ผีชีวะมีกี่ภาคและภาคไหนเกี่ยวข้องกับเกมต้นฉบับ

บอกเลยว่าเมื่อพูดถึงความใกล้เคียงกับเนื้อเรื่องจากเกมแล้ว งานแอนิเมชันวิดีโอและซีรีส์ CG ของแฟรนไชส์นี้กินขาดเรื่องความต่อเนื่องกับเกมต้นฉบับมากที่สุด โดยเฉพาะ 'Resident Evil: Degeneration', 'Resident Evil: Damnation' และ 'Resident Evil: Vendetta' รวมถึงซีรีส์ 'Resident Evil: Infinite Darkness' บทบาทของตัวละครอย่างลีออน คลาร์ก และคริส เรดฟิลด์ในผลงานพวกนี้ถูกเขียนให้สานต่อเส้นเรื่องและเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในเกมอย่างชัดเจน มีการอ้างอิงถึงองค์ประกอบสำคัญขององค์กรอัมเบรลลา สารไวรัส และผลกระทบทางการเมืองที่เป็นแกนกลางของโลกในเกม ทำให้รู้สึกเหมือนกำลังอ่านหรือดูตอนต่อของเกมมากกว่าจะเป็นงานที่แยกโลกออกไปคนละทาง ส่วนหนังฟอร์มยักษ์แนวแอ็กชันที่มิลล่า โจโววิชเป็นตัวเอกนั้นเลือกสร้างจักรวาลใหม่ขึ้นมามากกว่าเรื่องราวจากเกมเดิม ตัวละครใหม่อย่างอลิสมีบทบาทเป็นศูนย์กลางแทนตัวละครในเกม ผลเลยทำให้หนังชุดนี้สนุกในแบบของมันเองแต่ไม่ได้ต่อเนื้อหาเกมตรงๆ ดังนั้นถามว่า ‘‘ภาคไหนต่อเนื้อเรื่องจากเกมมากที่สุด’’ จะต้องแยกว่าพูดถึงการ “ต่อเนื่องเชิงเนื้อหาและจักรวาล” หรือการ “ดัดแปลงเนื้อหาตรงๆ” ถ้าพูดถึงการดัดแปลงเนื้อหาแบบยึดโครงเรื่องเดิมสุด ๆ แล้ว 'Resident Evil: Welcome to Raccoon City' (2021) ถือว่าซื่อสัตย์กับเกมโดยนำโครงเรื่องของ 'Resident Evil' และ 'Resident Evil 2' มาร้อยเรียงใหม่ค่อนข้างตรง แต่ถ้าพูดถึงความต่อเนื่องในจักรวาลที่เป็นทางการและถือว่าเป็นแคนอน แนวแอนิเมชันและซีรีส์ CG จะสัมพันธ์กับเกมมากกว่าเพราะมีการวาง timeline และความเชื่อมโยงกับเหตุการณ์ในเกมอย่างเป็นระบบ ผมชอบแอนิเมชันตรงที่มันให้ความรู้สึกว่าได้เห็นตัวละครจากเกมเดินหน้าต่อไปจริง ๆ เช่นลีออนที่ยังคงเป็นตัวแทนแนวร่วมต่อต้านอัมเบรลลา หรือคริสที่ต้องเผชิญหน้ากับผลกระทบทางการเมืองและทหาร ซึ่งเป็นธีมที่เกมเองก็ชอบเล่นอยู่แล้ว ขณะเดียวกัน 'Welcome to Raccoon City' ให้ความพึงพอใจแบบแฟนเกมที่อยากเห็นฉากสำคัญ ๆ และบรรยากาศสยองขวัญของเกมถูกถ่ายทอดลงจอได้อย่างค่อนข้างครบ จบด้วยความเห็นส่วนตัวคือถาใดอยากติดตามเรื่องราวที่ต่อจากเกมแบบเป็นทางการและยังคงเส้นเกมไว้ก็ให้มองหาแอนิเมชัน/ซีรีส์ CG แต่ถ้าอยากดูการเล่าเรื่องที่忠實กับเนื้อหาเกมต้นฉบับที่สุดในแง่ของพล็อต 'Welcome to Raccoon City' ก็ให้ความรู้สึกนั้นได้อย่างชัดเจน โดยรวมแล้วผมเทใจให้แอนิเมชันเพราะมันยังคงความเป็นเกมได้มากกว่าและทำให้รู้สึกเหมือนได้ต่อบทต่อจากที่เกมค้างไว้จริง ๆ.

อธิบายตรงๆเลยว่า 'ผีชีวะ 4' (Resident Evil: Afterlife) ไม่ได้ดัดแปลงมาจากเกมภาคใดภาคหนึ่งแบบตรงไปตรงมา — มันเป็นเรื่องราวต้นฉบับที่ต่อจากไทม์ไลน์ของหนัง ซึ่งใช้ตัวละครหลักที่หนังสร้างขึ้นมาเองและไอเดียของบริษัท Umbrella กับไวรัสเป็นแก่นร่วม ฉันมองว่าในแง่ของความตรงกับเกม ภาพยนตร์ภาคนี้มีเพียงแค่การหยิบองค์ประกอบเชิงสัญลักษณ์จากซีรีส์เกมมาใช้ เช่น ตัวไวรัส การทดลองที่ผิดพลาด และบรรยากาศซอมบี้ที่โถมเข้าใส่ แต่องค์ประกอบสำคัญของเกมอย่างโครงเรื่องของตัวละครหลักในเกม (เช่นภารกิจช่วยเหลือของ Leon ใน 'Resident Evil 4') หรือระบบเกมเพลย์ ไม่ได้ถูกยกมาทั้งหมด ช่วงหนึ่งมีการโผล่ของตัวละครจากจักรวาลเกมที่แฟนๆ รู้จักบ้าง แต่หนังยังคงผลักดันเรื่องราวของตัวละครหลักของหนังอย่างชัดเจน สรุปแบบไม่ต้องซับซ้อนก็คือ 'ผีชีวะ 4' คือหนังแอ็คชัน-สยองขวัญที่หยิบแรงบันดาลใจจากจักรวาลเกม แต่ไม่ได้เป็นการดัดแปลงแบบตอนต่อตอนหรือยกพล็อตของเกมภาคใดภาคหนึ่งมาเป๊ะ — มันเหมือนแฟนฟิคที่ใช้กรอบของเกมแล้วสร้างเรื่องของตัวเองขึ้นมา ฉันชอบมุมมองนี้เพราะทำให้หนังมีอิสระ แต่ก็เข้าใจแฟนเกมที่หวังเห็นพล็อตจากเกมฉบับต้นฉบับด้วยเช่นกัน.

ย้อนกลับไปสมัยที่หนังซอมบี้ยังไม่ถูกทำซ้ำจนเกินไป ทำให้ผมรู้สึกตื่นเต้นกับการเปิดตัวของแฟรนไชส์นี้มาก แฟรนไชส์ภาพยนตร์ชุดหลักที่นำแสดงโดยนักแสดงคนเดียวกันมีทั้งหมดหกภาค ได้แก่ 'Resident Evil' (2002), 'Resident Evil: Apocalypse' (2004), 'Resident Evil: Extinction' (2007), 'Resident Evil: Afterlife' (2010), 'Resident Evil: Retribution' (2012) และ 'Resident Evil: The Final Chapter' (2016) การดูแต่ละภาครู้สึกเหมือนการเดินทางจากห้องทดลองใต้ดินไปสู่สนามรบร้างในทะเลทราย ซึ่งฉันมักจะจดจำฉากแอ็กชันและการออกแบบมอนสเตอร์ได้อย่างชัดเจน มุมมองส่วนตัวของผมคือภาคต้นๆ ให้ความรู้สึกสยองขวัญมากกว่า ขณะที่ภาคหลังๆ จะเน้นฉากบู๊และสเกลที่ใหญ่ขึ้น ทำให้แฟนที่ชอบบรรยากาศเกมต้นฉบับอาจรู้สึกต่างกัน แต่ก็สนุกในแบบของมันเอง เหมือนกับการเห็นโลกที่ค่อยๆ ขยายและเปลี่ยนรูป นี่คือชุดภาพยนตร์หลักที่หลายคนนึกถึงเมื่อพูดถึง 'ผีชีวะ' เวอร์ชันภาพยนตร์

เริ่มจากภาพรวมของเวอร์ชันภาพยนตร์แบบคนแสดงก่อนก็ได้ — ฝั่งนี้มีทั้งหมดหกภาคหลักที่คนพูดถึงกันบ่อย ๆ และเรื่องราวเดินตามเส้นทางตัวละครคนเดียวกันแบบต่อเนื่อง ฉันค่อนข้างยึดตามลำดับออกฉายคือ 'Resident Evil' (2002), 'Resident Evil: Apocalypse' (2004), 'Resident Evil: Extinction' (2007), 'Resident Evil: Afterlife' (2010), 'Resident Evil: Retribution' (2012) และปิดท้ายด้วย 'Resident Evil: The Final Chapter' (2016) ซึ่งเป็นชุดที่เน้นแอ็กชันและตัวเอก Alice เป็นแกนหลัก ฉันมองว่ามือใหม่ถ้าจะดูหนังคนแสดง ควรเริ่มจากภาคแรกตามลำดับออกฉาย เพราะหนังสร้างคาแรกเตอร์ พื้นที่โลก และจังหวะของซีรีส์ได้ชัดเจน การดูจากภาคแรกทำให้ไม่สับสนกับความเปลี่ยนแปลงของโทนและเทคโนโลยีที่ใส่เข้ามาทีหลัง ถ้าอยากข้ามไปเจอฉากไคลแมกซ์เยอะ ๆ ก็อาจลองเริ่มตรงกลาง แต่จะเสียเรื่องราวเชิงตัวละครไปพอสมควร โดยรวม ฝั่งหนังคนแสดงเป็นทางเลือกที่สนุกถ้าชอบแอ็กชันผสมซอมบี้และฉากมัน ๆ แล้วก็มีสไตล์แตกต่างจากต้นฉบับเกมอยู่พอสมควร — ถึงจะไม่เหมาะกับคนที่ต้องการความจงรักภักดีต่อเนื้อหาเกมต้นฉบับ แต่ก็เป็นประสบการณ์ที่ดูเพลินถ้าอยากเริ่มจากเรื่องง่าย ๆ และต่อเนื่อง

กลิ่นยางไหม้กับเสียงเครื่องอัดอากาศยังคงเป็นภาพจำแรกที่พาผมกลับสู่โลกของ 'Resident Evil' เสมอ โดยส่วนตัวแล้วผมมองว่า 'ผีชีวะ1' เป็นจุดศูนย์กลางที่เชื่อมเหตุการณ์กับหลายภาคต่ออย่างชัดเจน เริ่มจากก่อนหน้าเหตุการณ์ในตัวเกมมีเนื้อหาเชื่อมโยงกับ 'Resident Evil 0' ซึ่งเป็นพรีเควลที่เล่าเหตุการณ์ก่อนทีม S.T.A.R.S. จะมาถึงแมนชั่น ทำให้ภาพพื้นเพของการทดลองใน Umbrella ชัดขึ้น ผลกระทบจากการระบาดใน 'ผีชีวะ1' กระจายต่อไปยังเมือง Raccoon City และกลายเป็นเหตุต่อเนื่องที่เห็นได้ใน 'Resident Evil 2' ด้านหนึ่ง ส่วน 'Resident Evil 3: Nemesis' เกิดเหตุการณ์พร้อมช่วงเวลาเดียวกันกับ 'ผีชีวะ1' จึงมีจุดตัดเรื่องราวและตัวละครบางส่วนที่ทับซ้อนกัน ทำให้การเล่นเกมทั้งสามภาคนี้ให้ความรู้สึกเหมือนอ่านภาพยนตร์ชุดเชื่อมต่อกัน อีกมุมคือเส้นทางของตัวละครหลักที่ถูกพาไปต่อใน 'Resident Evil: Code Veronica' ซึ่งขยายความเชื่อมโยงทางประวัติศาสตร์ของ Umbrella ในระดับที่กว้างขึ้น สรุปคือถ้าอยากเห็นภาพรวมของจุดเริ่มต้นและผลกระทบ ให้มอง 'ผีชีวะ1' เป็นศูนย์กลางแล้วขยายไปยัง 'Resident Evil 0' 'Resident Evil 2' 'Resident Evil 3: Nemesis' และ 'Resident Evil: Code Veronica' — นี่แหละชุดที่ผมมักจะแนะนำให้ต่อเนื่องกันเวลาจะทบทวนเนื้อเรื่องเก่าๆ

ว่ากันตามตรง 'ผีชีวะ' ในมุมของคนเล่นเกมรุ่นเก๋ามองได้สองแบบ — ถ้านับเฉพาะภาคหลักแบบตัวเลขจริงๆ จะมีทั้งหมด 8 ภาคหลัก ตั้งแต่ 'ผีชีวะ' ภาคแรกจนถึง 'ผีชีวะ 8' ที่เปลี่ยนโทนไปมาก แต่ถานับรวมรีมาร์ก รีเมค และสปินออฟ จำนวนก็พุ่งขึ้นเป็นหลายสิบชื่อตามแพลตฟอร์มและยุคสมัย ผมชอบเล่าให้เพื่อนฟังว่าความนิยมของแฟนๆ มักจะมีสองขั้วใหญ่: ฝั่งคลาสสิกที่เทใจให้ความสยองแบบสืบสวนอย่าง 'ผีชีวะ 2' ภาคต้นฉบับ เพราะมันจับจิตคนเล่นด้วยบรรยากาศและการออกแบบฉากอันชาญฉลาด กับอีกฝั่งที่ชอบความเปลี่ยนแปลงและแอ็กชันก็จะยกให้ภาคอื่นๆ มากกว่า การนับภาคจึงต้องชี้แจงให้ชัดว่าเรานับแบบไหน แต่ถ้าต้องบอกตัวเลขง่ายๆ สำหรับเกมหลักก็ตอบได้ว่า 8 ภาคหลักนั่นแหละ ท้ายที่สุดแล้วการที่แฟนๆ ชื่นชอบภาคไหนที่สุดขึ้นกับช่วงวัยและภาพจำของแต่ละคน — บางคนมีความทรงจำแรกที่ฝังใจจากการเปิดตู้เกมหรือแผ่นซีดี ยิ่งถ้าเล่นตอนยังเด็ก บทเพลงและฉากใน 'ผีชีวะ 2' มักติดหัวไปนาน

แฟรนไชส์นี้ยาวจนรู้สึกเหมือนเป็นจักรวาลอีกใบหนึ่งเลยล่ะ พอจะนับจริง ๆ ผมมักเริ่มจากชุดภาพยนตร์ไลฟ์แอ็กชันชุดแรกก่อน ซึ่งมีสามภาคเปิดที่สร้างความคุ้นเคยให้คนดูหลายคน ได้แก่ 'Resident Evil' (2002), 'Resident Evil: Apocalypse' (2004) และ 'Resident Evil: Extinction' (2007) นับรวมแล้วชุดไลฟ์แอ็กชันเดิมมีทั้งหมดเจ็ดภาค เมื่อรวมภาคต่อที่ออกมาในปีหลัง ๆ ด้วย ทำให้ภาพรวมของภาพยนตร์แบบแผ่นฟอร์มยาวมีตัวเลขที่ไม่ใช่แค่สาม การนับโดยรวมถ้านับทั้งภาพยนตร์ไลฟ์แอ็กชัน ภาพยนตร์อนิเมชันแบบฟูลเลงธ์ และซีรีส์ทั้งสตรีมมิงและอนิเมะ จะได้จำนวนรวมประมาณสิบสองภาค ซึ่งหมายรวมถึงฟิล์มรีบูตและงานอนิเมะแยกประเภทด้วย นี่เป็นวิธีมองที่ค่อนข้างตรงไปตรงมาถ้าอยากให้ได้จำนวนที่ครอบคลุมทุกสื่อ

แฟรนไชส์ 'Resident Evil' ที่คนไทยคุ้นเคยในชื่อ 'ผีชีวะ' มีเกมซีรีส์หลักทั้งหมด 8 ภาค (เริ่มจากภาคแรกจนถึง 'Resident Evil Village') และยังมีภาคเสริมกับรีมาสเตอร์อีกหลายชิ้น ซึ่งทำให้เรื่องราวขยายออกไปในมุมต่าง ๆ ได้อย่างน่าสนใจ ผมมองว่าจังหวะหลักของซีรีส์คือการเปลี่ยนผ่านจากเกมสยองขวัญมุมมองกล้องนิ่งในภาคแรก ไปสู่การผสมแอ็กชันหนักในบางภาค และกลับมาสยองแบบอินดี้ในภาคที่เป็นมุมมองบุคคลที่หนึ่ง เช่น 'Resident Evil 4' ที่พลิกโฉมด้วยการเน้นการปรับเป้าสู้และระบบยิงแบบใหม่ ขณะที่ 'Resident Evil 7' พาผมกลับสู่ความอึดอัด ตึงเครียดด้วยบรรยากาศบ้านร้างแบบอินดี้ ตัวละครหลักที่เป็นแกนของเรื่องตลอดหลายภาคได้แก่ Chris Redfield, Jill Valentine, Leon S. Kennedy, Claire Redfield, Ada Wong และ Ethan Winters แต่ละคนมีเส้นเรื่องและแรงจูงใจต่างกัน ทำให้ซีรีส์ไม่เคยนิ่งกลางทาง ตัวอย่างเช่น Leon ที่เริ่มจากตำรวจหนุ่มกลายเป็นฮีโร่แนวสงครามชีวะ ส่วน Ethan เข้ามาเติมมิติครอบครัวและความสูญเสียให้ซีรีส์ ผมมักชอบการที่แต่ละภาคไม่เพียงแค่ขยายตำนานไวรัส แต่ยังเล่าเรื่องตัวละครในมุมที่ต่างกัน ซึ่งทำให้การเล่นทั้งชุดรู้สึกครบและคุ้มค่าเสมอ

ครั้งแรกที่ได้เล่น 'Resident Evil 2' บนเครื่องเก่าแล้วกลับมาดู 'ผีชีวะ 2 ผ่าวิกฤตไวรัสสยองโลก' ทำให้ผมรู้สึกถึงความต่างระหว่างเกมกับหนังอย่างชัดเจน เกมต้นฉบับให้ความสำคัญกับการสำรวจและบรรยากาศอึดอัด—การเดินในห้องที่แคบ ๆ เจอกับเสียงลมหายใจจากผนัง การไขปริศนาในสถานีตำรวจ และการจัดการทรัพยากรที่จำกัด ทำให้เกิดความตึงเครียดตลอดเวลา ตัวละครอย่าง Leon กับ Claire ถูกวางบทให้ผู้เล่นได้สำรวจมุมมองคนละแบบ มีการตัดสินใจเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่มีผลต่อการรับรู้เรื่องราว ในขณะที่หนังโฟกัสไปที่ 'Alice' เป็นแกนกลาง เพิ่มฉากแอ็กชันใหญ่ ๆ และจัดจังหวะให้รวดเร็วขึ้น เพื่อตอบโจทย์ผู้ชมทั่ว ๆ ไป ฉากบางอย่างจากเกมถูกรวม ตัด หรือดัดแปลงเพื่อให้เข้ากับพล็อตหนัง พอเทียบกันแล้วความรู้สึกกลัวแบบช้า ๆ ของเกมถูกแทนที่ด้วยความตื่นเต้นเชิงภาพยนตร์มากกว่า แต่ก็สนุกไปอีกแบบ มุมมองทั้งสองเติมเต็มกันได้ ถ้าใครชอบความหลอนช้า ๆ ให้เกมเป็นทางเลือก ถาชอบดูระเบิดและไล่ล่า หนังก็ทำหน้าที่ได้ดี