ใครพากย์เสียงไทยให้ เฟลิกซ์ ในภาพยนตร์เรื่องนั้น?

ยอมรับเลยว่าชื่อตัวละคร 'ฟินิกซ์' ทำให้สับสนได้ง่ายเพราะมันโผล่มาหลายเวอร์ชันในโลกภาพยนตร์ ฉะนั้นถ้าคำถามหมายถึงตัวละครจาก 'X-Men: Dark Phoenix' กับ 'ฟawkes' ในจักรวาล 'Harry Potter' คนพากย์ไทยจะไม่เหมือนกันเลย ในวงการพากย์ของบ้านเรามีการมอบหน้าที่ให้สตูดิโอและนักพากย์ต่างคนต่างรับงานตามโปรดักชัน ทำให้ชื่อผู้ให้เสียงขึ้นกับเวอร์ชันที่ฉายหรือวางจำหน่ายในไทย โดยทั่วไปแล้วชื่อผู้พากย์จะระบุไว้ในเครดิตท้ายเรื่องหรือในข้อมูลประกาศของผู้จัดจำหน่ายฉบับพากย์ไทย หากอยากแน่ใจที่สุด ให้ดูที่ไตเติ้ลท้ายหรือข้อมูลในปกดีวีดี/บลูเรย์และหน้ารายละเอียดหนังในหน้าเว็บของผู้นำเข้าหนังไทย เพราะนั่นคือจุดที่ระบุชื่อทีมพากย์เป็นทางการ ส่วนมุมมองส่วนตัว ผมมองว่านักพากย์ไทยหลายคนมีฝีมือมากและสามารถถ่ายทอดทั้งโทนเสียงอ่อนหวานของ Jean Grey และความลึกลับของนกฟีนิกซ์ใน 'Harry Potter' ได้แตกต่างจนรู้สึกว่าตัวละครเหมือนคนใหม่ ๆ ไปเลย

แฟนคลับดิสนีย์ที่ติดตามงานพากย์มักจะเจอปัญหาว่าเวอร์ชันไทยของ 'Winnie the Pooh' มีหลายเวอร์ชัน ทำให้ชื่อตัวพากย์ที่ปรากฎไม่คงที่ระหว่างการฉายโรง ทีวี และดีวีดี ฉันมองว่าจุดสำคัญคือต้องระบุว่าหมายถึงฉบับใด — ถ้าเป็นฉบับภาพยนตร์ฉายในโรงกับตัวหนังเรื่องหลัก ชื่อผู้พากย์พิกเล็ทจะขึ้นในเครดิตท้ายหนัง ส่วนฉบับที่ฉายในทีวีหรือฉบับจัดรายการพิเศษมักจะใช้ทีมพากย์ชุดอื่นที่เปลี่ยนนักพากย์ได้บ่อย การพูดชื่อนักพากย์โดยไม่ระบุเวอร์ชันจึงอาจทำให้ข้อมูลคลาดเคลื่อนได้ ฉะนั้นถ้าต้องการคำตอบชัดเจนที่สุด ให้ยึดเครดิตท้ายฉบับที่คุณดูเป็นหลัก — นั่นแหละคือแหล่งที่แน่นอนที่สุด ฉันมักจะอ่านเครดิตท้ายเรื่องทุกครั้งเพราะมันช่วยเคลียร์ความสับสนแบบนี้ได้ดี

มีหลายปัจจัยที่ทำให้การระบุตัวนักพากย์ไทยของตัวละครชื่อ 'ฟล' ต้องระวังรายละเอียดก่อนจะตอบตรง ๆ บ่อยครั้งที่ชื่อในพากย์ไทยถูกย่อหรือเปลี่ยนรูปแบบเมื่อเทียบกับชื่อภาษาต้นฉบับ ทำให้ชื่อ 'ฟล' อาจจะเป็นชื่อย่อ ชื่อเล่น หรือการถอดเสียงแบบสั้นของตัวละครจริง ๆ ซึ่งนั่นคือสาเหตุที่ผมจะไม่รีบฟันธงโดยไม่มีข้อมูลตอนหรือชื่ออนิเมะชัดเจน แต่ถามว่าทำไมถึงเจอปัญหาแบบนี้บ่อย ๆ คำตอบคือระบบเครดิตในไทยไม่คงที่ บางผลงานแปะเครดิตละเอียด บางผลงานให้ข้อมูลน้อย หรือใช้รายชื่อทีมพากย์รวมกันในหน้าโซเชียลของผู้จัดจำหน่ายแทน เมื่อฉันต้องหาเบาะแส ผมมักจะไล่จากแหล่งที่เป็นทางการก่อน เช่น เครดิตตอนจบของอีพีที่ตัวละครปรากฏ, หน้าผลิตภัณฑ์ดีวีดี/บลูเรย์, หรือโพสต์ประกาศของผู้จัดจำหน่ายภาษาไทย เพราะถ้าเป็นพากย์แบบสตูดิโอใหญ่ ส่วนมากจะลงชื่อผู้พากย์ไว้ชัดเจน หากยังหาไม่เจอ ก็มีชุมชนแฟนคลับและแฟนเพจที่มักบันทึกรายชื่อพากย์ให้ละเอียดกว่าข้อมูลทางการอยู่ดี ท้ายที่สุด ความอดทนกับการตามเครดิตกับการเปรียบเทียบชื่อต้นฉบับช่วยได้มาก และผมมักจะรู้สึกพอใจเวลาได้เจอชื่อผู้พากย์ที่เข้ากับคาแร็กเตอร์อย่างลงตัว — มุมมองแบบนี้น่าจะช่วยให้เข้าใจว่าทำไมนักพากย์บางครั้งจึงยากจะระบุแบบเร็ว ๆ แต่ก็มีหนทางให้ตามหาได้

ตรงไปตรงมา ผมสังเกตว่าเมื่อพูดถึงเวอร์ชันฉายในโรงของ 'Forrest Gump' ในบ้านเรา มักเป็นซับไทยมากกว่าการพากย์เต็มรูปแบบ ดังนั้นถ้าคำถามหมายถึงเสียงพากย์ในฉบับฉายในโรง ภาพยนตร์ต้นฉบับไม่ได้มีนักพากย์ภาษาไทยประจำตัวที่คนไทยคุ้นเคยแบบเดียวกับการ์ตูนหรือแอนิเมชันของเด็ก ๆ ผมเองชอบดูฉากที่เขานั่งเล่าเรื่องบนม้านั่ง เพราะเสียงต้นฉบับของ Tom Hanks มีเสน่ห์เฉพาะตัว การไม่มีฉบับพากย์ไทยในโรงทำให้ความรู้สึกและน้ำเสียงของตัวละครยังคงอยู่แบบเดียวกับฉบับออริจินอล ถ้ามาดูจากแผ่น DVD หรือการฉายทางทีวี บางครั้งจะมีเวอร์ชันพากย์ไทยซึ่งเป็นการจัดทำขึ้นภายหลังโดยบริษัทพากย์ แต่เวอร์ชันเหล่านั้นมักจะมีเครดิตและชื่อผู้พากย์ที่แตกต่างกันไปตามผู้จัดจำหน่าย ไม่ได้มีชื่อเดียวที่เป็นมาตรฐานสำหรับทุกฉบับ ทำให้พูดชัด ๆ ว่าไม่มีนักพากย์ไทยคนเดียวที่เป็น 'เสียงประจำ' ของ Forrest ในโรงภาพยนตร์

ชื่อ 'เฟลิต' ฟังแล้วชวนสงสัยเพราะมันอาจจะเป็นการถอดเสียงจากชื่อภาษาอังกฤษหรือญี่ปุ่นที่สะกดต่างกันได้หลายแบบ ฉันมักจะเจอกรณีแบบนี้เวลาคุยกับเพื่อนในฟอรัม — บางคนหมายถึง 'Felix' บางคนหมายถึง 'Felicity' หรือแม้แต่ตัวละครจากเกมอินดี้ที่ชื่อคล้ายกัน การจะตอบแบบชัดเจนต้องระบุแหล่งที่มาของตัวละคร เช่น มาจากอนิเมะ เกม หรือนิยาย เพราะชื่อเดียวกันอาจมีหลายคน ตัวอย่างที่คนไทยมักสับสนคือ 'Felix' จากซีรีส์ต่าง ๆ ที่ถูกแปลเป็น 'เฟลิกซ์' หรือบางครั้งถูกย่อเป็น 'เฟลิต' ซึ่งแต่ละเวอร์ชัน (ภาษาญี่ปุ่น อังกฤษ ไทย) ก็มีนักพากย์ต่างกันโดยสิ้นเชิง ฉันเลยมักแนะนำให้เช็กเครดิตตอนท้ายของตอนหรือหน้ารายละเอียดในหน้าร้านเกม เพราะนั่นคือที่ที่บอกชื่อพากย์อย่างเป็นทางการ แม้จะไม่ได้ตอบตรง ๆ ว่า 'เฟลิต' คือใคร แต่แนวทางนี้ช่วยลดความสับสนได้พอสมควร

อยากเล่าแบบละเอียดเรื่องคนพากย์ไทยของ 'ก็อตซิลล่าปะทะคอง' โดยเริ่มจากภาพรวมก่อนว่าตัวละครสำคัญมีใครบ้าง แล้วค่อยบอกแหล่งที่มาของเครดิตฉบับไทย ในมุมมองของคนดูที่ติดตามพากย์ไทย ผมมองว่าการระบุคนพากย์หลักจะต้องอ้างอิงจากเครดิตตอนจบของเวอร์ชั่นไทยหรือรายละเอียดบนแผ่นบลูเรย์/ดีวีดีและหน้าผลิตภัณฑ์ดิจิทัล เพราะในภาพยนตร์แบบนี้ตัวละครหลักที่มักถูกพากย์ ได้แก่ Madison Russell (มิลลี่ บ็อบบี บราวน์), Dr. Nathan Lind (อเล็กซานเดอร์ สการ์สการ์ด), Ilene Andrews (รีเบคก้า ฮอลล์), Walter/Maya Simmons (เดเมียน บีเชียร์ / เอซ่า กอนซาเลซ), Bernie Hayes (ไบรอัน ไทรีย์ เฮนรี), Jia (เด็กสาวที่สื่อสารกับคอง), และตัวเสียงของคอง/ก็อตซิลล่าเองแม้ว่าส่วนใหญ่จะเป็นเอฟเฟกต์เสียง เมื่อผมอยากรู้ชื่อคนพากย์ไทยจริง ๆ ผมจะเปิดเครดิตตอนจบของเวอร์ชั่นไทยหรือเช็กปกแผ่นบลูเรย์ เพราะผู้จัดจำหน่ายในไทยจะใส่เครดิตคนพากย์ไว้ชัดเจน ถ้าต้องการรายการชื่ออย่างเป็นทางการ ให้มองที่ส่วนรายละเอียดของเวอร์ชั่นพากย์ไทยบนบริการสตรีมมิงที่มีเสียงไทยหรือในโพสต์ประกาศของผู้จัดจำหน่ายฉบับไทย ซึ่งเป็นแหล่งข้อมูลที่แม่นยำที่สุด

บอกตามตรงเลยนะ ชื่อ 'ลูซี่' ที่ถูกถามมานั้นค่อนข้างกว้าง เพราะมีตัวละครชื่อเดียวกันในหนังหลายเรื่อง การตอบตรง ๆ ให้ชัดต้องระบุว่าหมายถึงภาพยนตร์เรื่องไหน เช่น 'Lucy' ของลูก เบสซง (ที่แสดงโดย Scarlett Johansson) กับลูซี่ในแฟรนไชส์อย่าง 'The Chronicles of Narnia' หรือแม้แต่ตัวละครจากแอนิเมชันและหนังญี่ปุ่น แต่ละงานมีเส้นทางการพากย์ไทยที่ต่างกันและมักจะใช้ทีมพากย์หรือสตูดิโอคนละชุดกัน ในกรณีของภาพยนตร์ฝรั่งอย่าง 'Lucy' ของลูก เบสซง เวอร์ชันที่ฉันเคยตามจะมีทั้งแบบซับไทยและแบบพากย์ไทย ซึ่งการพากย์ไทยมักจะถูกมอบหมายให้กับนักพากย์หญิงมืออาชีพที่มีประสบการณ์พากย์บทนำในหนังฟอร์มยักษ์ จุดที่สำคัญคือตัวละครต้นฉบับอย่าง Scarlett Johansson ถูกแทนเสียงโดยนักพากย์ที่เป็นที่รู้จักในวงการพากย์ไทยและการเลือกนักพากย์อาจแตกต่างกันไปตามผู้จัดจำหน่ายหรือแพลตฟอร์มที่ฉาย ตัวอย่างเช่น เวอร์ชันที่ออกฉายในโรงกับเวอร์ชันดีวีดี/ทีวีอาจมีทีมพากย์ต่างกัน ทำให้ชื่อผู้พากย์ภาษาไทยของลูซี่เปลี่ยนได้ตามฉบับ สำหรับลูซี่ในงานอื่น ๆ อย่างลูซี เพเวนซี่จาก 'The Chronicles of Narnia' หรือแม้แต่ตัวละครญี่ปุ่นที่ชื่อคล้ายกัน ก็มีประวัติการพากย์ไทยที่หลากหลายเช่นกัน นักพากย์เด็กหรือวัยรุ่นที่เคยให้เสียงตัวละครประเภทนี้มักจะเปลี่ยนตามปีที่ออกฉายและบริษัทพากย์ที่รับงาน บางครั้งภาพยนตร์ชุดเดียวกันก็อาจเปลี่ยนเสียงพากย์เมื่อฉายซ้ำทางโทรทัศน์ช่องต่าง ๆ หรือออกในรูปแบบสื่อใหม่ ทำให้ชื่อผู้พากย์ไทยแตกต่างกันไปตามแหล่งที่มาของไฟล์ภาพยนตร์ สรุปให้ฟังแบบแฟน ๆ เลยก็คือ ถ้าต้องการชื่อผู้พากย์ไทยของลูซี่แบบเด็ดขาด ต้องดูที่ฉบับหรือแหล่งการฉายที่เป็นต้นฉบับสำหรับคุณ เช่น ฉบับโรงภาพยนตร์ฉบับดีวีดีฉบับทีวี หรือสตรีมมิง รายละเอียดเหล่านี้จะบอกว่าใครเป็นผู้ให้เสียงพากย์ไทยในฉบับนั้น ส่วนตัวแล้วฉันชอบฟังทั้งเวอร์ชันต้นฉบับและเวอร์ชันพากย์ไทยไปพร้อมกันเพื่อจับอารมณ์ที่ต่างกัน บ่อยครั้งการพากย์ไทยที่ดีสามารถทำให้ตัวละครเข้าถึงผู้ชมในประเทศได้ลึกซึ้งขึ้น และนั่นก็เป็นเหตุผลว่าทำไมการรู้ว่าลูซี่ในฉบับที่เราเห็นถูกพากย์โดยใครถึงสำคัญและสนุกสำหรับคนที่ติดตามงานพากย์

ชื่อของผู้พากย์เสียงขึ้นอยู่กับว่าภาพยนตร์ที่ว่านั้นคือเรื่องไหน เพราะคำว่า 'วิลลี่' ถูกใช้กับตัวละครหลายแบบในโลกภาพยนตร์และมีการพากย์ซ้ำในหลายฉบับ ต่างค่ายต่างปีทำให้ชื่อผู้พากย์ไม่คงที่เลย จากมุมมองแฟนหนังที่ติดตามเวอร์ชันพากย์ไทยมานาน ฉันเจอกรณีที่แตกต่างกันชัดเจน เช่น ในบางเรื่อง 'วิลลี่' เป็นตัวละครพูดได้และมีนักพากย์เสียงภาษาไทยให้บทนั้นเต็มรูปแบบ แต่ในบางเรื่องอย่าง 'Free Willy' ตัวละครวาฬชื่อวิลลี่ไม่ได้มีบทพูดแบบมนุษย์เสียงชัดเจน จึงไม่ค่อยมีการระบุชื่อผู้พากย์เหมือนตัวละครคน ในขณะที่ผลงานอย่าง 'Willy Wonka & the Chocolate Factory' (หรือเวอร์ชันรีบูตชื่อ 'Charlie and the Chocolate Factory') มักมีเวอร์ชันพากย์ไทยหลายชุดทั้งฉายทีวี โรงภาพยนตร์ และดีวีดี แต่ละชุดอาจเลือกนักพากย์แตกต่างกันไป ทำให้ถ้าถามว่าใครพากย์เสียงวิลลี่ในเวอร์ชันพากย์ไทย จำเป็นต้องรู้ปีและฉบับที่แน่นอน ในฐานะแฟนพากย์ไทยที่ชอบฟังน้ำเสียงและจับรายละเอียด ฉันมักสังเกตชื่อผู้พากย์จากเครดิตตอนท้ายของหนังหรือจากข้อมูลที่ผู้จัดจำหน่ายไทยประกาศ เพราะนั่นคือแหล่งเดียวที่มักยืนยันได้ชัดเจน หากอยากได้คำตอบเฉพาะเจาะจง ต้องระบุว่าเป็นฉบับฉายโรง ปีใด หรือฉบับพากย์ของช่องโทรทัศน์ไหน เพราะบางครั้งนักพากย์ระดับเดียวกันก็สลับบทกับตัวละครที่มีบุคลิกต่างกัน ซึ่งน่าสนใจมากสำหรับคนที่ชอบเปรียบเทียบสไตล์การพากย์ของนักพากย์ท่านนั้น ๆ โดยรวมแล้ว ถ้ามีรายละเอียดของฉบับหนังที่ชัดเจนก็จะให้ชื่อผู้พากย์ไทยได้ตรง ๆ แต่ถ้าเป็นการพูดถึงตัวละครชื่อวิลลี่ทั่วไป คำตอบจะต้องแยกตามเรื่องและฉบับที่ปล่อยออกมาเท่านั้น

ชื่อ 'โรซี่' ปรากฏในภาพยนตร์และการ์ตูนหลายเรื่อง ทำให้ตอบแบบตรง ๆ ได้ยากถ้าไม่รู้ว่าหมายถึงเวอร์ชันไหน ผมค่อนข้างแน่ใจว่าหลายคนถามถึงตัวละครชื่อเดียวกันแต่จากหนังคนละเรื่องกัน เช่น โรซี่ที่เป็นหุ่นยนต์ในซีรีส์การ์ตูนหรือโรซี่ที่เป็นตัวละครสมทบในภาพยนตร์ดราม่าและคอเมดี้ ตัวพากย์ไทยต่างกันไปตามการนำเข้าของหนังและสตูดิโอที่จัดพากย์ ถ้าต้องการคำตอบที่ชัดเจนที่สุด ผมแนะนำให้บอกชื่อภาพยนตร์เป็นพิเศษ เพราะชื่อเดียวกันอาจพากย์โดยคนละคนในหนังแต่ละเรื่อง — เมื่อได้ชื่อเรื่องแล้วผมจะตอบชื่อผู้พากย์ไทยให้ชัดเจนโดยตรงและเล่าถึงสไตล์การพากย์ที่เด่น ๆ ให้ด้วย

เสียงเฮอร์คิวลิสภาษาไทยในความทรงจำของผมมีความแตกต่างกันตามเวอร์ชันและปีที่ดูมากกว่าที่คิดไว้ตอนแรก ผมชอบค่อยๆ ไต่เรียงจากเวอร์ชันที่คนส่วนใหญ่คุ้นกันก่อน — 'Hercules' ของดิสนีย์ (1997) ที่เป็นแอนิเมชัน มักมีการทำพากย์ไทยออกมาในลักษณะสตูดิโอสำหรับฉายในโรงกับเวอร์ชันสำหรับดีวีดี/โทรทัศน์ ซึ่งรายชื่อผู้พากย์จะระบุไว้ในเครดิตตอนท้ายหรือในแผ่นดีวีดีของผู้จัดจำหน่าย ท่ามกลางชุมชนคนดู คนที่ชอบจับจ้องเรื่องพากย์จะชี้ให้เห็นว่าบางครั้งเสียงพากย์หลักกับเสียงร้องเพลงอาจเป็นคนละคน ทำให้ประสบการณ์ต่างออกไปโดยสิ้นเชิง ในอีกมุมหนึ่ง เวอร์ชันภาพยนตร์ไลฟ์แอ็กชันอย่างเวอร์ชันปี 2014 ที่นำโดยนักแสดงต่างประเทศ ก็มีการพากย์ไทยแยกต่างหากอีกชุดหนึ่ง การหาชื่อผู้พากย์ที่แน่นอนที่สุดมักต้องดูจากเครดิตของฉบับที่คุณมี เช่น ฉบับฉายในโรง ฉบับดีวีดี หรือฉบับที่ออกอากาศทางโทรทัศน์ เพราะแต่ละฉบับอาจใช้ทีมพากย์คนละกลุ่ม โดยส่วนตัว ผมชอบวิธีสังเกตความต่างของน้ำเสียงและโทนการพากย์ระหว่างสองเวอร์ชันนี้ — มันทำให้รู้สึกว่าเฮอร์คิวลิสเป็นคนละคนกันเลยล่ะ