ใครเป็นผู้ขับร้องเพลง 'โฮ่ ง ๆ' ในอนิเมะเรื่องไหน?

เคยสังเกตไหมว่าเวลาที่เราอ่านมังงะแปลไทยแล้วเจอคำว่า 'โฮ่ ง ๆ' มันมักรู้สึกเหมือนเสียงสุนัขที่ถูกแต่งขึ้นมาให้จดจำง่าย ๆ — จริง ๆ แล้วมันไม่ใช่ฉากเฉพาะจากมังงะเรื่องเดียว แต่เป็นผลพวงของการถ่ายทอดออนโนมาตอปเปียจากภาษาญี่ปุ่นมาสู่ภาษาไทย ฉันเชื่อว่ารากศัพท์ของ 'โฮ่ ง ๆ' มาจากคำญี่ปุ่น 'ワンワン' ซึ่งเป็นเสียงเลียนสุนัขที่ใช้กันทั่วไปในมังงะและอะนิเมะ เมื่อตัวงานถูกแปลเป็นภาษาไทย นักแปลและผู้พากย์เลือกคำที่ฟังเป็นกันเองและเข้ากับจังหวะภาษาไทย จึงกลายเป็น 'โฮ่งๆ' หรือเขียนแยกเป็น 'โฮ่ ง ๆ' เพื่อเน้นจังหวะการออกเสียง ผลคือเราจะเจอคำนี้ในมังงะเด็กและมังงะตลกหลายเรื่องที่คนไทยคุ้นเคย เช่น 'Doraemon' กับ 'Crayon Shin-chan' ซึ่งมีตัวละครสุนัขหรือฉากกวน ๆ ที่มักต้องใช้เสียงประกอบตลก ๆ มุมมองส่วนตัวคือการเห็นคำนี้กระจายกว้างเพราะสองปัจจัย: หนึ่งคือการที่งานพิมพ์และการ์ตูนทีวีสำหรับเด็กเป็นสื่อเข้าถึงง่าย ทำให้เด็ก ๆ เจอคำว่า 'โฮ่ ง ๆ' ตั้งแต่ยังเล็ก และสองคือโทนภาษาที่แปลไทยมักเลือกคำที่มีเอกลักษณ์เพื่อรักษาจังหวะตลกหรือความน่ารักของต้นฉบับ ดังนั้นแทนที่จะชี้ชัดว่ามาจากฉากเดียวง่าย ๆ ผมมองว่ามันพัฒนามาจากการรวมตัวของการแปล การพากย์ และนิสัยการใช้เสียงเลียนของคนไทย ซึ่งกลายเป็นสิ่งที่คุ้นหูและฝังอยู่ในความทรงจำเวลาคิดถึงเสียงสุนัขในมังงะ ยิ่งคิดก็ยิ่งตลกดีที่คำสั้น ๆ แบบนี้สามารถกลายเป็นสัญลักษณ์ความทรงจำร่วมได้ — เวลาผ่านไป ผมก็ยังยิ้มเมื่อเห็น 'โฮ่ ง ๆ' ปรากฏในช่องว่างของพาเนล เหมือนเป็นเครื่องเตือนใจว่ามุมเล็ก ๆ ของการแปลก็มีพลังในการสร้างบรรยากาศและความอบอุ่นให้กับผู้อ่าน

บอกเลยว่าชื่อนี้มักสร้างความสับสนได้ง่ายในวงการแฟนคลับ เพราะบางครั้งมันอาจเป็นชื่อเล่นในพากย์ไทยหรือเป็นการทับศัพท์จากภาษาต่างประเทศที่คล้ายกันมาก ผมเจอกรณีที่ตัวละครน่ารัก ๆ ถูกเรียกชื่อคล้ายกันในเวอร์ชันต่างประเทศจนคนไทยเอามาเรียกติดปาก ตัวอย่างที่ชัดคือไก่ตัวตลกในหนังแอนิเมชันเรื่อง 'Moana' ซึ่งในบางวงการแฟนคลับคนไทยเคยเรียกเล่น ๆ ว่า 'เฮงเฮง' แต่ตัวละครจริง ๆ ชื่อว่า 'Heihei' และพากย์เสียงโดย Alan Tudyk ในเวอร์ชันภาษาอังกฤษ ซึ่งต้องเน้นว่าเรื่องนี้เป็นภาพยนตร์แอนิเมชันของดิสนีย์ ไม่ใช่อนิเมะจากญี่ปุ่น ถ้าคุณหมายถึงตัวละครในอนิเมะญี่ปุ่นจริง ๆ ชื่อแบบนี้อาจเป็นชื่อเล่นที่แปลมาจากคำอื่นหรือเป็นการเรียกแบบตลกในพากย์ไทย วิธีคิดที่ผมมักใช้คือลองเช็กว่าเป็นชื่อในพากย์ต้นฉบับหรือชื่อที่ปรับในพากย์ไทย เพราะถ้าเป็นเวอร์ชันญี่ปุ่น รายชื่อทีมพากย์ในเครดิตตอนท้ายหรือฐานข้อมูลอย่าง IMDb/MyAnimeList จะระบุชัดกว่า แต่ถ้าเป็นพากย์ไทย ให้ดูรายละเอียดใต้คลิปที่อัปโหลดโดยสตูดิโอพากย์หรือคำอธิบายในวิดีโอ เพราะมักมีเครดิตพากย์ไทยแนบมาด้วย ไม่ว่าจะอย่างไร เรื่องการเรียกชื่อแบบนี้มันสนุกตรงที่แต่ละชุมชนอาจเรียกไม่เหมือนกัน ทำให้ได้มุมมองแปลกใหม่ไปอีกแบบ

เสียงเปิดซีนแอ็กชันของหนังเรื่องนี้ทำให้ผมรู้ทันทีว่าผลงานเพลงเป็นของคนเดิมที่ทำให้แฟรนไชส์มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ฉันอยากบอกว่าผู้แต่งและผู้อยู่เบื้องหลังเพลงประกอบฉบับเต็มของ 'Transformers: The Last Knight' คือ Steve Jablonsky ซึ่งเป็นคนที่ทำงานร่วมกับซีรีส์นี้มาตั้งแต่ภาคแรก ๆ เสียงดนตรีในหนังไม่ได้เป็นเพลงป็อปที่มีนักร้องเดี่ยวคนนั้นคนนี่ขึ้นมาขับร้อง แต่จะเป็นสกอร์ออเคสตร้าใหญ่ที่ผสมกับคอรัส ช่วงเวลาที่ประทับใจมักเป็นธีมของหุ่นยนต์กับมนุษย์ที่ถูกเล่นด้วยเครื่องสาย หนักแน่นและกว้างขวาง ในฐานะแฟนที่ติดตามผลงานดนตรีประกอบหนังบล็อกบัสเตอร์ ผมชอบความสามารถของ Jablonsky ที่ทำให้ฉากแอ็กชันมีพลังโดยไม่ต้องพึ่งเพลงป็อปเป็นหลัก และการใช้คอรัสเล็ก ๆ ในบางช็อตช่วยเพิ่มบรรยากาศให้รู้สึกยิ่งใหญ่ เหมาะกับภาพลักษณ์ของสงครามหุ่นยนต์ ฉะนั้นถาคเต็มของ 'Transformers: The Last Knight' ถ้าสังเกตเครดิตจะเห็นชื่อเขาเป็นคนแต่งและเรียบเรียงหลัก ๆ มากกว่าที่จะเป็นชื่อศิลปินป็อปคนใดคนหนึ่ง พูดสั้น ๆ ว่าเพลงประกอบที่ได้ยินตลอดเรื่องเป็นผลงานของคอมโพเซอร์ที่เน้นสกอร์มากกว่าการมีนักร้องเดี่ยวป็อปมาโชว์ตัว

พอพูดถึงชื่อ 'โฮชิโนะ' ในวงการเพลงแล้ว ภาพของเพลงที่ติดหูและมีเสน่ห์มักโผล่มาในหัวก่อนเลย ฉันชอบคุยเรื่องนี้กับเพื่อน ๆ ว่าเพลงหนึ่งที่แฟนอนิเมะมักหยิบมาฟังกันบ่อยคือ '恋' ของ 'โฮชิโนะ เก็น' ซึ่งจริง ๆ เป็นเพลงประกอบละครทีวียอดฮิต แต่กระแสของมันกว้างไกลจนถูกเอาไปทำเป็นมิวสิกวิดีโอแฟนเมดและ AMV หลายชิ้น เสียงร้องอบอุ่น ผสมกับจังหวะที่ชวนโยก ทำให้เพลงนี้เข้ากับซีนความโรแมนติกหรือโมเมนต์สบาย ๆ ในอนิเมะได้ง่าย ในฐานะคนที่ชอบตัดต่อคลิปเล็ก ๆ ฉันมักเห็น '恋' ปรากฏในเพลย์ลิสต์ของแฟนอนิเมะ เพราะมันสร้างอารมณ์หวาน ๆ ได้ดีโดยไม่ต้องพึ่งซาวด์เอฟเฟกต์เยอะ เพลงนี้จึงกลายเป็นสะพานเชื่อมระหว่างคนดูละครและคนดูอนิเมะ ด้วยมู้ดที่เข้าได้กับฉากชีวิตประจำวันหรือการสื่อความสัมพันธ์ ทำให้แฟน ๆ ยังคงวนกลับมาฟังอยู่เสมอ

ฉันเคยสงสัยเกี่ยวกับเพลงประกอบของ 'ลิ้' ว่าใครเป็นคนแต่งและใครเป็นผู้ขับร้อง เพราะบางครั้งชื่อเพลงหรือเครดิตในสื่อเผยไม่ชัด ทำให้แฟนๆ ต้องสืบกันเอง จากประสบการณ์การตามหาเพลงประกอบ ผมมักดูเครดิตตอนท้ายของภาพยนตร์หรือซีรีส์ก่อนเสมอ — ส่วนใหญ่จะระบุชื่อผู้ประพันธ์เพลง (composer) แยกจากผู้ขับร้อง (vocalist) หากเป็นเพลงประกอบที่ปล่อยเป็นซิงเกิลหรืออัลบั้ม OST จะมีข้อมูลในหน้าปกหรือคำอธิบายของวิดีโออย่างชัดเจน ถ้าเจอชื่อศิลปินที่เป็นทั้งคนแต่งและร้อง ก็อาจจะเป็นกรณีพิเศษเหมือนงานของวงอย่าง 'RADWIMPS' ที่ทำทั้งเพลงและร้องให้กับภาพยนตร์เรื่องหนึ่ง แต่ถ้าเครดิตไม่ชัด การไปดูแหล่งที่เป็นทางการของผู้ผลิตงาน เช่น ช่องยูทูบของโปรดักชันหรือข้อความในสตรีมมิ่ง จะช่วยยืนยันชื่อได้แน่นอน ฉันหวังว่าข้อความนี้ช่วยให้คนที่กำลังสงสัยเรื่อง 'ลิ้' มีแนวทางสังเกตเครดิตมากขึ้น และถ้าสามารถดูชื่อในเครดิตได้แล้ว มันมักจะจบลงด้วยความชัดเจนและความสนุกในการรู้เบื้องหลังเพลงโปรด

ลองนึกภาพฉากครื้นเครงตอนจบที่มีเพลง 'กลับบ้าน' ขึ้นมาเบาๆ แล้วเสียงพากย์ที่เราคุ้นเคยร้องบทเพลงนั้นเอง — นั่นแหละเป็นหนึ่งในความเป็นไปได้ที่เจอบ่อยในวงการอนิเมะเวอร์ชันไทย ผมเองมักจะเห็นสองรูปแบบหลัก: บางครั้งทีมพากย์เลือกให้ตัวละครหลักซึ่งพากย์โดยนักพากย์คนเดียวกันเป็นผู้ขับร้อง เพื่อให้ความรู้สึกเชื่อมโยงกับตัวละครมากขึ้น อีกครั้งหนึ่งโปรดิวเซอร์อาจชวนศิลปินรับเชิญ มาร้องเวอร์ชันไทยของเพลงประกอบเพื่อทำการตลาดหรือเพิ่มเสน่ห์ให้ซาวด์แทร็ก จากมุมมองแฟนๆ ผมจะเริ่มจากการเช็กสามจุดที่มักให้คำตอบแน่นอน — เครดิตท้ายเรื่อง รายชื่อ OST ในช่องทางสตรีมมิ่ง และโพสต์ประกาศจากบ้านพากย์หรือสตูดิโอที่รับผิดชอบ การสังเกตเช่นนี้ช่วยให้แยกได้ว่านักพากย์คนเดียวกันร้องเองจริงหรือเป็นศิลปินรับเชิญ อีกอย่างคือถ้าฉากเป็นฉากอารมณ์ลึกๆ มักเป็นนักพากย์ที่ร้องเอง เพื่อความต่อเนื่องของอารมณ์และโทนเสียง สรุปแบบไม่เป็นทางการ: ถ้าเพลง 'กลับบ้าน' ที่คุณนึกถึงมาจากฉากที่ผูกกับตัวละครหลักมาก โอกาสสูงคือได้ยินนักพากย์คนนั้นร้องเอง แต่ถ้าเพลงถูกโปรโมตแยกเป็นซิงเกิล บางทีจะเป็นศิลปินรับเชิญมากกว่า — นี่เป็นแนวคิดที่ผมใช้เวลามองเครดิตแล้วก็ให้ความหมายกับเสียงในฉากมากขึ้น

มีความทรงจำแปลกๆ เกี่ยวกับเพลงประกอบของ 'สี่แพร่ง' อยู่บ้าง แต่ชื่อคนแต่งและผู้ขับร้องที่แน่นอนกลับไม่ผุดขึ้นมาแบบชัดเจนในหัว ฉันคิดว่าเพลงที่ได้ยินในหนังเต็มเรื่องนั้นมักจะถูกแต่งขึ้นเฉพาะสำหรับภาพยนตร์ และมักจะมีทั้งคนเขียนทำนองกับคนร้องที่อาจเป็นศิลปินที่มีชื่อเสียงหรือคนทำเพลงในวงการภาพยนตร์เอง เมื่อไล่ความคิดย้อนกลับ การตรวจดูเครดิตตอนท้ายของหนังหรือในแผ่นดีวีดีมักเป็นวิธีที่ตรงที่สุดในการยืนยันชื่อผู้แต่งและผู้ขับร้อง เพราะหนังไทยส่วนใหญ่ระบุรายละเอียดเพลงไว้ชัดเจน บางครั้งเพลงประกอบอาจมีเวอร์ชันที่ต่างกัน — เวอร์ชันที่ใช้ในซีนกับเวอร์ชันที่ออกเป็นซิงเกิ้ล ซึ่งอาจขับร้องโดยศิลปินคนละคนกัน นี่คือเหตุผลว่าทำไมคนดูบางคนอาจคุ้นเสียงแต่ไม่รู้ชื่อผู้แต่ง ถ้าจะให้บอกความรู้สึกส่วนตัว การฟังเพลงประกอบในบริบทของหนังทำให้รายละเอียดเล็กๆ อย่างชื่อผู้แต่งหรือผู้ขับร้องยิ่งน่าตามหา แต่สำหรับคำตอบที่ชัดเจนที่สุด แนะนำให้ดูเครดิตของ 'สี่แพร่ง' ในฉากท้ายหรือในข้อมูลบนแผ่นวางจำหน่าย ซึ่งจะให้คำตอบที่ตรงและชัดเจนกว่าการเดาอย่างแน่นอน

เพลงเปิดและเพลงปิดของ 'y' มักจะระบุชื่อศิลปินไว้ชัดเจนในเครดิตตอนท้ายหรือที่หน้าเว็บไซต์ทางการของอนิเมะ การติดตามชื่อศิลปินที่ร้องเพลงประกอบทำได้ง่ายเมื่อดูรายละเอียดซิงเกิลหรือ OST: ปกซีดีจะเขียนชื่อศิลปินและค่ายเพลงอย่างชัดเจน ส่วนแทร็กในอัลบั้มมักมีเครดิตผู้เรียบเรียงและโปรดิวเซอร์ด้วย ฉันมักจะสังเกตหมายเลขซีรีส์ของซีดีไว้เพราะเอาไว้เทียบกับเวอร์ชันที่เป็นลิมิเต็ดหรือรีแพ็ก สำหรับการซื้อ ทางกายภาพสามารถหาซื้อซีดีซิงเกิลหรืออัลบั้ม OST ของ 'y' ได้จากร้านใหญ่เช่น Tower Records Japan, HMV Japan หรือร้านออนไลน์อย่าง Amazon Japan รวมถึงร้านนำเข้าอย่าง CDJapan และ YesAsia ส่วนถ้าต้องการแบบดิจิทัล เพลงประกอบมักมีใน Apple Music, Spotify, mora และ Recochoku การเลือกเวอร์ชันที่มาพร้อมบุ๊คเลตหรือบรรจุภัณฑ์พิเศษจะทำให้คุ้มค่ากับการสะสมและได้เสียงคุณภาพสูงด้วย

คำลงท้าย 'น่ะจ้ะ' ในพากย์ไทยมักจะถูกใช้เพื่อบ่งบอกความอ่อนหวานหรือความเอาใจของตัวละคร และเมื่อฉันนึกถึงตัวอย่างเด่นๆ ที่คนไทยคุ้นเคย คำแรกที่ผุดขึ้นมาคือเสียงของนางเอกสายเจ้าหวานจาก 'Sailor Moon' เวอร์ชันพากย์ไทย ในความทรงจำฉัน ฉากที่ตัวเอกแสดงความเป็นมิตรหรือปลอบเพื่อนมักถูกใช้โทนเสียงละมุน ลงท้ายด้วยคำแบบนี้เพื่อให้คนฟังรู้สึกใกล้ชิด เหมือนเด็กสาวที่พูดด้วยน้ำเสียงอ้อนๆ การเลือกคำลงท้ายแบบ 'น่ะจ้ะ' ในการแปลไม่ใช่แค่คัดลอกความหมาย แต่เป็นการถ่ายทอดบุคลิก—มุกอ้อน มุกเขิน หรือท่าทีเป็นมิตรที่ต้นฉบับญี่ปุ่นอาจจะสื่อด้วยอนุภาคภาษาญี่ปุ่น เช่น ～ね หรือ ～よね ฉันชอบวิธีที่ผู้พากย์ไทยใช้โทนเสียงประกอบกับคำนี้ เพราะมันทำให้ฉากหวานๆ นั้นเข้าถึงความรู้สึกของผู้ชมไทยได้โดยไม่ต้องแปลงบทใหม่ทั้งหมด บางครั้งการได้ยินคำลงท้ายแค่คำเดียวก็ทำให้ภาพลักษณ์ตัวละครเปลี่ยนไปได้เลย พอได้ย้อนดูฉากพวกนี้อีกครั้ง ผมยังยิ้มและคิดว่าการตัดสินใจเลือกคำพากย์แบบนั้นคือการทำให้ตัวละครเป็นมิตรขึ้นสำหรับคนบ้านเดียวกัน และนั่นก็เป็นเสน่ห์ของการแปลที่ฉันชอบสุดๆ