LOGINCATRIONA POV
Matapos ang mahabang biyahe, muling bumungad sa amin ang abalang tanawin ng Maynila. Ang matatayog na gusali, maingay na kalsada, at siksikang mga tao—lahat ay pamilyar pa rin sa akin, ngunit sa pagkakataong ito, ibang pagkakakilanlan ang dala ko. Limang taon na ang nakalipas mula noong tumakas ako, at ngayon ay bumalik ako hindi bilang babaeng itinakwil ni Kenzo, kundi bilang isang tapat at mahusay na empleyado. Agad kaming dumiretso sa munting inuupahang bahay na inayos ko bago pa man kami dumating. Malapit ito sa gusali ng kumpanya kaya madali ang pagpasok, ngunit sapat ding malayo upang hindi agad mapansin ng sinuman. Habang inaayos ko ang aming mga gamit, si Kael ay namamangha pa rin sa paligid. “Nay, ang laki po ng mga gusali dito,” wika niya habang nakadungaw sa bintana. “Mas mataas pa kaysa sa mga bundok sa aming dating tinitirhan.” Ngumiti ako at hinaplos ang kanyang buhok. “Oo, anak. Abala at mabilis ang takbo ng buhay dito. Kaya kailangan mong makinig nang mabuti: kapag nasa labas o malapit sa lugar ng trabaho ni Nanay, huwag kang maglalakad nang mag-isa, huwag makipag-usap sa mga hindi kakilala, at huwag mong sasabihin ang anumang bagay tungkol sa atin nang walang paalam ko. Naiintindihan mo ba?” Tumingin siya sa akin nang seryoso, bagay na madalas kong ikagulat sa kanyang murang edad. “Opo, Nay. Susundin ko po ang lahat.” Kinabukasan, dumating ang araw ng aking unang pagpasok. Sa halip na sa Kagawaran ng Pananalapi, dinala ako ng tagapamahala nang diretso sa pinakamataas na palapag. “May pagbabago sa iyong tungkulin, Ms. Sanchez,” paliwanag niya. “Nakita ng pangulo ang iyong mga kwalipikasyon at karanasan. Kailangan niya ng isang taong mapagkakatiwalaan, mabilis umintindi, at marunong humawak ng mga talaan. Mula ngayon, ikaw na ang magiging Punong Kalihim ni Ginoong Kenzo Ayapana.” Nanlaki ang aking mga mata sa gulat. Ang puso ko ay biglang bumilis ng tibok. Ang pagiging sekretarya ay nangangahulugang magiging mas malapit ako sa kanya kaysa sa inaasahan ko. Mas madalas kaming magkikita, mag-uusap, at makikita niya ang bawat kilos ko. Ngunit wala na akong ibang magagawa kundi tanggapin ito nang may kumpyansa. “Salamat po sa tiwala,” sagot ko nang pormal habang itinatago ang aking kaba. “Gagawin ko ang aking makakaya.” Sa loob lamang ng ilang sandali, nasa harap na ako ng pinto ng kanyang opisina. Huminga ako nang malalim, itinuwid ang aking tindig, at pumasok nang tahimik. Nandoon siya—nakaupo sa likod ng malawak na mesa, nakatuon ang buong atensyon sa mga papeles sa harap niya. Si Kenzo Ayapana. Limang taon ang lumipas, ngunit nananatili pa rin ang kanyang presensyang nakapupuno ng buong silid. Mas matikas, mas may awtoridad, ngunit ang kanyang mga mata ay nananatiling madilim at tila walang emosyon. Nang marinig niya ang tunog ng pagbubukas ng pinto, inangat niya ang kanyang paningin. Sa sandaling magtagpo ang aming mga tingin, naramdaman ko ang mabilis na pintig ng aking puso. Tinitigan niya ako mula ulo hanggang paa, at sa kanyang mukha ay may bahagyang pagtataka. “Kayo na ang bago kong kalihim?” tanong niya, ang kanyang boses ay malalim at malamig tulad ng dati. “Opo, Ginoong Ayapana,” sagot ko nang mahinahon at walang halong pamilyaridad. “Ako po si Catriona Sanchez. Handa na po akong simulan ang aking tungkulin.” Ilang sandali pa siyang tumitig sa akin, tila may hinahanap sa aking mukha. May bahagi ng kanyang isipan na nagsasabing may kakaibang pamilyaridad sa aking tindig at tinig, ngunit agad din niyang ipinilig ang kanyang ulo. Imposible iyon. Ang babaeng iyon ay wala na. “Mabuti,” maikli niyang wika. “Ang trabaho dito ay hindi madali. Kailangan mong maging mabilis, tumpak, at tahimik. Hawak mo ang mga lihim ng kumpanya at ng aking mga gawain. Kung magkamali ka o magdudulot ng gulo, agad kang tatanggalin. Naiintindihan mo?” “Opo, naiintindihan ko po,” sagot ko nang may kumpyansa. Mula sa araw na iyon, nagsimula ang aking bagong buhay. Araw-araw ay nasa tabi ko si Kenzo—nag-aayos ng kanyang iskedyul, tumatanggap ng mga tawag, naghahanda ng mga dokumento, at sinasamahan siya sa mga pagpupulong. Dahil sa pagiging malapit ko sa kanya, mas nakikilala ko ang kanyang ugali: mahigpit, mahigpit ang panahon, at hindi nagpapakita ng anumang kahinaan. May mga pagkakataong napapansin kong tinititigan niya ako nang matagal kapag abala ako sa pagsusulat o pag-aayos ng mga papeles. Minsan ay magtatanong siya ng mga simpleng bagay, ngunit laging pormal ang kanyang pananalita. “Gaano ka na katagal sa Maynila?” tanong niya minsan habang tinitingnan ang mga ulat. “Kakadating ko pa lamang po nitong nakaraang linggo,” sagot ko nang tuwid. “Mula po ako sa probinsya kung saan ako lumaki at nagtrabaho.” Tumango siya at hindi na nagtanong pa. Tila nasiyahan sa sagot ko, ngunit hindi ko maalis ang pakiramdam na may kakaibang pagmamasid sa kanya. Sa kabilang banda, naging maayos din ang buhay ni Kael. Nagpatala ako sa kanya sa isang paaralang malayo sa gusali ng kumpanya upang hindi siya madaling makita. Tuwing uwian, sinasundo ko siya at agad kaming umuuwi. Sa bahay, tahimik at masaya siya. “Nay, mukhang mabait po ba ang iyong amo?” tanong niya isang gabi habang kumakain kami. Napangiti ako nang mapait sa isip. “Mabait sa negosyo, anak. Ngunit mahigpit at seryoso. Kailangan lang nating gawin nang maayos ang ating trabaho.” Sa loob ng ilang linggo, napatunayan ko ang aking kakayahan. Mabilis kong naayos ang magulong iskedyul ni Kenzo, natuklasan ang mga pagkakamali sa ilang mga kasulatan, at sinigurong maayos ang daloy ng kanyang mga gawain. Dahil dito, nakuha ko ang kanyang tiwala, ngunit nanatili siyang malayo at pormal. May mga pagkakataong naririnig ko ang mga bulungan ng ibang empleyado. Sinasabing matagal nang hindi nagpapakita ang kanyang kasintahang si Alessandra, at tila may lamat na ang kanilang relasyon. Ngunit hindi ko ito pinapansin. Ang mahalaga sa akin ay manatiling ligtas at hindi matuklasan ang aming lihim. Isang hapon, habang naghahanda ako ng mga dokumento para sa kanyang pagpupulong, bigla siyang nagsalita nang hindi inaasahan. “Ms. Sanchez,” tawag niya. Lumingon ako agad. “Opo, Ginoong Ayapana?” Tumingin siya sa akin nang diretso sa mga mata, at sa sandaling iyon ay naramdaman ko ang mabilis na pagtibok ng aking puso. “May kakaibang pakiramdam ako tuwing nakikita kita,” mahina niyang wika, tila kinakausap ang kanyang sarili. “Parang may nakita na akong katulad mo noon, ngunit hindi ko matandaan kung saan.” Pinanatili kong kalmado ang aking mukha kahit na nanginginig ang aking mga kamay sa likod ko. “Marahil po ay marami kaming magkakahawig na itsura, Ginoo. Baka nakita ninyo ako sa ibang lugar nang hindi ninyo namamalayan.” Tumingin siya sa akin nang ilang sandali pa, bago muling ibinalik ang atensyon sa kanyang trabaho. “Marahil nga.” Huminga ako nang malalim nang bumalik siya sa kanyang mga gawain. Ang panganib ay laging nasa tabi ko, lalo na ngayong malapit ako sa kanya. Ngunit kailangan kong maging matatag. “Manatiling maingat, Catriona,” paalala ko sa aking sarili. “Walang pagkilala, walang pag-amin, hangga’t hindi pa dumarating ang tamang panahon. Hanggang Kabanata 10, mananatili tayong lihim.” Sa kabilang dako, habang abala si Kenzo sa kanyang mga desisyon sa negosyo, hindi niya maalis ang kakaibang pakiramdam sa kanyang dibdib. Ang pagdating ng bagong kalihim ay tila gumising ng mga alaala na matagal na niyang pilit na ibinaon sa limot—mga alaala ng isang babae at ng isang pagkakamaling pilit niyang kinalimutan. TO BE CONTINUECATRIONA'S POVLimang taon. Limang taon na puno ng pagtatanong, pagtatago, pag-iyak, at paghihintay. Limang taon mula noong lumisan ako bitbit ang takot at ang buong kinabukasan ng aming anak; limang taon mula noong lumaki si Kael na walang ibang kasama kundi ang dilim ng hindi pagkakaunawaan; limang taon mula noong nabulag si Kenzo sa kintab ng yaman at ingay ng kapangyarihan na naglayo sa kanya sa tanging kayamanan na tunay na mahalaga. Ngayon, habang nakatayo ako sa beranda ng aming bahay at pinapanood silang dalawa sa ilalim ng naglalahong liwanag ng hapon, alam kong hindi ito ang katapusan. Ito ang simula ng tunay na buhay na matagal naming pinangarap, at mas matagal naming pinaghirapan.Maayos na ang takbo ng aming buhay. Hindi ibig sabihin nito ay wala nang pagsubok, o na naging perpekto na ang bawat pahina ng aming kwento. Ngunit ang takbo nito ay hindi na hinihila ng takot, hindi na pinipigilan ng lihim, at hindi na nababagabag ng pagdududa. Umaagos na ito nang malaya, dala n
CATRIONA’S POVLumipas ang mga buwan, at dahan-dahang nagbago ang ihip ng hangin sa aming tahanan. Hindi dahil nawala na ang lahat ng alaala ng nakaraan, kundi dahil natutunan na naming huwag nang hayaang hawakan kami ng mga ito nang mahigpit. Ang mga sugat na minsan ay tila hindi na gagaling, ay unti-unti nang nagiging mga peklat—mga paalala ng aming katatagan, hindi ng aming kahinaan. At ang pinakamalakas na gamot sa lahat ng ito ay ang simpleng, tapat, at walang sawang pagmamahal na ibinibigay namin sa isa’t isa araw-araw.Ang aming samahan ay naging matibay na parang punong ugat na malalim na nakabaon sa lupa. Hindi na ito ang pagsasamang nakadepende sa magagandang araw o magaan na sitwasyon. Ito ay naging samahang nananatili kahit sa gitna ng bagyo.Isang patunay nito ay noong nagkaroon ng matinding problema sa sakahan. Nasira ng malakas na ulan ang bahagi ng aming pananim, at nagkaroon din ng pagkalito sa mga dokumento ng lupa na muntik nang maging dahilan ng pag-aalala. Dati, k
CATRIONA’S POVMatapos sabihin ni Kael ang nasa puso niya—na kailangan pa niya ng panahon, na hindi pa siya handang tuluyang magpatawad at makalimot—hindi agad sumagot si Kenzo. Nanatili siyang nakayakap sa anak, ang mga kamay ay marahang humahaplos sa likod nito, tila iniingatan ang bawat sandali ng kanilang pagkakasama. Ang hangin ay humahaplos nang banayad sa aming beranda, at ang liwanag ng buwan ay nagbigay ng malambot na kulay sa kanilang mga mukha.Nang kumalma na nang kaunti ang pag-iyak ni Kael, dahan-dahang humiwalay si Kenzo nang kaunti para tignan siya nang diretso sa mata. Ang kanyang mga mata ay puno ng pagmamahal, walang bakas ng pagkadismaya o pagmamadali—tanging kalinawan at kapayapaan.“Anak,” nagsimula siya, ang boses ay malumanay pero puno ng diin na umaabot hanggang sa puso ko kahit nasa loob pa ako ng bahay. “Alam mo ba kung ano ang pinakamagandang regalo na natanggap ko mula noong nagkita tayo ulit?”Umiling si Kael, ang mga mata ay puno ng pagtataka. “Hindi ko
CATRIONA’S POVGabi na at tahimik na ang buong bahay. Ang tanging naririnig ko ay ang mahinang bulungan mula sa beranda kung saan magkasamang nakaupo si Kenzo at si Kael. Kakatapos lang naming maghapunan, at kanina pa tila may gustong sabihin ang aming anak. Hindi ko na sila inabala pa; alam kong kailangan nilang magkaroon ng pagkakataong mag-usap nang dalawa lang—ang ama at ang anak na matagal ding nawalan ng isa’t isa.Nakatayo ako sa likod ng bintana, nakasilip nang bahagya. Nakita ko ang pag-upo ni Kenzo sa lumang bangko na gawa sa kawayan, habang si Kael ay nakaupo sa tabi niya, ang mga binti ay nakabitin, ang mga kamay ay magkahawak sa kanyang kandungan. Madalas na silang magkasama ngayon, madalas na silang nagtatawanan, pero alam kong may mga salitang matagal pa ring nakabara sa lalamunan ng bata—mga salitang kailangang sabihin bago tuluyang maging payapa ang lahat.Narinig ko ang pagbuntong-hininga ni Kael.“Tatay,” tawag niya nang mahina. Ang tawag na iyon ay hindi na nahihiy
CATRIONA’S POVMatapos ang malaking pagdiriwang, tila naging mas magaan na ang lahat. Wala nang lihim, wala nang pagtatago, at bukas na ang mga pinto ng pamilya Volkov para sa amin. Ngunit habang nakikita ko si Kael na naglalaro sa damuhan kasama ang kanyang mga pinsan, napansin ko pa rin ang pagkakaiba—hindi na iyon ang pag-iingat na may halong takot at galit gaya ng dati. Ngayon, ito ay pag-iingat na may halong pag-unawa.Dati, kapag may nagkamali o nagbago ng kilos ang ibang tao, agad siyang magtatayo ng pader. Iisipin niyang niloloko lang siya, o sadyang masama ang hangarin ng iba. Ngayon, tumitigil muna siya, nag-iisip, at sinusubukang intindihin kung bakit iyon ang ginawa nila.Isang hapon, dumalaw ang isa sa kanyang mga tiyuhin na si Tiyo Gabriel. Noong una kaming nagkakilala, siya ang isa sa mga pinakamahigpit at pinakamapanghusga. Sinabi pa niya noon na baka hindi talaga anak si Kael ni Kenzo, at baka gumagamit lang kami ng bata para makapasok sa pamilya. Kaya nang makita siy
CATRIONA’S POVMatapos ang ilang linggo ng paghahanda, dumating ang araw na matagal naming pinag-isipan—ang araw na hindi na kami magtatago sa likod ng matataas na pader o likod ng mga lihim. Nagpasya kaming magdaos ng isang simpleng ngunit makabuluhang pagtitipon hindi sa marangyang bulwagan ng mansyon ng mga Volkov, kundi sa bagong tayong paaralan sa baryo—ang lugar na naging saksi sa aming pagbabago, at ang lugar na pinakamalapit sa puso namin.“Bakit po dito?” tanong ni Kael noong una pa naming binanggit ang plano. “Diba po mas malaki at mas maganda sa mansyon?”Hinawakan ni Kenzo ang kamay niya at ngumiti. “Dahil dito nagsimula ang aming pagbabago. Dito namin nakita na ang tunay na halaga ay wala sa laki ng bahay o kinang ng ilaw, kundi sa mga taong kasama mo. At gusto kong ipakilala kayo hindi lang sa mga kamag-anak at kilalang tao—kundi sa lahat ng naging bahagi ng aming paglalakbay.”Kaya noong araw ng pagdiriwang, nakita namin ang pagdagsa ng mga tao: ang kanyang pamilya—mula







