LOGINAlas-sais ng gabi. Nasa loob na ako ng Cafe Luna.
Pinili ko ang pinakasukong mesa sa gilid. Malayo sa ibang tao, malayo sa ingay ng paligid. Alam kong hindi ako dapat naririto. Sa loob ng dalawang taon, pilit kong pinigilan ang sarili kong hanapin siya. Sa loob ng mahabang panahon, nagpanggap akong maayos ang lahat at nakalimutan ko na siya. Ngunit ngayon, narito pa rin ako. Sinabi niya na ito ay isang pagkakataon lamang, at matapos ang usapan ay hindi na niya ako guguluhin pa. “Sabi mo nga,” bulong ko sa aking sarili habang hawak ang basong malamig na inumin na hindi ko pa man nahahawakan upang inumin. Biglang bumukas ang pinto ng kainan. Pumasok si Alejandro. Suot pa rin niya ang kanyang itim na amerikana, tila kagagaling lamang sa kanyang trabaho. Ngunit ang kanyang mga mata ay nakatuon agad sa akin. Hindi siya lumingon sa iba, parang ako lamang ang tao sa buong lugar na iyon. Umupo siya sa tapat ko nang hindi na nagtatanong pa. “Huli ba ako?” tanong niya nang mahinahon. “Hindi,” sagot ko. “Maaga lang akong dumating.” Tahimik kaming dalawa sa loob ng halos sampung segundo. May kakaibang hiya at pagkailang na bumabalot sa aming paligid, tila hindi namin alam kung paano magsisimula ang aming pag-uusap. “Maraming salamat sa pagpayag na makausap kita,” siya ang unang nagsalita upang basagin ang katahimikan. “Tandaan mo, isang beses lang ito, Alejandro. Pagkatapos nating pag-usapan ang lahat, tapos na ang ating usapan,” mariing paalala ko. Tumango siya bilang pagsang-ayon. “Oo, isang beses lang. Ngunit kailangan mong pakinggan ang buong katotohanan nang walang pagkukulang.” Inilapag niya sa gitna ng mesa ang isang kulay-kayumangging sobre. Manipis lamang ito, ngunit tila mabigat ang dala nito sa paningin ko. “Ano ang laman niyan?” tanong ko. “Patunay,” sagot niya. “Patunay na hindi kita niloko, at na ikaw talaga ang babaeng matagal ko nang hinahanap.” Hindi ko ito agad inabot. Takot ang bumalot sa aking puso—takot na malaman na totoo nga ang kanyang sinasabi, ngunit takot din na baka ito ay isa lamang muli na kasinungalingan. “Magsimula tayo sa simula,” panimula niya. Mahina at seryoso ang kanyang tinig. “Noong taong 2015, sa inyong bayan sa probinsya. Nagkaroon ng pagpupulong ang ating mga magulang.” Nanlamig ang aking mga kamay sa narinig ko. “Napagkasundo tayo sa isa’t isa,” dugtong niya. “Walo ka pa lamang noon, at sampu naman ako. Maaaring hindi mo na ito matandaan dahil bata ka pa, ngunit mayroon kaming larawan at kasulatan bilang patunay.” Dahan-dahan niyang binuksan ang sobre at inilabas ang isang lumang larawan. Makikita rito ang aking sarili, si Alejandro, at ang aming mga magulang na masayang nakangiti. Sa likod ng litrato ay nakasulat ang sulat-kamay ng aking ama: “Para sa kasal ng aming mga anak. Lyka at Alejandro. Taong 2015.” Hindi ko alam kung ano ang mararamdaman ko—kung matatawa ba ako sa kakaibang pangyayari o iiyak sa bigat ng katotohanang unti-unting lumalabas. “Baka peke lamang ito,” bulong ko nang may pagdududa. “Marami nang nakagagawa ng mga ganitong bagay sa panahon ngayon.” “Peke?” bahagyang tinaas niya ang kanyang kilay. “Tingnan mo naman ang susunod na dokumento.” Kinuha niya ang isa pang papel mula sa loob ng sobre. Ito ay ang aking sertipiko ng kapanganakan na may opisyal na tatak ng munisipyo. Sa ibabang bahagi nito ay may nakakabit na tala: “Kasunduan ng pagpapakasal ay naitala. Lyka Jimenez at Alejandro Bauer. Nilagdaan nina Edward Jimenez at Victor Bauer.” Napahawak ako sa aking bibig dahil sa gulat. “Hindi ko ito nalaman kailanman,” sabi ko. “Bakit hindi ito sinabi sa akin ni Papa?” “Pumanaw na ang iyong ama noong taong 2016,” paliwanag ni Alejandro. Malamig ang kanyang tono ngunit walang bahid ng galit. “Hindi niya naabot ang panahon upang maipaliwanag ito sa iyo. Ang naging dahilan ng lahat ay nang sabihin ng iyong pinsang si Trixie sa aking pamilya na siya ang tunay na Lyka na nakatakda sa akin.” Para akong sinampal ng katotohanan. Si Trixie. Ang pinsang laging nasa tabi ko noong mga bata pa kami. Ang laging kinukumpara sa akin ng ibang tao. Siya ang sanhi ng lahat ng kalituhan. “Kaya mo ako iniwan noon?” tanong ko habang nanginginig ang aking tinig. “Hindi ko sinasadyang saktan ka,” mabilis niyang sagot. “Iniwan kita dahil inakala kong niloloko mo ako. Akala ko may ibang Lyka na gumagamit lamang ng iyong pangalan upang makinabang sa yaman ng aking pamilya. Galit ako at labis na nasaktan sa akala kong ikaw ay nagtataksil.” “Ngunit bakit ngayon mo lamang ito nalaman? Bakit hindi mo agad hinanap ang katotohanan noon pa man?” “Dahil sa loob ng dalawang taon, ikaw ang aking hinanap,” sagot niya nang tapat. “Gumamit ako ng mga eksperto upang hanapin ang bawat taong may pangalang Lyka Jimenez sa buong bansa. Hanggang sa araw na makita kita sa loob ng mall. Nang mapansin ko ang peklat sa iyong kaliwang braso, doon lamang ako natiyak na ikaw nga ang hinahanap ko.” Ang peklat. Naalala ko nang malinaw. Noong pitong taong gulang pa lamang ako, nahulog ako mula sa puno ng mangga at nasugatan nang malalim. Si Alejandro lamang ang nakakaalam ng pangyayaring iyon dahil siya ang tumulong sa akin noon. Nanatili akong tahimik, walang masabi sa bigat ng mga impormasyong aking natatanggap. “Akala ko ay maayos na ang iyong buhay,” dugtong niya nang may lungkot sa kanyang boses. “Inakala kong mayroon ka nang ibang landas na tinatahak. Ngunit nang makita kitang pagod, payat, at tila pasan ang mabibigat na problema, hindi ko na nakayanan ang manatiling malayo.” “Ano ang ibig sabihin nito para sa atin?” tanong ko. “Ibig sabihin, hindi na ako muling aalis,” matibay niyang sagot. “Hindi ko hahayaang harapin mo ang mga pagsubok nang mag-isa muli.” Mapakla akong napangiti. “Alejandro, mayroon akong trabaho at pamilyang kailangang alagaan. Kaya ko ang buhay ko. Hindi ko kailangan ng tulong mo.” “Kailangan mo ng kasama,” seryoso niyang wika. “Hindi ito tulong lamang, kundi aking tungkulin. Ito ay pangako ko sa iyo noong tayo ay mga bata pa.” “Magpakailanman,” bulong ko nang hindi sinasadya. Biglang bumalik sa aking alaala ang kanyang mga salita noon. Tumango siya. “Oo, magpakailanman.” Hindi ko pa rin matukoy kung dapat ba akong maniwala o manatiling may pagdududa. “Paano kung hindi totoo ang lahat ng ito?” hamon ko sa kanya. “Paano kung gumagawa ka lamang ng kwento upang makabalik sa buhay ko?” Kinuha niya ang kanyang telepono at binuksan ang ilang mga larawan, pagkatapos ay iniharap ito sa akin. Makikita doon ang mga larawan ko habang natutulog sa loob ng sasakyan pauwi. Mayroon ding litrato kung saan bumibili ako ng gamot para kay Ina. At mayroon ding kuha noong gabing iniwan niya ako, kung saan nakita kong umiiyak ako nang mag-isa sa gilid ng kalsada. “Sinusundan mo ako?” tanong ko nang may halong galit. “Hindi upang manmanan ka, kundi upang ingatan ka,” paliwanag niya. “May mga taong nagtangkang lumapit sa iyo noong nakaraang buwan na may masamang balak. Napigilan ko sila bago ka pa mapahamak.” Napahawak ako sa aking dibdib habang mabilis ang tibok ng puso. “Bakit mo ito ginagawa?” “Dahil ikaw ang aking asawa ayon sa kasunduan, at higit sa lahat, ikaw ang babaeng minamahal ko,” sagot niya nang walang pag-aalinlangan at walang halong biro. Bigla akong tumayo. Hindi ko na kayang panatilihin ang aking katinuan sa harap ng lahat ng ito. “Sapat na,” sabi ko. “Isang beses lamang ang ating usapan, at sa tingin ko ay tapos na ito.” Tumayo rin siya nang dahan-dahan. “Lyka, hindi pa tapos ang kwento natin,” paninindigan niya. “Tapos na para sa akin,” mariing sagot ko. “Hindi na ako ang batang Lyka na madaling maniwala sa mga pangako. Hindi rin ako si Trixie na madaling lokohin. Pagod na ako, Alejandro.” Lumapit siya nang isang hakbang lamang. “Pagod ka dahil matagal ka nang nag-iisa,” malumanay niyang sabi. “Hayaan mong ako naman ang magbuhat ng bigat na iyong pasan.” Inabot niya ang aking kamay at hinawakan ito nang mahigpit. Mainit ito at pamilyar sa pakiramdam. Para akong ibinalik sa panahong ako ay walong taong gulang pa lamang, hawak ang kanyang kamay sa ilalim ng malaking puno ng mangga. “Bitawan mo ako,” bulong ko kahit na ang puso ko ay nagnanais na manatili. “Hindi,” matatag niyang sagot. “Hindi na kita bibitawan pa.” Sinubukan kong kumawala. “Huwag mo akong pilitin, Alejandro!” “Hindi kita pinipilit,” sagot niya nang mahinahon. “Pinipili kita—ngayon, bukas, at sa habang panahon. Nasa iyo ang pasya kung tatanggapin mo rin ako.” Dahan-dahan niyang binitawan ang aking kamay, iginagalang ang aking espasyo. “Pag-isipan mong mabuti,” paalala niya. “Bukas, sa ganap na ikawalo ng gabi, pupunta ako sa inyong tahanan. Kung ayaw mo akong makita, hindi na ako muling babalik. Ngunit kung nais mong malaman pa ang buong katotohanan, maghihintay ako sa’yo.” Lumakad siya palayo at umalis. Naiwan akong nakatayo sa tabi ng mesa, hawak ang sobre, hawak ang larawan, at hawak ang pusong puno ng kalituhan at pag-asa. Nang makauwi ako, hindi ko maipikit ang aking mga mata. Muli kong binuksan ang sobre at tiningnan ang bawat dokumento. Sinuri ko ang larawan, ang kasulatan, at maging ang mga kuha niyang litrato sa akin. Ang lahat ay magkakatugma. Ang lahat ay tila totoo. Ngunit ang tanong pa rin ay nananatili—bakit ngayon lamang niya nalaman ang katotohanan? Bakit hinayaan niyang magdusa ako nang mag-isa sa loob ng dalawang mahabang taon? May kumatok nang mahina sa pinto ng aking silid. “Anak, maayos ka lang ba?” tanong ni Ina. Pilit akong ngumiti upang huwag siyang mag-alala. “Opo, Ma. Maayos lang po ako.” Nang maisara na muli ang pinto, doon ko na pinakawalan ang mga luha na matagal ko nang pinipigil. Umiyak ako nang tahimik sa ibabaw ng aking higaan. Hindi dahil sa sakit ng nakaraan, kundi dahil sa pag-asang muling nabubuhay sa aking puso. Paano kung totoo nga ang lahat ng kanyang sinabi? Paano kung ako talaga ang tunay na hinahanap at minamahal niya? Kinabukasan, alas-siyete at kwarenta y singko ng gabi. Nakaupo ako sa sala ng aming munting bahay. Naghihintay. Alas-otso na ng gabi. May kumatok sa pinto. Dahan-dahan akong tumayo at humakbang patungo rito. Nang buksan ko ito, naroon si Alejandro. May dala siyang isang maliit na kahon na nakabalot nang maayos. “Sinabi mo na isang beses lamang ang pagkakataon,” panimula niya. “Oo,” sagot ko. “Kaya ito na ang huling alok ko sa iyo,” wika niya sabay abot ng kahon. Binuksan ko ito nang maingat. Sa loob ay naroon ang pulseras na ibinigay niya noong nakaraang araw, ngunit mayroon na itong karagdagang bagay—isang maliit na susi. “Ano ang kahulugan nito?” tanong ko. “Ito ang susi ng aking tahanan,” paliwanag niya. “Kung pipiliin mo akong paniwalaan, mayroon kang matitirhan at uuwiang lugar kung saan ligtas ka. Kung hindi, ayos lamang sa akin. Hindi ko na ito babawiin pa.” Tiningnan ko siya nang mabuti. May bakas ng pagod sa kanyang mukha, ngunit ang kanyang mga mata ay tapat at puno ng sinseridad. “Wala akong hinihinging kapalit mula sa iyo, Lyka,” dugtong niya. “Hindi ko kailangan ng iyong yaman o pangalan. Ikaw lamang ang kailangan ko. Sapagkat mula pa noong taong 2015, ikaw na ang itinakda ng aking puso.” Nanatiling tahimik ang paligid. Tahimik din ang aking isipan, ngunit may isang tinig sa kaibuturan ng aking puso na nagsasalita nang malinaw: Piliin mo siya. Kahit may takot. Kahit may sugat pa ang nakaraan. “Pumasok ka,” ang tanging salitang lumabas sa aking bibig. Ngumiti siya. Sa unang pagkakataon, nakita ko ang tunay niyang ngiti—hindi ang malamig na ngiti ng isang makapangyarihang tao, kundi ang ngiti ng batang si Alejandro na nangako ng walang hanggang samahan.Ang pagdating ng aming anak na si Alexandro ay tila nagbigay ng bagong kulay at higit na kahulugan sa aming pagsasama. Sa loob ng ilang buwan, ang dating tahimik na bahay ay napuno ng mahihinang iyak, tawa, at ang walang kapantay na init ng isang buong pamilya. Ang bawat araw ay naging isang bagong regalo, at ang bawat sandaling magkakasama kaming tatlo ay nagsisilbing paalala ng lahat ng aming pinagdaanan.Madalas kong makita si Alejandro na nakatayo sa tabi ng duyan, nakatingin nang may lambing sa aming natutulog na sanggol. Minsan ay mahina siyang nagsasalita, tila ibinabahagi na sa bata ang mga aral na dala ng aming kwento.“Anak,” madalas niyang sabihin, “ang buhay ay hindi laging madali, at hindi laging sumusunod sa nais natin. Minsan, ang daang inilatag para sa atin ay tila kakaiba o mahirap, ngunit sa huli, ito ang magdadala sa atin sa kung saan tayo talaga nararapat.”Sa mga sandaling iyon, lalo kong napatunayan na tama ang aming naging landas. Ang kasal na inayos, ang mga ta
Ang kapayapaang namayani sa ating buhay ay hindi lamang nanatili sa ating dalawa. Unti-unti itong kumalat sa buong tahanan, sa ating mga magulang, at maging sa mga taong nakapaligid sa atin. Ang mga anino ng nakaraan—ang pagdududa, ang inggit, at ang pagtatangka na sirain ang ating samahan—ay naging bahagi na lamang ng kwentong nagpatibay sa atin. At ngayon, handa na tayong harapin ang susunod na kabanata na inihanda ng tadhana. Ilang buwan matapos ang lahat ng pangyayari, napansin ko ang mga pagbabago sa aking katawan. Madalas akong makaramdam ng pagkahilo sa umaga, mabilis mapagod kahit sa simpleng gawain, at may mga pagkaing dati kong gustong-gusto ay biglang nag-iiba ang lasa sa aking panlasa. Sa simula, inakala ko ay dulot lamang ito ng pagod o pagbabago ng panahon, ngunit may kakaibang kaba at kagalakan na gumagapang sa aking dibdib. Isang umaga, habang nakaupo ako sa hapag-kainan at biglang napahawak sa aking tiyan, napansin ito ni Alejandro. Agad siyang tumigil sa pagkain at
Ngayon, habang nakatayo ako rito sa tabi mo, hawak ang iyong kamay nang mahigpit at hindi na muling bibitaw, may isang malalim na katiyakan na bumabalot sa aking buong pagkatao. Sa wakas, nabawi na kita. Matapos ang lahat ng pagsubok, ang mga kasinungalingan, ang pagtatangka ng iba na agawin ang kung ano ang sa atin, at ang mga panahong tila malayo ang ating mga landas—narito na tayo, sa lugar kung saan tayo talaga nakalaan. Pinatunayan mo sa akin, at sa buong mundo, na ako talaga ang nakatadhana sa iyo. Hindi dahil sa pwersa ng kasunduan, hindi dahil sa kagustuhan ng ibang tao, kundi dahil ito ang nakasulat sa ating kapalaran. Dahil bata pa lamang tayo, magkasama na ang ating mga puso, kahit noon ay hindi pa natin lubos na nauunawaan ang tunay na kahulugan ng pagmamahal. At ngayon, nangangako ako—hindi na ako aalis sa iyong tabi tulad ng dati, Alejandro. Hinding-hindi ko na hahayaang may anumang bagay o sinumang tao ang makahati sa atin. Madalas kong ibalik ang aking isipan sa
Matapos ang magulong gabi na halos gumuho ang lahat ng aking pinaniniwalaan, nanatili ang katahimikan sa paligid ngunit hindi sa loob ng aking isipan. Ang pangyayaring iyon—ang pagtatangka ni Trixie na agawin ang aking pagkatao—ay nag-iwan ng malalim na bakas, hindi lamang sa aking puso kundi pati na rin sa pananaw ko sa buhay. Akala ko ay sapat na ang pagiging tapat at mabuti upang mapahalagahan, ngunit natutunan kong may mga taong handang tumapak sa katotohanan at sa karapatan ng iba upang makuha ang kanilang nais. Ngunit sa kabila ng takot at pagdududa na naramdaman ko noong mga sandaling iyon, may isang bagay na nanatiling matibay: ang paninindigan ni Alejandro at ang kapangyarihan ng katotohanan. Lumipas ang ilang araw matapos ang insidente. Inalis na si Trixie sa lugar at ipinagbawal na makapasok pa sa anumang ari-arian ng pamilya, ngunit ang mga tanong at bulungan ay hindi agad nawala. May mga taong nagtanong pa rin kung paano nangyari ang lahat, kung bakit may babaeng handan
Mula noong tinanggap ko na ang katotohanang ang ating pagsasama ay hindi pagkakamali kundi bahagi ng mas malaking plano, unti-unting nagbago ang takbo ng aking pananaw. Ang dating bigat sa aking dibdib ay napalitan ng kuryosidad, at ang takot ay napalitan ng pagnanais na makilala nang lubusan ang lalaking itinakda ng tadhana na maging aking kabiyak. Kahit na sinubukan pa ng marami na sirain ang pundasyong nagsisimula pa lamang mabuo, naramdaman ko sa bawat araw na lumilipas na may isang bagay na hindi matitinag—ang tahimik ngunit tiyak na pagkakabuklod ng ating mga puso. Ngunit hindi ko inaasahan na ang susunod na pagsubok ay magiging mas malalim pa, mas masakit, at mas mahirap harapin. Hindi lamang pag-ibig ang susubukin, kundi pati na rin ang aking sariling pagkatao. Lumipas ang ilang buwan, at ang pormal na pag-uugnayan nina Alejandro at ako ay unti-unting lumambot. Nagsisimula na kaming maging magkasama hindi lamang sa pangalan, kundi pati na rin sa damdamin. Ngunit sa anino ng
Madalas kong marinig ang paniniwala ng marami: ang arranged marriage ay isang pagkakait sa kalayaan, isang pilit na pagsasama, at isang buhay na walang puwang para sa tunay na damdamin. Noong una, ganoon din ang aking pananaw. Akala ko ay ang kasal na ito ay parang kadena na magtatali sa akin sa isang buhay na hindi ko pinili. Ngunit sa paglipas ng panahon, habang binabalikan ko ang lahat ng nangyari, unti-unti kong naintindihan ang katotohanan: Ang arranged marriage ay hindi masama. Ito ay hindi hadlang, kundi minsan ay daan na inilatag ng tadhana upang pagtagpuin ang mga pusong nakalaan para sa isa’t isa. At kahit anong pilitin ng ibang tao na humadlang, kahit subukan nilang agawin ang atensyon, tiwala, o kahit ang puso ng lalaking ito, sa huli ay ang tadhana pa rin ang gumawa ng paraan upang mahanap namin ang isa’t isa—hindi sa paraang madali, kundi sa paraang magpapatunay na ang pagmamahalang nakasulat sa kapalaran ay hindi kayang baguhin ng sinuman. Naaalala ko pa ang araw na
Nang isara ko ang pinto matapos umalis si Alejandro, naiwan akong nakatayo sa tapat nito habang ang tibok ng aking puso ay tila hindi pa bumabalik sa kanyang normal na tiyempo. Ang mga pangyayari sa maghapon ay mabilis at puno ng pagbabago—mula sa paggising na puno ng pag-aalinlangan, hanggang sa m
Kinabukasan, maaga pa lamang ay gising na ako. Hindi dahil kailangang pumasok sa trabaho, kundi dahil hindi ako makatulog nang maayos. Ang mga pangyayari kagabi ay tila gumugulo sa aking isipan—ang katotohanang ibinunyag ni Alejandro, ang susing ibinigay niya, at ang tanong kung dapat ko ba talagan
Maaga akong pumasok sa mall kinabukasan. Bago pa man sumikat nang husto ang araw ay nasa aking pwesto na ako. Ang hangarin ko ay iwasan si Alejandro hangga’t maaari. Nais kong magpanggap na parang walang naganap na usapan noong nakaraang gabi, na parang hindi ko siya muling nakita matapos ang mahab
Umuulan nang malakas noong gabing iyon.Wala akong payong. Wala rin akong pera pampamasahe.Nakaupo ako sa gilid ng kanto, yakap ang aking sarili habang pinipigilan ang pag-iyak. Hindi dahil sa lamig, kundi dahil sa mensaheng kababasa ko pa lamang:“Lyka, hindi na ito gagana. Paalam.”Si Alejandro







