ใครเป็นผู้สร้างตัวละคร โมโ ในอนิเมะเรื่องไหน?

ชื่อ 'โมโมะ' ที่แฟน ๆ มักพูดถึงบ่อยคือ 'Momo Yaoyorozu' จาก 'My Hero Academia' และสำหรับฉันแล้วเธอเป็นตัวอย่างของการออกแบบตัวละครที่ผสมผสานระหว่างความฉลาด ความรับผิดชอบ และความเป็นฮีโร่แบบหญิงรุ่นใหม่ได้อย่างลงตัว เมื่อมองย้อนไป การออกแบบของเธอให้ความรู้สึกของอาร์คไทป์ฮีโร่ที่เน้นการคิดเชิงกลยุทธ์มากกว่าการใช้กำลังล้วน ๆ นอกจากนั้นการแต่งตัวและบุคลิกยังสะท้อนการวางตัวให้เป็นตัวแทนของความสามารถที่มาจากความรู้และการเตรียมตัว ไม่ใช่พรสวรรค์เพียงอย่างเดียว ซึ่งเป็นสิ่งที่ทำให้เธอโดดเด่นท่ามกลางตัวละครหญิงในชาวโชเน็น ในมุมมองส่วนตัว ผมชอบที่เธอไม่ได้ถูกนิยามแค่ความสวยหรือความแข็งแกร่ง แต่มีพื้นที่ให้เห็นทั้งความไม่มั่นใจ การรับผิดชอบ และการเติบโต นั่นทำให้การ์ตูนยืนยงขึ้นในแง่การเล่าเรื่องและการสร้างตัวละครที่มีมิติ

ชื่อนี้เป็นหนึ่งในตัวอย่างที่ชัดเจนของตัวละครจากตำนานที่เกิดก่อนวรรณกรรมสมัยใหม่และถูกนำไปเล่าใหม่ในรูปแบบต่างๆ อยู่เสมอ ผมมองว่า ‘Asmodeus’ ไม่ใช่ตัวละครที่ถูกสร้างขึ้นโดยนักเขียนคนใดคนหนึ่งในแง่วรรณกรรมสมัยใหม่ แต่มีต้นกำเนิดมาจากเรื่องเล่าและงานเขียนโบราณ ซึ่งหนึ่งในแหล่งที่สำคัญคือ 'Book of Tobit' — ตำราที่อยู่ในกลุ่มอัปโครินาฟรา (deuterocanonical/apocrypha) ที่เล่าเรื่องปีศาจผู้ฆ่าสามีของสาวนางหนึ่ง กระทั่งชื่อและลักษณะของปีศาจนี้ถูกสืบทอดในตำนานยิว-คริสต์ต่อมา นอกจากนั้นยังมีการกล่าวถึงรูปแบบของปีศาจนี้ในงานเก่าแก่อีกชิ้นหนึ่งคือ 'Testament of Solomon' ที่รวบรวมตำนานเกี่ยวกับปีศาจและวิธีการควบคุมพวกมัน ทำให้ภาพของ 'Asmodeus' กลายเป็นแพทเทิร์นให้กับบทบาทปีศาจประเภทความใคร่/ความหึงหวงในงานวรรณกรรมและคติความเชื่อต่อมา ผมชอบคิดว่าการที่ตัวละครแบบนี้ไม่มีผู้สร้างเดียวทำให้มันมีความยืดหยุ่นมาก—นักเขียนและคนเล่าเรื่องแต่ละยุคหยิบไปปรับใช้จนเรารู้สึกว่ามันแทบจะเป็นสิ่งที่มีอยู่จริงในตำนานของมนุษย์ ช่วงท้ายผมมักจะชอบจินตนาการว่าแต่ละยุคได้แต่งเติมรายละเอียดของเขาเอง จนเกิดหลายเวอร์ชันที่ทั้งน่ากลัวและน่าสนใจในเวลาเดียวกัน

ชื่อ 'เฮงซวย' ฟังดูเป็นชื่อเล่นมากกว่าจะเป็นชื่อทางการของตัวละครในเว็บตูนเรื่องใดเรื่องหนึ่ง ซึ่งในฐานะแฟนที่ติดตามงานเว็บตูนหลากหลายสไตล์ ผมมองว่ามีสามความเป็นไปได้หลักที่ควรพิจารณา อย่างแรก ชื่อนี้อาจเป็นผลงานของผู้สร้างเว็บตูนเอง — คนแต่งมักตั้งชื่อให้สะท้อนบุคลิกหรือล้อมุก เช่น ตัวละครที่ดวงตก ถูกล้อว่า 'เฮงซวย' เพื่อเพิ่มอารมณ์ขันหรือคาแรกเตอร์ประหลาด ตัวอย่างที่คล้ายกันที่ผมชอบคือความขบขันในงานอย่าง 'The Sound of Your Heart' ที่นักเขียนใช้ชื่อกับสถานการณ์เพื่อเร้าอารมณ์ตลกและสร้างตราประจำตัวให้ตัวละคร อย่างที่สอง ชื่ออาจเป็นฉายาจากแฟนคลับ — ชุมชนออนไลน์มักคิดชื่อเล่นให้ตัวละครแปลก ๆ แล้วติดปากจนคนทั่วไปเรียกกันอย่างนั้นมากกว่าชื่อจริง เห็นได้บ่อยในแฟนด้อมของซีรีส์ใหญ่ ๆ ที่คนไทยตั้งชื่อเล่นให้ตัวละครต่างประเทศเพื่อให้เข้าถึงได้ง่ายขึ้น สุดท้าย อาจเป็นกรณีของการแปลหรือทับศัพท์ในการเผยแพร่เวอร์ชันไทย ที่บางครั้งผู้แปลเลือกคำที่มีอารมณ์ขันหรือสะดุดหูเพื่อให้ผู้อ่านไทยจดจำได้ดี ไม่ว่าจะมาจากผู้แต่งโดยตรงหรือเพื่อนร่วมชุมชน ชื่อแบบนี้มักทำให้ฉากเล็ก ๆ ดูมีสีสันขึ้น และเป็นส่วนหนึ่งของเสน่ห์เวลาตามอ่านเว็บตูนแบบไม่เป็นทางการ

คิดว่าส่วนใหญ่ชื่อ 'โมโ' ในมังงะมักเป็นการย่อตัวสะกดจากชื่อญี่ปุ่นที่มีพยางค์ 'โมะ' ซ้ำหรือพัฒนาเป็นชื่อเล่นมากกว่าเป็นคำที่มีความหมายเชิงพจนานุกรมอย่างชัดเจน ฉันชอบยกตัวอย่างกรณีแบบนี้จากความทรงจำของตัวเองในโลกมังงะสมัยใหม่ เช่น เวลาชื่อเต็มเป็น 'โมโมะ' (Momo) มักจะถูกเรียกสั้นๆ ว่า 'โมโ' ในบทสนทนาแบบเป็นกันเอง จึงไม่แปลกถ้าในมังงะบางเรื่องผู้แต่งเลือกให้ตัวละครใช้ชื่อย่อเพื่อความน่ารักหรือจังหวะคำพูดที่กระชับ ทางภาษาญี่ปุ่น 'モモ' มักเขียนด้วยคันจิ '桃' ที่แปลว่า 'ลูกท้อ' ซึ่งให้ความหมายเชิงสัญลักษณ์อย่างความบริสุทธิ์ ความอ่อนเยาว์ หรือโชคลางเชิงดี ฉันเลยคิดว่าเมื่อเห็นชื่อ 'โมโ' ในบริบทมังงะ ให้มองทั้งสองทางคือเป็นชื่อเล่นและอาจสะท้อนคุณลักษณะตัวละครมากกว่าจะเป็นคำที่มีความหมายเดี่ยวๆ แบบพจนานุกรม

โดยทั่วไปแล้ว คนที่ถูกมองว่าเป็น 'ผู้สร้าง' ตัวละครในเวอร์ชันอนิเมะมีสองฝั่งที่ต่างหน้ากันชัดเจน — ฝ่ายหนึ่งคือผู้แต่งต้นฉบับ (เช่น นักวาดมังงะหรือผู้แต่งนิยาย) อีกฝ่ายคือคนที่รับหน้าที่ออกแบบตัวละครสำหรับอนิเมะเอง ผมมักอธิบายแบบนี้: ผู้แต่งต้นฉบับเป็นคนวางคอนเซ็ปต์ บุคลิก และรูปลักษณ์ดั้งเดิมของตัวละคร เช่นเดียวกับที่ Masashi Kishimoto เป็นต้นคิดของตัวละครใน 'Naruto' แต่เมื่อผลงานถูกดัดแปลงเป็นอนิเมะ ทีมอนิเมะจะมีคนที่เรียกว่า 'character designer' หรือ 'アニメキャラクターデザイン' มาปรับเส้นและรายละเอียดให้เหมาะกับการเคลื่อนไหวบนจอ ซึ่งการปรับนี้อาจเปลี่ยนสัดส่วน สี หรือองค์ประกอบบางอย่างให้ดูดีขึ้นในแอนิเมชัน ถ้าพูดถึงตัวละคร 'คฝ' ก็ต้องแยกสองบทบาทนี้ให้ชัด: ใครเป็นผู้เขียนต้นฉบับ และใครเป็นผู้ออกแบบในเครดิตอนิเมะ ทั้งสองคนนั้นต่างก็มีส่วนในการสร้างเวอร์ชันอนิเมะของตัวละคร แต่ชื่อที่มักปรากฏว่าเป็น 'ผู้สร้าง' ดั้งเดิมจะเป็นคนสร้างคอนเซ็ปต์แรกสุด และดีไซเนอร์อนิเมะคือคนที่ทำให้คอนเซ็ปต์นั้นขยับได้บนจอ ซึ่งเป็นสิ่งที่ผมมองว่าน่าสนใจมากในกระบวนการดัดแปลง

ชื่อ 'โมกุ โมกุ' ฟังแล้วคุ้นปาก แต่จริง ๆ แล้วมันไม่ใช่ชื่อตัวละครจากอนิเมะหรือเกมใหญ่เพียงเรื่องเดียวที่ทุกคนรู้จักแบบชัดเจน ผมมองว่าชื่อนี้เป็นคำพ้องเสียงที่ญี่ปุ่นใช้เป็นคำอุทานหมายถึงการเคี้ยวหรือกิน (โมกุโมกุ) เลยถูกนำไปใช้หลากหลายรูปแบบ ทั้งเป็นชื่อมาสคอต ผลิตภัณฑ์ หรือชื่อตัวละครตัวเล็ก ๆ ในเกมอินดี้หรือเกมมือถือหลายเจ้า แทนที่จะมีแหล่งอ้างอิงเดียวที่ชัดเจน ผมเลยมองมันเหมือนคำกิตติศัพท์มากกว่าตัวละครหลักจากซีรีส์ดัง ๆ อีกเหตุผลที่ผมคิดแบบนี้คือการสับสนกับตัวละครที่ชื่อคล้าย ๆ กัน เช่น ตัวละครตัวนึงจากซีรีส์เกมที่แฟน ๆ มักเรียกสั้น ๆ ว่า 'Mog' หรือครีเอเจอร์ในเกมบางเกมที่มีชื่อคล้าย ๆ กับคำว่า 'โมกุ' ทำให้คนที่ถามอาจจะหมายถึงสิ่งที่ต่างกันไปตามบริบท บางครั้งชื่อแบบนี้ก็เป็นมาสคอตในแคมเปญของเกมมือถือ บางครั้งก็เป็นตัวละครในมังงะอินดี้ที่คนเขียนตั้งชื่อตลก ๆ เพื่อให้เข้ากับบุคลิกที่ชอบกินหรือชอบทำหน้ายุ่ง ๆ ถ้าต้องให้สรุปแบบตรงไปตรงมา ผมจะบอกว่า: ไม่มีอนิเมะหรือเกมระดับเมเจอร์เรื่องหนึ่งที่ขึ้นทะเบียนว่าเป็นต้นกำเนิดของ 'โมกุ โมกุ' ในฐานะตัวละครไอคอนิกที่คนทั่วไปจะนึกถึงทันทีมากนัก แต่ถาคุณเห็นชื่อนี้ในคอนเท็กซ์ใดคอนเท็กซ์หนึ่ง เช่นเป็นมาสคอตในเกมมือถือ หรือเป็นตัวละครในงานอินดี้ ก็มีความเป็นไปได้สูงมากว่าเป็นการหยิบเอาเสียง 'โมกุโมกุ' ที่สื่อถึงการกินมาเล่นคำและตั้งเป็นชื่อ ถ้าได้เห็นภาพหรือรายละเอียดเพิ่มเติมในบริบทนั้น จะช่วยยืนยันได้ชัดขึ้น แต่โดยรวมแล้วผมชอบความน่ารักของชื่อนี้และมักคิดว่ามันเหมาะกับตัวละครจิ๋ว ๆ ที่ขยันกินเป็นพิเศษ มันให้ความรู้สึกอบอุ่นและตลกดี

ชอบคุยเรื่องเก่าๆ แบบนี้มาก เพราะอนิเมะที่หลายคนเรียกสั้นๆ ว่า 'โมจิ' จริงๆ แล้วมีรากมาจากมังงะชื่อเดียวกันที่โด่งดังในยุคก่อนหน้าเยอะทีเดียว ผมติดตามฉบับมังงะและอนิเมะมานาน พอจะสรุปได้ว่าเบื้องหลังผลงานชิ้นนี้คือฝีมือของนักเขียนที่มีชื่อเสียงในวงการมังงะญี่ปุ่น โดยผลงานต้นฉบับคือมังงะ 'Mojacko' ซึ่งเป็นแหล่งที่มาของเนื้อเรื่อง ตัวละคร และโทนฮาๆ ผสมผจญภัยที่ปรากฏในอนิเมะ การดัดแปลงจากหน้ากระดาษสู่ภาพเคลื่อนไหวนั้นยังคงเก็บแก่นเรื่องหลักไว้ แต่มีการปรับจังหวะและเพิ่มฉากเพื่อให้เหมาะกับรูปแบบทีวีมากขึ้น การดูอนิเมะหลังจากอ่านมังงะทำให้ผมเห็นความตั้งใจของคนทำงานชัดขึ้น: บทสนทนาบางช่วงถูกยืดออกเพื่อสร้างพื้นที่ให้มู้ดของฉาก ขณะที่มุกตลกต้นฉบับก็ยังคงเคลื่อนไหวได้อย่างน่ารัก พูดง่ายๆ ว่าใครที่รักเวอร์ชันมังงะจะเจอของคุ้นเคยในอนิเมะ แต่ผู้ชมใหม่ก็สามารถเข้าถึงเรื่องราวได้ไม่ยาก — นี่แหละเสน่ห์ของการแปลงมังงะมาเป็นอนิเมะแบบนี้

เอาจริง ๆ ชื่อนี้ทำให้คนสับสนได้ง่ายมาก เพราะ 'โมอา' ที่หลายคนนึกถึงบ่อย ๆ ในบริบทบันเทิงไม่ได้มาจากอนิเมะหรือเกม แต่เป็นชื่อที่แฟนเพลงคุ้นเคยจากวงดนตรีแนวเมทัลผสมไอดอล นามสกุลเต็ม ๆ ของเธอเป็นชื่อจริงของไอดอลญี่ปุ่นที่มีบทบาทบนเวทีและวิดีโอมากกว่าในงานอนิเมะหรือเกม ฉันเองตามผลงานและคอนเสิร์ตของวงนั้นมานาน จึงจำได้ดีว่าบทบาทของเธอคือการแสดงสด สไตล์การเต้น เวลาที่โปรโมตซิงเกิลใหม่ ๆ แล้วแฟน ๆ เรียกชื่อเธอว่า 'โมอา' กันติดปาก เสียงหัวเราะของเธอ ท่าเต้นที่จดจำได้ง่าย และการแสดงที่เต็มไปด้วยพลัง เป็นสิ่งที่ทำให้คนที่ไม่เคยดูอนิเมะก็รู้จักชื่อ 'โมอา' ได้โดยไม่ผ่านสื่อเกมหรืออนิเมะเลย ถาคสื่ออื่น ๆ อาจมีการหยิบภาพลักษณ์ของเธอไปเป็นแรงบันดาลใจ แต่ถาจะแยกชัด ๆ ว่า 'โมอา' มาจากอนิเมะหรือเกม เรื่องนี้คงต้องบอกว่าไม่ใช่ — เธอเป็นคนจริงในวงดนตรีมากกว่าตัวละครจากสื่อบันเทิงแบบแฟนตาซี สุดท้ายแล้วชื่อเดียวกันถูกใช้ในหลายวงการ เลยต้องสังเกตบริบทเวลาที่มีคนพูดถึงกัน

คำว่า 'ไวท์' ในโลกของมังงะไม่ได้มีความหมายเดียวเสมอไป และนั่นทำให้คำตอบต้องเเบ่งออกเป็นมุมมองต่าง ๆ ก่อนจะลงชื่อผู้สร้างที่ชัดเจน บางครั้งชื่อนามว่า 'ไวท์' เป็นคำทับศัพท์จากภาษาอังกฤษ แต่บ่อยครั้งก็เป็นการแปลหรือนามเล่นของตัวละครที่มีชื่อภาษาญี่ปุ่นอย่าง 'ชิโระ' ซึ่งแปลว่า 'ขาว' ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือตัวละครในเรื่อง 'No Game No Life' ที่มีชื่อ 'Shiro' ผู้สร้างผลงานฉบับดั้งเดิมคือ Yuu Kamiya และผลงานเวอร์ชันมังงะเองก็อิงจากงานของเขา นี่เป็นกรณีที่ชื่อสีขาวกลายเป็นเอกลักษณ์ของคาแรคเตอร์และถูกนึกถึงเป็น 'ไวท์' โดยแฟน ๆ บางกลุ่ม อีกทางหนึ่งคำว่า 'ไวท์' อาจหมายถึงฉายาหรือนามสกุลเช่น 'Whitebeard' ใน 'One Piece' ที่แฟนไทยมักจะเรียกสั้น ๆ ถึง 'ไวท์' ในการพูดคุย ตัวละครนี้ถูกสร้างโดย Eiichiro Oda ซึ่งชัดเจนว่านี่ไม่ใช่ชื่อ 'White' แบบตรง ๆ แต่เป็นกรณีตัวอย่างที่แสดงให้เห็นว่าคำว่า 'ไวท์' สามารถยึดโยงกับตัวละครดัง ๆ ได้หลากหลายรูปแบบ สุดท้ายยังมีกรณีที่คำว่า 'ไวท์' ถูกใช้เป็นคำอธิบายหน้าที่หรือประเภทตัวละคร เช่น 'White Blood Cell' ในมังงะ/อนิเมะ 'Cells at Work!' ซึ่งงานต้นฉบับมาจาก Akane Shimizu ตรงนี้ชื่อเป็นคำบรรยายหน้าที่มากกว่าชื่อเฉพาะ แต่แฟน ๆ บางคนก็ย่อเรียกจนเป็นที่คุ้นเคย ดังนั้นการบอกว่าใครเป็นผู้สร้างตัวละคร 'ไวท์' ต้องขึ้นกับว่าหมายถึงตัวละครไหนในมังงะเรื่องดัง หากต้องการคำตอบชัดเจนในระดับเดียวจุด ๆ การบอกชื่อเรื่องหรือฉากที่เกี่ยวข้องจะทำให้ระบุผู้สร้างได้แน่นอน แต่ที่แน่นอนคือหลาย ๆ ตัวอย่างที่ยกมานี้มีผู้สร้างที่ชัดเจนอย่าง Yuu Kamiya, Eiichiro Oda และ Akane Shimizu ซึ่งผูกโยงกับตัวละครหรือฉายา 'ไวท์' ในบริบทที่ต่างกัน