Chapter 1

Ashuel's POV

“Anong gusto ninyong orderin, Ma’am?” tanong ko nang nakangiti sa customer sa harap ko.

“Isang black coffee at isang slice ng cheesecake,” sagot niya. Tumango ako at isinulat iyon habang nakangiti.

Ako si Ashuel Ventura. Nagtatrabaho ako sa isang maliit na café dito sa probinsya ng Aklan. Kilala ang lugar kaya maraming tao ang kumakain dito. Masyado ring mapili ang may-ari sa pagpili ng empleyado—lahat ay maganda o gwapo, isa sa mga dahilan kung bakit patuloy na bumabalik ang mga customer.

“Isang black coffee at isang slice ng cheesecake para sa table 67,” sabi ko kay Mikle, isa sa mga kasamahan ko.

“Isang brown coffee at isang coffee cake para sa table 86,” sagot niya habang inilalapag ang tray.

Kinuha ko iyon at dinala sa mesa. Iyon na ang naging trabaho ko sa nakalipas na tatlong taon—ang pagiging waiter—at kuntento na ako roon.

Ngumiti ako sa isang babaeng customer, at siya’y namula. Lalo akong napangiti sa reaksyon niya.

“Kuya, huwag kang ngingiti nang sobra, baka mawalan ako ng composure,” biro niya. Hindi ko lubos na naintindihan ang sinabi niya, kaya tumango na lang ako at lumakad palayo.

Habang naglalakad, naramdaman kong may nag-vibrate sa bulsa ko. Kinuha ko ang cellphone at sinenyasan si Mikle na kailangan kong sagutin ang tawag. Tumango siya bilang tugon.

Pagtingin ko sa screen, nakita ko ang pangalan ni Aunt Milda. Biglang bumilis ang tibok ng puso ko sa kaba na hindi ko maipaliwanag. Nanginig ang mga kamay ko, pero pinilit kong sagutin.

“Bakit po, Auntie?” tanong ko, halos mabasag ang boses.

“Ang nanay mo,” sagot niya habang umiiyak. Lalong sumikip ang dibdib ko.

“Anong nangyari sa kanya?” tanong ko nang balisa.

“Dinala namin siya sa ospital, Ashuel,” sabi niya sa pagitan ng mga hikbi. Napuno ng luha ang mga mata ko.

“Hintayin mo ako, Auntie. Pupunta ako riyan,” sagot ko bago ibaba ang tawag.

Agad akong bumalik sa café at tinanggal ang apron ko. Napansin agad ni Mikle; hinawakan niya ang kamay ko, at tiningnan ko siya nang naguguluhan. Puno ng isip ko ang tungkol sa nanay ko.

“Bakit mo tinatanggal iyan? Naka-duty ka pa,” sabi niya, pero nang makita ang ekspresyon ko, naintindihan niya. Inilagay niya ang kamay sa balikat ko. “Sige, umalis ka. Ako na ang bahala rito,” sabi niya nang mahinahon. Tumango ako at umalis.

Nagpapasalamat ako na nariyan si Mikle sa mga ganitong oras.

Paglabas ko, naramdaman kong may nakatingin. Paglingon ko, nakita ko ang babaeng inasikaso ko kanina, nakatitig mula sa loob ng café. Nagtagpo ang mga mata namin sandali bago ako umiwas, sumakay sa motorsiklo, at nagmadaling pumunta sa ospital kung saan madalas magpa-check-up si Mama. Pinaharurot ko ang takbo. Pagdating ko, agad akong pumasok sa emergency room. Hindi ako nagkamali—naroon si Aunt kasama ang asawa niya na pilit siyang pinapakalma.

Pagkakita niya sa akin, agad niya akong niyakap. Niyakap ko siya pabalik, pinipigilan ang sarili kong mawasak sa harap niya.

“Nasaan si Mama?” tanong ko.

Umiyak siya nang lalo, at gayundin ang aking tiyo. Lalong lumakas ang kaba ko.

“Ang nanay mo… wala na, Ashuel. Pumanaw na si Anis,” sabi ni Aunt.

Parang natulala ako sa kinatatayuan. Bumuhos ang luha ko nang hindi mapigilan. Bumagsak si Aunt sa sahig, umiiyak nang todo. Masakit ang dibdib ko, hirap akong huminga—parang sinasakal ng matinding dalamhati.

“Pakikiramay, Ashuel.”

“Pasensya na sa pagkawala.”

Iyon lang ang paulit-ulit kong naririnig mula sa mga taong nakikiramay. Pinilit kong ngumiti habang tinatanggap ang kanilang pakikiramay at abuloy, pero sa loob-loob ko, wasak na ako. Hindi ko pa rin matanggap ang nangyari.

Naguho ang lahat ng plano ko para kay Mama; nawala ang dahilan bago pa man magsimula. Kung puwede ko lang ibalik ang oras, pipiliin kong manatili sa tabi niya kaysa umalis. Nawalan ng saysay ang bawat pangarap na itinaguyod ko, dahil ang taong pinag-alayan ko ay wala na. Mabigat ang puso ko sa pagsisisi—hindi dahil sa mga hindi ko nagawa, kundi sa mga sandaling hindi ko na mababalikan. Kung may kapangyarihan akong baguhin ang nakaraan, pipiliin kong yakapin siya nang mahigpit, pakinggan ang bawat salita, at pahalagahan ang bawat huling sandali kasama siya.

“Magpahinga ka na, hijo,” sabi ni Aunt Milda, bakas ang pag-aalala sa mukha.

“Ayos lang ako, Auntie. Kaya ko ito,” sagot ko nang may pilit na ngiti.

“Hindi ka na kumakain o natutulog ng ilang araw. Gusto mo ba sunod sa libingan ng nanay mo?” tanong niya, nanginginig ang boses. Yumuko ako.ng sum

“Hindi gugustuhin ng nanay mo na gawin mo ito sa sarili mo, hijo. Unti-unti mong sinisira ang sarili mo. Huwag kang matigas ang ulo—magpahinga ka. Kailangan mo iyan,” mariin niyang sabi. Wala akong nagawa kundi tumango.

Pumunta ako sa maliit kong kwarto at humiga sa kama. Napalibutan ako ng dilim at katahimikan, at hindi ko mapigilan ang pagluha. Sa isang banda, ang katahimikan at anino ang naging kanlungan ko.

Wala na akong dahilan para manatili sa bahay na ito. Gusto kong pumunta sa Maynila para hanapin ang ama ko, pero hindi pumayag si Mama noon. Kung naroon lang sana siya, baka hindi nahirapan si Mama. Kung naroon lang sana siya, baka buhay pa si Mama.

Dumating ang araw ng libing ni Mama. Lahat ng malalapit sa kanya ay nagbigay ng mensahe, pati na rin ako. Pagkatapos, ibinaba ang kabaong sa hukay. Umiiyak nang todo si Aunt habang pinagmamasdan, samantalang ako’y tahimik na lumuluha. Isa-isa naming inihulog ang mga bulaklak sa kanyang libingan bago tuluyang natabunan ng lupa.

Unti-unting umalis ang mga tao hanggang kami na lang nina Aunt, ng kanyang asawa, at ako ang natira. Sa huli, umuwi rin sila.

Nanatili akong nakatitig sa puntod.

Nanatili akong nakatayo sa harap ng puntod ni Mama, tila nakabaon ang mga paa ko sa lupa. Ang katahimikan ng sementeryo ay lalong nagpalakas sa bigat ng dibdib ko. Ang bawat hampas ng hangin ay parang paalala na wala na siya.

“Kung naririto ka lang, Mama…” bulong ko, halos hindi marinig ng sarili kong tainga.

Sa bawat patak ng luha, bumabalik sa isip ko ang mga alaala—ang mga gabing ginising niya ako para kumain, ang mga umagang sabay kaming nagkakape, at ang mga payo niyang paulit-ulit kong binalewala. Ngayon, lahat iyon ay alaala na lang.

Pinikit ko ang mga mata at pinilit kong huminga nang malalim. Ngunit sa halip na ginhawa, mas matinding sakit ang naramdaman ko.

Pag-uwi ko sa bahay, ramdam ko ang kawalan. Ang bawat sulok ay puno ng alaala niya—ang kurtina na siya mismo ang pumili, ang lumang mesa kung saan kami madalas maghapunan, at ang maliit na altar na lagi niyang nilalagyan ng kandila. Lahat iyon ay tila sumisigaw ng pangalan niya.

Lumipas ang mga araw, ngunit hindi ko magawang bumangon mula sa lungkot. Ang trabaho sa café ay pansamantalang nakalimutan ko; hindi ko kayang ngumiti sa mga customer habang ang puso ko ay wasak.

Isang gabi, habang nakahiga ako, muling bumalik ang ideya—ang paghahanap sa ama ko. Ang taong iniwan kami, ang taong dapat sana’y naroon para kay Mama.

“Hindi ko puwedeng palampasin ito,” bulong ko sa sarili. “Kailangan kong hanapin siya. Kailangan niyang maramdaman ang sakit na iniwan niya sa amin.”

Sa isip ko, malinaw ang susunod na hakbang: aalis ako ng Aklan. Pupunta ako sa Maynila. Doon ko sisimulan ang paghahanap.