ผีชีวะมีกี่ภาคและภาคไหนแฟนๆชื่นชอบที่สุด

เริ่มจากภาพรวมของเวอร์ชันภาพยนตร์แบบคนแสดงก่อนก็ได้ — ฝั่งนี้มีทั้งหมดหกภาคหลักที่คนพูดถึงกันบ่อย ๆ และเรื่องราวเดินตามเส้นทางตัวละครคนเดียวกันแบบต่อเนื่อง ฉันค่อนข้างยึดตามลำดับออกฉายคือ 'Resident Evil' (2002), 'Resident Evil: Apocalypse' (2004), 'Resident Evil: Extinction' (2007), 'Resident Evil: Afterlife' (2010), 'Resident Evil: Retribution' (2012) และปิดท้ายด้วย 'Resident Evil: The Final Chapter' (2016) ซึ่งเป็นชุดที่เน้นแอ็กชันและตัวเอก Alice เป็นแกนหลัก ฉันมองว่ามือใหม่ถ้าจะดูหนังคนแสดง ควรเริ่มจากภาคแรกตามลำดับออกฉาย เพราะหนังสร้างคาแรกเตอร์ พื้นที่โลก และจังหวะของซีรีส์ได้ชัดเจน การดูจากภาคแรกทำให้ไม่สับสนกับความเปลี่ยนแปลงของโทนและเทคโนโลยีที่ใส่เข้ามาทีหลัง ถ้าอยากข้ามไปเจอฉากไคลแมกซ์เยอะ ๆ ก็อาจลองเริ่มตรงกลาง แต่จะเสียเรื่องราวเชิงตัวละครไปพอสมควร โดยรวม ฝั่งหนังคนแสดงเป็นทางเลือกที่สนุกถ้าชอบแอ็กชันผสมซอมบี้และฉากมัน ๆ แล้วก็มีสไตล์แตกต่างจากต้นฉบับเกมอยู่พอสมควร — ถึงจะไม่เหมาะกับคนที่ต้องการความจงรักภักดีต่อเนื้อหาเกมต้นฉบับ แต่ก็เป็นประสบการณ์ที่ดูเพลินถ้าอยากเริ่มจากเรื่องง่าย ๆ และต่อเนื่อง

ย้อนกลับไปสมัยที่หนังซอมบี้ยังไม่ถูกทำซ้ำจนเกินไป ทำให้ผมรู้สึกตื่นเต้นกับการเปิดตัวของแฟรนไชส์นี้มาก แฟรนไชส์ภาพยนตร์ชุดหลักที่นำแสดงโดยนักแสดงคนเดียวกันมีทั้งหมดหกภาค ได้แก่ 'Resident Evil' (2002), 'Resident Evil: Apocalypse' (2004), 'Resident Evil: Extinction' (2007), 'Resident Evil: Afterlife' (2010), 'Resident Evil: Retribution' (2012) และ 'Resident Evil: The Final Chapter' (2016) การดูแต่ละภาครู้สึกเหมือนการเดินทางจากห้องทดลองใต้ดินไปสู่สนามรบร้างในทะเลทราย ซึ่งฉันมักจะจดจำฉากแอ็กชันและการออกแบบมอนสเตอร์ได้อย่างชัดเจน มุมมองส่วนตัวของผมคือภาคต้นๆ ให้ความรู้สึกสยองขวัญมากกว่า ขณะที่ภาคหลังๆ จะเน้นฉากบู๊และสเกลที่ใหญ่ขึ้น ทำให้แฟนที่ชอบบรรยากาศเกมต้นฉบับอาจรู้สึกต่างกัน แต่ก็สนุกในแบบของมันเอง เหมือนกับการเห็นโลกที่ค่อยๆ ขยายและเปลี่ยนรูป นี่คือชุดภาพยนตร์หลักที่หลายคนนึกถึงเมื่อพูดถึง 'ผีชีวะ' เวอร์ชันภาพยนตร์

เราโตมากับหนังชุดแอ็กชัน-สยองขวัญของ 'Resident Evil' ฉบับไลฟ์แอ็กชัน ซึ่งถ้านับเฉพาะชุดเดิมที่เริ่มต้นในปี 2002 จะมีทั้งหมดหกภาคต่อเนื่องกัน ได้แก่ 'Resident Evil' (2002), 'Resident Evil: Apocalypse' (2004), 'Resident Evil: Extinction' (2007), 'Resident Evil: Afterlife' (2010), 'Resident Evil: Retribution' (2012) และ 'Resident Evil: The Final Chapter' (2016) โดยทั้งหกภาคนี้สร้างเรื่องราวต่อกันเป็นซีรีส์ของตัวเองที่เน้นตัวละครใหม่ชื่ออลิซเป็นแกนกลาง มุมมองส่วนตัวคือหนังชุดนี้แม้จะหยิบองค์ประกอบจากเกมต้นฉบับ เช่น บริษัทอัมเบรลลา เหตุการณ์ที่มีการระบาด และการเอาตัวรอดในเมืองร้าง แต่วิธีเล่าและโทนมักเป็นงานบล็อกบัสเตอร์ที่ปรับแต่งเรื่องราวค่อนข้างอิสระจากเกมมากกว่าจะดัดแปลงตรงๆ ฉะนั้นถามว่า "ภาคไหนเกี่ยวข้องกับเกมต้นฉบับ" ตรงๆ แล้ว ภาคในชุดไลฟ์แอ็กชันดั้งเดิมนั้นใช้แรงบันดาลใจจากเกมเป็นหลักมากกว่าจะเป็นการเล่าเรื่องเกมแบบตรงไปตรงมา ท้ายที่สุดผมมองว่าชุดนี้มีคุณค่าทางความบันเทิงในแบบของมันเอง แต่ถาต้องการความเชื่อมโยงกับพล็อตและตัวละครในเกมจริงจัง ยังควรหาผลงานอื่นที่ยึดโยงกับตัวเกมโดยตรงมากกว่า

แฟรนไชส์นี้ยาวจนรู้สึกเหมือนเป็นจักรวาลอีกใบหนึ่งเลยล่ะ พอจะนับจริง ๆ ผมมักเริ่มจากชุดภาพยนตร์ไลฟ์แอ็กชันชุดแรกก่อน ซึ่งมีสามภาคเปิดที่สร้างความคุ้นเคยให้คนดูหลายคน ได้แก่ 'Resident Evil' (2002), 'Resident Evil: Apocalypse' (2004) และ 'Resident Evil: Extinction' (2007) นับรวมแล้วชุดไลฟ์แอ็กชันเดิมมีทั้งหมดเจ็ดภาค เมื่อรวมภาคต่อที่ออกมาในปีหลัง ๆ ด้วย ทำให้ภาพรวมของภาพยนตร์แบบแผ่นฟอร์มยาวมีตัวเลขที่ไม่ใช่แค่สาม การนับโดยรวมถ้านับทั้งภาพยนตร์ไลฟ์แอ็กชัน ภาพยนตร์อนิเมชันแบบฟูลเลงธ์ และซีรีส์ทั้งสตรีมมิงและอนิเมะ จะได้จำนวนรวมประมาณสิบสองภาค ซึ่งหมายรวมถึงฟิล์มรีบูตและงานอนิเมะแยกประเภทด้วย นี่เป็นวิธีมองที่ค่อนข้างตรงไปตรงมาถ้าอยากให้ได้จำนวนที่ครอบคลุมทุกสื่อ

แฟรนไชส์ 'Resident Evil' ที่คนไทยคุ้นเคยในชื่อ 'ผีชีวะ' มีเกมซีรีส์หลักทั้งหมด 8 ภาค (เริ่มจากภาคแรกจนถึง 'Resident Evil Village') และยังมีภาคเสริมกับรีมาสเตอร์อีกหลายชิ้น ซึ่งทำให้เรื่องราวขยายออกไปในมุมต่าง ๆ ได้อย่างน่าสนใจ ผมมองว่าจังหวะหลักของซีรีส์คือการเปลี่ยนผ่านจากเกมสยองขวัญมุมมองกล้องนิ่งในภาคแรก ไปสู่การผสมแอ็กชันหนักในบางภาค และกลับมาสยองแบบอินดี้ในภาคที่เป็นมุมมองบุคคลที่หนึ่ง เช่น 'Resident Evil 4' ที่พลิกโฉมด้วยการเน้นการปรับเป้าสู้และระบบยิงแบบใหม่ ขณะที่ 'Resident Evil 7' พาผมกลับสู่ความอึดอัด ตึงเครียดด้วยบรรยากาศบ้านร้างแบบอินดี้ ตัวละครหลักที่เป็นแกนของเรื่องตลอดหลายภาคได้แก่ Chris Redfield, Jill Valentine, Leon S. Kennedy, Claire Redfield, Ada Wong และ Ethan Winters แต่ละคนมีเส้นเรื่องและแรงจูงใจต่างกัน ทำให้ซีรีส์ไม่เคยนิ่งกลางทาง ตัวอย่างเช่น Leon ที่เริ่มจากตำรวจหนุ่มกลายเป็นฮีโร่แนวสงครามชีวะ ส่วน Ethan เข้ามาเติมมิติครอบครัวและความสูญเสียให้ซีรีส์ ผมมักชอบการที่แต่ละภาคไม่เพียงแค่ขยายตำนานไวรัส แต่ยังเล่าเรื่องตัวละครในมุมที่ต่างกัน ซึ่งทำให้การเล่นทั้งชุดรู้สึกครบและคุ้มค่าเสมอ

ฉันชอบตอนที่ความลับเก่าๆ ของโรงเรียนค่อยๆ ถูกคลี่ออกมาใน 'โรงเรียนผีเฮี้ยน' มากที่สุด เพราะตอนนั้นรวมทุกอย่างที่ทำให้แฟนๆ หลงใหลไว้ทั้งความระทึก ความเศร้า และการเปิดเผยช็อตเด็ดที่ไม่คาดคิด ช่วงที่นักเรียนกลุ่มหลักเริ่มเจอหลักฐานชิ้นสำคัญ เช่น สมุดบันทึกเก่าๆ หรือจดหมายที่ซ่อนอยู่ในห้องสมุด เป็นช่วงที่จังหวะเล่าเรื่องเปลี่ยนจากความลึกลับเป็นการต่อสู้ทางอารมณ์ ทุกฉากถูกออกแบบให้คนดูรู้สึกถึงน้ำหนักของอดีตที่กดทับโรงเรียนไว้ ทำให้ฉากที่ดูเหมือนจะเป็นสแตนด์บายกลับกลายเป็นจุดพลิกผันสำคัญจนแฟนๆ ต้องตั้งทฤษฎีกันยาวเหยียดในโซเชียลมีเดีย ฉากประเภทเปิดเผยอดีตของตัวละครครูหรือคนในชุมชนที่เกี่ยวข้องกับวิญญาณถือว่าเป็นอีกหนึ่งเหตุผลที่แฟนๆ ชื่นชอบ เพราะมันเติมเต็มช่องว่างที่เราเห็นมาตั้งแต่ต้น ตอนที่ความสัมพันธ์ระหว่างผู้รอดชีวิตและผู้กระทำผิดถูกเฉลยออกมาดีมาก ทั้งวิธีการเล่าอดีตผ่านภาพแฟลชแบ็ก เสียงพื้นหลังที่เรียบแต่หนักแน่น และมุมกล้องที่เน้นรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ เช่น ลายมือบนกระดาษหรือเงาที่ตกกระทบบนฝาผนัง ฉากพวกนี้ไม่ได้ทำให้ใจเต้นอย่างเดียว แต่ยังทำให้คนดูจับต้องได้ถึงแรงจูงใจและความผิดหวังของตัวละคร ซึ่งเชื่อมโยงกับธีมหลักของเรื่องได้อย่างแนบเนียน บ่อยครั้งตอนที่แฟนๆ ติดใจคือช่วงที่ทั้งความสยองและความอ่อนโยนผสมกันได้อย่างลงตัว เช่น ตอนที่ตัวละครหนึ่งยืนอยู่หน้าห้องเรียนเก่าๆ แล้วเริ่มเล่าเรื่องอดีตต่อหน้าผองเพื่อน ฉากนั้นมักมีทั้งจังหวะหยุด เสียงลมหายใจ เสียงกระซิบ และแสงที่ค่อยๆ ดับลง ซึ่งทำให้ความสยองไม่ได้มาจากจังหวะช็อกเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากการย้อยอดีตกับปัจจุบันจนผลักดันความรู้สึกของผู้ชมให้ไหลตามไปด้วย แฟนๆ ชื่นชอบเพราะได้ทั้งการระทึกและความสะเทือนใจในคราวเดียว นอกจากนั้นยังมีฉากซึ่งเปิดเผยองค์ประกอบปริศนานิดๆ หน่อยๆ ที่แฟนคลับใช้เป็นเบาะแสในการตีความต่อ เช่น วัตถุลึกลับที่ตกค้างในห้องเก็บของ หรือเพลงเก่าที่เปิดขึ้นในฉากสำคัญ ซึ่งทำให้การดูซ้ำสนุกขึ้นมาก โดยรวมแล้วตอนที่แฟนๆ ยกให้เป็นที่สุดไม่ได้ขึ้นอยู่กับการตะโกนหรือจังหวะช็อกเพียงอย่างเดียว แต่เป็นตอนที่รวมทั้งการเปิดเผยปมตัวละคร การเชื่อมโยงอดีตกับปัจจุบัน และการสร้างบรรยากาศที่จับต้องได้พร้อมกัน นั่นทำให้แต่ละคนมีเหตุผลส่วนตัวที่ต่างกัน บางคนชอบเพราะอยากรู้ว่าใครเป็นต้นเหตุ บางคนชอบเพราะได้เห็นตัวละครเติบโตจากความกลัว ส่วนฉันรู้สึกว่าตอนเหล่านี้เป็นหัวใจของเรื่องที่ทำให้ 'โรงเรียนผีเฮี้ยน' อยู่ในความทรงจำของแฟนๆ ได้ยาวนานและพาฉันกลับไปคิดถึงรายละเอียดเล็กๆ ที่ชอบมากที่สุดเมื่อตอนดูจบ

ฉากที่คนไทยยังพูดถึงกันจนเปลี่ยนเป็นมุกในวงเพื่อนคงต้องยกให้ 'ผีชีวะ 2' รุ่นคลาสสิกกับเวอร์ชันรีเมคด้วยกันทั้งคู่ เราไม่สามารถลืมภาพบันไดสถานีตำรวจที่เปื้อนเลือด การเจอ Licker ที่โผล่มาจากเพดานหรือมุมมืดแบบไม่ทันตั้งตัว แล้วก็ Mr. X ที่เดินจ้ำๆ เข้ามาในฉาก ทำให้การสำรวจธรรมดากลายเป็นการเฝ้าระวังของทุกคนในห้องเดียวกัน ฉากเหล่านี้ถูกพูดถึงมากในวงการเกมเมอร์ไทยเพราะมันผสมทั้งความน่ากลัวที่แปลกประหลาดกับจังหวะการบีบคั้นที่ทำให้คนดูอยากกรีดร้องและหัวเราะพร้อมกัน พลังของ 'ผีชีวะ 2' อยู่ที่การออกแบบฉากที่ทำให้ผู้เล่นรู้สึกเปราะบาง ทั้งระบบทรัพยากรที่จำกัดและการจัดแสงเงาทำให้เหตุการณ์ธรรมดาในเกมกลายเป็นหนังสยองขวัญสั้นๆ ในความทรงจำ การเห็นคลิปสตรีมเมอร์ไทยสะดุ้งจนปล่อยเสียงกรีดร้องตอนเจอซอมบี้หรือ Licker จึงกลายเป็นไวรัลและนำไปสู่การคุยกันว่าเกมไหนสยองที่สุด — หลายเสียงยังโหวตให้ภาคนี้อยู่ในอันดับต้นๆ ของรายการพูดคุยตลอดกาล

แฟนๆ สาย 'ผีชีวะ' ที่อยากตามเรื่องราวแบบครบถ้วน น่าจะเลือกเส้นทางการชม/เล่นสองแนวหลัก: เล่นตามลำดับการวางจำหน่าย (release order) หรือเล่นตามลำดับเหตุการณ์ในจักรวาล (chronological order) แต่ละวิธีให้ประสบการณ์ต่างกัน และผมมักบอกเพื่อนๆ ว่าควรตัดสินใจจากเป้าหมายของตัวเอง—อยากสัมผัสการพัฒนาเกมและเซอร์ไพรส์ตามเวลา หรืออยากเข้าใจเส้นเหตุการณ์ของตัวละครแบบแน่นๆ ถ้าชอบความตื่นเต้นและอยากสัมผัสความเปลี่ยนแปลงของเกมตามยุค ผมแนะนำเล่น/ดูตามลำดับการวางจำหน่าย เพราะคุณจะได้เห็นวิวัฒนาการของการเล่าเรื่อง เทคนิคการออกแบบ และบรรยากาศที่เปลี่ยนไป ตัวอย่างการเดินทางแบบนี้คือเริ่มจาก 'Resident Evil' ต้นฉบับหรือถ้าชอบกราฟิกทันสมัยให้เริ่มจาก 'Resident Evil' (Remake), ตามด้วย 'Resident Evil 2' (หรือ 'Resident Evil 2' Remake), แล้ว 'Resident Evil 3'/'Resident Evil 3' Remake, ไล่ไปยัง 'Resident Evil: Code Veronica', 'Resident Evil 4' (และถ้ามี 'Resident Evil 4' Remake ให้เล่นเวอร์ชันใหม่), แล้วต่อด้วย 'Resident Evil: Revelations', 'Resident Evil 5', 'Resident Evil 6', จบด้วย 'Resident Evil 7: Biohazard' และ 'Resident Evil Village' สำหรับแฟนภาพยนตร์ อย่าใช้วิธีนี้ผสมกับหนังชุด live-action ของอาลิซ (Alice) เพราะงานหนังชุดนั้นเป็นคอนติเนวิตี้แยกต่างหาก ถาต้องการความเข้าใจเนื้อเรื่องแบบเชิงเหตุการณ์จริงๆ ให้จัดตามลำดับเวลาในจักรวาล เริ่มจาก 'Resident Evil 0' ซึ่งเป็นพรีเควล ตามด้วยเหตุการณ์ใน 'Resident Evil' ภาคดั้งเดิม (หรือ Remake ถ้าอยากเล่นเวอร์ชันทันสมัย) แล้วต่อด้วย 'Resident Evil 2' และ 'Resident Evil 3' ที่เกิดร่วมช่วงเวลา จากนั้นเป็น 'Resident Evil: Code Veronica' แล้วก้าวไปยัง 'Resident Evil 4' และจังหวะถัดๆ ไปจนถึง 'Resident Evil 5' และ 'Resident Evil 6' สุดท้ายคือการเปลี่ยนโทนมาเป็นมุมมองบุคคลที่หนึ่งใน 'Resident Evil 7: Biohazard' และเหตุการณ์ใน 'Resident Evil Village' ซึ่งเชื่อมโยงกับบรรยากาศสยองรูปแบบใหม่ วิธีนี้ช่วยให้การพล็อตและแรงจูงใจของตัวละครหลักชัดเจนขึ้น แต่บางครั้งอาจทำให้คุณพลาดรสชาติแห่งการค้นพบแบบดั้งเดิม ส่วนหนังและภาพยนตร์แอนิเมชัน ควรแยกเป็นสองเส้นทางชัดเจน: หนังไลฟ์แอ็กชันชุดของผู้กำกับบางคน (ที่มีตัวละคร 'Alice') เป็นจักรวาลแยก ดูเพื่อความบันเทิงแบบแอ็กชันได้เลยโดยไม่ต้องผูกกับพล็อตเกม ขณะที่ภาพยนตร์ CG อย่าง 'Degeneration' 'Damnation' และ 'Vendetta' หรือซีรีส์ CG บางเรื่องเชื่อมโยงกับตัวละครจากเกมมากกว่า ถ้าคุณอยากอินกับตัวละครอย่าง 'Leon' และ 'Claire' ให้จัดตำแหน่งภาพยนตร์เหล่านี้ไว้หลังเกมที่ตัวละครเหล่านั้นมีบทสำคัญ เช่นหลังจากที่เล่น 'Resident Evil 2' และ 'Resident Evil 4' แล้วดู เพื่อรับรู้ความสัมพันธ์และบริบท โดยส่วนตัว ผมมักเลือกผสมวิธี: เริ่มด้วยเวอร์ชันรีเมคของภาคคลาสสิกเพื่อเข้าถึงการเล่นทันสมัย แล้วไล่ตามลำดับเหตุการณ์หลักเพื่อจับใจความตัวละครและเส้นเรื่อง สุดท้ายเติมด้วยแอนิเมชันและหนังแยกคอนติเนวิตี้เป็นของว่างเสริม เป็นการเดินทางที่ทำให้ทั้งความหวาดกลัวและความสนุกทางเนื้อเรื่องลงตัวในแบบที่ผมยังคงรู้สึกตื่นเต้นทุกครั้งเมื่อเปิดเกมหรือกดดูต่อไป

หลายคนมักจะยกฉากการบุก Anteiku ใน 'Tokyo Ghoul √A' เป็นฉากต่อสู้ที่ติดตาที่สุดสำหรับซีซันนั้นเลยทีเดียว สิ่งที่ทำให้ฉากนี้โดดเด่นไม่ใช่แค่การปะทะกันแบบตัวต่อตัว แต่เป็นความรู้สึกของความวุ่นวายและความสูญเสียที่กองทัพทั้งสองฝั่งต้องแบกรับไว้ร่วมกัน ฉากที่บ้านกาแฟกลายเป็นสนามรบ ทำให้ตัวละครที่เรารักต้องตัดสินใจท่ามกลางควันและฝุ่นกระจาย — นี่คือความตึงเครียดที่หลายคนยังพูดถึงกันอยู่ มุมมองส่วนตัวของผมคือฉากนี้ทำงานได้ดีในเชิงอารมณ์; การต่อสู้แต่ละช็อตตั้งคำถามกับขอบเขตของความถูกต้องและความสัมพันธ์ของตัวละคร การเคลื่อนไหวของการต่อสู้ไม่ได้โฟกัสแค่ความรุนแรง แต่ยังชำแหละความสัมพันธ์แบบครอบครัวหน้าเลือด ทำให้ทุกคัทมีน้ำหนัก เช่นตอนที่คนหนึ่งต้องเลือกว่าจะปกป้องหรือถอย — ความตัดสินใจเหล่านั้นคือตัวดึงใจผู้ชมมากกว่าจำนวนคอมโบที่เห็นบนหน้าจอ ท้ายที่สุดฉาก Anteiku ไม่ใช่แค่แอ็กชันที่รวดเร็ว แต่มันเป็นบทที่ย้ำเตือนว่าการต่อสู้ในเรื่องนี้เต็มไปด้วยผลกระทบทางใจและผลลัพธ์ที่ตามมา ซึ่งทำให้ฉากนี้อยู่ในใจแฟนๆ ได้นานกว่าการปะทะทั่วไป

ไม่มีภาพไหนจะติดตาและถูกเล่าซ้ำในวัฒนธรรมป๊อปได้เท่ากับภาพจักรยานลอยข้ามพระจันทร์เต็มดวงจาก 'E.T. เพื่อนรัก' ฉากนี้ทำงานได้ทั้งในระดับภาพและเสียง—แสงเงาของจักรยานสองคนนั่งซ้อน จังหวะดนตรีของ John Williams ที่ยกอารมณ์ขึ้นพรวดเดียว—มันกลายเป็นสัญลักษณ์ของความมหัศจรรย์ในวัยเด็ก ฉันจดจำความตื่นเต้นตอนที่จักรยานค่อยๆ ลอยสูงขึ้น ทุกคนในโรงร้องว้าวพร้อมกัน และในเวลานั้นโลกทั้งใบเหมือนย่อขนาดให้เราสัมผัสการบินได้ด้วยจินตนาการของตัวเอง มันไม่ใช่แค่ทริกพิเศษแต่เป็นการสื่อสารอารมณ์ระหว่างตัวละครกับผู้ชม—ความเป็นไปได้ ความกล้า และมิตรภาพที่พาเราไปไกลกว่าความจริงประจำวัน ฉากนี้ยังถูกล้อเลียน ทำลายและอ้างอิงในหนังหลายเรื่อง แต่พลังดั้งเดิมของมันยังไม่เคยจางหายสำหรับแฟนรุ่นเก่าหรือคนใหม่ที่ค้นพบภาพนี้เป็นครั้งแรก