ผีชีวะมีกี่ภาคพร้อมสรุปเนื้อหาและตัวละครหลัก

ย้อนกลับไปสมัยที่หนังซอมบี้ยังไม่ถูกทำซ้ำจนเกินไป ทำให้ผมรู้สึกตื่นเต้นกับการเปิดตัวของแฟรนไชส์นี้มาก แฟรนไชส์ภาพยนตร์ชุดหลักที่นำแสดงโดยนักแสดงคนเดียวกันมีทั้งหมดหกภาค ได้แก่ 'Resident Evil' (2002), 'Resident Evil: Apocalypse' (2004), 'Resident Evil: Extinction' (2007), 'Resident Evil: Afterlife' (2010), 'Resident Evil: Retribution' (2012) และ 'Resident Evil: The Final Chapter' (2016) การดูแต่ละภาครู้สึกเหมือนการเดินทางจากห้องทดลองใต้ดินไปสู่สนามรบร้างในทะเลทราย ซึ่งฉันมักจะจดจำฉากแอ็กชันและการออกแบบมอนสเตอร์ได้อย่างชัดเจน มุมมองส่วนตัวของผมคือภาคต้นๆ ให้ความรู้สึกสยองขวัญมากกว่า ขณะที่ภาคหลังๆ จะเน้นฉากบู๊และสเกลที่ใหญ่ขึ้น ทำให้แฟนที่ชอบบรรยากาศเกมต้นฉบับอาจรู้สึกต่างกัน แต่ก็สนุกในแบบของมันเอง เหมือนกับการเห็นโลกที่ค่อยๆ ขยายและเปลี่ยนรูป นี่คือชุดภาพยนตร์หลักที่หลายคนนึกถึงเมื่อพูดถึง 'ผีชีวะ' เวอร์ชันภาพยนตร์

ว่ากันตามตรง 'ผีชีวะ' ในมุมของคนเล่นเกมรุ่นเก๋ามองได้สองแบบ — ถ้านับเฉพาะภาคหลักแบบตัวเลขจริงๆ จะมีทั้งหมด 8 ภาคหลัก ตั้งแต่ 'ผีชีวะ' ภาคแรกจนถึง 'ผีชีวะ 8' ที่เปลี่ยนโทนไปมาก แต่ถานับรวมรีมาร์ก รีเมค และสปินออฟ จำนวนก็พุ่งขึ้นเป็นหลายสิบชื่อตามแพลตฟอร์มและยุคสมัย ผมชอบเล่าให้เพื่อนฟังว่าความนิยมของแฟนๆ มักจะมีสองขั้วใหญ่: ฝั่งคลาสสิกที่เทใจให้ความสยองแบบสืบสวนอย่าง 'ผีชีวะ 2' ภาคต้นฉบับ เพราะมันจับจิตคนเล่นด้วยบรรยากาศและการออกแบบฉากอันชาญฉลาด กับอีกฝั่งที่ชอบความเปลี่ยนแปลงและแอ็กชันก็จะยกให้ภาคอื่นๆ มากกว่า การนับภาคจึงต้องชี้แจงให้ชัดว่าเรานับแบบไหน แต่ถ้าต้องบอกตัวเลขง่ายๆ สำหรับเกมหลักก็ตอบได้ว่า 8 ภาคหลักนั่นแหละ ท้ายที่สุดแล้วการที่แฟนๆ ชื่นชอบภาคไหนที่สุดขึ้นกับช่วงวัยและภาพจำของแต่ละคน — บางคนมีความทรงจำแรกที่ฝังใจจากการเปิดตู้เกมหรือแผ่นซีดี ยิ่งถ้าเล่นตอนยังเด็ก บทเพลงและฉากใน 'ผีชีวะ 2' มักติดหัวไปนาน

เริ่มจากภาพรวมของเวอร์ชันภาพยนตร์แบบคนแสดงก่อนก็ได้ — ฝั่งนี้มีทั้งหมดหกภาคหลักที่คนพูดถึงกันบ่อย ๆ และเรื่องราวเดินตามเส้นทางตัวละครคนเดียวกันแบบต่อเนื่อง ฉันค่อนข้างยึดตามลำดับออกฉายคือ 'Resident Evil' (2002), 'Resident Evil: Apocalypse' (2004), 'Resident Evil: Extinction' (2007), 'Resident Evil: Afterlife' (2010), 'Resident Evil: Retribution' (2012) และปิดท้ายด้วย 'Resident Evil: The Final Chapter' (2016) ซึ่งเป็นชุดที่เน้นแอ็กชันและตัวเอก Alice เป็นแกนหลัก ฉันมองว่ามือใหม่ถ้าจะดูหนังคนแสดง ควรเริ่มจากภาคแรกตามลำดับออกฉาย เพราะหนังสร้างคาแรกเตอร์ พื้นที่โลก และจังหวะของซีรีส์ได้ชัดเจน การดูจากภาคแรกทำให้ไม่สับสนกับความเปลี่ยนแปลงของโทนและเทคโนโลยีที่ใส่เข้ามาทีหลัง ถ้าอยากข้ามไปเจอฉากไคลแมกซ์เยอะ ๆ ก็อาจลองเริ่มตรงกลาง แต่จะเสียเรื่องราวเชิงตัวละครไปพอสมควร โดยรวม ฝั่งหนังคนแสดงเป็นทางเลือกที่สนุกถ้าชอบแอ็กชันผสมซอมบี้และฉากมัน ๆ แล้วก็มีสไตล์แตกต่างจากต้นฉบับเกมอยู่พอสมควร — ถึงจะไม่เหมาะกับคนที่ต้องการความจงรักภักดีต่อเนื้อหาเกมต้นฉบับ แต่ก็เป็นประสบการณ์ที่ดูเพลินถ้าอยากเริ่มจากเรื่องง่าย ๆ และต่อเนื่อง

แฟรนไชส์นี้ยาวจนรู้สึกเหมือนเป็นจักรวาลอีกใบหนึ่งเลยล่ะ พอจะนับจริง ๆ ผมมักเริ่มจากชุดภาพยนตร์ไลฟ์แอ็กชันชุดแรกก่อน ซึ่งมีสามภาคเปิดที่สร้างความคุ้นเคยให้คนดูหลายคน ได้แก่ 'Resident Evil' (2002), 'Resident Evil: Apocalypse' (2004) และ 'Resident Evil: Extinction' (2007) นับรวมแล้วชุดไลฟ์แอ็กชันเดิมมีทั้งหมดเจ็ดภาค เมื่อรวมภาคต่อที่ออกมาในปีหลัง ๆ ด้วย ทำให้ภาพรวมของภาพยนตร์แบบแผ่นฟอร์มยาวมีตัวเลขที่ไม่ใช่แค่สาม การนับโดยรวมถ้านับทั้งภาพยนตร์ไลฟ์แอ็กชัน ภาพยนตร์อนิเมชันแบบฟูลเลงธ์ และซีรีส์ทั้งสตรีมมิงและอนิเมะ จะได้จำนวนรวมประมาณสิบสองภาค ซึ่งหมายรวมถึงฟิล์มรีบูตและงานอนิเมะแยกประเภทด้วย นี่เป็นวิธีมองที่ค่อนข้างตรงไปตรงมาถ้าอยากให้ได้จำนวนที่ครอบคลุมทุกสื่อ

ลองนึกภาพหนังไซไฟที่พลิกโฉมการสร้างโลกในจอเงินไปเลยหนึ่งเรื่อง — นั่นแหละคือรากของจักรวาล 'Avatar' ทางภาพยนตร์ที่ผมติดตามมาตั้งแต่สมัยหนังภาคแรกลงโรง นักแสดงนำอย่างเจค ซัลลี่พาเราไปพบโลกแพนโดร่า ชนเผ่าไอนาวี และการปะทะระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติใน 'Avatar' (2009) — เนื้อเรื่องหลักเป็นการเดินทางของคนที่เข้าไปแทนที่คนอื่นในร่างเจ้าบ้าน และสุดท้ายเลือกข้างกับคนพื้นเมืองจนจบแบบทรงพลัง พอถึง 'Avatar: The Way of Water' (2022) โทนเปลี่ยนเป็นเรื่องครอบครัวและวัฒนธรรมใต้น้ำมากขึ้น ฉันชอบที่หนังขยายจักรวาลด้วยการพาเราไปเห็นกลุ่มเมตไคินา คนท้องทะเลของแพนโดร่า และความขัดแย้งที่ตามมาเมื่อมนุษย์ยังไม่เลิกราม พล็อตของภาคสองเน้นความสัมพันธ์ในครอบครัวของเจค การหาที่อยู่อาศัยใหม่ และการต่อสู้เพื่อปกป้องบ้านเกิด ตอนนี้มีการวางแผนสร้างภาคต่อเพิ่มเติมอีกหลายภาค ซึ่งผู้สร้างตั้งใจจะสำรวจดินแดน ชนเผ่า และผลกระทบจากการเผชิญหน้าระหว่างอารยธรรมต่าง ๆ ถามว่านับเป็นกี่ภาคในตอนนี้อย่างเป็นทางการก็คงต้องบอกว่าออกฉายแล้วสองภาค และมีแผนจะขยายเป็นหลายภาคตามที่ประกาศไว้ แต่ถ้ามองจากมุมเรื่องเล่า สิ่งที่ทำให้มันตรึงใจฉันคือการผสมผสานธีมสิ่งแวดล้อม ครอบครัว และสงครามแบบมหากาพย์อย่างลงตัว

เราโตมากับหนังชุดแอ็กชัน-สยองขวัญของ 'Resident Evil' ฉบับไลฟ์แอ็กชัน ซึ่งถ้านับเฉพาะชุดเดิมที่เริ่มต้นในปี 2002 จะมีทั้งหมดหกภาคต่อเนื่องกัน ได้แก่ 'Resident Evil' (2002), 'Resident Evil: Apocalypse' (2004), 'Resident Evil: Extinction' (2007), 'Resident Evil: Afterlife' (2010), 'Resident Evil: Retribution' (2012) และ 'Resident Evil: The Final Chapter' (2016) โดยทั้งหกภาคนี้สร้างเรื่องราวต่อกันเป็นซีรีส์ของตัวเองที่เน้นตัวละครใหม่ชื่ออลิซเป็นแกนกลาง มุมมองส่วนตัวคือหนังชุดนี้แม้จะหยิบองค์ประกอบจากเกมต้นฉบับ เช่น บริษัทอัมเบรลลา เหตุการณ์ที่มีการระบาด และการเอาตัวรอดในเมืองร้าง แต่วิธีเล่าและโทนมักเป็นงานบล็อกบัสเตอร์ที่ปรับแต่งเรื่องราวค่อนข้างอิสระจากเกมมากกว่าจะดัดแปลงตรงๆ ฉะนั้นถามว่า "ภาคไหนเกี่ยวข้องกับเกมต้นฉบับ" ตรงๆ แล้ว ภาคในชุดไลฟ์แอ็กชันดั้งเดิมนั้นใช้แรงบันดาลใจจากเกมเป็นหลักมากกว่าจะเป็นการเล่าเรื่องเกมแบบตรงไปตรงมา ท้ายที่สุดผมมองว่าชุดนี้มีคุณค่าทางความบันเทิงในแบบของมันเอง แต่ถาต้องการความเชื่อมโยงกับพล็อตและตัวละครในเกมจริงจัง ยังควรหาผลงานอื่นที่ยึดโยงกับตัวเกมโดยตรงมากกว่า

ตลอดเวลาที่นั่งดู 'Jumanji' ครั้งแรก ฉันหลงรักไอเดียของเกมที่มีชีวิตขึ้นมาจริง ๆ และบีบหัวใจในแบบที่ไม่คาดคิดเลย เวอร์ชันต้นฉบับปี 1995 เล่าเรื่องเด็กชายชื่ออแลน พารริช ถูกกลืนเข้าไปในกระดานเกมป่าใหญ่ จนผู้เล่นคนอื่นต้องร่วมมือกันเล่นให้จบเพื่อปลดคำสาป ส่วนนักแสดงนำอย่างโรบิน วิลเลียมส์ทำให้อแลนกลายเป็นตัวละครที่ทั้งตลกและเศร้า ฉากที่บ้านหลังเก่าเต็มไปด้วยเถาวัลย์และสัตว์ป่าทำให้บรรยากาศตื่นเต้นแบบคลาสสิก ถ้าจะสรุปสั้น ๆ แบบมีหัวใจ ก็คือ 'Jumanji' (1995) เป็นนิทานแฟนตาซีที่ผสมระหว่างความเป็นเด็ก ความผิดหวัง และการเยียวยา ส่วนภาคต่อยุคใหม่ทั้งสองเรื่องเปลี่ยนแนวไปเป็นแอ็กชันคอมเมดี้แบบวิดีโอเกม แต่แก่นเรื่องเกี่ยวกับความกล้าและมิตรภาพยังคงอยู่ เหมือนเกมที่ถูกอัปเดตให้เข้ากับยุคสมัย แต่ยังคงรูทเดิมที่ทำให้คนดูรู้สึกได้

ลำดับเหตุการณ์ของ 'ผีชีวะ' ภาค 1–6 พอเรียบเรียงออกมาก็ชัดเจนว่าเป็นการเล่าเรื่องที่เริ่มจากเหตุการณ์ปิดตายในคฤหาสน์แล้วขยายเป็นการระบาดระดับเมืองและสุดท้ายกลายเป็นวิกฤตระดับโลก 'ผีชีวะ 1' เล่าเหตุการณ์การสืบสวนของหน่วย S.T.A.R.S. ภายในคฤหาสน์ที่เต็มไปด้วยทดลองชีวภาพและไวรัส ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของหายนะ ส่วน 'ผีชีวะ 2' เกิดขึ้นต่อมาที่เมืองแรคคูนซิตี้เมื่อเชื้อแพร่ออกไปจนเกิดการปิดเมือง ฉากในสถานีตำรวจและการช่วยเด็กสาวเป็นเส้นเรื่องสำคัญที่ขยับตัวละครอย่างคล์เอร์และลีออนให้เด่นขึ้น ต่อเนื่องมา 'ผีชีวะ 3: เนเมซิส' เกิดประมาณวันเดียวกับเหตุในภาค 2 แต่โฟกัสที่การหลบหนีของตัวละครหลักจากการล่มสลายของเมืองและการตามล่าของศัตรูตัวเดียวคือเนเมซิส หลังจากเหตุการณ์ในแรคคูน เวลาขยับไปข้างหน้าอีกหลายปีถึง 'ผีชีวะ 4' ที่พาลีออนไปสู้กับปรสิตแบบใหม่ในชนบทยุโรป (มีองค์ประกอบของการลักพาตัวและพิธีกรรมแบบ Las Plagas) ซึ่งเป็นจุดเปลี่ยนอาชีพของลีออน 'ผีชีวะ 5' พาเราขึ้นไปทวีปแอฟริกาเพื่อต่อสู้กับแผนขององค์กรที่ต้องการใช้อาวุธชีวภาพระดับชาติและมีฉากการปะทะกับอดีตผู้บงการหลักที่กลายเป็นภัยคุกคามใหญ่ ส่วน 'ผีชีวะ 6' ขยายขอบเขตเป็นการระบาดกระจายทั่วโลกและเล่าเรื่องผ่านหลายมุมมองพร้อมกัน ทำให้ภาพรวมจากคฤหาสน์เล็กๆ ขยายเป็นความวุ่นวายระดับโลกจนจบภาคหลักนี้ ฉันมองว่าสำหรับคนที่อยากเข้าใจเรื่องราว ควรเล่นตามลำดับ 1 → 2/3 (สองกับสามพาดพิงกัน) → 4 → 5 → 6 เพราะจะเห็นพัฒนาการของไวรัส ตัวละคร และแรงผลักดันของวายร้ายชัดเจนขึ้น

หลังจากได้ย้อนกลับไปเล่น 'ผีชีวะ 2 ผ่าวิกฤตไวรัสสยองโลก' อีกครั้ง ผมรู้สึกว่าแกนหลักของเรื่องยังแข็งแรงและชัดเจนมาก ตัวละครหลักที่จะต้องพูดถึงมีสองคนที่เป็นจุดศูนย์กลางคือ Leon S. Kennedy เจ้าหน้าที่ใหม่ของสถานีตำรวจ ที่เข้ามาในเมืองด้วยความตั้งใจจะทำหน้าที่ตำรวจอย่างจริงจัง และ Claire Redfield น้องสาวของ Chris ผู้ตามหาพี่ชายของเธอทั้งที่เมืองเต็มไปด้วยฝูงซอมบี้ นอกจากคู่นี้แล้ว ยังมี Ada Wong ผู้หญิงปริศนาที่เกี่ยวพันกับเหตุการณ์เชิงสายลับและมีจุดมุ่งหมายของตัวเอง, Sherry Birkin เด็กหญิงที่กลายเป็นเป้าหมายของความโหดร้ายเนื่องจากพ่อแม่ของเธอเกี่ยวข้องกับไวรัส, และ William Birkin นักวิทยาศาสตร์ผู้ปล่อยไวรัส G ซึ่งเป็นต้นเหตุของวิกฤตทั้งหลาย นอกจากนี้ยังมีตัวละครสมทบอย่าง Marvin Branagh นายตำรวจที่ช่วยเหลือผู้เล่น และ Robert Kendo เจ้าของร้านอาวุธ ที่ทำให้โลกของเกมดูสมจริงมากขึ้น ถ้านับในเชิงบทบาทและแรงขับเคลื่อนของพล็อต รายชื่อข้างต้นคือคนที่ต้องจับตา เพราะแต่ละคนนำมิติอารมณ์และจุดหักเหของเรื่องมาสู่เกมอย่างชัดเจน ผมมักชอบสังเกตว่าการออกแบบตัวละครทั้งหลักและรองทำให้เรื่องราวมีทั้งความหวัง ความสิ้นหวัง และความลึกลับปะปนกันไป

ความสัมพันธ์ของตัวละครใน 'ผีชีวะ 5' ทำให้ฉากแอ็กชันมีน้ำหนักทางอารมณ์มากกว่าฉากยิงกันเปล่า ๆ คริสกับเชวาเริ่มต้นเหมือนคนแปลกหน้าที่ถูกโยนเข้ามาทำงานร่วมกัน แต่สิ่งที่น่าสนใจคือการที่ความหวาดระแวงค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นความไว้ใจ ฉันชอบช่วงที่ทั้งคู่ต้องช่วยกันฝ่าวิกฤตในหมู่บ้าน Kijuju — ฉากนั้นไม่ได้มีแค่การยิงศัตรู แต่สะท้อนความต่างด้านพื้นเพ วิธีคิด และการเปิดใจ เริ่มจากการสื่อสารที่ติดขัด กลายเป็นการประสานงานที่ลงตัว อีกมิติหนึ่งคือความสัมพันธ์ของคริสกับจิล ซึ่งเป็นเงาที่ตามหลอกหลอนตลอดทั้งเรื่อง ภาพของคริสที่มีบาดแผลทางใจจากการคิดว่าจิลอาจตายไปแล้ว ทำให้การค้นพบตัวตนจริงของจิลกลายเป็นจุดเปลี่ยนทางอารมณ์ ความสัมพันธ์กับศัตรูอย่างเวสเกอร์ก็ไม่ได้เป็นแค่ศัตรูธรรมดา แต่เป็นกระจกสะท้อนตัวตนของคริส — ทำให้การเผชิญหน้าครั้งสุดท้ายมีทั้งความแค้น ความเศร้า และการปลดปล่อยในเวลาเดียวกัน ฉันรู้สึกว่าการเดินทางร่วมกันของตัวละครเหล่านี้ประกอบกันเป็นภาพรวมที่ซับซ้อนและน่าจดจำ