LOGINNanginginig ang mga kamay ni Ria habang binabasa ang mga dokumentong inabot ni Javi. Ang mga salitang nakasulat sa papel ay tila mga tibo na bumaon sa kanyang isipan. Hindi lang pala simpleng aksidente ang naganap kay Javi dalawang taon na ang nakalipas. May isang tao sa likod ng lahat ng ito—isang taong nagnanais na makuha ang Elizalde Group sa pamamagitan ng pagpapaalis kay Javi sa eksena.
"Si... si Tito Robert?" bulong ni Ria, ang kanyang tinig ay puno ng gulat. "Ang kapatid ng Daddy mo?"Tumango si Javi, ang kanyang mukha ay seryoso. "Siya ang nag-utos na i-cut ang brake lines ng kotse ko. At nalaman ko rin na siya ang nagpopondo kay Clarisse para akitin ako noon at ilayo sa'yo. He wanted to destabilize me, to make me emotionally dependent on someone he controls."Napaupo si Ria sa kanyang swivel chair. "Kaya ba... kaya ba ganun na lang ang bilis ng pag-enter ni Clarisse sa buhay mo noon?""Yes. She was a pawn. At ang lahat ng paninira sa'yo,Ang byahe patungong Siargao ay tila isang walang katapusang paglalakbay sa gitna ng purgatoryo para kay Javier. Ang bawat ulap na kaniyang nakikita mula sa bintana ng eroplano ay tila nagpapaalala sa kaniya ng mga pagkakamali niyang hindi na mabubura. Hawak niya ang kaniyang lumang notebook, ang notebook na puno ng mga sulat ni Maria na kaniyang binalewala noon. "Sir, malapit na po tayong lumapag," sabi ng kaniyang assistant na si Pete, ang tanging natirang tauhan na hindi siya iniwan sa gitna ng pagbagsak ng Elizalde Group. "Salamat, Pete," maikling tugon ni Javi. Ang kaniyang mga mata ay may malalim na eyebags, at ang kaniyang dating kagalang-galang na ayos ay napalitan ng isang pagod at gusot na itsura. Paglapag sa Siargao, sinalubong sila ng mainit na sikat ng araw. Ibang-iba ang pakiramdam dito. Ang hangin ay amoy kalayaan, isang bagay na hindi kailanman naramdaman ni Javi sa loob ng kaniyang opisina sa Makati. Sumakay sila sa isang
Ang liwanag ng buwan ay tumatama sa mukha ni Don Augusto Soliven. Ang kaniyang tindig ay matikas sa kabila ng kaniyang edad, at ang kaniyang mga mata ay puno ng pag-aalala para sa kaniyang kaisa-isang apo. Si Ria ay napatulala. Ang lolo niya na akala niya ay nasa Visayas lamang at tahimik na namumuhay ay narito ngayon sa harap niya, sa gitna ng kadiliman ng Siargao."Lolo? Anong ginagawa niyo rito? Gabi na po," takang tanong ni Ria, habang pilit na pinapakalma ang kaniyang dibdib."Maria, kailangan nating mag-usap. Hindi ligtas ang pananatili mo rito kung mag-isa ka lang," sabi ni Don Augusto. "Alam ko ang lahat, Maria. Alam ko ang ginawa ng mga Elizalde sa'yo. At alam ko rin ang tungkol sa dinadala mo."Napaatras si Ria. "Paano niyo nalaman?""May mga mata at tenga ako kahit saan, apo. Pinabantayan kita simula nang lumisan ka sa Maynila. Akala mo ba hahayaan kitang gumala nang walang proteksyon?" Lumapit ang matanda at hinawakan ang kamay ni Ria.
Nanlalamig ang mga kamay ni Javier habang hawak ang litrato. Ang boses ni Clarisse na kanina pa nagsasalita sa kaniyang tabi ay tila naging malabong ugong na lamang sa kaniyang pandinig. Ang mensahe sa likod ng litrato ay tila isang sumbat na tumatagos sa kaniyang kaluluwa. “Para sa gabing nalaman kong may buhay na sa loob ko. Sana, pagdilat mo, makilala mo kami.” “Javi? Hey, are you listening? Sabi ko, kailangan nating palitan ang furniture sa living room. Ang pangit na ng mga ito, masyadong luma,” sabi ni Clarisse, sabay hablot sa litratong hawak ni Javi. Nang makita ni Clarisse ang litrato, bigla itong namutla. Mabilis niyang ibinalik ang litrato sa ibabaw ng mesa. “Ano ba ’yan, Javi? Bakit ka pa nagtatago ng mga basura ni Maria? Itapon mo na ’yan.” “Basura?” bulong ni Javi, ang kaniyang boses ay puno ng pait. “Clarisse, binasa mo ba ang nakasulat sa likod?” “Hindi! At wala akong pakialam! Sinungaling ang
Isang linggo na ang nakalipas mula nang dumating si Ria sa Siargao. Unti-unti na siyang nasasanay sa init ng araw at sa alat ng hangin. Ang kaniyang dating maputlang balat dahil sa madalas na pananatili sa loob ng mansyon ay nagkakaroon na ng malusog na kulay. Ngunit sa likod ng kaniyang pisikal na pagbabago, ang kaniyang isip ay nananatiling abala sa narinig niya mula sa recorder."Siguraduhin mong hindi na siya makakabalik, kahit anong mangyari. Ang perang ito ay paunang bayad pa lang. Kapag kasal na kami ni Javi, makukuha mo ang balanse."Iyon ang boses ni Clarisse. Malinaw. Mapanganib. Ang lalaking kausap niya ay ang mismong nagmaneho ng van na dumukot sa kaniya. Hindi lang pala ang kaniyang biyenan ang may pakana ng lahat. Si Clarisse ang utak, ang arkitekto ng kaniyang paghihirap."Ria! Halika rito, tikman mo itong niluto kong pika-pika," sigaw ni Lolit mula sa kusina.Pilit na ibinalik ni Ria ang recorder sa kaniyang bag. Ayaw niyang mag-al
Ang huni ng mga kuliglig at ang malayo ngunit ramdam na hampas ng alon sa pampang ang tanging musika sa loob ng maliit na kubo sa gitna ng niyugan sa Siargao. Wala rito ang malamig na aircon ng Elizalde Mansion, wala ang mga mamahaling chandelier, at lalong wala ang nakabibinging panlalait ni Donya Esmeralda. Ang tanging naroon ay ang amoy ng tuyong dahon, ang sariwang hangin, at ang katahimikan na matagal nang ipinagkait kay Maria "Ria" Soliven.Nakaupo si Ria sa gilid ng isang kawayang papag, hawak ang kaniyang tiyan na bahagya pa lamang bumubukol. Walong linggo. Walong linggong lihim na nabubuhay sa kaniyang sinapupunan ang isang bahagi ng lalaking sumira sa kaniyang puso."Magiging maayos din ang lahat, maliit na anghel," bulong niya sa dilim. Ang kaniyang boses ay nanginginig pa rin, bitbit ang takot ng isang inang hindi alam kung paano palalakihin ang anak nang mag-isa.Naalala niya ang mukha ni Javi sa terminal—ang mukha ng pagsisisi na huli na para
Nakatayo si Ria sa loob ng isang pribadong terminal sa hangar ng kaniyang lolo. Ang kaniyang lolo, si Don Augusto Soliven, ay isang taong matagal na niyang hindi nakita—ang taong itinago ng kaniyang mga magulang dahil sa gulo ng pamilya, ngunit ngayon ay kaisa-isang pag-asa niya. Ang kaniyang lolo ay isang kilalang negosyante sa Visayas, makapangyarihan at may sapat na yaman upang protektahan siya mula sa mga Elizalde."Are you sure about this, Maria?" tanong ng kaniyang lolo. Ang kaniyang mukha ay seryoso, ngunit ang kaniyang mga mata ay puno ng awa para sa kaniyang apo. "You can stay here in Manila under my protection. Hinding-hindi ka maaabot ng mga Elizalde.""Hindi po, Lolo," matatag na sagot ni Ria. "Kailangan kong lumayo. Kailangan kong bumuo ng sarili kong mundo kung saan walang anino ni Javier Elizalde. Gusto kong lumaki ang anak ko nang malayo sa poot at kasakiman ng pamilyang iyon."Hinawakan ni Ria ang kaniyang tiyan. Kahit maliit pa ito, ramda







