ผลงานต้นฉบับของ รักข้ามเวลา เขียนโดยใคร?

วันนี้อยากเล่าเรื่องนี้แบบแฟนคลับที่คลั่งไคล้จริงจังสักหน่อย — ชื่อเต็มของต้นฉบับที่เรื่อง 'ลิขิตรัก ข้ามเวลา' มาจากก็คือ 'บุพเพสันนิวาส' และผู้เขียนใช้นามปากกา 'รอมแพง' นั่นเอง ฉันรู้สึกว่าคำว่า 'ดัดแปลง' ที่ใช้กับงานชิ้นนี้เหมาะมาก เพราะนิยายของ 'รอมแพง' เต็มไปด้วยเสน่ห์ทางประวัติศาสตร์ ภาษาเก่า และมุกที่ทำให้คนรุ่นใหม่หัวเราะตามได้ง่าย การย้ายเรื่องจากหน้ากระดาษมาสู่กล้องถ่ายทำทำให้บางจังหวะต้องปรับเพื่อให้เข้ากับจังหวะละครยุคปัจจุบัน แต่แกนหลักของความสัมพันธ์ข้ามยุค ข้อคิดเกี่ยวกับสังคม และความอบอุ่นที่นิยายให้ไว้ยังคงอยู่ การอ่านต้นฉบับแล้วตามดูฉบับจอทำให้ฉันเห็นมุมที่แตกต่างทั้งสองแบบ — นิยายให้ความลึกในความคิดตัวละคร ส่วนละครเพิ่มความสดและจังหวะฮาแบบเห็นภาพ ทั้งสองเวอร์ชันเลยมีเสน่ห์ต่างกันไป และการรู้ว่าเบื้องหลังเป็นงานของ 'รอมแพง' ทำให้ความรู้สึกผูกพันนั้นเพิ่มขึ้นอีกขั้น

ต้นฉบับของ 'บันทึกรักข้ามภพ' มักถูกเชื่อมโยงกับนิยายจีนที่มีชื่อเสียง ซึ่งผู้เขียนที่คอเรื่องโบราณ-ย้อนเวลาในวงการจีนพูดถึงบ่อยคือนามปากกา '桐华' (อ่านว่า ท่งฮวา) — ฉันชอบจังหวะการเล่าเรื่องของเธอที่ถักทอความโศก โรแมนติก และความสัมพันธ์ข้ามภพข้ามชาติพันธุ์แบบละเอียดอ่อน ทำให้เวอร์ชันดัดแปลงเป็นซีรีส์โทรทัศน์มักมีพลังทางอารมณ์สูง เมื่อพูดถึงผลงานอื่นที่โดดเด่นของเธอ ฉันจำได้ว่ามีนิยายอีกสองสามเรื่องที่มักถูกพูดถึงในหมู่แฟน ๆ หนึ่งในนั้นคือ '大漠谣' ซึ่งพาเราไปสู่ฉากทะเลทรายและเรื่องราวความผูกพันที่หนักแน่น เหมาะสำหรับคนที่ชอบทั้งประวัติศาสตร์และโทนดราม่าจัด อีกชื่อหนึ่งคือ '云中歌' ซึ่งดัดแปลงเป็นซีรีส์ด้วยเช่นกัน งานของเธอมักมีภาพพจน์งดงาม ตัวละครที่มีชะตากรรมคล้ายโศกนาฏกรรม และการผูกเรื่องที่เล่นกับเวลาและความทรงจำได้ดี สรุปสั้นๆ ว่าเมื่อต้องการตามรอย 'บันทึกรักข้ามภพ' ถ้าอยากได้อารมณ์ใกล้เคียง ให้ลองเปิดงานอื่นของ '桐华' ดู เพราะโทนการเขียนและธีมมักทับซ้อนกัน ทำให้รู้สึกเหมือนหลุดเข้าไปในโลกที่เวลาและชะตาเป็นตัวกำหนดความรัก

หัวข้อนี้ทำให้คิดถึงความวุ่นวายเวลาชื่อเรื่องเดียวกันกระจายอยู่ทั่ววงการบันเทิง ฉันเจอชื่อ 'คลั่งรัก' ปรากฏในหลายบริบท พอจะสรุปได้ว่าไม่มีคำตอบเดียวถ้าผู้ถามไม่ได้ให้เบาะแสเพิ่มเติม เช่น ปีที่ออก หรือรูปแบบงาน (นิยายสำนักพิมพ์, นิยายออนไลน์, บทประพันธ์สำหรับละคร ฯลฯ) บ่อยครั้งที่ชื่อนิยายสั้นหรือเรื่องสั้นในนิตยสารถูกนำมาตั้งเป็นชื่อนิยายเล่มหรือซีรีส์โดยคนละคน ทำให้เกิดความสับสนได้ง่าย ฉันมักเจอกรณีคล้าย ๆ กันกับงานอื่น เช่นชื่อเรื่องเดียวกันปรากฏเป็นทั้งเพลง โรงละคร และนิยาย ทำให้การชี้ชัดว่า "ต้นฉบับเขียนโดยใคร" ต้องอิงบริบทมากกว่าแค่ชื่อเดียว ในฐานะแฟนที่ชอบอ่าน ฉันรู้สึกว่าการระบุปีพิมพ์หรือสำนักพิมพ์มักช่วยเคลียร์ปัญหาได้ ถ้าจุดประสงค์คืออ้างอิงงานต้นฉบับ เวอร์ชันแรกสุดที่เผยแพร่จะเป็นหลักฐานชัดเจน แต่ถ้าไม่มีข้อมูลเพิ่ม ฉันเองก็ระวังการตอบแบบเด็ดขาดเพราะกลัวให้ข้อมูลผิด คนอ่านมักอยากได้ชื่อผู้แต่งชัด ๆ แล้วก็มีความหมายต่างกันหากเป็นนิยายแปลหรือเรื่องต้นฉบับภาษาอื่น สุดท้ายแล้วถ้าได้รายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ เพิ่มเติม ฉันคงยินดีเล่าให้ละเอียดกว่าเดิมและเล่าความประทับใจต่อเวอร์ชันต้นฉบับด้วยความกระตือรือร้น

ตั้งแต่หน้าแรกของ 'ลิขิตรักข้ามเวลา' ความรู้สึกแรกที่เข้ามาเป็นภาพของความรักที่ถูกทดสอบโดยเวลาและโชคชะตาอย่างหนักแน่น ผู้เขียนคือ Audrey Niffenegger งานชิ้นนี้เป็นนิยายที่ผสมระหว่างความโรแมนติกกับองค์ประกอบแฟนตาซีเชิงชีวิตประจำวัน — เรื่องเล่าถูกขับเคลื่อนโดยชายคนหนึ่งที่เดินทางข้ามเวลาได้โดยไม่ตั้งใจและผู้หญิงที่ใช้ชีวิตเป็นเส้นตรงรอการกลับมาในรูปแบบต่าง ๆ ของเขา การเล่าเรื่องไม่เน้นการผจญภัยบนความเร่งรีบ แต่ชอบสำรวจผลกระทบของการเดินทางข้ามเวลาต่อชีวิตคู่ มิตรภาพ และการเป็นพ่อเป็นแม่ ฉันเห็นว่าการออกแบบตัวละครของ Niffenegger ทำให้เหตุการณ์ซับซ้อนมีน้ำหนักทางอารมณ์ ตัวเอกชายมีปัญหากับการควบคุมเวลา สถานการณ์นี้ทำให้ทั้งคู่ต้องเผชิญกับความสูญเสีย ความไม่แน่นอน และความหวังในแบบที่ไกลจากนิยายโรแมนติกทั่วไป อ่านจบแล้วทิ้งร่องรอยทั้งความอิ่มเอมและความเจ็บปวดไว้ในใจ สำนวนของผู้เขียนมีทั้งความละเมียดและความตรงไปตรงมาที่ทำให้ฉากธรรมดากลายเป็นบททดสอบความรักที่ลึกซึ้ง เรื่องราวนี้เหมาะกับคนที่ชอบบทบันทึกความสัมพันธ์แบบไม่หวือหวาแต่หนักแน่น และจะจับใจคนที่ยอมให้เวลาเป็นตัวละครอีกตัวหนึ่งในนิยายชีวิต

จำได้ว่าครั้งแรกที่เห็นชื่อ 'เล่ห์รักบุษบา' ในปฏิทินละคร ฉันรู้สึกอยากรู้ทันทีว่ามาจากนิยายเล่มไหน แต่พอขุดลึกลงไปความจริงกลับชัดเจนขึ้นว่าเรื่องนี้ไม่ได้มีนิยายต้นฉบับเป็นรูปเล่มที่รู้จักกันทั่วไป จากมุมมองของคนที่ติดตามละครและนวนิยายไทยมายาวนาน เรื่องราวอย่าง 'เล่ห์รักบุษบา' มักเกิดขึ้นสองแบบใหญ่ๆ: บางเรื่องดัดแปลงจากนิยายซึ่งคนอ่านคุ้นเคยมาก่อน ขณะที่บางเรื่องถูกเขียนขึ้นเป็นบทโทรทัศน์โดยตรง ซึ่งกรณีนี้ภาพรวมที่ปรากฏชัดคือมันเป็นงานบทโทรทัศน์ต้นฉบับมากกว่าจะมีนิยายเล่มดังกล่าวเผยแพร่ก่อนหน้านั้น นั่นหมายความว่าจะไม่มีชื่อผู้เขียนนิยายต้นฉบับให้ยึดเป็นข้อมูล คาแรกเตอร์และโครงเรื่องของ 'เล่ห์รักบุษบา' ให้ความรู้สึกว่าถูกปั้นขึ้นเพื่อการแสดงและการสื่อสารทางจอแก้ว จึงทำให้เครดิตหลักที่ควรดูคือชื่อผู้เขียนบทในข้อมูลละครมากกว่าเจ้าของนิยายเล่มหนึ่งเล่ม ความรู้สึกส่วนตัวคือบางครั้งการที่เรื่องราวเกิดจากบทโทรทัศน์โดยตรงกลับทำให้การตีความผ่านภาพและการกำกับมีความสดใหม่และถูกจูนมาเพื่อผู้ชมมากกว่าการดัดแปลงจากต้นฉบับที่อาจติดกรอบเดิมๆ

อยากเคลียร์ให้ชัดแบบแฟนพันธุ์แท้เลยว่า 'สูตรรักข้ามเวลา' ไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าเป็นการดัดแปลงจากนิยายเล่มใดเล่มหนึ่งโดยตรง จากมุมมองของคนที่ดูเครดิตจบทุกตอน ความต่างที่เห็นได้ชัดคือถ้าเป็นงานดัดแปลงมักจะมีคำขึ้นต้นว่า 'ดัดแปลงจากนิยาย/เรื่องสั้นโดย...' ซึ่งในกรณีของ 'สูตรรักข้ามเวลา' ข้อมูลที่แพร่หลายกันมากกว่าคือการระบุชื่อผู้เขียนบทหรือทีมเขียนบทมากกว่าการอ้างอิงนิยายต้นฉบับ นั่นทำให้ผม/ฉันมีแนวโน้มจะมองว่ามันเป็นงานเขียนบทต้นฉบับสำหรับหน้าจอมากกว่าจะเป็นการดัดแปลง การเป็นบทต้นฉบับก็มีข้อดีที่ความยืดหยุ่นของโครงเรื่องและการปรับจังหวะเข้ากับซีรีส์ได้ง่าย ต่างจากกรณีงานดัดแปลงอย่าง 'บุพเพสันนิวาส' ที่มีรากนิยายชัดเจนและต้องรักษากรอบของต้นฉบับไว้เยอะ งานของ 'สูตรรักข้ามเวลา' จึงให้ความรู้สึกเหมือนทีมสร้างตั้งใจออกแบบตัวละครและจังหวะเล่าเรื่องเพื่อทีวีโดยเฉพาะ มากกว่าจะยกโครงนิยายมาตีความใหม่ นั่นคือมุมมองส่วนตัวของคนดูที่ติดตามแนวนี้มานานและชอบสังเกตการให้เครดิตตอนท้ายรายการ

การที่ชื่อผู้แต่งของงานบางชิ้นไม่เป็นที่ทราบเป็นเรื่องที่เจอได้บ่อยในโลกสื่อบันเทิง และกับ 'อดีตรักคืนใจ' ก็เป็นหนึ่งในกรณีที่ทำให้ฉันสงสัยเหมือนกัน ในมุมมองของคนที่ติดตามนิยายและงานดัดแปลงมานาน ฉันเห็นได้ว่าอาจมีความเป็นไปได้หลายอย่าง: บางครั้งเรื่องราวถูกเขียนขึ้นเป็นนิยายออนไลน์โดยใช้ปริศนานามแฝง บางครั้งก็เป็นบทโทรทัศน์ที่แต่งขึ้นตรงสำหรับการถ่ายทำโดยไม่ได้มีนิยายต้นฉบับชัดเจน หรืออาจเป็นงานแปลจากต่างประเทศที่เปลี่ยนชื่อนำเสนอใหม่ในไทย ทำให้เครดิตผู้แต่งต้นฉบับไม่ได้ปรากฏในวงกว้าง ท้ายที่สุดฉันมักจะมองว่าเมื่อชื่อผู้แต่งไม่ชัดเจน สิ่งที่พวกเราควรทำคือใส่ใจกับเครดิตตอนจบหรือหน้าปกเวอร์ชันหนังสือ เพราะนั่นมักเป็นที่มาของข้อมูลผู้แต่งจริง ๆ และถ้าไม่ได้ระบุ ก็ต้องยอมรับว่าต้นกำเนิดบางงานถูกเบลอด้วยกระบวนการดัดแปลงและการจัดจำหน่าย

บอกตามตรงว่าฉันเริ่มสนใจเรื่องนี้ตั้งแต่เล่มแรกแล้ว และพอเห็นชื่อเล่มสองก็แทบจะวิ่งเข้าไปร้านหนังสือทันที — นิยายต้นฉบับของ 'กลรักรุ่นพี่ 2' เขียนโดย 'มาลัยหยก' ซึ่งเป็นคนเขียนสไตล์อบอุ่นแต่มีมุมตลกร้ายเล็ก ๆ ที่ฉันชอบมาก การเขียนของ 'มาลัยหยก' ทำให้ตัวละครแต่ละคนมีน้ำหนัก ไม่ใช่แค่ความโรแมนติกอย่างเดียว แต่ยังแฝงเรื่องครอบครัว เพื่อน และการเติบโตของตัวละครไว้ด้วย เหมือนตอนที่อ่านฉากหนึ่งจาก 'เพลิงรักในฤดูหนาว' ที่เคยทำให้ฉันคิดว่าความสัมพันธ์ไม่ได้เป็นเส้นตรงเสมอไป งานเขียนในเล่มสองของ 'กลรักรุ่นพี่' จึงรู้สึกโตขึ้น มีรายละเอียดชีวิตประจำวันมากขึ้น และบางประโยคก็ชวนให้ยิ้มจนอยากเก็บไว้เป็นประโยคโปรดไว้เปิดอ่านซ้ำ ๆ

เคยเจอคำถามนี้ในวงสนทนาของแฟนคลับนิยายรักบ่อยๆ เลยนะ 'ครั้งหนึ่งที่รัก' เป็นผลงานของนักเขียนนามปากกา 'น้ำผึ้ง' ที่โด่งดังจากเรื่องสั้นแนวโรแมนติกก่อนจะขยับมาเขียนนวนิยายเต็มรูปแบบ สิ่งที่ทำให้นิยายเรื่องนี้ติดตรึงใจหลายคนคือการเล่าเรื่องที่เรียบง่ายแต่เต็มไปด้วยรายละเอียดทางอารมณ์ ตัวละครหลักอย่างมิวและต้นมีพัฒนาการที่เห็นภาพชัดผ่านบทสนทนาและสถานการณ์ในชีวิตประจำวัน เหมือนเรากำลังอ่านไดอารี่ของเพื่อนสนิทมากกว่านิยายแต่ง