ทรงผมไทยโบราณ ผู้ชาย ทำด้วยวิธีและอุปกรณ์อะไรบ้าง?

เราเป็นคนที่หลงใหลในรายละเอียดของทรงผมโบราณ และเมื่อพูดถึงทรงผมของผู้ชายสไตล์จีนโบราณ สิ่งที่เตรียมให้พร้อมมีความละเอียดกว่าทรงสมัยใหม่มาก อุปกรณ์พื้นฐานที่ต้องมีคือกรรไกรตัดผมสองขนาด (ขนาดมาตรฐานกับขนาดเล็กสำหรับแต่งเส้นผมชี้ๆ), กรรไกรเฉือน (thinning/shears) เพื่อปรับน้ำหนักผมโดยไม่ทำให้ทรงเสีย, เครื่องไถผมพร้อมหัวป้องกันหลายขนาดสำหรับการตัดส่วนท้ายหรือข้าง, หวีหาง (tail comb) กับหวีไม้ที่ฟันห่างสำหรับจัดผมหนา และหวีกลมเล็กสำหรับม้วนบันหรือจัดแนวผม นอกจากนั้นต้องเตรียมของที่ตอบโจทย์ทรงโบราณโดยเฉพาะ เช่น กิ๊บติดผมแบบยาวและก้างปลาเพื่อยึดบัน/มวย, ด้ายเทียนหรือเชือกเนื้อดีสำหรับมัดทรงที่ต้องการความแข็งแรง, แผ่นรองผมหรือฟองน้ำเล็กๆ เพื่อทำให้บันมีทรงกลมสวย, น้ำมันผมน้ำหนักเบาและโปเมดชนิดอ่อนเพื่อให้ผมเรียงตัวและเงาแบบธรรมชาติ และสเปรย์ฉีดผมแบบอ่อนสำหรับล็อกทรงโดยไม่แข็งกระด้าง เรื่องความสะอาดและความปลอดภัยก็สำคัญ: ผ้าคลุมไหล่กันผมเปื้อน, ผ้าขนหนูสะอาด, น้ำยาฆ่าเชื้อสำหรับกรรไกรและหวี, น้ำมันหยอดเครื่องไถ และที่ปัดคอเพื่อเก็บเศษผม ทั้งหมดนี้จะช่วยให้ได้ทรง 'มวยหรือผมจุก' ตามแบบยุคราชวงศ์โดยรักษาความเรียบร้อยและความสบายของลูกค้าไปพร้อมกัน

การดัดแปลงทรงผมไทยโบราณให้เข้ากับแฟชั่นยุคใหม่เป็นเรื่องที่สนุกและท้าทายมากกว่าที่ฉันคิดไว้ตอนแรก เพราะต้องรักษาเอกลักษณ์เดิมไว้พร้อมกับใส่องค์ประกอบร่วมสมัยที่ใครเห็นแล้วอยากลองตาม หลายครั้งฉันใช้ไอเดียจากทรง 'ผมจุก' แบบดั้งเดิม แต่ทำให้ดูไม่แข็งกร้าวโดยการปล่อยช่อผมด้านหน้าให้หลุดเป็นเนื้อผมบาง ๆ แล้วผสมกับเทคนิคลดปริมาตรอย่าง undercut หรือ taper ที่ด้านข้าง ระบายสีแบบสโมกกี้เบจหรือน้ำตาลอ่อนก็ช่วยลดความเป็นพิธีกรรมลง ทำให้สามารถใส่กับแจ็กเก็ตหนังหรือเสื้อเชิ้ตคอจีนได้โดยไม่ขัดกันกับลุค อีกทางที่ฉันมักแนะนำคือการเล่นกับอุปกรณ์เสริม เช่นใช้แหวนผมสีทองแดงหรือผ้าคาดผมผ้าลินินบาง ๆ เพื่อให้ยังคงกลิ่นอายโบราณ แต่ดูทันสมัยพอจะเข้ากับกางเกงยีนส์และสนีกเกอร์ เทคนิคการเซตด้วยมูสหรือครีมที่ให้เนื้อสัมผัสธรรมชาติจะทำให้ทรงไม่ดูแข็งและใช้ง่ายในชีวิตประจำวัน ผลลัพธ์ที่ดีที่สุดคือสิ่งที่ทำให้เจ้าของรู้สึกมั่นใจและอยากใส่ออกไปข้างนอกโดยไม่รู้สึกเหมือนแต่งชุดย้อนยุคเพียงอย่างเดียว

ทรงผมโบราณผู้ชายมีมิติที่ทำให้ฉากพีเรียดดูมีชีวิตได้ทันที ถ้าอยากให้ทรงผมเหมือนละครพีเรียด ให้เริ่มจากการคิดเรื่องซิลูเอตต์ก่อนว่าอยากได้ลุคเรียบสง่า หรือละเมียดละเอียดแบบราชสำนัก ผมมักจะเห็นใน 'บุพเพสันนิวาส' ว่าทรงผมของตัวละครชายไม่ได้แค่ผูกจุกธรรมดา แต่มีการจัดช่อผม ช้อนผมให้ดูคม มีการใช้เครื่องประดับทองหรือผ้าผูกผมที่ตัดเฉพาะส่วน ทำให้ภาพรวมออกมาหรูและมีชั้นเชิง เมื่อทำจริงฉันมักเน้นที่การเตรียมผมก่อน: ต้องยาวพอที่จะม้วนหรือบิด แล้วใช้แว็กซ์ที่ทำให้ผมเรียงตัวได้ดี ถ้าผมสั้นก็ใช้ต่อผมปลายหรือวิกเล็กๆ เสริมเข้าไป ผูกจุกให้แน่นแล้วจัดให้มีปอยผมบางส่วนปล่อยลงมาเล็กน้อยเพื่อให้ลุคไม่แข็งกระด้าง สุดท้ายเพิ่มเครื่องประดับเล็กๆ เช่น กิ๊บผมโลหะหรือผ้าพันศีรษะแบบดั้งเดิม แค่นี้ภาพรวมของทรงผมจะดูเหมือนฉากพีเรียดจากละครเลย เห็นแล้วอยากใส่ชุดย้อนยุคเดินเล่นบ้างเลย

เคยเดินเล่นแถวเกาะรัตนโกสินทร์แล้วสะดุดตาร้านช่างแต่งหน้าเวทีเล็กๆ แห่งหนึ่ง ซึ่งเป็นทางเลือกที่ดีถ้าอยากได้ทรงผมไทยโบราณแบบมีความละเอียดและเรียบร้อย ผมมักจะแนะนำให้เริ่มจากช่างที่รับงานละครเวทีหรือหัวหน้าฝ่ายผมของคณะโขน เพราะพวกเขาคุ้นเคยกับทรงผมยุครัตนโกสินทร์และการจัดวางผมให้รับกับเครื่องแต่งกายแบบดั้งเดิม การทำงานกับช่างกลุ่มนี้มักได้ผลลัพธ์ที่ใกล้เคียงกับแบบในภาพเก่า ๆ และยังปรับให้เหมาะกับหน้าตาและรูปหน้าได้ดี อีกทางที่ผมชอบใช้คือไปหาเวิร์กช็อปหรืองานแสดงประวัติศาสตร์ในพื้นที่ เช่น งานสาธิตศิลปวัฒนธรรมที่โรงละครแห่งชาติหรือพิพิธภัณฑ์ เพราะมักมีช่างที่ทำผมสเตจหรือช่างแต่งหน้าประวัติศาสตร์มาให้บริการวันงาน ได้ลองส่องเทคนิคโดยตรงและจองช่างไว้สำหรับถ่ายรูปหรือพิธีสำคัญ ซึ่งสะดวกกว่าการหาเองจากโซเชียลปลายทางเดียวกัน

ย้อนกลับไปในยุคอยุธยา ทรงผมของผู้ชายมักสื่อถึงสภาพทางสังคมและบทบาทในชุมชนมากกว่าความเป็นแฟชั่นล้วนๆ ผมชอบมองภาพจิตรกรรมฝาผนังจากวัดพระศรีสรรเพชญ์เพราะเห็นรายละเอียดชัดเจน: ผู้ชายทั่วไปมักรวบผมขึ้นเป็นจุกเล็กที่ศีรษะหรือมวยสูงตรงกลางศีรษะ เส้นผมจะถูกหวีเรียบและมัดให้แน่นเพื่อความสะดวกในการทำงานและการสวมหมวก ในภาพของชนชั้นสูงจะมีการตกแต่งจุกด้วยปิ่นหรือลวดลายผ้า และมักใช้น้ำมันหรือยาปรับกลิ่นเพื่อให้ผมเรียบเป็นเงา สถานะ เช่น นักรบ พระ (ซึ่งโกนหัว) และขุนนาง จะแตกต่างกันชัดเจน ทำให้ทรงผมกลายเป็นสัญลักษณ์ทางศีลธรรมและอาชีพ ไม่ว่าจะเป็นมวยสูงที่ช่วยให้ผมไม่รบกวนในการต่อสู้ หรือจุกที่บ่งบอกว่าคนผู้นั้นยังไม่ได้บวช ทั้งหมดนี้ทำให้ภาพรวมทรงผมชายอยุธยาเป็นทั้งเครื่องใช้และภาษาทางสังคม รู้สึกว่าทรงผมเหล่านั้นไม่ได้มีไว้แค่สวยงาม แต่ยังเล่าเรื่องชีวิตจริงของคนในสมัยนั้นได้ดี

ในกรุงเทพฯมีร้านทำผมหลายแห่งที่รับทำทรงผมจีนโบราณสำหรับผู้ชาย ซึ่งแต่ละร้านมักจะแบ่งบริการเป็นหลายแนวตามความต้องการของลูกค้าและวาระงานต่าง ๆ ผมเป็นคนชอบแต่งตัวธีมประวัติศาสตร์ เลยไปลองมาหลายแบบ: ทรงมวยผมสไตล์ฮั่น (มวยสูงหรือมวยต่ำพร้อมกลัดผมไม้/โลหะ) เหมาะกับชุดราชสกุลและงานพิธีแบบเป็นทางการ; ทรงผมถักยาวแบบแมนชูหรือ 'queue' ที่มีการโกนบางส่วนด้านหน้าแล้วถักเปียยาว เหมาะกับงานคอสเพลย์หรือการรีครีเอทฉากจากละครยุคชิง; และทรงผูกครึ่งบนปล่อยครึ่งล่าง (half-up) ที่ให้ความรู้สึกเซียน/นักรบยุคโบราณ ทำได้ทั้งแบบใส่วิกหรือใช้ผมจริงถ้าผมยาวพอ บริการในกรุงเทพฯไม่ได้มีแค่ตัดกับจัดทรง ยังรวมถึงการต่อผม เติมวอลลุ่ม ติดวิกผสม ติดเครื่องประดับอย่างปิ่นและเข็มกลัดทอง และการย้อมสีให้เข้ากับคาแรกเตอร์ ค่าใช้จ่ายและเวลาทำงานขึ้นกับความละเอียด ถ้าต้องการใส่เครื่องประดับหรือทำทรงที่ต้องถักละเอียด ๆ ควรจองล่วงหน้า ผมมักเลือกร้านที่มีผลงานโชว์และสามารถทำผมโฟโต้ชู้ตได้ดี เพราะทรงจีนโบราณถ่ายรูปออกมาเห็นรายละเอียดมากกว่าที่ตาเห็น และการแต่งหน้าร่วมกับทรงผมช่วยให้ลุคสมบูรณ์แบบกว่าแค่ระบบผมอย่างเดียว

ลองนึกภาพยืนหน้ากระจกแล้วมัดผมขึ้นเป็นทรงจีนโบราณแบบที่ตัวละครใน 'The Untamed' ใส่ — นั่นคือความรู้สึกที่ฉันอยากให้คุณได้ลองทำตามแบบง่าย ๆ ที่ยังดูเนี้ยบและทนงานคอสเพลย์ได้ทั้งวัน การเริ่มต้น สำคัญที่สุดคือฐานผม: ถ้าคุณมีผมสั้น ให้เลือกวิกคุณภาพดีสีเดียวกับผมที่ต้องการ ใช้แผ่นผ้ารองหรือฟองน้ำเล็ก ๆ (padding) เพื่อสร้างความพองของทรงด้านหลัง แล้วปักผมจริงหรือวิกลงไปด้วยเข็มย้ำและด้ายเย็บแบบหยาบ ๆ ติดเทปสองหน้าเฉพาะจุดที่ต้องการความแน่น อย่าลืมใช้กิ๊บหนีบและยางรัดแบบแบนเพื่อซ่อนรอยย่น เทคนิคการมัด: สำหรับทรงมวยสูงหรือเกล้ามวยครึ่งหัว ให้แยกผมด้านบนกับด้านล่าง ก่อนม้วนผมเป็นมวยให้โรยแป้งผมหรือพาวเดอร์เพิ่มความฝืด แล้วฉีดสเปรย์ผมแบบแรงปานกลาง เมื่อมวยอยู่ในตำแหน่งที่ต้องการ ให้ใช้กิ๊บ U-shaped หลายตัวปักจากด้านในออกมาด้านนอก เพื่อความแน่นและไม่เสียรูปทรงตลอดงาน ถ้ามีเครื่องประดับเช่นเข็มเงินหรือผ้าคาดศีรษะ ให้ยึดกับฐานมวยด้วยด้ายเล็กๆ จะได้ไม่หลุดง่าย สิ่งที่ฉันชอบทำเป็นพิเศษคือเล่นเลเยอร์ของผมหน้าม้าและผมข้างแก้มให้ดูมีชีวิต ไม่จำเป็นต้องให้เรียบเป๊ะทั้งหมด ความไม่เรียบเล็กน้อยจะทำให้ภาพรวมสมจริงกว่า และอย่าลืมเตรียมชุดซ่อมฉุกเฉิน เช่น กิ๊บสำรอง กาวผมน้ำและสเปรย์ติดทน เวลาใส่ชุดแล้วขยับเยอะ ๆ จะได้ไม่ต้องกังวลมาก เหมือนได้กลับเป็นตัวละครที่ชอบอีกครั้ง — สนุกมากเลยตอนเห็นทรงมันเข้าที่จนกลายเป็นส่วนหนึ่งของคาแรกเตอร์

ทรงผมจีนโบราณสำหรับผู้ชายมีรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ที่ทำให้ลุคออกมามีเสน่ห์ทั้งแบบสุภาพและแบบหนักแน่นพร้อมลงสนามรบ เริ่มด้วยการเตรียมผมให้เรียบและไม่พันกัน โดยหวีจากปลายขึ้นโคนเพื่อไม่ทำร้ายเส้นผม แล้วแบ่งผมเป็นสามส่วนหลัก: ด้านบน ด้านข้าง และด้านหลัง การมัดผมแบบเกล้าสูง (topknot) นิยมรวบผมด้านบนให้แน่นก่อน แล้วจึงเกล้าม้วนเป็นมวยเล็กๆ เวลารวบให้ใช้ผ้าเนื้อนุ่มหรือเชือกผ้าประดับเพื่อให้สัมผัสแบบโบราณและช่วยถนอมเส้นผม หลังจากรวบแล้ว การล็อกมวยด้วยเข็มกลัดผมหรือกิ๊บโลหะเล็กๆ จะช่วยให้ทรงคงทน ถ้าชอบลุคดุดันแบบนักรบ ให้ดึงผมด้านข้างบางส่วนออกเล็กน้อยเพื่อให้มีความหยาบและไม่เรียบริบ อีกทางเลือกคือมัดครึ่งหัว (half-up bun) สำหรับคนที่ยังอยากโชว์ความยาวด้านหลัง โดยรวบเฉพาะผมด้านบนแล้วม้วนเป็นมวยต่ำ การใช้แว็กซ์ชนิดอ่อนจะช่วยจัดทรงและให้ความเป็นธรรมชาติ ไม่แข็งมาก ลองดูสไตล์จากภาพวาดและเรื่องเล่าเก่าๆ เช่นฉากใน 'สามก๊ก' ที่จะเห็นความหลากหลายของการมัดผม—บางคนมวยสูงเพื่อความเป็นผู้นำ บางคนมวยต่ำเพื่อความสง่างาม การฝึกทำกับหุ่นหรือใช้เชือกผ้าในการผูกซ้ำๆ จะช่วยให้คุ้นมือและเร็วขึ้น จบด้วยการเลือกเครื่องประดับเล็กๆ ที่สะท้อนบุคลิก จะได้ทรงผมที่ทั้งใช้งานได้จริงและมีความเป็นตำนานคละเคล้าอยู่ในตัว

บอกเลยว่าการเตรียมอุปกรณ์ทำทรงผมนางวันทองต้องละเอียดและมีใจใส่นิดหนึ่ง เพราะทรงนี้เน้นความเรียบร้อยและความโค้งมนของรูปทรงผมจริง ๆ ฉันมักเริ่มจากของพื้นฐานก่อน: หวีซี่ละเอียดสำหรับแสกและเก็บผม, หวีแหวกหางแมว (rat-tail comb) เพื่อช่วยจัดเส้นและแบ่งช่อ, ยางรัดผมแบบไม่รัดติดเกินไปหลายขนาด, กิ๊บดำและกิ๊บสแตนเลสหลายขนาด สำหรับยึดช่อผมให้แน่น, เข็มหมุดหรือไม้เสียบผมแบบโบราณที่มีหัวตกแต่งถ้าต้องการลุคโบราณขึ้นมา นอกจากนั้นอย่าให้ขาดน้ำมันจัดแต่งผมชนิดเหนียวเล็กน้อยหรือแว็กซ์แบบครีม เพื่อให้ผมตั้งรูปและไม่ปลิวง่าย ผ้ารองฟองน้ำช่วยเสริมรูปทรงบันเล็ก ๆ (ถ้าต้องการบันที่มีวอลลุ่ม), สเปรย์จัดทรงเกรดกลาง-แรง และผ้าเช็ดผมกับที่หนีบผมร้อนถ้าจำเป็น ฉันมักเตรียมดอกไม้สังเคราะห์หรือพวงมาลัยมะลิเทียมสำหรับตกแต่ง และกล่องอุปกรณ์ฉุกเฉินที่มีกิ๊บสำรอง ยางสำรอง และสเปรย์พกติดตัว สรุปคือจัดให้ครบทั้งเครื่องมือยึดรูป ผลิตภัณฑ์จัดทรง และของตกแต่งเล็ก ๆ น้อย ๆ แล้วทรงจะออกมาสมบูรณ์แบบ

ทรงผมไทยโบราณสำหรับคอสเพลย์เป็นรายละเอียดที่ทำให้ชุดทั้งชุดดูสมจริงหรือหมดเสน่ห์ได้เลย ผมมองว่าการเลือกวิกระหว่างวิกสังเคราะห์หรือขนผมจริงขึ้นกับเป้าหมายที่ตั้งไว้ก่อนแต่ง: ถ้าอยากได้รูปทรงเป๊ะ งานคอมพีติตัน หรือมีทรงที่ต้องคงรูปลักษณ์ตลอดวัน วิกล้วนให้ความสวยนิ่ง คุมทรงง่าย และซ่อมแซมได้สะดวก ส่วนขนผมจริงให้สัมผัสและความเคลื่อนไหวเป็นธรรมชาติมากกว่า แต่ต้องใช้ทักษะจัดทรงสูงและอาจถนอมรักษายากกว่า ในงานที่ผมแต่งเป็นตัวละครจาก 'บุพเพสันนิวาส' ผมเคยเลือกวิกที่ตัดแต่งให้มีลอนใหญ่และติดซับในแบบยกสูงเพื่อให้ได้ทรงหวีผมหลังสะดวก ขณะที่เพื่อนคนหนึ่งใช้ขนผมจริงผสมแผงเสริมผลลัพธ์ออกมาดูเบาและมีมิติมากกว่า สรุปคือ ถ้าตั้งใจถ่ายรูปนานหรือจะใส่เดินโชว์หลายชั่วโมง วิกล้วนสะดวกกว่า แต่ถ้าต้องการความเป็นธรรมชาติเมื่อกล้องจับรายละเอียดใกล้ ๆ และพร้อมดูแลระหว่างวัน ขนผมจริงก็ให้ผลที่คุ้มค่าในมุมมองผมเอง