มีฉบับแปลภาษาอังกฤษของอภิญโญ รู้ธรรม หรือไม่

ตั้งแต่ได้ยินชื่อ 'อภิญโญ รู้ธรรม' ครั้งแรก เราเองก็อยากรู้ว่ามีฉบับแปลเป็นภาษาอังกฤษหรือไม่และจะหาได้จากที่ไหน ปัจจุบันไม่มีรายงานว่ามีฉบับแปลเชิงพาณิชย์ที่ออกตีพิมพ์อย่างเป็นทางการในวงกว้างเหมือนหนังสือธรรมะบางเล่มของพระไทยที่ได้รับการแปลแล้ว การขาดฉบับแปลเต็มเล่มนั้นน่าจะมาจากเหตุผลหลายอย่าง เช่น ขอบเขตผู้สนใจที่เป็นสากลยังค่อนข้างจำกัด หรือเนื้อหาบางส่วนอาจแปลเพื่อใช้ในวงวิชาการหรือกลุ่มปฏิบัติธรรมแบบเฉพาะกิจมากกว่าจะเป็นหนังสือขายทั่วไป

แม้จะไม่มีฉบับแปลเต็ม ๆ แต่เราได้เห็นชิ้นงานที่แปลเป็นภาษาอังกฤษเป็นตอน ๆ หรือสรุปใจความสำคัญในบล็อก บทความทางวิชาการ และเอกสารแจกในชุมชนฝึกปฏิบัติ นอกจากนี้บางมหาวิทยาลัยหรือผู้วิจัยที่สนใจวรรณกรรมและธรรมะไทยอาจมีการแปลย่อหรืออ้างอิงเป็นภาษาอังกฤษในงานวิจัยของพวกเขา ทำให้ยังพออ่านเก็บข้อมูลเชิงเนื้อหาได้แม้จะไม่ใช่ฉบับสมบูรณ์ เหมือนกับกรณีของหนังสือธรรมะบางเล่มที่ไม่ได้แปลทั้งเล่มแต่มีบทแปลหรือการตีความเผยแพร่เป็นภาษาอังกฤษแทน อย่างเช่นความสำเร็จของ 'Teachings of Ajahn Chah' ที่มีการแปลอย่างเป็นระบบก็ทำให้เห็นความต่างในวงการแปลธรรมะระหว่างงานที่แพร่หลายกับงานที่ยังเป็นของท้องถิ่น

มุมมองส่วนตัวคือมันน่าเสียดายที่บางผลงานมีข้อจำกัดด้านการแพร่หลายทางภาษา เพราะเนื้อหาบางตอนมีความลึกซึ้งและคุ้มค่าที่จะเข้าถึงผู้อ่านนอกประเทศไทย แต่ก็นับว่ามีช่องทางให้คนสนใจเข้าถึงสาระสำคัญผ่านบทสรุป บทความเชิงวิชาการ หรือการแปลโดยอาสาสมัคร ถ้าใครสนใจจริง ๆ การติดต่อกับชุมชนผู้ปฏิบัติธรรม สถาบันการศึกษา หรือผู้แปลที่เชี่ยวชาญในงานเผยแผ่ธรรมะอาจช่วยให้เจอส่วนที่แปลแล้วได้ และในแง่หัวใจ เราก็หวังว่าจะมีการแปลฉบับสมบูรณ์ออกมาในอนาคตเพื่อให้เรื่องดี ๆ เข้าถึงผู้คนได้กว้างขึ้น

ลองนึกภาพว่ากำลังเล่าให้เพื่อนต่างชาติฟังเกี่ยวกับ 'อภิญโญ รู้ธรรม' เราจะบอกแบบสั้น ๆ ว่า ณ ขณะนี้ยังไม่มีฉบับแปลอังกฤษที่เป็นฉบับมาตรฐานหรือวางขายทั่วไป แต่มีการแปลเป็นชิ้น ๆ และสรุปความในแหล่งต่าง ๆ ทำให้คนที่ไม่ใช้ภาษาไทยสามารถเข้าใจแก่นเรื่องได้บางส่วน

เราเองมักเห็นงานแปลแบบนี้ถูกเผยแพร่โดยกลุ่มชุมชนธรรมะหรือในคอนเฟอเรนซ์ทางวิชาการที่สนใจพุทธศิลป์และปรัชญาไทย ตัวอย่างองค์กรที่มีงานแปลภาษาอังกฤษเชิงเผยแพร่คือชุมชนที่ดูแลศูนย์ปฏิบัติอย่าง 'Suan Mokkh' ซึ่งแม้จะไม่ใช่แหล่งที่แปลเรื่องนี้โดยตรง แต่ก็เป็นตัวอย่างว่าผลงานธรรมะไทยบางชิ้นสามารถถูกแปลเป็นอังกฤษในรูปแบบที่เข้าถึงได้ หากอยากอ่านเชิงลึกเป็นทางการ อาจต้องรอการแปลฉบับสมบูรณ์หรือหาบทแปลจากงานวิชาการที่อ้างถึงงานชิ้นนั้นโดยเฉพาะ เรารู้สึกว่าสาระสำคัญน่าจะได้รับการเผยแพร่อย่างกว้างขวางยิ่งขึ้นเมื่อมีผู้สนใจร่วมผลักดัน