ผีชีวะ มีฉบับนิยายหรือมังงะที่ช่วยขยายเนื้อเรื่องไหม?

ลองมาดูภาพรวมของงานเขียนที่เกี่ยวกับซีรีส์ 'ผีชีวะ' กันก่อน ผมมองว่าจำเป็นต้องแยกความต่างระหว่างงานต้นฉบับกับงานที่เป็นนิยายหรือมังงะ ฉบับนิยายที่ชัดเจนที่สุดคือชุดนิยายภาษาอังกฤษของ S.D. Perry ซึ่งเป็นนิยายที่เขียนต่อยอดหรือดัดแปลงจากเนื้อหาในเกม เช่น 'The Umbrella Conspiracy' ที่ยึดโครงเรื่องจากเกมภาคแรก และงานอื่น ๆ ของเธอที่ขยายความสัมพันธ์ตัวละครและแบ็กสตอรี่อย่างชัดเจน ผมมองว่าแค่เพราะมีนิยายหรือมังงะเกี่ยวกับจักรวาลนั้น ไม่ได้แปลว่าสื่ออื่นจะดัดแปลงมาจากนิยายเหล่านั้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งหนังคนแสดงชุดหลักและหนัง CG หลายชิ้นมักเขียนบทขึ้นใหม่จากแรงบันดาลใจของเกมมากกว่าเอานิยายมาดัดแปลงตรง ๆ แต่ถามว่า “มีภาคที่มาจากนิยายไหม” คำตอบคือมีนิยายที่เป็นการดัดแปลงจากเกม แต่แทบไม่มีภาคภาพยนตร์ใหญ่ที่ดัดแปลงมาจากนิยายเล่มไหนโดยตรง สรุปแบบที่ผมเข้าใจ: นิยายของ S.D. Perry เป็นงานเขียนที่เกี่ยวข้องและดัดแปลงจากเกม แต่สื่อภาพยนตร์หลัก ๆ ของ 'ผีชีวะ' ไม่ได้ยึดนิยายเหล่านั้นมาแปลงเป็นหนัง 1:1 อย่างตรงไปตรงมา

ยิ่งพูดถึง 'ผีจิกเต็มเรื่อง' แล้วก็รู้สึกเหมือนกำลังคุยกับเพื่อนที่ชอบเรื่องสยองขวัญแบบบ้าน ๆ — งานชิ้นนี้โดยทั่วไปถูกเผยแพร่ในรูปแบบต้นฉบับ (มักเป็นเว็บคอมิกหรือซีรีส์ออนไลน์) มากกว่าจะมีการตีพิมพ์เป็นนิยายหรือมังงะดัดแปลงอย่างเป็นทางการ เราเองติดตามชุมชนรอบ ๆ เรื่องนี้มานานพอที่จะเห็นแนวโน้ม: ถ้างานได้รับความนิยมมากพอ ผู้แต่งหรือสำนักพิมพ์มักจะประกาศฉบับรวมเล่มหรือฉบับนิยาย แต่ในกรณีของ 'ผีจิกเต็มเรื่อง' ณ จุดที่พูดถึงกันบ่อย ๆ ตอนนี้ยังไม่มีเวอร์ชันนิยายหรือตีพิมพ์เป็นมังงะแบบที่ผลิตโดยสำนักพิมพ์รายใหญ่ อีกมุมหนึ่งที่ไม่ควรมองข้ามคือพื้นที่แฟนเมด—แฟนฟิค หรืองานแฟนอาร์ตที่ยืมโครงเรื่องไปเล่าใหม่ในรูปแบบเรียงความหรือมังงะอิสระมีปรากฏให้เห็นอยู่บ่อย ๆ ซึ่งให้ความรู้สึกแตกต่างจากฉบับทางการมาก บางครั้งแฟนเมกเกอร์จะแปลงบางตอนของเรื่องเป็นรูปแบบนิยายสั้นหรือซีรีส์บท โดยมีการลงบนแพลตฟอร์มออนไลน์แทนหน้าร้านหนังสือเช่นกัน นึกภาพความต่างระหว่างต้นฉบับกับงานดัดแปลงแบบเป็นทางการแบบเดียวกับที่คนชอบพูดถึงเมื่อเทียบกับ 'Death Note' ที่ขยายไปหลายสื่อ ทั้งมังงะ นิยาย และหนัง สรุปแบบไม่เคร่งครัด: ตอนนี้ยังไม่มีนิยายหรือมังงะดัดแปลงอย่างเป็นทางการสำหรับ 'ผีจิกเต็มเรื่อง' แต่ถ้าความนิยมพุ่งขึ้น ก็มีโอกาสที่งานจะถูกจับไปดัดแปลงในรูปแบบอื่นได้ เรามองว่าจะน่าสนใจมากถ้าได้เห็นนักเขียนขยายโลกของเรื่องนี้เป็นนิยายเชิงบรรยายหรือมังงะที่เน้นมู้ดและการจัดแสงแบบสยอง ๆ — เป็นอะไรที่อยากเห็นจริง ๆ

น่าสนใจเลยที่คำถามนี้เกี่ยวกับชื่อ 'อินทรารัตน์' — เรื่องแบบนี้มักทำให้ผมคิดถึงความซับซ้อนของการดัดแปลงงานวรรณกรรมเป็นจอทีวีหรือเว็บซีรีส์ โดยตรง ๆ ผมไม่ได้พบหลักฐานว่ามีนิยายหรือมังงะชื่อ 'อินทรารัตน์' ที่ถูกดัดแปลงเป็นซีรีส์อย่างเป็นทางการในวงกว้าง เหตุผลหนึ่งคือชื่อนี้อาจเป็นชื่อบุคคล ชื่อเรื่องย่อย หรือนามปากกาที่ไม่เป็นที่รู้จักระดับชาติ ทำให้การจับตามองจากผู้ผลิตน้อยกว่า เมื่อผมมองโอกาสทั่วไปของงานที่ถูกดัดแปลง มักเกิดกับผลงานที่มีฐานแฟนหนาแน่นหรือมีธีมที่เข้ากับรูปแบบภาพยนตร์หรือซีรีส์ได้ง่าย หากงานที่ชื่อเดียวกันมีการตีพิมพ์ในวงจำกัด โอกาสจะน้อยลงกว่าที่งานดัง ๆ อย่าง 'บุพเพสันนิวาส' จะได้รับการซื้อสิทธิ์เป็นละครทีวี อีกอย่างที่ผมคิดคือบางครั้งชื่อเรื่องดั้งเดิมถูกเปลี่ยนเมื่อขึ้นจอ ทำให้ผู้ชมทั่วไปไม่เชื่อมโยงกับต้นฉบับ เช่นเดียวกับกรณีที่นิยายไทยบางเรื่องถูกเปลี่ยนชื่อหรือปรับโครงเรื่องก่อนถ่ายทำ หากใครกำลังตามหาว่า 'อินทรารัตน์' ได้ถูกดัดแปลงไหม ลองค่อยๆ เทียบชื่อนักเขียน นามปากกา และเนื้อหา เพราะบางทีผลงานอาจไปปรากฏในรูปแบบสั้น ๆ เช่น สกู๊ปนิยายกระชับหรือมินิซีรีส์ออนไลน์ที่ไม่ได้รับการโปรโมตอย่างกว้างขวาง สุดท้าย ผมคิดว่าสิ่งที่ช่วยได้คือการจับคีย์เวิร์ดของเรื่องและนักเขียนมากกว่าตัวชื่ออย่างเดียว เพราะนั่นมักเผยเส้นทางการดัดแปลงได้ชัดขึ้น — แม้ครั้งนี้คำตอบจะเป็นไปในแนวว่าไม่มีเวอร์ชันซีรีส์ที่โด่งดัง แต่ก็ยังมีความเป็นไปได้ของงานย่อยหรือการเปลี่ยนชื่อเมื่อถูกนำไปทำเป็นสื่ออื่น ซึ่งทำให้การตามรอยต้องละเอียดหน่อย

พอพูดถึงนิยายเรื่องนี้ ความจริงมันมีทั้งมังงะและอนิเมะนะ — ชื่อที่มักเจอในแวดวงคือ 'ผมโดนกลุ่มผู้กล้าขับไสเลยต้องไปสโลว์ไลฟ์ที่ชายแดน' หรือแบบภาษาอังกฤษที่คุ้นกันว่า 'Banished from the Hero's Party, I Decided to Live a Quiet Life at the Frontier' ซึ่งถูกดัดแปลงออกมาหลายรูปแบบ ในมุมมองของคนที่ชอบบรรยากาศช้าๆ ผมชอบมังงะเพราะมันให้รายละเอียดชีวิตประจำวันของพระเอกในชายแดนได้เข้มข้นกว่า ผู้วาดมังงะใส่รายละเอียดการทำงาน ดูแลผู้คน และฉากกิน-อยู่อย่างอบอุ่น ทำให้ทุกแผงภาพมีความรู้สึกเป็นชุมชนเล็ก ๆ ที่อยากอยู่ไปนาน ๆ ส่วนอนิเมะจับโทนได้อบอุ่นและมีดราม่าในจังหวะที่พอดี ใครชอบซีเควนซ์ที่เน้นการปรับตัวของตัวละครมากกว่าแอ็กชันหนัก ๆ จะรู้สึกเข้าถึงเรื่องนี้ได้ง่าย พอเป็นเวอร์ชันอนิเมะ ฉากบางฉากที่ในมังงะวาดเป็นหลายหน้ากลับถูกย่อหรือจัดจังหวะใหม่ แต่แลกมาด้วยซาวด์แทร็กและการเคลื่อนไหวที่เติมอารมณ์ได้ดี เหมาะกับคนอยากได้ภาพรวมเรื่องราวแบบมีเสียง มีดนตรีประกอบ ในทางกลับกันถ้าอยากฟังความเงียบและรายละเอียดเล็กๆ ของการใช้ชีวิตที่ชายแดน การอ่านมังงะหรือฉบับนิยายต้นฉบับจะเติมเต็มมากกว่า สรุปแล้วทั้งสองเวอร์ชันมีเสน่ห์คนละแบบ ผมมักแนะนำให้เริ่มจากอันที่เข้ากับอารมณ์ตอนนั้น — ต้องการความสงบอ่านมังงะหรืออยากได้อารมณ์ร่วมกดดูอนิเมะ — แล้วค่อยสลับไปมาระหว่างสองแบบ จะเห็นมุมใหม่ ๆ ของเรื่องจนอยากเก็บสะสมทั้งคู่

การดัดแปลงของ 'ผีชีวะ' ภาคแรกเลือกจะเป็นงานที่ยืนหยัดในแบบของตัวเองแทนที่จะพยายามเลียนแบบเกมต้นฉบับแบบเป๊ะ ๆ ผมรู้สึกว่าความชัดเจนที่สุดคือการเพิ่มตัวละครใหม่และการย้ายจุดโฟกัส: ภาพยนตร์สร้างตัวเอกใหม่ขึ้นมาอย่าง Alice เป็นศูนย์กลางของเรื่อง ขณะที่เกมดั้งเดิมเน้นไปที่ทีม S.T.A.R.S. อย่าง Chris และ Jill ที่ต้องคลี่คลายปริศนาภายในคฤหาสน์ Spencer การตั้งฉากในภาพยนตร์จึงกลายเป็นห้องแล็บใต้ดินขนาดใหญ่ที่มีระบบป้องกันอย่าง 'Red Queen' ซึ่งให้ความรู้สึกเป็นหนังไซไฟแอ็กชันมากกว่าบรรยากาศสยองขวัญเชิงเอาตัวรอด การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ส่งผลต่อจังหวะและโทนของเรื่องโดยรวม — พล็อตถูกทำให้กระชับเพื่อรองรับจังหวะการยิง การไล่ล่า และฉากโชว์ท่าทางของตัวละคร มากกว่าการวางกับดักปริศนาและการจัดการทรัพยากรแบบเกม การตัดสินใจเช่นนี้ทำให้ภาพยนตร์เข้าถึงคนดูวงกว้างได้ง่าย แต่ก็แลกมาด้วยความแตกต่างจากความรู้สึกที่แฟนเกมรุ่นแรกคาดหวังไว้ แต่ส่วนตัวแล้วผมชอบทั้งสองแบบในฐานะงานคนละสื่อที่ให้ความบันเทิงคนละแบบกัน

ตั้งแต่พลิกปกเล่มแรกของ 'ล่าคนโคนพลัง' ภาค 1 จนถึงหน้าสุดท้าย ฉันก็สงสัยเหมือนคนอ่านหลายคนว่าสิ่งต่อไปคืออะไร ยังไม่มีนิยายหรือมังงะภาคต่ออย่างเป็นทางการที่ประกาศออกมาเป็นชุดต่อจากภาค 1 แบบชัดเจน แต่สิ่งที่เห็นบ่อยคืองานเสริมทั้งเล็กและใหญ่ เช่น ตอนพิเศษ โชว์เคสอาร์ตบุ๊ก หรือแยกเป็นเรื่องสั้นของตัวละครรอง ซึ่งมักจะเผยแพร่ผ่านนิตยสารหรือแถมมากับฉบับรวมเล่ม ฉันมักคิดว่าเส้นทางแบบนี้คล้ายกับการเติบโตของหลายซีรีส์ชื่อดังที่กลายมาเป็นสื่อขยายจักรวาล เช่นกรณีของ 'Solo Leveling' ที่ขยับจากเว็บนิยายไปเป็นมังฮวาและสปินออฟ ทำให้แฟน ๆ ได้เห็นมุมมองอื่น ๆ ของโลกเรื่องเดียวกัน ถ้าใครอยากเก็บสะสมแนวต่อยอด แนะนำมองหาฉบับพิเศษหรือรวมเล่มที่มาพร้อมตอนพิเศษ เพราะนั่นมักเป็นที่ที่ผู้สร้างใส่เนื้อหาเสริมไว้ จบแบบอยากให้มีต่อจริง ๆ แต่ก็ยังดีที่โลกแฟนคลับเต็มไปด้วยการตีความใหม่ ๆ ที่เติมจินตนาการให้เรื่องไม่หายไปไหน

ในมุมมองของคนที่ติดตามงานนี้มานาน ผมคิดว่าเรื่องราวรอบ ๆ 'นาวาฬ' ยังไม่ได้ถูกขยายเป็นนิยายหรือมังงะเสริมอย่างเป็นทางการในระดับที่แพร่หลายเหมือนกับซีรีส์ญี่ปุ่นบางเรื่อง มีงานเสริมที่แฟนๆ ผลิตเองค่อนข้างเยอะ ไม่ว่าจะเป็นฟิคช็อตเรื่องสั้นหรือคอมิกส์แฟนเมดที่ปลีกวางบนแพลตฟอร์มโซเชียลต่าง ๆ ซึ่งมักจะเติมเต็มช่องว่างของตัวละครหรือเพิ่มซีนที่แฟนอยากเห็น แต่ตรงนี้ต่างจากการตีพิมพ์ทางการที่มีการรับรองโดยผู้สร้าง ดังนั้นถาคเสริมที่มีการจัดจำหน่ายเป็นเล่มหรือมี ISBN จึงยังหาไม่ค่อยเห็น โดยส่วนตัวแล้ว ผมชอบดูงานแฟนเมดเป็นแนวเติมเต็มความอยากรู้ แต่ก็รักษามุมมองว่างานแบบนั้นไม่ได้แทนงานทางการได้เสมอไป — มันให้อารมณ์อีกแบบและมักสนุกแบบไม่เป็นทางการ

แฟรนไชส์ 'Resident Evil' ที่คนไทยคุ้นเคยในชื่อ 'ผีชีวะ' มีเกมซีรีส์หลักทั้งหมด 8 ภาค (เริ่มจากภาคแรกจนถึง 'Resident Evil Village') และยังมีภาคเสริมกับรีมาสเตอร์อีกหลายชิ้น ซึ่งทำให้เรื่องราวขยายออกไปในมุมต่าง ๆ ได้อย่างน่าสนใจ ผมมองว่าจังหวะหลักของซีรีส์คือการเปลี่ยนผ่านจากเกมสยองขวัญมุมมองกล้องนิ่งในภาคแรก ไปสู่การผสมแอ็กชันหนักในบางภาค และกลับมาสยองแบบอินดี้ในภาคที่เป็นมุมมองบุคคลที่หนึ่ง เช่น 'Resident Evil 4' ที่พลิกโฉมด้วยการเน้นการปรับเป้าสู้และระบบยิงแบบใหม่ ขณะที่ 'Resident Evil 7' พาผมกลับสู่ความอึดอัด ตึงเครียดด้วยบรรยากาศบ้านร้างแบบอินดี้ ตัวละครหลักที่เป็นแกนของเรื่องตลอดหลายภาคได้แก่ Chris Redfield, Jill Valentine, Leon S. Kennedy, Claire Redfield, Ada Wong และ Ethan Winters แต่ละคนมีเส้นเรื่องและแรงจูงใจต่างกัน ทำให้ซีรีส์ไม่เคยนิ่งกลางทาง ตัวอย่างเช่น Leon ที่เริ่มจากตำรวจหนุ่มกลายเป็นฮีโร่แนวสงครามชีวะ ส่วน Ethan เข้ามาเติมมิติครอบครัวและความสูญเสียให้ซีรีส์ ผมมักชอบการที่แต่ละภาคไม่เพียงแค่ขยายตำนานไวรัส แต่ยังเล่าเรื่องตัวละครในมุมที่ต่างกัน ซึ่งทำให้การเล่นทั้งชุดรู้สึกครบและคุ้มค่าเสมอ

เราโตมากับหนังชุดแอ็กชัน-สยองขวัญของ 'Resident Evil' ฉบับไลฟ์แอ็กชัน ซึ่งถ้านับเฉพาะชุดเดิมที่เริ่มต้นในปี 2002 จะมีทั้งหมดหกภาคต่อเนื่องกัน ได้แก่ 'Resident Evil' (2002), 'Resident Evil: Apocalypse' (2004), 'Resident Evil: Extinction' (2007), 'Resident Evil: Afterlife' (2010), 'Resident Evil: Retribution' (2012) และ 'Resident Evil: The Final Chapter' (2016) โดยทั้งหกภาคนี้สร้างเรื่องราวต่อกันเป็นซีรีส์ของตัวเองที่เน้นตัวละครใหม่ชื่ออลิซเป็นแกนกลาง มุมมองส่วนตัวคือหนังชุดนี้แม้จะหยิบองค์ประกอบจากเกมต้นฉบับ เช่น บริษัทอัมเบรลลา เหตุการณ์ที่มีการระบาด และการเอาตัวรอดในเมืองร้าง แต่วิธีเล่าและโทนมักเป็นงานบล็อกบัสเตอร์ที่ปรับแต่งเรื่องราวค่อนข้างอิสระจากเกมมากกว่าจะดัดแปลงตรงๆ ฉะนั้นถามว่า "ภาคไหนเกี่ยวข้องกับเกมต้นฉบับ" ตรงๆ แล้ว ภาคในชุดไลฟ์แอ็กชันดั้งเดิมนั้นใช้แรงบันดาลใจจากเกมเป็นหลักมากกว่าจะเป็นการเล่าเรื่องเกมแบบตรงไปตรงมา ท้ายที่สุดผมมองว่าชุดนี้มีคุณค่าทางความบันเทิงในแบบของมันเอง แต่ถาต้องการความเชื่อมโยงกับพล็อตและตัวละครในเกมจริงจัง ยังควรหาผลงานอื่นที่ยึดโยงกับตัวเกมโดยตรงมากกว่า

ฉันชอบเรื่องที่เสียงเพลงเล่าอารมณ์แทนคำพูด และ 'Given' คือมังงะวายที่ทำตรงนั้นได้แบบจับใจ เมื่อได้ดูอนิเมะเวอร์ชันทีวีกับภาพยนตร์อนิเมะย่อยต่อจากกัน มันไม่ใช่แค่การย้ายพล็อตจากหน้ากระดาษมายังจอ แต่คือการเติมลมหายใจให้ตัวละครด้วยเสียงร้องและซาวด์ที่ทำให้ฉากเฉียบขาดยิ่งขึ้น ตัวละครหลักมีช่วงเวลาพัฒนาอย่างเป็นธรรมชาติ ความสัมพันธ์ไม่รีบจบ แต่ค่อย ๆ แสดงออกผ่านการซ้อมเพลง ไดนามิกของวง และการสื่อสารที่ไม่ต้องใช้คำพูดเยอะ ถ้าชอบมังงะที่บาลานซ์ระหว่างดราม่าส่วนตัวกับฉากดนตรี ผู้เล่นสายอินดี้ หรือใครที่อยากเริ่มจากอนิเมะก่อนกลับไปอ่านมังงะ จะพบว่าทั้งสองเวอร์ชันเสริมกันได้ดีมาก มันให้ความรู้สึกเหมือนนั่งฟังเพื่อนเล่าเรื่องรักในช่วงวัยเดียวกัน แล้วมีเพลงประกอบเป็นตัวเชื่อมความทรงจำ — จบแล้วรู้สึกอิ่มและมีความหวังเล็ก ๆ ในการเริ่มต้นใหม่