Chapter 2

PRESENT TIME....

"Mama, mallow please."

Napahinto ako sa paghihiwa ng gulay na isasahog ko sa aking lulutuin na tinola dahil naramdaman ko'ng hinihila  ni Kesleigh ang laylayan ng damit ko. Napapalakas ang paghila niya ng damit ko para makuha nito ang atensyon ko. Hindi na bago sa akin na guluhin niya ako kapag ganitong naghahanda ako ng makakain namin.

"Baby, kakain na tayo mamaya ng dinner, tama ka na dyan sa pag-kain mo ng marshmallow. Sige ka, sasakit na naman iyang ngipin mo." Panenermon ko sa kaniya sa  malumanaw na boses para hindi siya umiyak.

Ipinagpatuloy ko ang paghihiwa ko ng gulay para makaluto na ako't makakain na kami. Kahit kakauwi ko lang sa trabaho at pagod ay kinakailangan ko'ng magluto ng hapunan namin ng anak ko. Mas makakagastos ako kapag bibili pa kasi ako sa labas saka sayang iyong mga pinamalengke ko'ng gulay na nakatambak sa refrigerator kaya naisipan ko na lang magluto. 

Napansin ko na pilit sinusubukan ni Kesleigh na tumuntong sa katabi ko'ng silya dahil hindi ko siya pinagbigyan sa kanyang gusto. Panigurado na kukulitin niya ako hanggang sa mapapayag na pakainin siya ng paborito niyang marshmallow. Madalas ko siyang pagbigyan sa kanyang gusto kaya alam niya ang gagawin kung paano ako mapapapayag pero ngayon nag-aalala ako sa kalusugan niya.

"Mama, please."

Bago ko siya sinagot ay binuhat ko siya at pinaupo sa katabi ko'ng upuan.

"Kesleigh, ano ba! Sabing tama na , 'di ba? Kung magkakasakit ka, sa tingin mo ba may pera akong malaki na gagamitin para ipagamot ka? Mabuti sana kung nandito ang letseng tatay mo para hindi ako nahihirapan ng ganito." Hindi ko na napigilann pa ang sarili ko'ng pagtaasan ng boses ang anak ko.

 Pagkatapos ay kinuha ko na iyong pinggan na pinaglagyan ko ng gulay na isasahog, hinugasan ko muna ito bago inihulog sa loob ng kalan. Tahimik akong pinanood ng anak ko at pakiramdam ko nagulat siya sa pagtataas ko ng boses.

Pinunasan ko muna ang mga kamay ko bago ako umupo sa harapan niya, sakto lamang na pumantay ako sa mukha ni Kesleigh. Hinawakan ko siya sa magkabila niyang braso at inayos ang ilang hibla ng buhok nito na nagkalat sa kanyang maamong mukha. Iniipit ko iyon sa likod ng kanyang teinga at pinagmasdan siya ng diretso sa mata.

Paano ako magagalit sa batang ito kung ganito kaamo ang kanyang mukha?

 "Anak, pasensyahan mo na si Mama, okay? Pagod kasi ako sa trabaho e saka nag-aalala lang ako sa'yo. Hindi naman sa pinagdadamutan ka ni Mama pero concern lang ako sa kalusugan mo, anak." Pagpapaliwanag ko sa kaniya at nababasa ko sa mata niyang maiiyak na siya sa pagtataas ko ng boses sa kanya kanina.

Mahinhin siyang tumango saka ako niyakap ng mahigpit.

Imbes yata na ako ang maguilty sa nangyari ay siya pa mismo. Napaluha ako sa hindi ko alam na dahilan. Sa mahigpit na pagyakap ni Kesleigh sa akin, napakalma niya ang buong sistema ko. Nagiging matapang ako dahil sa kanya kahit minsan nawawalan na ako ng pag-asa. Sariwa pa rin sa isip ko ang nangyari apat na taon na ang nakakaraan. Mabuti na lamang at may isang anghel na kayang palakasin ang loob ko.

Kumain na kami kaagad matapos ko'ng magluto. Parang walang nangyari dahil kinukwento niya ang paglalaro nila ng mga apo ni Aling Garet, doon ko siya madalas iwan kapag papasok ako sa trabaho ko. Kapag ayaw niyang magpa-iwan ay napipilitan akong isama siya at pinapakiusapan na lang ang amo ko't sa awa ng Diyos ay pumapayag naman sila.

Pero hindi maiwasan na makasira o makabasag ni Kesleigh dahil sa kalikutan nito. Lahat ng nababasag niya ay kaagad nababawas sa sweldo ko. Pinipilit ko siyang iwan kay Aling Garet pero minsan ayaw niya't nagpupumilit na sumama sa akin. Mabait si Kesleigh na bata, may mga oras lang na ayaw niyang mapalayo sa akin.

Matapos ko'ng maghugas ng pinagkainan namin ay iginaya ko na siya sa banyo upang maghalfbath, mainit pa naman ang panahon ngayon. Sinuutan ko siya ng kanyang pantulog saka pinahiga sa kama namin. Hiniling niya na kwentuhan ko siya ng story ni Snow White at hindi ko siya tinanggihan dahil madali lang siyang patulugin kapag kinukwentuhan ko ito. At hindi nga ako nagkamali, makalipas ang ilang minuto ay nakatulog na siya. 

Dahan-dahan ko siyang iginaya sa kanyang unan dahil nakatulog ito sa bisig ko. Saglit ako'ng napatingin sa maamong mukha ng anak ko. Kapag ganitong tinititigan ko siya, bumabalik sa ala-ala ko lahat ng pinagdaanan ko sa kanyang ama.

Sa apat na taon na lumipas, walang Caloy na nagpakita sa akin. Walang Caloy na umako sa kaniyang responsibilidad kay Kesleigh bilang ama nito. Walang Caloy na tumulong at umalalay sa akin noong nagbubuntis ako. Ni anino nito ay hindi ko nakita at kahit konting pakialam manlang ay wala siyang pinaramdam sa akin.

Hinarap ko ang pagiging ina at ama kay Kesleigh sa loob ng apat na taon. Noong una, nagsayang kami ng panahon ni Jen upang  hanapin siya dahil pakiramdam ko noon hindi ko kayang harapin ang pagiging magulang kay Kesleigh ng mag-isa. Napagtanungan ko na lahat ng kakilala niya pero isa lang ang sagot na natanggap ko sa kanila.

Unti-unti ko'ng tinanggap ang kapalaran ko na hindi ako pinanagutan ni Caloy. Ginusto ko naman ito at papanindigan ko. Ako itong naghabol sa kanya kaya papanagutan ko ang katangahan ko.  Ngunit, bilang isang ina gusto ko na maranasan ni Kesleigh na magkaroon ng buo na pamilya.

                                      * * *

"Oh, ba't gising ka pa?"

Napatingin ako sa bagong dating na si Jen na may dalang paperbag at kung ano man ang laman noon ay hindi ko alam. Kasalukuyan akong nakaupo rito sa may sofa dito sa sala, hindi ako makatulog kaya tumambay na muna ako rito habang nagpapasoundtrack. Alam ko naman sa sarili ko'ng pagod ako kaya nagtataka ako kung bakit hindi ako dinadalaw ng antok.

"Hindi ako makatulog e." Sagot ko. "Kumain ka na ba? Gusto mo ba'ng ipag-init kita para makakain ka? Nagluto ako ng tinola e." Tumayo ako sa kinauupuan ko saka nagtungo sa kusina upang ipaghanda si Jen.

Nakatira kami nina Jen rito sa iisang apartment. Siya lang naman ang katuwang ko sa pag-aalaga kay Kesleigh. Ang swerte ko nga dahil hindi ako kailanman iniwan ni Jen. Noong panahon na naghihirap ako sa pagbubuntis, siya ang nakaalalay sa akin at habambuhay ko'ng tatanawin ang utang na loob sa kanya.

Naupo siya sa sofa na pinanggalingan ko. Isinandal niya ang kanyang ulo sa sofa at napansin ko'ng napapikit siya't bahagya na hinilot ang kanyang sentido. Kahit papaano, naging magkapatid ang turingan namin ni Jen at concern rin ako sa kaniya. Kaya naman kumuha ako ng baso at sinalinan iyon ng tubig.

"Uminom ka muna ng tubig, oh."

Kinuha niya ang alok ko'ng baso ng tubig at nagpasalamat. Nagpaalam ako na ipaghahanda ko siya ng hapunan para makakain na siya. Panigurado pagod na pagod siya, nahahalata ko iyon sa itsura at sa lagay niya. Sa aming dalawa, siya itong may mabigat na trabaho. Nagtratrabaho siya sa opisina samantalang ako naghahanap pa lang dahil natanggal ako sa dati kong pinagtratrabahuan.

"Tulog na ba ang anak mo?" Tanong niya.

"Oo, alam mo naman 'yon hindi mahirap patulugin kaya nakapagpahinga ako ng konti."

"Sayang, may pasalubong pa naman ako sa kanya't favorite pa niya." Hirit nito at itinuro ang paperbag na kanyang dala.

Napasapo ako sa sentido ko dahil alam ko na kung ano iyon.

"Jen, tantanan mo 'yang pagbili ng marshmallow para kay Kesleigh. Nakakarami na iyon e baka kung masobrahan siya sa matamis at magkasakit pa." Panenermon ko sa aking kaibigan.

"Ang overacting mo naman, bes. Syempre, bata pa 'yong anak mo kaya mahilig sa mga ganong pagkain. Hayaan mo na'ko, alam mo naman na para ko ng anak si Kesleigh, hindi na siya iba sa akin." Depensa niya.

"Oo nga pero masyado mo na siyang ini-spoil, bes."

"Wala naman ibang mag-spoil don sa anak mo kung hindi ako lang e. Mabuti sana kung may tatay kaso wala."

Napatingin ako sa kanya at pinagtaasan ng kilay. Hindi talaga nakokompleto ang depensa ni Jen kapag ganitong nagtatalo kami kung hindi niya naisasali si Caloy sa usapan.

Napabuga na lang ako ng malalim na buntong-hininga at hindi nag-aksaya ng laway para sagutin siya. Baka kasi saan pa mapunta ang usapan namin na makakadagdag lang sa sakit ng ulo ko.

Kumuha ako ng mga kubyertos na gagamitin ni Jen sa pag-kain at inilapag ito sa lamesa. Iginaya ko na rin doon iyong tinola na ipinainit ko at niyaya na siya. Lumapit siya at naupo na't nagsimula na siyang kumain. Umupo na rin ako sa tapat niya at kumuha ng isang piraso ng saging at iyon na lang ang kinain ko.

"Ba't ganyan ang mukha mo? May problema ka ba?"

Napansin ni Jen ang namomoblemang mukha ko. Wala naman akong ibang pagsasabihan kundi siya lang. Sa ilang taon na namin maging magkaibigan, wala akong sikreto na hindi niya alam. Maski mga walang kwentang sikreto, nasabi ko sa kanya. Bukod sa mapagkakatiwalaan kasi si Jen, maruno din siyang makiramdam.

"Naaawa ako sa anak ko, Jen." Usal ko at napatingin sa malayo. "Ilang beses ko siyang nahuhuli na kinakausap 'yong mga laruan niya. Naririnig ko na bakit daw 'yong mga kalaro niya may mga tatay tapos siya raw wala. E, bilang isang ina, alam ko 'yong sakit non e. Kung ganoon lang kadali na humila ng kung sino-sino diyan at ipakilala bilang tatay niya, matagal ko na sanang ginawa e."

"E anong gusto mo, hanapin ulit natin si Caloy?"

"Iyan ang ayaw na ayaw kong gawin, bes. Kahit Diyos pa mismo ang mag-utos sa akin, hindi ko gagawin."

"E anong drama mo dyan? Kamo naaawa ka sa anak mo kasi naghahanap ng tatay e alam naman natin na tanging si Caloy ang solusyon sa problema mo'ng 'yan." Depensa niya.

"Iyon na nga e, si Caloy ang solusyon at iyon ang kinaiinisan ko sa lahat." Nanggigigil na usal ko. "Kung hindi lang siya hinihiling ni Kesleigh, panatag at maayos sana ang utak ko ngayon kaso hindi."

"Kaysa naman nagsisinungaling ka sa anak mo. Alam mo, hindi ako sang-ayon sa pagpapaniwala mo kay Kesleigh na nasa ibang bansa ang tatay niya." Dinuro niya pa ako gamit ang isang daliri niya.

Sumagot ako't nagkibit-balikat. "No choice e, alangan sabihin ko 'yong totoo na iniwan kami't inabando ng tatay niya na parang aso, edi nasaktan 'yong anak ko't maapektuhan siya ng malala."

"Hay naku, ang gulo mo, Leya." Napakamot ito sa kanyang ulo. "Gusto mo'ng maramdaman ng anak mo ang pagmamahal ng isang ama e ikaw itong bitter at ayaw makipagkita kay Caloy."

"Ano 'yon, ipapakilala ko siya kay Kesleigh bilang ama niya e samantalang ni piso o pagmamahal wala siyang iniambag sa akin nong buntis ako. Aba, ang swerte naman yata niya. Kung kasinungalingan ang magpapaligaya sa anak ko, gagawin ko, lulunukin ko ang guilt, basta ayokong makilala niya ang duwag niyang tatay."

"Pinapaalala ko sa'yo, malaking problema ang haharapin mo once nalaman ng bata na ikaw mismo na nanay niya ang kontrabida sa buhay niya." Paalala sa akin ni Jen na dahilan ng pananahimik ko.

Kontrabida man ako sa buhay ng anak ko, ginawa ko ang alam kong tama. Ako ang biktima dito, ako ang iniwan at hindi pinanagutan. Nararapat lamang na ipagdamot ko si Kesleigh dahil una sa lahat ako lahat ant naghirap sa pagpapalaki sa kanya. Kung kasalanan ang gagawin ko, handa akong magdusa, sumaya lang ang anak ko.

                                           ***

"Ma, sama ako." Alyansa ni Kesleigh sa akin nang mapansin na nagbibihis ako papasok ng trabaho.

Ito ang pinakamalaking dahilan ni Kesleigh na gumising ng maaga para kulitin ako na isama siya. Alas singko pa lang ay gising na siya na para bang inaabangan ang pagbihis ko. Minsan ay mas nauuna pa siyang gumising sa akin at mahahalata ko talagang may balak siyang sumama sa akin.

"Leigh, hindi pwede ang bata don. Doon ka muna kina Lola Garet, ha? Magwowork lang si Mama para may pambili tayo ng marshmallow, okay?" Pangungumbinsi ko sa anak ko, linuhuran ko siya't pumantay sa kanya.

Napansin ko ang kanyang pagsimangot, ramdam na ramdam ko ang lungkot sa kanyang mga mata. Mayroon sa akin na gusto siyang isama pero natatakot ako na makasira ulit siya doon. Malikot pa naman siya kapag naglalaro't marami ang madaling mabasag doon.

"Sige na, Mama, magbebehave naman ako don e." Pagpupumilit nito.

"Nextime na lang, promise. Sa ngayon, anak, doon ka muna kina Lola saka wala ka'ng makakalaro don sa work ni Mama, walang bata doon. Kung sasama ka, sino na magiging kalaro nina Chuchay?"

Hindi agad siya nakasagot at mukhang iniisip sina Chuchay na kalaro niya. Hindi siya nahirapan na makipagclose sa mga apo ni Aling Garet dahil palakaibigan naman itong anak ko. Iyon nga lang, ipinagdadamot ang pagkain na marshmallow dahil iyon ang paborito niya. Hangga't maaari nga ay hindi niya binibigyan ang kahit na sinong hihingi noon.

"Sige po, hindi na lang ako sasama."

Chineck ko ng mabuti ang bag na dadalhin ni Kesleigh papunta kina Aling Garet. Pinabaunan ko siya ng damit, pagkain at tubig. Pagkatapos ay gumayak na kami papunta kina Aling Garet pero bago makalabas sa kanto namin ay dumaan muna kami sa simbahan. Nakagawian na naming mag-ina ang dumaan rito kapag umaga. Nakabukas naman ito at pwedeng pumasok ang mga may gusto.

Maganda na kahit bata pa lamang si Kesleigh ay dinadala ko na siya rito at inilalapit sa Diyos. Kung ano man ang pinakamagandang aral na matututunan nya sa akin ay iyong may takot siya sa Diyos. Alam ko na babaunin lahat ni Kesleigh ang matututunan niya sa akin.

Nagtirik kami ng kandila sa harap ng rebulto ni Santo Niño saka kami nagdasal ng taimtim. Tinuruan ko rin siyang magdasal at natutuwa ako roon dahil marunong siya. Nagpasalamat ako sa Panginoon sa lahat ng biyaya na ibinibigay niya sa aming mag-ina. Alam ko na maraming pagsubok ang kinaharap namin nitong nakaraan at malaking pasasalamat ko at nalampasan namin ang mga iyon.

Napatingin ako sa wrist watch ko at konting minuto na lang ang mayroon sa akin para bumyahe papunta ng trabaho. Baka kasi maabutan ko na naman ang rush hour at mahirapan akong sumakau ng jeep.

"Anak, tara na, baka kasi malate si Mama e." Anyaya ko kay Kesleigh. Akma ko'ng hihilain ang palapulsuhan niya ng pigilan niya ako.

"Mama, hindi ba natin ipagdarasal si Papa?"

Natahimik ako sa sinabi ng anak ko. Hindi ako nakagalaw sa kinatatayuan ko't nanatiling nakatitig sa kanya. Wala siyang alam sa buong pangyayari sa amin ng tatay niya. At hindi ko alam kung magiging concern ba siya sa tatay nya kapag ipinaalam ko na sa kanya ang buong katotohanan.

"Hindi na, nextime na lang, anak." Sinubukan ko siyang hilain ulit pero pinigilan niya ako sa ikalawang pagkakataon.

"Mama, ipagdasal natin kahit saglit lang saka hilingin natin kay Papa God na sana makauwi na si Papa para makasama na natin siya." Inosenteng usal ni Kesleigh at wala akong nagawa kundi pagbigyan siya.

Napaluha ako.

Hindi ko alam kung tama ba na itinatago ko ang katotohanan sa anak ko. Ang alam niya nasa abroad ang papa niya't matatagalan pa ang uwi nito. Hindi ibang tao ang niloloko ko kundi anak ko mismo. At masakit sa akin na pinipilit hilingin ni Kesleigh ang pagmamahal ng isang ama kahit ako itong humahadlang sa gusto niya.