ปิกาจู การ์ตูน มีต้นกำเนิดจากใครและเมื่อไหร่

ใครจะคิดว่า 'ปิกาจู' ที่เราเห็นทุกที่จะมีเรื่องราวเบื้องหลังการวาดที่ละเอียดแบบนี้ การออกแบบต้นฉบับของ 'ปิกาจู' มาจากฝีมือของนิชิดะ อาสึโกะ ซึ่งทำงานในทีมพัฒนาเกมยุคแรก ๆ ที่อยากได้สัตว์เล็กน่ารักเป็นต้นแบบ แนวคิดเริ่มจากสัตว์ฟันแทะขนาดจิ๋วที่ให้ความรู้สึกเป็นมิตรและขี้เล่น รูปร่างกลม ๆ แก้มแดง และหางที่มีทรงเหมือนสายฟ้าถูกเลือกมาเพื่อสื่อถึงพลังไฟฟ้าโดยตรง แผ่นแก้มสีแดงนั้นไม่ได้มีไว้แค่ความน่ารัก แต่นักออกแบบตั้งใจให้เป็นจุดแสดงพลังไฟฟ้าได้อย่างชัดเจนในการ์ตูนและเกม ในขั้นตอนสุดท้าย เคน สึงิโมริ เข้ามาปรับเส้นและสัดส่วนให้สมดุลเพื่อใช้ในไกด์ไลน์ของซีรีส์ทั้งภาพนิ่งและแอนิเมชัน ส่วนชื่อ 'ปิกาจู' มาจากการผสมคำภาษาญี่ปุ่นคือ 'พิกะ' ที่สื่อถึงประกายไฟ กับเสียงกระซิบของหนู 'ชู' ซึ่งทำให้ทั้งเสียงและภาพรวมเชื่อมกันได้อย่างน่าจดจำ นอกจากนั้น สีเหลืองที่เลือกยังช่วยให้ตัวละครโดดเด่นเมื่ออยู่บนสื่อหลากหลาย ตั้งแต่ตลับเกมไปจนถึงของเล่น เราเองมองว่าความเรียบง่ายนี่แหละที่ทำให้ 'ปิกาจู' เป็นมาสคอตได้อย่างสมบูรณ์ เพราะไม่ว่าจะปรับทรงหรือขยับท่าทางแค่ไหนก็ยังจดจำได้ทันที และนี่เป็นเหตุผลที่ตัวละครนี้ยังคงอยู่ในใจแฟน ๆ รุ่นใหม่และเก่าอยู่เสมอ

การได้รู้ที่มาของ 'เปเป้' ทำให้ย้อนไปนึกถึงช่วงที่อินเทอร์เน็ตยังเป็นดินแดนของภาพตลกเล็ก ๆ และคอมมูนิตี้แปลก ๆ มากมาย ฉันเล่าแบบคนที่ติดตามมานานเลยนะ — 'เปเป้' ถูกวาดโดย Matt Furie และปรากฏตัวครั้งแรกบนผลงานการ์ตูนของเขาในปี 2005 ซึ่งฉากที่เป็นที่รู้จักคือภาพการ์ตูนที่มีข้อความว่า 'feels good man' ที่ต่อมาถูกตัดแปะและแชร์จนกลายเป็นมีมคลาสสิก ในเชิงเทคนิคมันเริ่มจากหน้ากระดาษการ์ตูนอินดี้ ก่อนจะหลุดเข้าสู่โลกอินเทอร์เน็ตที่กว้างขึ้น ความน่าสนใจคือกระบวนการเปลี่ยนแปลง: ภาพจากคอมิคอินดี้ถูกยกขึ้นเป็นสัญลักษณ์บนกระดานข้อความและฟอรัม — แพลตฟอร์มแบบภาพแชร์และบอร์ดต่าง ๆ เอามารีมิกซ์จนเกิดหลายเวอร์ชัน ในฐานะคนที่เคยเห็นมุมนั้นมาตั้งแต่ต้น ผมชอบดูว่าการ์ตูนเล็ก ๆ หนึ่งตัวสามารถเติบโตเป็นวัฒนธรรมย่อยได้อย่างไร บางคนส่งต่อด้วยอารมณ์ขัน บางคนก็รีมิกซ์ให้เข้ากับประเด็นสังคม ทำให้ความหมายของตัวละครคลี่ออกเป็นหลายชั้น ต่อมาเมื่อมันแพร่หลายมากขึ้น ผู้สร้างต้นฉบับก็พยายามประกอบความหมายใหม่และปกป้องผลงานในบางแง่มุม เรื่องราวของ 'เปเป้' เลยกลายเป็นกรณีศึกษาที่น่าสนใจเกี่ยวกับสิทธิ์ของครีเอเตอร์ versus การใช้งานของสาธารณะ ในมุมคนดูที่โตมากับมีม ผมยังคงชอบความซื่อ ๆ ในภาพดั้งเดิมของมัน และน่าขบคิดว่าเส้นทางจากแผงการ์ตูนปี 2005 ถึงการเป็นไอคอนอินเทอร์เน็ตนั้นเต็มไปด้วยการตีความซ้ำ ๆ และการต่อสู้เรื่องความหมายของภาพ — เป็นเรื่องที่ทั้งตลก ขม และก็ชวนคิดไปพร้อมกัน

คิดดูสิ การวิวัฒนาการของ 'Pikachu' ไม่ได้เป็นแค่กดปุ่มแล้วเปลี่ยนรูปลักษณ์ตามกฎเกม แต่มันสะท้อนทั้งระบบนิเวศในเกมและแนวคิดการออกแบบที่เติบโตไปพร้อมกับแฟรนไชส์ ผมมองว่าเริ่มจากมุมของเกมเมคานิกส์ก่อน: ในเกมซีรีส์หลัก 'Pokémon' สายวิวัฒนาการของ 'Pikachu' ถูกวางไว้เป็นชุดสามขั้นคือ 'Pichu' → 'Pikachu' → 'Raichu' แต่ละขั้นมีเงื่อนไขเฉพาะ เช่น 'Pichu' เป็นบีบี้พ็อกเก็ตมอนพันธุ์แรกที่เพิ่มเข้ามาใน Generation II และมันเติบโตเป็น 'Pikachu' จากความใกล้ชิด (friendship) ขณะที่การเปลี่ยนเป็น 'Raichu' ต้องใช้ไอเท็มอย่าง Thunder Stone ซึ่งเป็นการผสมระหว่างความสัมพันธ์และไอเท็มภายนอกในการกำหนดชะตา ในเชิงต้นกำเนิดการออกแบบ มันถูกสร้างมาให้เป็นตัวแทนแนวคิด 'หนูไฟฟ้า' มากกว่าเป็นการจำลองสิ่งมีชีวิตจริง ดังนั้นวิวัฒนาการของมันจึงเป็นทั้งเชิงเกมและเชิงพล็อตโลกแฟนตาซี ที่ทำให้ผู้เล่นรู้สึกว่าการเป็นมิตรหรือการเลือกใช้ไอเท็มสามารถเปลี่ยนชะตาของตัวละครได้ — มันวิ่งไปมาระหว่างกลไกและการเล่าเรื่องอย่างลงตัว

ต้นกำเนิดของตำนานทาร์ซานเริ่มขึ้นในยุคที่เรื่องผจญภัยในปกหนังสือปั๊มๆ กำลังได้รับความนิยมและผู้เขียนคนหนึ่งก็เขียนตัวละครที่กลายเป็นสัญลักษณ์ของป่าไปตลอดกาล。 เอ็ดการ์ ไรซ์ เบอร์โรส์คือผู้สร้างตัวละครนี้ ผลงานชิ้นแรกเกี่ยวกับทาร์ซานปรากฏในรูปแบบนิยายตอนลงในนิตยสารปี 1912 ก่อนจะรวมเล่มและวางจำหน่ายในรูปแบบหนังสืออย่างเป็นทางการในปี 1914 ซึ่งผมชอบมองว่าเหตุการณ์สองปีนี้อธิบายได้ดีว่าเหตุใดเรื่องราวจึงทั้งดิบทั้งโรแมนติกและตอบรับกับรสนิยมผู้อ่านในยุคนั้นได้อย่างลงตัว。 ถ้าอ่านต้นฉบับหรือสำเนาปัดฝุ่นจากห้องสมุดเก่า จะเห็นได้ว่าความเป็นหัวใจของเรื่องไม่ได้อยู่ที่การสลับบทบาทมนุษย์กับธรรมชาติเพียงอย่างเดียว แต่เป็นภาพสะท้อนของสังคมและจินตนาการในยุคสมัยหนึ่ง — นั่นแหละคือเหตุผลที่ตัวละครยังถูกรื้อฟื้นไปในรูปแบบต่างๆ อยู่เรื่อยๆ และทำให้ชื่อของผู้แต่งคนนั้นไม่เลือนไปง่ายๆ

ย้อนกลับไปสมัยที่การ์ตูนญี่ปุ่นเริ่มบุกบ้านเรา ความรู้สึกแรกที่ผมมีต่อ 'Pokémon' คือความตื่นเต้นกับเสียงเปิดและตัวละครจิ๋วๆ อย่างปิกาจูที่โดดเด่นมาก บทแรกของซีรีส์ เดิมทีออกอากาศในประเทศญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 1 เมษายน 1997 ในนาม 'Pocket Monsters' ตอนเปิดตัวมีชื่อญี่ปุ่นว่า 'ポケモン！きみにきめた!' (ที่แฟนพูดถึงกันในอังกฤษว่า 'I Choose You!') ส่วนเวอร์ชันภาษาอังกฤษที่มีการดัดแปลงเสียงพากย์ ถูกฉายในสหรัฐอเมริกาเป็นครั้งแรกช่วงเดือนกันยายน 1998 การฉายช่วงแรกๆ นั้นสร้างปรากฏการณ์ใหญ่ ทำให้ปิกาจูกลายเป็นสัญลักษณ์ทันที พอพูดถึงจะดูที่ไหนได้บ้าง ผมมักบอกเพื่อนเสมอว่าให้เริ่มจากช่องทางอย่างเป็นทางการก่อน เช่น แอปและเว็บไซต์ของ 'Pokémon' ซึ่งมีรายการเก่าๆ ให้ดูเป็นช่วงๆ ในบางประเทศก็มีแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งที่ซื้อสิทธิ์ไว้ ทำให้ซีซันแรกสามารถดูแบบเต็มๆ ได้อีกครั้งในรูปแบบซับหรือดับเบิลพากย์ นอกจากนี้ยังมีชุดดีวีดี/บลูเรย์ที่สะสมได้ เหมาะกับคนที่อยากเก็บเป็นของจริง ถ้าคุณอยากนั่งย้อนดูตอนแรกแบบเต็มๆ ผมมักเลือกเวอร์ชันที่ให้เครดิตต้นฉบับมากที่สุด เพราะฉากเล็กๆ อย่างครั้งแรกที่แอชเจอกับปิกาจูหรือโมเมนต์ไฟฟ้านั้นยังสะเทือนใจไม่เปลี่ยน แนะนำลองหาเวอร์ชันที่มีซับญี่ปุ่นหรือเวอร์ชันที่เคารพต้นฉบับ แล้วจะเห็นว่าทำไมซีรีส์นี้ถึงยืนยาวมาจนทุกวันนี้

ต้นกำเนิดของ 'หนูน้อยหมวกแดง' มีรากจากนิทานพื้นบ้านยุโรปที่เล่าต่อกันมาหลายชั่วคน และเรื่องเวอร์ชันที่เป็นลายลักษณ์อักษรครั้งแรกที่ได้รับความสนใจอย่างกว้างคือผลงานของชาร์ลส์ เปโรต์ในปี ค.ศ. 1697 ในนิทานของเขาซึ่งชื่อภาษาฝรั่งเศสว่า 'Le Petit Chaperon Rouge' ตัวเรื่องถูกเขียนขึ้นเป็นนิทานเตือนใจสำหรับผู้ใหญ่ด้วยบทสรุปที่โหดร้ายกว่าที่เด็กสมัยนี้คุ้นเคย ฉันมองเห็นว่าการบันทึกครั้งแรกๆ แบบนี้ทำหน้าที่เป็นการตรึงเรื่องราวที่เคยเปลี่ยนแปลงในการเล่าปากต่อปากเอาไว้ ทำให้เราเห็นหน้าตาของเทพนิยายในเวอร์ชันที่มีเจตนาสอนใจมากกว่าแค่บันเทิง เมื่อเทียบกับเวอร์ชันอื่นๆ การวางโทนและบทสรุปต่างกันไปตามผู้เล่าและยุคสมัย และนั่นบอกอะไรบางอย่างเกี่ยวกับสังคมที่เล่าเรื่องนั้นออกมา ผมมักคิดว่าแรงจูงใจของการบันทึกนิทานอย่างของเปโรต์คือการจับภาพค่านิยมและข้อเตือนใจของสมัย และต่อมานักเล่าเรื่องอื่นๆ ก็ปรับให้เหมาะกับเด็กหรือเปลี่ยนโทนให้มีความหวังมากขึ้น ความจริงที่ว่านิทานนี้ถูกจัดอยู่ในประเภทนิทาน ATU 333 ก็บอกได้ว่าหลายวัฒนธรรมมีโครงเรื่องคล้ายกัน การรู้ว่าเรื่องนี้มีทั้งร่องรอยจากปากต่อปากและการบันทึกทางวรรณกรรมช่วยให้ฉันเข้าใจว่าทำไมมันยังอยู่กับเราได้จนถึงวันนี้

จุดเริ่มต้นของ 'กาฟิวส์' มาจากปลายปากกาของนักเขียนการ์ตูนชาวอเมริกันชื่อ จิม เดวิส ซึ่งเริ่มเผยแพร่ลูกเล่นขำๆ ของแมวอ้วนขี้เกียจครั้งแรกเมื่อปี 1978 โดยสตริปแรกออกวันที่ 19 มิถุนายนในรูปแบบการ์ตูนเรียงแถวนิตยสารและหนังสือพิมพ์ ความจริงแล้วเดวิสมีผลงานการ์ตูนมาก่อนหน้านั้นและทดลองแนวทางต่างๆ เพื่อหาสไตล์ที่เข้าถึงคนได้ง่าย จนในที่สุดเขาออกแบบตัวละครแมวที่มีนิสัยเห็นแก่กิน เอาแต่ใจ และช่างประชดประชันอย่าง 'กาฟิวส์' ซึ่งโดดเด่นทั้งภาพลายเส้นแบบเรียบง่ายและอารมณ์ขันที่จับใจคนอ่านทุกวัย ผมโตมากับสตริปของ 'กาฟิวส์' และยังจำได้ว่าความสำเร็จของเรื่องไม่ได้มาจากความซับซ้อน แต่เป็นความตรงไปตรงมาแบบวันต่อวัน เดวิสตั้งชื่อเจ้าแมวตามชื่อของคุณปู่ของเขาเอง (James Garfield Davis) และวางคาแรกเตอร์ให้มีความเป็นมนุษย์ผสมสัตว์เลี้ยง—ขี้เกียจ รักอาหาร โดยเฉพาะลาซานญ่า และชอบแกล้งสุนัขอย่าง Odie เจ้าของของกาฟิวส์คือ Jon Arbuckle ซึ่งทำหน้าที่เป็นเป้าของมุขและความฝันประจำวัน เป็นการ์ตูนที่สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างคนกับสัตว์เลี้ยงในมุมตลกขบขัน ทำให้คนอ่านทุกเพศทุกวัยมองเห็นความธรรมดาที่ตลกและอบอุ่น ความแพร่หลายของ 'กาฟิวส์' ขยายไปไกลกว่าสตริปในหนังสือพิมพ์จนกลายเป็นปรากฏการณ์ระดับโลก ทั้งโปรแกรมทีวี 'Garfield and Friends' การ์ตูนพิเศษทางโทรทัศน์ ภาพยนตร์คนแสดง และสินค้ามากมายที่ทำให้ตัวละครนี้กลายเป็นหนึ่งในมาสคอตทางวัฒนธรรมสมัยใหม่ เดวิสเลือกแนวทางที่เข้าถึงง่ายและไม่ขึ้นกับอ้างอิงร่วมเฉพาะกลุ่ม จึงทำให้มุขของกาฟิวส์แปลเป็นภาษาต่างประเทศได้ดีและยังคงตลกสำหรับคนรุ่นใหม่ๆ แม้เวลาจะผ่านไปหลายสิบปี ในฐานะคนที่ชอบการ์ตูนเป็นชีวิตจิตใจ ผมชอบที่ 'กาฟิวส์' แสดงให้เห็นว่าคาแรกเตอร์ง่ายๆ แต่ชัดเจนสามารถครองใจคนทั่วโลกได้ สิ่งที่ทำให้ผมยังกลับไปอ่านบ่อยๆ ไม่ใช่แค่มุขตลก แต่เป็นการจับจังหวะชีวิตประจำวัน ผสมกับอารมณ์เสียดสีที่ยังคงทันสมัย ทำให้มองเห็นความอบอุ่นและขำขันในเรื่องเล็กๆ ของชีวิต — นี่แหละคือเสน่ห์ที่ทำให้ผมยังหัวเราะกับกาฟิวส์ได้เสมอ

หลายคนคงจะนึกถึงฮีโร่ที่มีแหวนเรืองแสง แต่ถ้าลองขุดรากลึกกลับไป ต้นกำเนิดของ 'Green Lantern' จริง ๆ มาไกลกว่าที่คิดมาก ผมนึกภาพวันแรกที่ Alan Scott ปรากฏตัวบนหน้ากระดาษ—สร้างโดย Martin Nodell ร่วมกับ Bill Finger และโผล่ครั้งแรกใน 'All-American Comics' #16 (กรกฎาคม 1940) เขาเป็นเวอร์ชันดั้งเดิมที่พลังมาจากสิ่งที่เรียกว่า Starheart เป็นแหวนที่เกี่ยวพันกับเวทมนตร์โบราณ ไม่ใช่เทคโนโลยีอวกาศแบบที่หลายคนคุ้นเคยในยุคหลัง นั่นทำให้ Alan Scott มีรากของนิทานสยองขวัญและแฟนตาซีในตัว มากกว่าจะเป็นนักบินทดสอบหรือทหารอวกาศ เมื่อเทียบกับรุ่นหลัง ๆ แล้ว ผมชอบที่เห็นความแตกต่างของแรงบันดาลใจ: Alan Scott ให้ความรู้สึกของฮีโร่ยุคทองที่มาจากเรื่องเล่าและโชคชะตา ขณะที่เวอร์ชันต่อมาเปลี่ยนไปเป็นเรื่องของหน้าที่ในจักรวาลกว้าง ทำให้ตระกูลชื่อ 'Green Lantern' มีมิติและความหลากหลายตั้งแต่ต้นจนถึงปัจจุบัน

ภาพยนตร์เรื่อง 'Pokémon the Movie: I Choose You!' ให้ภาพการพบกันของแอชกับปิกาจูในมุมมองที่แตกต่างจากซีรีส์หลักและถือเป็นงานที่เล่าเรื่องราวต้นกำเนิดความสัมพันธ์ของทั้งคู่ได้ชัดเจนที่สุดในโลกภาพยนตร์ ในมุมมองของคนที่เติบโตมากับการ์ตูนยุคเก่า ดิฉันรู้สึกว่าหนังฉบับนี้กล้าเล่นกับความทรงจำและจินตนาการมากขึ้น ไม่ได้พยายามทำซ้ำเหตุการณ์เดิมๆ แต่เลือกเล่าใหม่ด้วยน้ำเสียงอ่อนโยนและเศร้าซ่อนหวัง หนังแสดงให้เห็นว่าทำไมปิกาจูถึงต่อต้านการเข้าใส่บอลและทำไมมันถึงยึดมั่นกับแอช ทั้งยังเติมฉากที่สื่ออารมณ์ระหว่างการเริ่มต้นมิตรภาพ ทำให้เราเข้าใจภูมิหลังด้านอารมณ์ของปิกาจูได้ดีขึ้นกว่าแค่การเป็นโปเกมอนที่น่ารัก การมองเรื่องนี้ในฐานะแฟนรุ่นเก่าเท่ากับยอมรับว่ามีหลายเวอร์ชันของต้นกำเนิด แต่สำหรับใครที่อยากเห็นจุดเริ่มต้นของมิตรภาพระหว่างแอชกับปิกาจูแบบทำใจฟูและซึ้ง หนังเรื่องนี้ตอบโจทย์และทิ้งความประทับใจไว้อย่างยาวนาน

ต้นกำเนิดของ 'พะยูน' แฝงด้วยความอ่อนโยนแบบที่ทำให้ฉันหยุดอ่านกลางวันเพื่อคิดทบทวนเรื่องเล็กๆ รอบตัว ฉันจำได้ความรู้สึกแรกเมื่อเห็นภาพลายเส้นเรียบง่ายแต่เต็มไปด้วยรายละเอียดชีวิตริมทะเล—มันไม่ได้เกิดจากสตูดิโอใหญ่อะไร แต่เกิดจากมือวาดคนเดียวที่สะพายกล้องความทรงจำกลับมาจากหมู่บ้านชายฝั่ง และเอาเรื่องราวท้องถิ่นมาทอเป็นการ์ตูนจริงจังที่ไม่จำเป็นต้องยิ่งใหญ่ การ์ตูนหลายเรื่องที่เริ่มต้นแบบนี้มักเผยแพร่ในเฟซบุ๊กหรือเว็บตูนก่อนจะถูกพูดถึงจนกลายเป็นหนังสือพิมพ์เล็กๆ หรือรวมเล่มขายในงานหนังสือ ซึ่งเสน่ห์ของ 'พะยูน' อยู่ที่การจับชีวิตประจำวันของคนและทะเลเข้าด้วยกันอย่างละมุน พื้นฐานธีมของเรื่องชัดเจนว่าได้รับแรงบันดาลใจจากการอนุรักษ์และความเชื่อพื้นบ้านเกี่ยวกับสัตว์ทะเล จึงมีลักษณะคล้ายกับงานที่โอบล้อมธรรมชาติเหมือนใน 'My Neighbor Totoro' แต่แจกแจงเป็นบทเล็กๆ ที่อ่านง่ายและสะท้อนปัญหาสังคมท้องถิ่นมากกว่า ในหลายบทจะเห็นการนำประเพณีท้องถิ่น สติกเกอร์ไลน์น่ารักๆ และมุกตลกที่คนในชุมชนจะหัวเราะตามได้ทันที ท้ายที่สุดฉันชอบว่าต้นกำเนิดของ 'พะยูน' ไม่ได้มาจากการวางแผนการตลาด แต่เป็นผลจากความผูกพันต่อทะเลและคนในชุมชน มันทำให้การ์ตูนเรื่องนี้กลายเป็นพื้นที่ที่คนอ่านสามารถหายใจร่วมกับเรื่องเล็กๆ ของชีวิตได้ และนั่นคือเหตุผลที่ฉันยังพูดถึงมันกับเพื่อนๆ อยู่บ่อยๆ