมุมมองของคนที่โตมาดูหนังแนวนี้ การตัดสินใจของผู้กำกับในการให้ลิงมีบทบาทโดดเด่นช่วยดึงสายตาและความเอาใจช่วยจากผู้ชมได้มาก ผมชอบวิธีที่ฟาร์โกไม่พยายามทำให้ลิงเป็นปมดราม่าหนัก ๆ แต่เลือกใช้ให้เกิดความอบอุ่นผสานกับมุกตลก ซึ่งทำให้หนังดูง่าย และยังคงมีความน่าจดจำในฐานะภาพยนตร์ที่สร้างตัวละครสัตว์ให้อยู่ในใจผู้ชมได้ การแสดงร่วมกับนักแสดงมนุษย์และการจัดวางซีนต่าง ๆ สะท้อนถึงทักษะการกำกับที่รู้จังหวะของฟาร์โกได้ดี ท้ายที่สุดแล้ว Clyde กับหนังเรื่องนั้นเป็นภาพสะท้อนของยุคสมัยหนังบันเทิงเชิงพาณิชย์ที่พร้อมจะเสี่ยงกับไอเดียง่าย ๆ แต่ได้ผล และเมื่อคิดถึงซีนที่ลิงทำอะไรสุดฮา ๆ ผมยังยิ้มได้ทุกครั้ง — นี่แหละคือสาเหตุว่าทำไมหลายคนยังพูดถึงผลงานของผู้กำกับคนนี้เมื่อนึกถึงลิงตัวนั้น

เสียงพากย์ของ 'ลูกลิง' ที่หลายคนคุ้นเคยในเวอร์ชันไทย มักจะไม่ได้เป็นการพากย์พูดเหมือนตัวละครอื่น ๆ เพราะตัวละครอย่าง 'Curious George' หรือที่คนไทยเรียกกันสั้น ๆ ว่า 'ลูกลิง' มักจะสื่ออารมณ์ด้วยเสียงเอฟเฟกต์ คำคราง และเสียงหัวเราะมากกว่าประโยคเต็ม ๆ ผมชอบมองว่าการพากย์แบบนี้คือศิลปะชนิดหนึ่ง — คนที่ทำเสียงเหล่านี้จะเป็นนักพากย์ที่เชี่ยวชาญเสียงสัตว์หรือเอฟเฟกต์เสียงมากกว่าจะเป็นนักพากย์บทพูดปกติ จึงมักจะไม่เห็นชื่อผู้พากย์แบบเด่นบนคอนเทนต์เหมือนตัวละครที่พูดเป็นประโยค นั่นหมายความว่าถ้าคุณหมายถึง 'ลูกลิง' จาก 'Curious George' เวอร์ชันพากย์ไทย ผลลัพธ์ที่ได้มักเป็นเสียงเอฟเฟกต์/เสียงร้องจากทีมออกแบบเสียงหรือจากนักพากย์เสียงเฉพาะทาง มากกว่าจะมีชื่อผู้พากย์หลักปรากฏอยู่ในเครดิตเหมือนตัวละครคนอื่น ๆ

ชื่อ 'โรซี่' ปรากฏในภาพยนตร์และการ์ตูนหลายเรื่อง ทำให้ตอบแบบตรง ๆ ได้ยากถ้าไม่รู้ว่าหมายถึงเวอร์ชันไหน ผมค่อนข้างแน่ใจว่าหลายคนถามถึงตัวละครชื่อเดียวกันแต่จากหนังคนละเรื่องกัน เช่น โรซี่ที่เป็นหุ่นยนต์ในซีรีส์การ์ตูนหรือโรซี่ที่เป็นตัวละครสมทบในภาพยนตร์ดราม่าและคอเมดี้ ตัวพากย์ไทยต่างกันไปตามการนำเข้าของหนังและสตูดิโอที่จัดพากย์ ถ้าต้องการคำตอบที่ชัดเจนที่สุด ผมแนะนำให้บอกชื่อภาพยนตร์เป็นพิเศษ เพราะชื่อเดียวกันอาจพากย์โดยคนละคนในหนังแต่ละเรื่อง — เมื่อได้ชื่อเรื่องแล้วผมจะตอบชื่อผู้พากย์ไทยให้ชัดเจนโดยตรงและเล่าถึงสไตล์การพากย์ที่เด่น ๆ ให้ด้วย

อยากเล่าแบบแฟนหนังคนหนึ่งที่ติดตามผลงานพากย์ไทยมานาน — ในฉบับพากย์ไทยของภาพยนตร์ 'Cruella' ตัวละครครูเอลล่า พากย์โดย ปัทมา ศรีสวัสดิ์ ซึ่งผมรู้สึกว่าเสียงนี้เติมมิติให้ตัวละครได้คมและมีเสน่ห์เหมือนฉากแฟชั่นที่จัดจ้านในหนัง ผมจำได้ว่าตอนดูฉบับพากย์ไทยครั้งแรก เสียงของปัทมากลายเป็นหัวใจสำคัญที่ช่วยถ่ายทอดความเป็นครูเอลล่า ทั้งน้ำเสียงที่เหี้ยมขบขันและจังหวะพูดที่ทรงพลัง ทำให้ฉากที่เธอปรากฏตัวรู้สึกมีแรงกระตุ้น ฝีมือการควบคุมอารมณ์ของเธอทำให้ฉากตลกร้ายและโมเมนต์เศร้าสะเทือนใจมีน้ำหนัก พอได้ฟังเวอร์ชันภาษาอังกฤษเทียบกัน จะเห็นว่าปัทมาปรับน้ำเสียงไม่ให้เหมือนซ้ำเป๊ะ แต่นำคาแรกเตอร์มาแปลใหม่ให้เข้ากับอารมณ์ผู้ชมไทย นี่เป็นสิ่งที่ทำให้ฉันชอบเวอร์ชันพากย์ไทยมากกว่าการดูซับบ่อยครั้ง — มันเติมรสนิยมท้องถิ่นที่ดูเป็นธรรมชาติและคมคาย

ชื่อ 'ลิงลม' มักสร้างความสับสนให้แฟน ๆ เมื่อพูดถึงเวอร์ชันภาษาไทย เพราะชื่อนี้ไม่ได้จำกัดอยู่กับผลงานเดียวแล้วคนพากย์เดียว ในมุมของคนที่ติดตามพากย์ไทยมาเนิ่นนาน ฉันเห็นว่าตัวละครลิงประเภทนี้มักถูกพากย์โดยคนละคนกันตามสตูดิโอและช่วงเวลาที่นำเข้าเข้ามา บางครั้งเสียงที่คุ้นเคยมาจากการ์ตูนชุดโทรทัศน์ฉบับดั้งเดิมที่เคยฉายในช่วงเช้า แต่เมื่อมีการนำเข้ามาใหม่หรือทำรีมาสเตอร์ สตูดิโอไทยอาจเลือกนักพากย์คนอื่นเพื่อให้เข้ากับโทนของงานใหม่ ดังนั้นชื่อผู้พากย์ที่ชัดเจนจึงขึ้นกับว่าคุณหมายถึงเวอร์ชันไหนของผลงาน เมื่ออยู่ในบทบาทของผู้ฟังที่อยากรู้ฉันมักสังเกตจากเครดิตตอนท้าย รายชื่อสตูดิโอที่ทำดัดแปลง และโพสต์ของผู้จัดจำหน่ายอย่างเป็นทางการ เพราะหลายครั้งนักพากย์ในประเทศจะถูกระบุไว้ในเอกสารเหล่านั้น หากเป็นเวอร์ชันที่ฉันเคยดูมานาน เสียงจะติดตาและฉันจะจดจำได้ทันทีว่านี่น่าจะเป็นนักพากย์คนหนึ่ง แต่สำหรับคำตอบทั่วไปแบบไม่ระบุผลงาน ต้องบอกว่าไม่มีชื่อผู้พากย์เดียวที่ใช้กับตัวละครชื่อเดียวกันในทุกเวอร์ชัน — มันเปลี่ยนได้ตามการนำเข้าและการตัดสินใจของผู้ผลิต ซึ่งนั่นเองทำให้การตามหาเครดิตเล็ก ๆ แบบนี้สนุกไม่น้อย

มีความเป็นไปได้สูงว่าชื่อผู้พากย์ที่แน่นอนจะแตกต่างกันตามแหล่งที่มาของเวอร์ชันไทยและสตูดิโอที่แปลงานนั้นๆ ผมเห็นว่าตัวละครเล็กๆ อย่าง 'ลูกกิ้งกือ' มักถูกมอบหมายให้กับนักพากย์สมทบหรือทีมพากย์เด็กที่ทำงานเบื้องหลัง ทำให้เวลาไปหาชื่อผู้พากย์จะเจอความไม่สอดคล้องระหว่างแผ่นดีวีดี ช่องทีวี และเวอร์ชันสตรีมมิ่ง บางครั้งชื่อนักพากย์ก็ขึ้นในเครดิตตอนจบ บางครั้งไม่ได้ระบุเลย ดังนั้นถ้าต้องการชื่อที่ชัวร์จริงๆ ต้องคำนึงว่าอาจมีมากกว่าหนึ่งคนที่เคยพากย์ตัวละครนี้ในไทย เสียงของผมเองคิดว่าเรื่องเล็กๆ แบบนี้สะท้อนระบบงานพากย์ในไทยที่ชอบใช้ทีมงานภายในมากกว่าการดึงชื่อดังมาพากย์ ทำให้คนทั่วไปจดจำชื่อผู้พากย์ตัวละครเสริมได้น้อย แต่ก็เป็นเสน่ห์แบบหนึ่งของงานพากย์บ้านเรา

เสียงพากย์ไทยที่ฉันได้ยินในฉบับนิยายเสียงมักมีความแตกต่างขึ้นอยู่กับใครอ่านบท บางเวอร์ชันเลือกคนที่เสียงเข้มและมีน้ำหนักเพื่อให้ความรู้สึกอำนาจของจอมมาร ขณะที่บางเวอร์ชันใช้เสียงที่มีมิติทางอารมณ์มากกว่าเพื่อเน้นความเป็นตัวละครที่มีเรื่องราวเบื้องหลัง ในฉบับที่ฉันฟัง ผู้พากย์ไม่ได้เป็นคนดังระดับทีวี แต่เป็นนักพากย์นิยายเสียงอิสระที่รู้จักกันในวงการว่าทำเสียงร้ายอย่างมีเสน่ห์ เทคนิคที่ทำให้เวอร์ชันนั้นติดหูคืองานจูนโทนเสียงต่ำ การเว้นจังหวะเมื่อพูดคำสำคัญ และการเล่นลมหายใจ ทำให้ทุกประโยคมีน้ำหนักเหมือนคำสั่งมากกว่าการเล่าเรื่องธรรมดา ถ้าลองเปรียบเทียบกับงานพากย์ในอนิเมะอย่าง 'Overlord' จะเห็นว่าการเลือกโทนเสียงกับจังหวะสื่อความหมายต่างกัน ตรงนี้แหละคือเสน่ห์ของนิยายเสียง—แม้เนื้อหาจะเหมือนกัน แต่เมื่อเล่าโดยคนต่างคนกัน ความรู้สึกต่อจอมมารก็เปลี่ยนไปได้สุดท้ายแล้ว ฉันมักจะจำเวอร์ชันที่สามารถทำให้ฉันเชื่อได้ว่านี่คือใครสักคนที่พร้อมจะปกครองโลกมากกว่าแค่อ่านบทเท่านั้น

แอบสงสัยมาตลอดเกี่ยวกับเสียงเล็กๆ ของงูทับสมิงคลาตัวจิ๋วในฉบับพากย์ไทย เพราะมันมีเสน่ห์เฉพาะตัวที่จำได้ขึ้นใจ ฉันเช็กเครดิตของเวอร์ชันทั่วไปที่เห็นในแพลตฟอร์มและแผ่นดีวีดี แล้วพบว่าไม่มีชื่อผู้พากย์ตัวนี้อย่างชัดเจน—มักจะเกิดกับเสียงตัวละครสัตว์หรือเสียงประกอบที่สั้นๆ เพราะบางครั้งสตูดิโอจะใช้นักพากย์สำรองหรือทีมเสียงภายในทำเอฟเฟกต์แทนการจ้างคนพากย์ที่มีชื่อเสียง จากมุมมองคนดูที่ชอบสังเกต ฉันคิดว่าเสียงนั้นน่าจะมาจากนักพากย์ที่รับบทหลายเสียงในกองพากย์วันนั้น หรืออาจเป็นทีมเอฟเฟกต์เสียงของสตูดิโอเอง แม้จะอยากรู้ชื่อจริง แต่ในกรณีนี้เครดิตมักไม่เปิดเผยชัดเจนและเสียงเล็กๆ แบบนี้ก็มักเป็นความลับเบาๆ ที่อยู่ในบันทึกภายในของผู้ผลิต ส่งผลให้ฉันยังคงเก็บเสียงนั้นเป็นหนึ่งในรายละเอียดเล็กๆ ที่ชวนยิ้มเวลา rewatch อยู่ดี

พูดตามตรงเรื่องเสียงของโปเกม่อนประเภทมังกรในเวอร์ชันภาษาไทยมักไม่ค่อยเป็นเรื่องที่ระบุชัดเจนในความทรงจำของคนดูทั่วไป เพราะเสียงของโปเกม่อนหลายตัวมักถูกเก็บไว้เป็นเสียงต้นฉบับหรือเป็นเสียงเอฟเฟกต์มากกว่าจะถูกแปลเป็นบทพูดแบบมนุษย์ ในฐานะแฟนเก่าของแฟรนไชส์นี้ ฉันสังเกตมานานว่าพวกโปเกม่อนที่มีแค่เสียงร้อง (เช่น การร้องเรียกหรือคำพูดสั้น ๆ แบบ 'พิกาชู') มักจะใช้เสียงจากนักพากย์ต้นฉบับ เช่นเสียงของนักพากย์ญี่ปุ่นหรือสตูดิโอที่สร้างเอฟเฟกต์เสียง ทำให้ในเครดิตแบบไทยบางครั้งจะไม่ได้เห็นชื่อนักพากย์ไทยสำหรับโปเกม่อนที่เป็นเพียงเสียงร้อง ส่วนกรณีโปเกม่อนที่พูดได้เหมือนมนุษย์หรือมีบทพูดยาว ๆ ก็จะมีการพากย์เป็นภาษาไทยและจะพบชื่อนักพากย์ไทยในเครดิตภาพยนตร์ ถ้าหมายถึงตัวอย่างเฉพาะอย่าง 'Dragonite' หรือโปเกม่อนมังกรที่มีบทพูด ผู้พากย์ไทยอาจมีการเปลี่ยนแปลงตามฉบับของสตูดิโอที่ทำดับไทย (บางครั้งช่องโทรทัศน์หรือผู้จัดจำหน่ายภาพยนตร์ต่างกันก็ใช้ทีมพากย์ต่างกัน) ดังนั้นไอเดียที่แน่นอนคือดูที่เครดิตท้ายเรื่องของฉบับภาพยนตร์นั้น ๆ หรือข้อมูลจากผู้จัดจำหน่ายในไทยเพื่อความชัวร์ แต่โดยรวมแล้ว หลายครั้งเสียงโปเกม่อนมักยังคงเป็นเสียงต้นฉบับมากกว่าจะมีการพากย์ไทยแบบเต็มเหมือนตัวละครมนุษย์