Mag-log inMaaga akong pumasok sa mall kinabukasan. Bago pa man sumikat nang husto ang araw ay nasa aking pwesto na ako. Ang hangarin ko ay iwasan si Alejandro hangga’t maaari. Nais kong magpanggap na parang walang naganap na usapan noong nakaraang gabi, na parang hindi ko siya muling nakita matapos ang mahabang panahon ng pagkawala niya.
Ngunit sa kabila ng pilit kong pagkalimot, hindi ko magawa. Habang maingat kong inaayos ang mga nakasabit na damit sa estante, paulit-ulit na umuugong sa aking isipan ang kanyang mga sinabi: “Sa loob ng dalawang taon, hinanap kita.” Hinanap? Ako? Mapakla akong napangiti nang tahimik. Minsan ay tinatanong ko sa aking sarili kung ako ba ay nagiging bulag o manhid. Paano niya ako hahanapin kung siya mismo ang kusang lumayo at iniwan akong walang paalam? Paano niya sasabihing hinahanap niya ako gayong ako naman ang matagal na nagtatanong kung nasaan siya at kung bakit niya ako tinalikuran? “Lyka, maayos ka lang ba?” tanong ni Ate Mila nang mapansin ang malalim na pag-iisip ko. Mabilis akong tumingala at pilit na ngumiti upang itago ang aking tunay na nararamdaman. “Opo, Ate. Huwag po kayong mag-alala. Puyat lang siguro ang dahilan kaya medyo malabo ang isip ko.” Ngunit ang katotohanan ay hindi pagod o kakulangan sa tulog ang bumabagabag sa akin. Si Alejandro iyon, at ang katotohanang ibinunyag niya. At higit sa lahat, ang papel na ginampanan ng aking pinsan na si Trixie sa lahat ng ito. Dumating ang alas-onse y media ng tanghali, ang oras ng aking pahinga. Lumipat ako sa isang tahimik na sulok sa loob ng pasilidad upang makakain nang payapa. Kinuha ko ang aking telepono upang tingnan ang oras, ngunit may nakita akong mensaheng kakatanggap ko lamang. Mula kay Trixie. “Lyka, huwag kang maniwala sa anumang sasabihin ni Alejandro. Ginagamit ka lamang niya. Naaawa lang siya sa iyong kalagayan dahil alam niyang mahirap ka.” Nanigas ang aking buong katawan habang binabasa ang mga salitang iyon. Bakit kailangan pa niyang makialam? Bakit kailangan niyang pumasok pa rin sa isipan ko at magtanim ng pagdududa? Naghanda akong sumagot at itanong kung ano ang kanyang pinagbabatayan, ngunit agad ko ring binura ang mga salitang nai-type ko. Ayokong magsimula ng alitan. Ayokong dagdagan pa ang bigat na pasan ko ngayon. Gayunpaman, may bahagi ng kanyang sinabi na tumimo sa aking isipan. Totoo naman—mahirap ang aking kalagayan. Si Alejandro ay nabibilang sa mundo ng mga mayayaman at makapangyarihan. Ano nga ba ang maibibigay ko sa kanya? Ano ang kanyang makukuhang pakinabang sa isang babaeng tulad ko? Baka tama nga siya, baka awa lamang ang dahilan ng kanyang pagbabalik. Ngunit kung awa lamang ang kanyang nadarama, bakit kailangang tumagal ng dalawang taon? Bakit hindi niya ako basta-basta iniwan at itinuloy ang kanyang buhay nang walang pagbabalik-tanaw? Maraming babae ang handang tanggapin siya nang walang pag-aalinlangan, kaya bakit ako pa rin ang kanyang hinahanap? Nang matapos ang aking oras ng trabaho ay agad akong umuwi. Tahimik ang aming munting tahanan nang aking makapasok. Mahimbing na natutulog si Ina matapos uminom ng kanyang gamot, habang ang aking nakababatang kapatid ay nasa paaralan pa at uuwi pa sa gabi. Umupo ako sa gilid ng aking higaan at dahan-dahang inilabas mula sa aking pitaka ang pulseras na ibinigay ni Alejandro. Hawak ko ito nang maingat, tila isang bagay na marupok at mahalaga. Nakaukit pa rin dito ang mga letrang L at A at ang taong 2015. Biglang bumalik sa aking alaala ang araw na iyon sa aming bayan sa probinsya. Walo taong gulang pa lamang ako noon, habang si Alejandro ay sampu. Naaalala ko ang kanyang seryosong mukha noong hawak niya ang aking kamay at nangako ng habambuhay. Noong panahong iyon, inakala ko na ito ay laro lamang ng mga bata, mga salitang walang bigat at madaling makalimutan. Ngunit ngayon, unti-unti kong nauunawaan na para sa kanya, ang mga salitang iyon ay seryoso at may kahulugan. Ipinikit ko nang mariin ang aking mga mata at pinakalma ang aking mabilis na pagtibok ng dibdib. Kung totoo ang lahat ng kanyang sinabi, ibig sabihin ay ako ang tunay na hinahanap ng kanyang puso at hindi si Trixie. Ibig sabihin, ang pagkakamali at panlilinlang ng aking pinsan ang naging dahilan ng aming paghihiwalay. Dumaloy ang matinding galit sa aking dibdib. Galit ako kay Trixie sa kanyang kasakiman at panlilinlang. Ngunit higit sa lahat, mas galit ako sa aking sarili—dahil sa kabila ng sakit, pagdududa, at lahat ng nangyari, nariyan pa rin ang pagnanais kong makausap si Alejandro at malaman ang buong katotohanan. Pagsapit ng ikapitong oras ng gabi, tumunog muli ang aking telepono. Ang pangalang lumitaw sa screen ay nagpabilis lalo ng aking tibok ng puso. Hinawakan ko ito nang mahigpit at ilang sandali ay nag-alinlangan kung sasagutin ko o hindi. “Lyka,” narinig ko ang kanyang boses sa kabilang linya. Mahina ito, mababa, at may halong pagod na tila matagal na siyang hindi nakakatulog nang maayos. “Maaari ba kitang makausap bukas? Sa ganap na ikaanim ng gabi, sa loob ng Cafe Luna. Isang pagkakataon lamang ito. Matapos ang ating usapan, hindi na kita guguluhin pa kung iyon ang iyong nais.” Isang beses lang. Gusto kong sumagot ng matatag na “hindi.” Gusto kong sabihing wala na akong oras para sa mga bagay na magdadala lamang ng gulo sa aking isipan. Ngunit bago pa man mapigilan ng aking kaisipan ang aking dila, may salitang lumabas na sa aking bibig. “Opo.” Walang ibang salitang idinagdag pa bago niya pinutol ang tawag. Ako naman ay naiwang nakatayo sa gitna ng silid, nanginginig ang mga kamay at dibdib. Isang beses lang. Ito ang huling pagkakataon upang malaman ang lahat ng sagot sa mga tanong na bumabagabag sa akin sa loob ng dalawang mahabang taon. Matapos ito, anuman ang maging wakas, handa na akong harapin ang kahihinatnan.Ang pagdating ng aming anak na si Alexandro ay tila nagbigay ng bagong kulay at higit na kahulugan sa aming pagsasama. Sa loob ng ilang buwan, ang dating tahimik na bahay ay napuno ng mahihinang iyak, tawa, at ang walang kapantay na init ng isang buong pamilya. Ang bawat araw ay naging isang bagong regalo, at ang bawat sandaling magkakasama kaming tatlo ay nagsisilbing paalala ng lahat ng aming pinagdaanan.Madalas kong makita si Alejandro na nakatayo sa tabi ng duyan, nakatingin nang may lambing sa aming natutulog na sanggol. Minsan ay mahina siyang nagsasalita, tila ibinabahagi na sa bata ang mga aral na dala ng aming kwento.“Anak,” madalas niyang sabihin, “ang buhay ay hindi laging madali, at hindi laging sumusunod sa nais natin. Minsan, ang daang inilatag para sa atin ay tila kakaiba o mahirap, ngunit sa huli, ito ang magdadala sa atin sa kung saan tayo talaga nararapat.”Sa mga sandaling iyon, lalo kong napatunayan na tama ang aming naging landas. Ang kasal na inayos, ang mga ta
Ang kapayapaang namayani sa ating buhay ay hindi lamang nanatili sa ating dalawa. Unti-unti itong kumalat sa buong tahanan, sa ating mga magulang, at maging sa mga taong nakapaligid sa atin. Ang mga anino ng nakaraan—ang pagdududa, ang inggit, at ang pagtatangka na sirain ang ating samahan—ay naging bahagi na lamang ng kwentong nagpatibay sa atin. At ngayon, handa na tayong harapin ang susunod na kabanata na inihanda ng tadhana. Ilang buwan matapos ang lahat ng pangyayari, napansin ko ang mga pagbabago sa aking katawan. Madalas akong makaramdam ng pagkahilo sa umaga, mabilis mapagod kahit sa simpleng gawain, at may mga pagkaing dati kong gustong-gusto ay biglang nag-iiba ang lasa sa aking panlasa. Sa simula, inakala ko ay dulot lamang ito ng pagod o pagbabago ng panahon, ngunit may kakaibang kaba at kagalakan na gumagapang sa aking dibdib. Isang umaga, habang nakaupo ako sa hapag-kainan at biglang napahawak sa aking tiyan, napansin ito ni Alejandro. Agad siyang tumigil sa pagkain at
Ngayon, habang nakatayo ako rito sa tabi mo, hawak ang iyong kamay nang mahigpit at hindi na muling bibitaw, may isang malalim na katiyakan na bumabalot sa aking buong pagkatao. Sa wakas, nabawi na kita. Matapos ang lahat ng pagsubok, ang mga kasinungalingan, ang pagtatangka ng iba na agawin ang kung ano ang sa atin, at ang mga panahong tila malayo ang ating mga landas—narito na tayo, sa lugar kung saan tayo talaga nakalaan. Pinatunayan mo sa akin, at sa buong mundo, na ako talaga ang nakatadhana sa iyo. Hindi dahil sa pwersa ng kasunduan, hindi dahil sa kagustuhan ng ibang tao, kundi dahil ito ang nakasulat sa ating kapalaran. Dahil bata pa lamang tayo, magkasama na ang ating mga puso, kahit noon ay hindi pa natin lubos na nauunawaan ang tunay na kahulugan ng pagmamahal. At ngayon, nangangako ako—hindi na ako aalis sa iyong tabi tulad ng dati, Alejandro. Hinding-hindi ko na hahayaang may anumang bagay o sinumang tao ang makahati sa atin. Madalas kong ibalik ang aking isipan sa
Matapos ang magulong gabi na halos gumuho ang lahat ng aking pinaniniwalaan, nanatili ang katahimikan sa paligid ngunit hindi sa loob ng aking isipan. Ang pangyayaring iyon—ang pagtatangka ni Trixie na agawin ang aking pagkatao—ay nag-iwan ng malalim na bakas, hindi lamang sa aking puso kundi pati na rin sa pananaw ko sa buhay. Akala ko ay sapat na ang pagiging tapat at mabuti upang mapahalagahan, ngunit natutunan kong may mga taong handang tumapak sa katotohanan at sa karapatan ng iba upang makuha ang kanilang nais. Ngunit sa kabila ng takot at pagdududa na naramdaman ko noong mga sandaling iyon, may isang bagay na nanatiling matibay: ang paninindigan ni Alejandro at ang kapangyarihan ng katotohanan. Lumipas ang ilang araw matapos ang insidente. Inalis na si Trixie sa lugar at ipinagbawal na makapasok pa sa anumang ari-arian ng pamilya, ngunit ang mga tanong at bulungan ay hindi agad nawala. May mga taong nagtanong pa rin kung paano nangyari ang lahat, kung bakit may babaeng handan
Mula noong tinanggap ko na ang katotohanang ang ating pagsasama ay hindi pagkakamali kundi bahagi ng mas malaking plano, unti-unting nagbago ang takbo ng aking pananaw. Ang dating bigat sa aking dibdib ay napalitan ng kuryosidad, at ang takot ay napalitan ng pagnanais na makilala nang lubusan ang lalaking itinakda ng tadhana na maging aking kabiyak. Kahit na sinubukan pa ng marami na sirain ang pundasyong nagsisimula pa lamang mabuo, naramdaman ko sa bawat araw na lumilipas na may isang bagay na hindi matitinag—ang tahimik ngunit tiyak na pagkakabuklod ng ating mga puso. Ngunit hindi ko inaasahan na ang susunod na pagsubok ay magiging mas malalim pa, mas masakit, at mas mahirap harapin. Hindi lamang pag-ibig ang susubukin, kundi pati na rin ang aking sariling pagkatao. Lumipas ang ilang buwan, at ang pormal na pag-uugnayan nina Alejandro at ako ay unti-unting lumambot. Nagsisimula na kaming maging magkasama hindi lamang sa pangalan, kundi pati na rin sa damdamin. Ngunit sa anino ng
Madalas kong marinig ang paniniwala ng marami: ang arranged marriage ay isang pagkakait sa kalayaan, isang pilit na pagsasama, at isang buhay na walang puwang para sa tunay na damdamin. Noong una, ganoon din ang aking pananaw. Akala ko ay ang kasal na ito ay parang kadena na magtatali sa akin sa isang buhay na hindi ko pinili. Ngunit sa paglipas ng panahon, habang binabalikan ko ang lahat ng nangyari, unti-unti kong naintindihan ang katotohanan: Ang arranged marriage ay hindi masama. Ito ay hindi hadlang, kundi minsan ay daan na inilatag ng tadhana upang pagtagpuin ang mga pusong nakalaan para sa isa’t isa. At kahit anong pilitin ng ibang tao na humadlang, kahit subukan nilang agawin ang atensyon, tiwala, o kahit ang puso ng lalaking ito, sa huli ay ang tadhana pa rin ang gumawa ng paraan upang mahanap namin ang isa’t isa—hindi sa paraang madali, kundi sa paraang magpapatunay na ang pagmamahalang nakasulat sa kapalaran ay hindi kayang baguhin ng sinuman. Naaalala ko pa ang araw na
Alas-sais ng gabi. Nasa loob na ako ng Cafe Luna.Pinili ko ang pinakasukong mesa sa gilid. Malayo sa ibang tao, malayo sa ingay ng paligid.Alam kong hindi ako dapat naririto. Sa loob ng dalawang taon, pilit kong pinigilan ang sarili kong hanapin siya. Sa loob ng mahabang panahon, nagpanggap akong
Umuulan nang malakas noong gabing iyon.Wala akong payong. Wala rin akong pera pampamasahe.Nakaupo ako sa gilid ng kanto, yakap ang aking sarili habang pinipigilan ang pag-iyak. Hindi dahil sa lamig, kundi dahil sa mensaheng kababasa ko pa lamang:“Lyka, hindi na ito gagana. Paalam.”Si Alejandro
Nang isara ko ang pinto matapos umalis si Alejandro, naiwan akong nakatayo sa tapat nito habang ang tibok ng aking puso ay tila hindi pa bumabalik sa kanyang normal na tiyempo. Ang mga pangyayari sa maghapon ay mabilis at puno ng pagbabago—mula sa paggising na puno ng pag-aalinlangan, hanggang sa m
Kinabukasan, maaga pa lamang ay gising na ako. Hindi dahil kailangang pumasok sa trabaho, kundi dahil hindi ako makatulog nang maayos. Ang mga pangyayari kagabi ay tila gumugulo sa aking isipan—ang katotohanang ibinunyag ni Alejandro, ang susing ibinigay niya, at ang tanong kung dapat ko ba talagan







