ต้นกำเนิดหมาการ์ตูนสไตล์ไทยมาจากอะไรกันแน่

หลายคนคงสงสัยว่าหมาการ์ตูนสไตล์ไทยมีต้นกำเนิดจากอะไรกันแน่ แล้วมันถึงมีรสชาติที่ต่างจากการ์ตูนญี่ปุ่นหรือฝั่งตะวันตกอย่างไรบ้าง ฉบับสั้นๆ ที่ผมชอบพูดคือมันเกิดจากการผสานกันของ 'เรื่องเล่าพื้นบ้านและศิลปะดั้งเดิม' กับ 'เทคนิคการเล่าเรื่องจากสื่อสมัยใหม่' ก่อนจะกลายเป็นสิ่งที่เราเรียกว่าแนวทางไทยในปัจจุบัน ลายเส้นและการเล่าเรื่องของการ์ตูนไทยมักยืมองค์ประกอบจากจิตรกรรมฝาผนัง ละครชาตรี การแสดงเงา และนิทานพื้นบ้าน ทำให้ธีมเรื่องราวมักเต็มไปด้วยองค์ประกอบทางศีลธรรม ความเชื่อ ความสัมพันธ์ในครอบครัว และบรรยากาศของชุมชนท้องถิ่น

ร่องรอยของสื่อสิ่งพิมพ์สมัยก่อนกับการ์ตูนฝรั่งที่เข้ามาในสยามก็มีส่วนทำให้เกิด 'รูปแบบการ์ตูนแผง' และสไตล์ตัดต่อภาพเล่าเรื่องแบบตะวันตก ขณะเดียวกันคลื่นลูกใหญ่จากมังงะและอนิเมะญี่ปุ่นเข้ามาในไทยตั้งแต่หลังสงครามโลกครั้งที่สองจนถึงยุคทีวีและวิดีโอ ทำให้คอนเซ็ปต์การจัดหน้า ความคาดเคลื่อนไหวของตัวละคร และการถ่ายทอดอารมณ์แบบมังงะถูกนำมาปรับใช้ แต่สิ่งที่ทำให้มันเป็นของไทยก็คือการลงรายละเอียดเรื่องภาษาพูด มุกตลกท้องถิ่น แหล่งอาหารแบบสตรีท และมุมมองต่อเรื่องศาสนาและความตายที่สะท้อนไปในเนื้อเรื่อง ซึ่งทั้งหมดนี้ถูกร้อยเรียงด้วยมุมมองของคนทำงานศิลป์ที่เติบโตมากับสังคมไทย

คลื่นต่อมาที่สำคัญคือยุคดิจิทัลและโซเชียล มีเดีย ซึ่งเปิดโอกาสให้คนทำงานอิสระเปล่งเสียงตรงสู่คนอ่านโดยไม่ต้องผ่านสำนักพิมพ์แบบเดิม หลายงานที่โด่งดังในวงเล็กๆ เริ่มมีผู้ติดตามมากขึ้นผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ ผลก็คือเรามีความหลากหลายของธีมมากขึ้น ทั้งเรื่องเล่าแบบชีวิตประจำวัน แนวรักร่วมเพศที่ได้รับการยอมรับมากขึ้น แฟนตาซีที่ใช้ตำนานไทยมาเป็นแกน หรือการ์ตูนเสียดสีการเมืองที่กล้าพูดตรงกว่ายุคก่อน ซึ่งกระบวนการสร้างสรรค์แบบนี้ทำให้สไตล์ไทยไม่ได้หยุดนิ่ง แต่เติบโตแล้วยังท้าทายแนวคิดเดิมๆ อยู่ตลอด

ในฐานะแฟนคนหนึ่ง ผมรู้สึกชอบตรงที่การ์ตูนไทยมี 'กลิ่นอายบ้านเรา' ที่เข้าถึงง่ายและอบอุ่น แม้จะได้รับอิทธิพลจากที่อื่นมากมาย แต่สุดท้ายแล้วงานที่โดดเด่นมักเป็นงานที่กล้ารวมเอาความเป็นไทยเข้าไปทั้งในเนื้อหาและภาพ วิธีเล่าเรื่องที่มีทั้งมุขตลกแบบไทย ศรัทธาแบบไทย และการใช้คำที่คนอ่านรู้สึกว่าเป็นของตัวเอง ทำให้ผมเฝ้ารอดูว่ารุ่นต่อไปจะพัฒนาองค์ประกอบเหล่านี้ไปในทิศทางไหน และมักรู้สึกตื่นเต้นเมื่อเห็นการผสมผสานใหม่ๆ ที่ยังคง 'ราก' ของเราไว้ได้อย่างชัดเจน}