ผีชีวะ1-6

ลำดับเหตุการณ์ของ 'ผีชีวะ' ภาค 1–6 พอเรียบเรียงออกมาก็ชัดเจนว่าเป็นการเล่าเรื่องที่เริ่มจากเหตุการณ์ปิดตายในคฤหาสน์แล้วขยายเป็นการระบาดระดับเมืองและสุดท้ายกลายเป็นวิกฤตระดับโลก

'ผีชีวะ 1' เล่าเหตุการณ์การสืบสวนของหน่วย S.T.A.R.S. ภายในคฤหาสน์ที่เต็มไปด้วยทดลองชีวภาพและไวรัส ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของหายนะ ส่วน 'ผีชีวะ 2' เกิดขึ้นต่อมาที่เมืองแรคคูนซิตี้เมื่อเชื้อแพร่ออกไปจนเกิดการปิดเมือง ฉากในสถานีตำรวจและการช่วยเด็กสาวเป็นเส้นเรื่องสำคัญที่ขยับตัวละครอย่างคล์เอร์และลีออนให้เด่นขึ้น

ต่อเนื่องมา 'ผีชีวะ 3: เนเมซิส' เกิดประมาณวันเดียวกับเหตุในภาค 2 แต่โฟกัสที่การหลบหนีของตัวละครหลักจากการล่มสลายของเมืองและการตามล่าของศัตรูตัวเดียวคือเนเมซิส หลังจากเหตุการณ์ในแรคคูน เวลาขยับไปข้างหน้าอีกหลายปีถึง 'ผีชีวะ 4' ที่พาลีออนไปสู้กับปรสิตแบบใหม่ในชนบทยุโรป (มีองค์ประกอบของการลักพาตัวและพิธีกรรมแบบ Las Plagas) ซึ่งเป็นจุดเปลี่ยนอาชีพของลีออน

'ผีชีวะ 5' พาเราขึ้นไปทวีปแอฟริกาเพื่อต่อสู้กับแผนขององค์กรที่ต้องการใช้อาวุธชีวภาพระดับชาติและมีฉากการปะทะกับอดีตผู้บงการหลักที่กลายเป็นภัยคุกคามใหญ่ ส่วน 'ผีชีวะ 6' ขยายขอบเขตเป็นการระบาดกระจายทั่วโลกและเล่าเรื่องผ่านหลายมุมมองพร้อมกัน ทำให้ภาพรวมจากคฤหาสน์เล็กๆ ขยายเป็นความวุ่นวายระดับโลกจนจบภาคหลักนี้ ฉันมองว่าสำหรับคนที่อยากเข้าใจเรื่องราว ควรเล่นตามลำดับ 1 → 2/3 (สองกับสามพาดพิงกัน) → 4 → 5 → 6 เพราะจะเห็นพัฒนาการของไวรัส ตัวละคร และแรงผลักดันของวายร้ายชัดเจนขึ้น

ความตื่นเต้นยังคงตามติดทุกครั้งที่คิดถึงการเปิดโลกของ 'ผีชีวะ' ภาคแรกและการขยายความสยองในภาคต่อ 'ผีชีวะ: Apocalypse' — ฉันรู้สึกว่าซีรีส์เริ่มจากจุดศูนย์กลางคนเดียวแล้วค่อย ๆ แตกแขนงออกเป็นกลุ่มตัวละครที่มีบทบาทชัดเจน

ศูนย์กลางที่ชัดเจนที่สุดคือตัวละคร 'อลิส' เธอคือแรงขับเคลื่อนของทั้งหกภาค: จากหญิงที่ตื่นขึ้นมาในห้องทดลองโดยไม่มีความทรงจำ กลายเป็นนักสู้ที่พยายามเปิดเผยและทำลายองค์กรที่สร้างหายนะ เธอผ่านการทดลอง เปลี่ยนแปลงทางร่างกายและจิตใจ รวมถึงการพบเจอกับเวอร์ชันโคลนของตัวเอง ทำให้บทของเธอมีมิติทั้งด้านการต่อสู้และการตั้งคำถามเรื่องตัวตน

ในสองภาคแรกมีตัวละครรองที่เด่นชัดแบบมีสีสัน เช่น 'เรน โอคัมโป' ผู้รับหน้าที่พาตัวอลิสออกมาในตอนแรกและมีมุมของความขัดแย้งกับองค์กร อีกคนสำคัญจากภาคสองคือ 'จิล วาเลนไทน์' ผู้เป็นอดีตหน่วยพิเศษที่ต่อสู้กับอาวุธชีวภาพอย่าง Nemesis บทบาทของพวกเขาช่วยขยายมิติของเรื่องจากการหลบหนีในห้องทดลองไปสู่เมืองที่ถูกทำลายโดยไวรัส นอกจากนี้ยังมีตัวแทนขององค์กร Umbrella และปัญญาประดิษฐ์อย่าง Red Queen ที่ทำหน้าที่เป็นทั้งศัตรูและปริศนาที่คอยผลักดันพล็อต

โดยสรุปฉันชอบที่โครงเรื่องจัดลำดับตัวละครให้มีทั้งฮีโร่แบบเดี่ยวและกลุ่มผู้ร่วมชะตากรรม ซึ่งทำให้การเดินเรื่องมีทั้งการต่อสู้ระดับบุคคลและการเผชิญหน้ากับภัยคุกคามระดับองค์กรมากขึ้น เสียงปืนกับความสิ้นหวังในสองภาคแรกยังคงติดหูอยู่เสมอ

กลิ่นยางไหม้กับเสียงเครื่องอัดอากาศยังคงเป็นภาพจำแรกที่พาผมกลับสู่โลกของ 'Resident Evil' เสมอ

โดยส่วนตัวแล้วผมมองว่า 'ผีชีวะ1' เป็นจุดศูนย์กลางที่เชื่อมเหตุการณ์กับหลายภาคต่ออย่างชัดเจน เริ่มจากก่อนหน้าเหตุการณ์ในตัวเกมมีเนื้อหาเชื่อมโยงกับ 'Resident Evil 0' ซึ่งเป็นพรีเควลที่เล่าเหตุการณ์ก่อนทีม S.T.A.R.S. จะมาถึงแมนชั่น ทำให้ภาพพื้นเพของการทดลองใน Umbrella ชัดขึ้น

ผลกระทบจากการระบาดใน 'ผีชีวะ1' กระจายต่อไปยังเมือง Raccoon City และกลายเป็นเหตุต่อเนื่องที่เห็นได้ใน 'Resident Evil 2' ด้านหนึ่ง ส่วน 'Resident Evil 3: Nemesis' เกิดเหตุการณ์พร้อมช่วงเวลาเดียวกันกับ 'ผีชีวะ1' จึงมีจุดตัดเรื่องราวและตัวละครบางส่วนที่ทับซ้อนกัน ทำให้การเล่นเกมทั้งสามภาคนี้ให้ความรู้สึกเหมือนอ่านภาพยนตร์ชุดเชื่อมต่อกัน

อีกมุมคือเส้นทางของตัวละครหลักที่ถูกพาไปต่อใน 'Resident Evil: Code Veronica' ซึ่งขยายความเชื่อมโยงทางประวัติศาสตร์ของ Umbrella ในระดับที่กว้างขึ้น สรุปคือถ้าอยากเห็นภาพรวมของจุดเริ่มต้นและผลกระทบ ให้มอง 'ผีชีวะ1' เป็นศูนย์กลางแล้วขยายไปยัง 'Resident Evil 0' 'Resident Evil 2' 'Resident Evil 3: Nemesis' และ 'Resident Evil: Code Veronica' — นี่แหละชุดที่ผมมักจะแนะนำให้ต่อเนื่องกันเวลาจะทบทวนเนื้อเรื่องเก่าๆ

อยากแนะนำให้เริ่มจากพากย์ไทยถ้าคุณยังไม่คุ้นกับหนังแนวสยองขวัญต่างประเทศและอยากฟังเรื่องราวได้ทันทีโดยไม่ต้องละสายตาจากภาพยนตร์

ฉันค่อนข้างเป็นคนที่ชอบบรรยากาศแบบเพลิน ๆ เวลาแรกดูหนังแอ็กชั่นสยอง เลยคิดว่าพากย์ไทยสำหรับ 'ผีชีวะ' เหมาะกับผู้เริ่มต้นเพราะเสียงพากย์ทำให้เข้าใจบทสนทนาได้ทันที ไม่ต้องคอยอ่านซับตลอดเวลา ทำให้โฟกัสกับการเคลื่อนไหว กล้อง และฉากแอ็กชัน เช่น ฉากเปิดในคฤหาสน์กับเสียงระเบิดและซอมบี้วิ่ง ที่ถ้าต้องอ่านซับอาจพลาดความตึงเครียดของภาพไป

ข้อเสียคือพากย์ไทยบางครั้งปรับน้ำเสียงหรือถอดคำพูดต้นฉบับไปบ้าง และอารมณ์ของนักแสดงต้นฉบับอย่างเสียงของ Milla Jovovich อาจหายไป แต่ถาจุดประสงค์คือดูสนุกแบบไม่ต้องทำงานหนัก พากย์ไทยเป็นทางเลือกที่คุ้มค่า โดยเฉพาะถาดูเป็นกลุ่มหรือให้เด็กโตดูร่วมด้วย เสียงพากย์ช่วยลดช่องว่างภาษาและทำให้คนดูส่วนใหญ่เข้าเรื่องได้เร็วกว่า

การดัดแปลงของ 'ผีชีวะ' ภาคแรกเลือกจะเป็นงานที่ยืนหยัดในแบบของตัวเองแทนที่จะพยายามเลียนแบบเกมต้นฉบับแบบเป๊ะ ๆ

ผมรู้สึกว่าความชัดเจนที่สุดคือการเพิ่มตัวละครใหม่และการย้ายจุดโฟกัส: ภาพยนตร์สร้างตัวเอกใหม่ขึ้นมาอย่าง Alice เป็นศูนย์กลางของเรื่อง ขณะที่เกมดั้งเดิมเน้นไปที่ทีม S.T.A.R.S. อย่าง Chris และ Jill ที่ต้องคลี่คลายปริศนาภายในคฤหาสน์ Spencer การตั้งฉากในภาพยนตร์จึงกลายเป็นห้องแล็บใต้ดินขนาดใหญ่ที่มีระบบป้องกันอย่าง 'Red Queen' ซึ่งให้ความรู้สึกเป็นหนังไซไฟแอ็กชันมากกว่าบรรยากาศสยองขวัญเชิงเอาตัวรอด

การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ส่งผลต่อจังหวะและโทนของเรื่องโดยรวม — พล็อตถูกทำให้กระชับเพื่อรองรับจังหวะการยิง การไล่ล่า และฉากโชว์ท่าทางของตัวละคร มากกว่าการวางกับดักปริศนาและการจัดการทรัพยากรแบบเกม การตัดสินใจเช่นนี้ทำให้ภาพยนตร์เข้าถึงคนดูวงกว้างได้ง่าย แต่ก็แลกมาด้วยความแตกต่างจากความรู้สึกที่แฟนเกมรุ่นแรกคาดหวังไว้ แต่ส่วนตัวแล้วผมชอบทั้งสองแบบในฐานะงานคนละสื่อที่ให้ความบันเทิงคนละแบบกัน

ใครจะเชื่อว่าเมล็ดพันธุ์ของ 'ผีชีวะ' มาจากของที่ไม่ค่อยเหมือนเกมแอ็กชันยุคใหม่เท่าไหร่ — สำหรับฉันมันเริ่มจากเกมและหนังสยองขวัญฉบับคลาสสิกที่เน้นบรรยากาศและการเอาตัวรอด

ต้นกำเนิดชัดเจนที่สุดคือเกมญี่ปุ่นเก่าที่ชื่อ 'Sweet Home' ซึ่งมีการออกแบบบ้านผีสิงและการจัดการทรัพยากรแบบกดดัน นี่แหละที่กลายเป็นแม่แบบของการสำรวจคฤหาสน์ใน 'ผีชีวะ' ภาคแรก ส่วนบรรยากาศซอมบี้และแนวคิดของฝูงคนตายลุกขึ้นมานั้นย่อมได้แรงบันดาลใจจากหนังของจอร์จ เอ. โรเมโรอย่าง 'Night of the Living Dead' และ 'Dawn of the Dead' ที่ฉันมักหยิบมาเปรียบเทียบเวลาเล่น

อีกสิ่งที่ผมชอบชี้ให้ดูคืออิทธิพลของหนังไซไฟสยองขวัญแบบคลาสสิก — ความรู้สึกหนีไม่พ้นในพื้นที่ปิดและการกลายพันธุ์ของร่างกายมีเงาเงาของ 'The Thing' อยู่ในหลายฉาก และเทคนิคการสร้างบรรยากาศกดดันกับมุมกล้องบางทีก็ทำให้คิดถึง 'Alien' ด้วย ความผสมผสานของเกมญี่ปุ่นกับหนังสยองขวัญตะวันตกนี่แหละที่ทำให้ภาค 1-3 เป็นงานเอาตัวรอดสยองขวัญแท้ ๆ และแม้ภาคหลังอย่าง 4–6 จะขยับไปทางแอ็กชันมากขึ้น แต่รากเหง้ายังคงเป็นบรรทัดฐานของความกลัวแบบคลาสสิกในใจฉัน

การเปลี่ยนแปลงนักแสดงที่รู้สึกได้ชัดเจนเกิดขึ้นตั้งแต่ภาคที่สองของชุดหนังนี้และมันเปลี่ยนโทนของเรื่องไปพอสมควร

ผมจำความตื่นเต้นตอนดู 'Resident Evil: Apocalypse' ได้ชัด—นอกจากตัวละครใหม่ ๆ ที่เข้ามาแล้ว การแนะนำ 'Jill Valentine' ในเวอร์ชันภาพยนตร์ทำให้บทบาทและไดนามิกของทีมเปลี่ยนไปทันที โครงเรื่องไม่ได้ยึดติดกับหน้าตาของตัวละครจากภาคแรกอีกต่อไป เพราะมีนักแสดงหน้าใหม่รับบทสำคัญและบางตัวละครจากภาคแรกถูกดร็อปหรือมีบทน้อยลง ซึ่งทำให้คนดูรู้สึกว่าเสี้ยวของทีมหลักถูกเปลี่ยนจนบรรยากาศต่างออกไป

จากมุมมองแฟน ๆ ผมคิดว่าการเปลี่ยนตัวนักแสดงสำคัญในภาคนี้ทำให้สไตล์หนังขยับไปทางแอ็กชัน-กลุ่มฮีโร่มากขึ้น ต่างจากบรรยากาศสยองขวัญแบบอุโมงค์ใต้ดินของภาคแรก ผลก็คือคนบางคนชอบความสดใหม่ แต่คนที่ผูกพันกับเคมีของนักแสดงชุดแรกก็อาจรู้สึกขาดๆ เหมือนขาดจิ๊กซอว์ชิ้นหนึ่งไป เสียงหัวใจของแฟรนไชส์ยังคงเป็นตัวละครนำ แต่การเพิ่มนักแสดงหลักชุดใหม่ในภาคสองถือเป็นการเปลี่ยนจังหวะครั้งใหญ่ที่แฟน ๆ พูดถึงกันนาน

ไม่ต้องคิดมากว่าการเริ่มต้นจะต้องเป็นเรื่องที่ซับซ้อนเกินไป—ผมมองว่าการเล่น 'ผีชีวะ' ภาคแรกก่อนภาคสองมีข้อดีชัดเจนเรื่องบรรยากาศและการปูพื้นตัวละคร

ความรู้สึกตอนเดินสำรวจคฤหาสน์ใน 'ผีชีวะ' รุ่นดั้งเดิมมันให้ความตึงเครียดแบบช้าๆ ที่ชวนให้ติดกับกับดักปริศนาและเสียงพื้นหลัง ซึ่งช่วยให้ฉากเปิดของ 'ผีชีวะ 2' ที่เต็มไปด้วยการไล่ล่าและการพุ่งเข้าชนของซอมบี้รู้สึกหนักขึ้นในแง่ของเหตุการณ์และผลกระทบทางอารมณ์ โดยเฉพาะถ้าเล่นเวอร์ชันรีเมคของภาคแรก จะได้ทั้งภาพสวยและการออกแบบเสียงที่ทันสมัย ทำให้เข้าใจรากเหง้าของเหตุการณ์ได้ดีขึ้น

อย่างไรก็ตามถ้าใครอยากโดดเข้าไปสาดกระสุนและเข้าจังหวะแอ็กชันทันที 'ผีชีวะ 2' รีเมคก็ใช่เลย—มันให้การเล่นที่ทันสมัยกว่า แต่สำหรับคนที่ชอบความลึกลับและการค่อยๆ เปิดเผย ผมแนะนำให้เริ่มจากภาคแรกก่อน แล้วค่อยต่อด้วยภาคสอง เพราะการเดินทางแบบนี้ทำให้บางฉากของภาคสองมีน้ำหนักทางอารมณ์มากขึ้นและทำให้โลกของเกมสมจริงขึ้นในแบบที่ผมชอบ

ฉากหนึ่งใน 'ผีชีวะ' ภาคแรกที่ยังตามหลอกหลอนฉันก็คือช่วงที่ทีมลงไปในระบบทางเดินใต้ดินของศูนย์วิจัย เหตุผลไม่ใช่แค่ว่ามันมีศพหรือเลือดสาดเต็มพื้น แต่มันคือการรวมกันของพื้นที่แคบ ไฟกระพริบ กลิ่นอับที่แทบจะสัมผัสได้ผ่านจอ และซาวด์ดีไซน์ที่ฉีดความตึงเครียดขึ้นมาเรื่อย ๆ

ในฐานะแฟนหนังสยองขวัญ ฉันชอบฉากที่ทำให้หัวใจเต้นไม่เป็นจังหวะเพราะรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ มากกว่าฉากช็อตต่อช็อตที่หวือหวา ในฉากนี้กล้องมักจะอยู่ใกล้ตัวละครจนเห็นความหวาดกลัวบนหน้า พอแล้ว—การตัดภาพรวดเร็วกับเสียงโลหะกระทบกัน ช่วยสร้างความไม่แน่นอนว่ามีอะไรอยู่มุมถัดไป จากนั้นก็มีช่วงที่บางคนโดนเซอร์ไพรส์โดยสิ่งมีชีวิตที่โผล่มาจากท่อ สะดุ้งแบบที่ไม่ทันตั้งตัว

สิ่งที่ทำให้ฉากนี้น่ากลัวกว่าการเห็นสัตว์ประหลาดตัวใหญ่คือความเป็นไปได้ที่ทุกมุมคือกับดัก คนดูรู้สึกเหมือนถูกบีบด้วยกำแพงสี่ด้านและไม่มีที่ให้วิ่งหนี ฉันยังจำความเย็นของบรรยากาศและความมืดที่ไม่ใช่แค่ฉาก แต่มันกลายเป็นตัวละครอีกตัวหนึ่งของเรื่องได้ ความรู้สึกถูกคุมอยู่ในพื้นที่เล็กๆ นี่แหละที่ทำให้ฉากในภาคแรกติดตรึงใจจนยากจะลืม

แฟรนไชส์ 'Resident Evil' ที่คนไทยคุ้นเคยในชื่อ 'ผีชีวะ' มีเกมซีรีส์หลักทั้งหมด 8 ภาค (เริ่มจากภาคแรกจนถึง 'Resident Evil Village') และยังมีภาคเสริมกับรีมาสเตอร์อีกหลายชิ้น ซึ่งทำให้เรื่องราวขยายออกไปในมุมต่าง ๆ ได้อย่างน่าสนใจ

ผมมองว่าจังหวะหลักของซีรีส์คือการเปลี่ยนผ่านจากเกมสยองขวัญมุมมองกล้องนิ่งในภาคแรก ไปสู่การผสมแอ็กชันหนักในบางภาค และกลับมาสยองแบบอินดี้ในภาคที่เป็นมุมมองบุคคลที่หนึ่ง เช่น 'Resident Evil 4' ที่พลิกโฉมด้วยการเน้นการปรับเป้าสู้และระบบยิงแบบใหม่ ขณะที่ 'Resident Evil 7' พาผมกลับสู่ความอึดอัด ตึงเครียดด้วยบรรยากาศบ้านร้างแบบอินดี้

ตัวละครหลักที่เป็นแกนของเรื่องตลอดหลายภาคได้แก่ Chris Redfield, Jill Valentine, Leon S. Kennedy, Claire Redfield, Ada Wong และ Ethan Winters แต่ละคนมีเส้นเรื่องและแรงจูงใจต่างกัน ทำให้ซีรีส์ไม่เคยนิ่งกลางทาง ตัวอย่างเช่น Leon ที่เริ่มจากตำรวจหนุ่มกลายเป็นฮีโร่แนวสงครามชีวะ ส่วน Ethan เข้ามาเติมมิติครอบครัวและความสูญเสียให้ซีรีส์ ผมมักชอบการที่แต่ละภาคไม่เพียงแค่ขยายตำนานไวรัส แต่ยังเล่าเรื่องตัวละครในมุมที่ต่างกัน ซึ่งทำให้การเล่นทั้งชุดรู้สึกครบและคุ้มค่าเสมอ