ผีชีวะมีกี่ภาคและภาคไหนควรดูก่อนสำหรับมือใหม่

แนะนำให้เริ่มจาก 'ผีชีวะ 7' ถาต้องการความสยองแบบเข้าถึงตัวและบรรยากาศจัดจ้าน ความรู้สึกตอนแรกที่ได้เล่นประตูบ้าน Baker เปิดออกมาไม่เหมือนเกมไหน เพราะการเล่นแบบมุมมองบุคคลที่หนึ่งทำให้ฉันต้องตั้งใจสังเกตทุกรายละเอียด เลือกวิธีนี้เพราะมันพาเข้าไปอยู่ในพื้นที่เล็ก ๆ ที่เต็มไปด้วยกลิ่นอายและเสียงซึ่งสร้างความตึงเครียดได้ยอดเยี่ยม การใช้ของใช้ในบ้านเป็นทั้งไขปริศนาและวิธีเอาตัวรอดให้ผ่อนคลายจากความตื่นเต้นแบบไม่รู้จบ ถ้าอยากเริ่มแบบค่อย ๆ สัมผัสความเป็นซีรีส์ ฉันมองว่า 'ผีชีวะ 7' เป็นสะพานที่ดีระหว่างความสยองแบบดั้งเดิมกับการออกแบบสมัยใหม่ — ระบบจัดการทรัพยากรไม่ซับจนเกินไป แต่ยังรักษาความเปราะบางของผู้เล่นไว้ และยังมีองค์ประกอบเรื่องราวที่พาคุณสงสัยต่อไปได้อีกหลายภาค จบเซสชันแล้วมักยิ้มแหย ๆ ด้วยความสะพรึงที่ยังค้างอยู่ในอก

ว่ากันตามตรง 'ผีชีวะ' ในมุมของคนเล่นเกมรุ่นเก๋ามองได้สองแบบ — ถ้านับเฉพาะภาคหลักแบบตัวเลขจริงๆ จะมีทั้งหมด 8 ภาคหลัก ตั้งแต่ 'ผีชีวะ' ภาคแรกจนถึง 'ผีชีวะ 8' ที่เปลี่ยนโทนไปมาก แต่ถานับรวมรีมาร์ก รีเมค และสปินออฟ จำนวนก็พุ่งขึ้นเป็นหลายสิบชื่อตามแพลตฟอร์มและยุคสมัย ผมชอบเล่าให้เพื่อนฟังว่าความนิยมของแฟนๆ มักจะมีสองขั้วใหญ่: ฝั่งคลาสสิกที่เทใจให้ความสยองแบบสืบสวนอย่าง 'ผีชีวะ 2' ภาคต้นฉบับ เพราะมันจับจิตคนเล่นด้วยบรรยากาศและการออกแบบฉากอันชาญฉลาด กับอีกฝั่งที่ชอบความเปลี่ยนแปลงและแอ็กชันก็จะยกให้ภาคอื่นๆ มากกว่า การนับภาคจึงต้องชี้แจงให้ชัดว่าเรานับแบบไหน แต่ถ้าต้องบอกตัวเลขง่ายๆ สำหรับเกมหลักก็ตอบได้ว่า 8 ภาคหลักนั่นแหละ ท้ายที่สุดแล้วการที่แฟนๆ ชื่นชอบภาคไหนที่สุดขึ้นกับช่วงวัยและภาพจำของแต่ละคน — บางคนมีความทรงจำแรกที่ฝังใจจากการเปิดตู้เกมหรือแผ่นซีดี ยิ่งถ้าเล่นตอนยังเด็ก บทเพลงและฉากใน 'ผีชีวะ 2' มักติดหัวไปนาน

ย้อนกลับไปสมัยที่หนังซอมบี้ยังไม่ถูกทำซ้ำจนเกินไป ทำให้ผมรู้สึกตื่นเต้นกับการเปิดตัวของแฟรนไชส์นี้มาก แฟรนไชส์ภาพยนตร์ชุดหลักที่นำแสดงโดยนักแสดงคนเดียวกันมีทั้งหมดหกภาค ได้แก่ 'Resident Evil' (2002), 'Resident Evil: Apocalypse' (2004), 'Resident Evil: Extinction' (2007), 'Resident Evil: Afterlife' (2010), 'Resident Evil: Retribution' (2012) และ 'Resident Evil: The Final Chapter' (2016) การดูแต่ละภาครู้สึกเหมือนการเดินทางจากห้องทดลองใต้ดินไปสู่สนามรบร้างในทะเลทราย ซึ่งฉันมักจะจดจำฉากแอ็กชันและการออกแบบมอนสเตอร์ได้อย่างชัดเจน มุมมองส่วนตัวของผมคือภาคต้นๆ ให้ความรู้สึกสยองขวัญมากกว่า ขณะที่ภาคหลังๆ จะเน้นฉากบู๊และสเกลที่ใหญ่ขึ้น ทำให้แฟนที่ชอบบรรยากาศเกมต้นฉบับอาจรู้สึกต่างกัน แต่ก็สนุกในแบบของมันเอง เหมือนกับการเห็นโลกที่ค่อยๆ ขยายและเปลี่ยนรูป นี่คือชุดภาพยนตร์หลักที่หลายคนนึกถึงเมื่อพูดถึง 'ผีชีวะ' เวอร์ชันภาพยนตร์

ทางเลือกที่ทำให้เข้าใจโลกของเรื่องได้ชัดคือเริ่มที่หนังอนิเมชั่นชุดที่สร้างมาใกล้เคียงกับเนื้อหาในเกมมากที่สุด นั่นคือเริ่มจาก 'Resident Evil: Degeneration' แล้วต่อด้วย 'Resident Evil: Damnation' และปิดท้ายด้วย 'Resident Evil: Vendetta' ซึ่งทั้งสามเรื่องเน้นตัวละครจากเกมอย่าง Leon, Claire และ Chris ทำให้เส้นเรื่องหลักของไวรัสและการเมืองเบื้องหลังชัดเจนขึ้น ฉันมักจะแนะนำเส้นทางนี้ให้กับคนที่อยากเข้าใจความเชื่อมโยงของตัวละคร เพราะหนังอนิเมชั่นอธิบายแผนการขององค์กรและวิทยาศาสตร์เบื้องหลังได้ตรงไปตรงมา ไม่ยุ่งกับเส้นเรื่องในภาพยนตร์ชุดของ Milla Jovovich ที่เป็นเส้นเรื่องแยก หลังจากดูทั้งสามเรื่องแล้ว จะเห็นภาพรวมของประเด็นหลักในจักรวาล ไม่ว่าจะเป็นการแพร่ระบาด รูปแบบของอาวุธชีวภาพ และแรงจูงใจของตัวละครสำคัญ ซึ่งช่วยให้กลับไปเล่นเกมหรือดูผลงานชิ้นอื่นแล้วอินขึ้นมากกว่าเดิม

เอาล่ะ มาเล่าแบบกระชับและเป็นกันเองเกี่ยวกับเรื่องนี้: 'JoJo\'s Bizarre Adventure' ตอนนี้มีทั้งหมด 8 ภาคหลักที่จบแล้ว นับตั้งแต่ภาคแรกไปจนถึง 'JoJolion' และมีภาคที่ 9 คือ 'The JOJOLands' ที่เริ่มต่อเนื่องในมังงะล่าสุด ดังนั้นถ้านับเฉพาะภาคที่ออกมาให้เห็นแบบเป็นชุดจนถึงปัจจุบันก็จะพูดได้ว่า 8 ภาคจบแล้ว และจักรวาลยังคงขยายด้วยภาคที่ 9 ในรูปแบบมังงะ พูดถึงว่าเริ่มดูจากภาคไหนสำหรับมือใหม่ อันนี้ขึ้นกับสไตล์ที่ชอบจริงๆ หากอยากตามความต่อเนื่องของเรื่องราวและวิวัฒนาการของตัวละครแนะนำให้เริ่มจาก 'Phantom Blood' (ภาค 1) เพราะจะได้เห็นต้นกำเนิดของตระกูล Joestar และเหตุผลเบื้องหลังหลายอย่างที่กลับมาต้องใช้ความเข้าใจในภายหลัง แต่อีกมุมที่หลายคนมักแนะนำคือเริ่มจาก 'Stardust Crusaders' (ภาค 3) เพราะเป็นภาคที่เริ่มมีระบบ 'สแตนด์' ซึ่งเป็นหัวใจของซีรีส์ตั้งแต่นั้นมาและยังเต็มไปด้วยฉากแอ็กชันชัดเจน จังหวะเรื่องเร็วกว่าเหมาะกับคนที่อยากได้ความมันส์แบบไม่ต้องทนผ่านตอนปูพล็อตยาวๆ ถ้าชอบบรรยากาศแบบคอมเมดี้ผสมสืบสวนเล็กๆ และโทนเบาสบายกว่าแนะนำ 'Diamond Is Unbreakable' (ภาค 4) ซึ่งเป็นจุดที่โทนเรื่องเปลี่ยนไปเพื่อเน้นความเป็นเมืองเล็ก-ความประหลาดในชีวิตประจำวัน ส่วนคนที่ชอบโทนดิบๆ เนื้อเรื่องแนวแก๊งอิตาเลียนกับสไตล์แฟชั่นแปลกตา 'Golden Wind' (ภาค 5) จะเหมาะมาก ส่วนถ้าต้องการเห็นตัวเอกหญิงและโทนเรื่องที่ทดสอบอารมณ์กับแรงกระทำ 'Stone Ocean' (ภาค 6) ให้ความรู้สึกใหม่ที่น่าสนใจ อีกเรื่องที่ควรรู้คือภาค 7 'Steel Ball Run' และภาค 8 'JoJolion' อยู่ในจักรวาลที่เป็นเวอร์ชันอื่น (alternate universe) ความเชื่อมโยงกับภาคก่อนหน้าเปลี่ยนไป ทำให้เข้าได้ง่ายสำหรับคนข้ามมาดูโดยไม่ต้องเคลียร์ทุกภาคก่อน สรุปแบบชัดเจน: ถาต้องการประสบการณ์เต็มและเข้าใจโครงเรื่องแนะนำเริ่มที่ 'Phantom Blood' แล้วดูตามลำดับ แต่ถาอยากโดดเข้าแบบไวๆ ให้เริ่มที่ 'Stardust Crusaders' แล้วค่อยย้อนกลับมาดูภาค 1-2 หรือเลือกภาคที่โทนตรงกับรสนิยมของตัวเองมากที่สุด ส่วนตัวแล้วเริ่มจากดู 'Stardust Crusaders' ก่อนเพราะความตื่นเต้นและสแตนด์ที่เด่น แต่ก็กลับไปเติมเต็มด้วยภาค 1-2 ทำให้รู้สึกว่าการดูครบทุกภาคมันเติมเต็มความบ้าและความแฟนตาซีได้อย่างลงตัวจริงๆ

เราโตมากับหนังชุดแอ็กชัน-สยองขวัญของ 'Resident Evil' ฉบับไลฟ์แอ็กชัน ซึ่งถ้านับเฉพาะชุดเดิมที่เริ่มต้นในปี 2002 จะมีทั้งหมดหกภาคต่อเนื่องกัน ได้แก่ 'Resident Evil' (2002), 'Resident Evil: Apocalypse' (2004), 'Resident Evil: Extinction' (2007), 'Resident Evil: Afterlife' (2010), 'Resident Evil: Retribution' (2012) และ 'Resident Evil: The Final Chapter' (2016) โดยทั้งหกภาคนี้สร้างเรื่องราวต่อกันเป็นซีรีส์ของตัวเองที่เน้นตัวละครใหม่ชื่ออลิซเป็นแกนกลาง มุมมองส่วนตัวคือหนังชุดนี้แม้จะหยิบองค์ประกอบจากเกมต้นฉบับ เช่น บริษัทอัมเบรลลา เหตุการณ์ที่มีการระบาด และการเอาตัวรอดในเมืองร้าง แต่วิธีเล่าและโทนมักเป็นงานบล็อกบัสเตอร์ที่ปรับแต่งเรื่องราวค่อนข้างอิสระจากเกมมากกว่าจะดัดแปลงตรงๆ ฉะนั้นถามว่า "ภาคไหนเกี่ยวข้องกับเกมต้นฉบับ" ตรงๆ แล้ว ภาคในชุดไลฟ์แอ็กชันดั้งเดิมนั้นใช้แรงบันดาลใจจากเกมเป็นหลักมากกว่าจะเป็นการเล่าเรื่องเกมแบบตรงไปตรงมา ท้ายที่สุดผมมองว่าชุดนี้มีคุณค่าทางความบันเทิงในแบบของมันเอง แต่ถาต้องการความเชื่อมโยงกับพล็อตและตัวละครในเกมจริงจัง ยังควรหาผลงานอื่นที่ยึดโยงกับตัวเกมโดยตรงมากกว่า

แฟรนไชส์ 'Resident Evil' ที่คนไทยคุ้นเคยในชื่อ 'ผีชีวะ' มีเกมซีรีส์หลักทั้งหมด 8 ภาค (เริ่มจากภาคแรกจนถึง 'Resident Evil Village') และยังมีภาคเสริมกับรีมาสเตอร์อีกหลายชิ้น ซึ่งทำให้เรื่องราวขยายออกไปในมุมต่าง ๆ ได้อย่างน่าสนใจ ผมมองว่าจังหวะหลักของซีรีส์คือการเปลี่ยนผ่านจากเกมสยองขวัญมุมมองกล้องนิ่งในภาคแรก ไปสู่การผสมแอ็กชันหนักในบางภาค และกลับมาสยองแบบอินดี้ในภาคที่เป็นมุมมองบุคคลที่หนึ่ง เช่น 'Resident Evil 4' ที่พลิกโฉมด้วยการเน้นการปรับเป้าสู้และระบบยิงแบบใหม่ ขณะที่ 'Resident Evil 7' พาผมกลับสู่ความอึดอัด ตึงเครียดด้วยบรรยากาศบ้านร้างแบบอินดี้ ตัวละครหลักที่เป็นแกนของเรื่องตลอดหลายภาคได้แก่ Chris Redfield, Jill Valentine, Leon S. Kennedy, Claire Redfield, Ada Wong และ Ethan Winters แต่ละคนมีเส้นเรื่องและแรงจูงใจต่างกัน ทำให้ซีรีส์ไม่เคยนิ่งกลางทาง ตัวอย่างเช่น Leon ที่เริ่มจากตำรวจหนุ่มกลายเป็นฮีโร่แนวสงครามชีวะ ส่วน Ethan เข้ามาเติมมิติครอบครัวและความสูญเสียให้ซีรีส์ ผมมักชอบการที่แต่ละภาคไม่เพียงแค่ขยายตำนานไวรัส แต่ยังเล่าเรื่องตัวละครในมุมที่ต่างกัน ซึ่งทำให้การเล่นทั้งชุดรู้สึกครบและคุ้มค่าเสมอ

แฟรนไชส์นี้ยาวจนรู้สึกเหมือนเป็นจักรวาลอีกใบหนึ่งเลยล่ะ พอจะนับจริง ๆ ผมมักเริ่มจากชุดภาพยนตร์ไลฟ์แอ็กชันชุดแรกก่อน ซึ่งมีสามภาคเปิดที่สร้างความคุ้นเคยให้คนดูหลายคน ได้แก่ 'Resident Evil' (2002), 'Resident Evil: Apocalypse' (2004) และ 'Resident Evil: Extinction' (2007) นับรวมแล้วชุดไลฟ์แอ็กชันเดิมมีทั้งหมดเจ็ดภาค เมื่อรวมภาคต่อที่ออกมาในปีหลัง ๆ ด้วย ทำให้ภาพรวมของภาพยนตร์แบบแผ่นฟอร์มยาวมีตัวเลขที่ไม่ใช่แค่สาม การนับโดยรวมถ้านับทั้งภาพยนตร์ไลฟ์แอ็กชัน ภาพยนตร์อนิเมชันแบบฟูลเลงธ์ และซีรีส์ทั้งสตรีมมิงและอนิเมะ จะได้จำนวนรวมประมาณสิบสองภาค ซึ่งหมายรวมถึงฟิล์มรีบูตและงานอนิเมะแยกประเภทด้วย นี่เป็นวิธีมองที่ค่อนข้างตรงไปตรงมาถ้าอยากให้ได้จำนวนที่ครอบคลุมทุกสื่อ

แนะนำให้เริ่มจาก 'Resident Evil' (2002) ภาคแรกของชุดนี้ เพราะมันเป็นประตูบานใหญ่ที่ตั้งโทนทั้งภาพและจังหวะให้ผู้ชมเข้าใจโลกของเรื่องได้ชัดเจน หนังภาคนี้แนะนำตัวละครหลักและองค์กร Umbrella แบบตรงไปตรงมา ส่วนฉากเปิดที่โรงงานวิจัยและการหนีจากศูนย์ทดลองให้ความรู้สึกตึงเครียดแบบสยองขวัญไซไฟมากกว่าการโชว์ซ้ำ ๆ ของแอคชัน ฉากแสงเงาในคอกทดลองและการใช้เสียงประกอบช่วยสร้างบรรยากาศแบบเก่าที่ยังทำงานได้ดีในการปูพื้นเรื่องราว และยังมีความเป็นจุดเริ่มต้นที่จับต้องได้สำหรับคนที่ไม่เคยเล่นเกม ผมชอบตรงที่ภาคแรกไม่ได้ออกทิศทางเดียวกับเกมมากนัก แต่กลับทำหน้าที่เหมือนบทนำที่บอกว่าโลกนี้มีอะไรบ้าง เหมาะสำหรับคนที่อยากรู้พื้นฐานเรื่องราวก่อนจะกระโดดไปภาคที่เน้นแอคชันหรือภาครีบูตในภายหลัง ความรู้สึกหลังดูภาคแรกมักจะเป็นอยากรู้ต่อว่าสิ่งที่เปิดไว้จะจบอย่างไร

ลำดับเหตุการณ์ของ 'ผีชีวะ' ภาค 1–6 พอเรียบเรียงออกมาก็ชัดเจนว่าเป็นการเล่าเรื่องที่เริ่มจากเหตุการณ์ปิดตายในคฤหาสน์แล้วขยายเป็นการระบาดระดับเมืองและสุดท้ายกลายเป็นวิกฤตระดับโลก 'ผีชีวะ 1' เล่าเหตุการณ์การสืบสวนของหน่วย S.T.A.R.S. ภายในคฤหาสน์ที่เต็มไปด้วยทดลองชีวภาพและไวรัส ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของหายนะ ส่วน 'ผีชีวะ 2' เกิดขึ้นต่อมาที่เมืองแรคคูนซิตี้เมื่อเชื้อแพร่ออกไปจนเกิดการปิดเมือง ฉากในสถานีตำรวจและการช่วยเด็กสาวเป็นเส้นเรื่องสำคัญที่ขยับตัวละครอย่างคล์เอร์และลีออนให้เด่นขึ้น ต่อเนื่องมา 'ผีชีวะ 3: เนเมซิส' เกิดประมาณวันเดียวกับเหตุในภาค 2 แต่โฟกัสที่การหลบหนีของตัวละครหลักจากการล่มสลายของเมืองและการตามล่าของศัตรูตัวเดียวคือเนเมซิส หลังจากเหตุการณ์ในแรคคูน เวลาขยับไปข้างหน้าอีกหลายปีถึง 'ผีชีวะ 4' ที่พาลีออนไปสู้กับปรสิตแบบใหม่ในชนบทยุโรป (มีองค์ประกอบของการลักพาตัวและพิธีกรรมแบบ Las Plagas) ซึ่งเป็นจุดเปลี่ยนอาชีพของลีออน 'ผีชีวะ 5' พาเราขึ้นไปทวีปแอฟริกาเพื่อต่อสู้กับแผนขององค์กรที่ต้องการใช้อาวุธชีวภาพระดับชาติและมีฉากการปะทะกับอดีตผู้บงการหลักที่กลายเป็นภัยคุกคามใหญ่ ส่วน 'ผีชีวะ 6' ขยายขอบเขตเป็นการระบาดกระจายทั่วโลกและเล่าเรื่องผ่านหลายมุมมองพร้อมกัน ทำให้ภาพรวมจากคฤหาสน์เล็กๆ ขยายเป็นความวุ่นวายระดับโลกจนจบภาคหลักนี้ ฉันมองว่าสำหรับคนที่อยากเข้าใจเรื่องราว ควรเล่นตามลำดับ 1 → 2/3 (สองกับสามพาดพิงกัน) → 4 → 5 → 6 เพราะจะเห็นพัฒนาการของไวรัส ตัวละคร และแรงผลักดันของวายร้ายชัดเจนขึ้น