สมบัติ จันทรวงศ์ ได้แรงบันดาลใจการเขียนจากแหล่งใด

ความทรงจำวัยเด็กของผมมักพาไปยังช่วงค่ำที่ยายเล่านิทานใต้ตะเกียง ซึ่งแหละคือเมล็ดพันธุ์ที่งอกในงานเขียนของ สมบัติ จันทรวงศ์ สำหรับผมแล้วการฟังเรื่องเล่าจากปากผู้เฒ่าผู้แก่ไม่ใช่แค่ความบันเทิง แต่เป็นห้องทดลองทางภาษาและจินตนาการ ที่เห็นความเรียงของเหตุการณ์สามารถยืดหดได้ตามจังหวะการพูด ยายมักผสมตำนานท้องถิ่นกับเรื่องจริงจากประวัติครอบครัว ทำให้ฉากในใจผมเต็มไปด้วยภาพของท้องนา ลมพัดใบข้าว และเงาคนเดินทางกลับบ้าน ฉากพวกนี้สะท้อนกลับมาในงานของสมบัติ ผ่านการใช้คำที่เรียบง่ายแต่มีน้ำหนัก เหมือนผ้าที่ทอด้วยเส้นด้ายชีวิตประจำวัน

การอ่านวรรณกรรมคลาสสิกและยุคใหม่อีกหลายชุดก็เป็นหนึ่งในแรงขับเคลื่อน ผมมองเห็นร่องรอยของโครงเรื่องที่หยิบมาจากมหากาพย์พื้นบ้าน รวมทั้งท่วงทำนองจากกวีนิพนธ์ที่เขาเคยอ่านตั้งแต่อายุยังน้อย ช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อทางสังคมและการเมืองในประเทศยังส่งผลให้เนื้อหามีความกังวลและใส่ใจชะตากรรมของคนธรรมดา การเดินทางเข้าเมืองใหญ่ การเห็นภาพแรงงานย้ายถิ่น และภาพศิลปะพื้นบ้านที่ถูกผสมผสานกับวรรณกรรมเมือง ทำให้สำนวนของสมบัติมีทั้งความเป็นท้องถิ่นและการวิจารณ์สังคมในเวลาเดียวกัน

นอกจากหลากรากเหง้าไทยแล้ว เพลงพื้นบ้าน ภาพยนตร์ไทยยุคเก่า และการพบปะกับนักอ่านหลากรุ่นก็เป็นแรงบันดาลใจสำคัญ งานเขียนบางชิ้นมีลักษณะเหมือนบทเพลงพื้นบ้านที่เดินเรื่องช้า แต่สะสมอารมณ์จนระเบิดตอนท้าย ผมเชื่อว่าเขาไม่ได้ยึดติดกับแบบแผนใดแบบหนึ่ง แต่เลือกหยิบองค์ประกอบที่ทำให้เรื่องเล่าเข้าถึงคนอ่านได้ง่ายและทรงพลัง การสัมผัสความจริงของชีวิตผู้คนในชุมชนท้องถิ่นถือเป็นแก่นที่ทำให้งานของเขามีความจริงใจ และนั่นแหละที่ทำให้ผมยังกลับไปอ่านซ้ำแล้วซ้ำเล่าโดยไม่รู้เบื่อ

การอ่านงานแปลและวรรณกรรมต่างประเทศเคยกระตุกความคิดของผมจนอยากลองเขียนบ้าง ผลงานที่มีโทนแบบมหัศจรรย์ผสมความจริงทำให้ผมเดาได้ว่า สมบัติ จันทรวงศ์อาจได้รับแรงบันดาลใจจากสไตล์ที่ละเมียดละไม เช่นการใส่องค์ประกอบเชิงสัญลักษณ์และมิติความฝันเข้าไปในฉากชีวิตประจำวัน เหตุการณ์เล็ก ๆ จะถูกขยายให้มีความหมายมากกว่าที่ตาเห็น และฉากธรรมชาติถูกเล่าอย่างมีจังหวะดนตรี ในมุมมองของผม งานแปลคลาสสิกอย่าง 'One Hundred Years of Solitude' หรือหนังสือที่มีมุมมองเชิงสังคมอย่าง '1984' เคยเป็นหมุดหมายที่ชวนให้คิดว่าการผสมผสานระหว่างเรื่องเล่าท้องถิ่นและแนวคิดสากลสามารถสร้างพลังการสื่อสารได้

ผมยังคิดอีกว่าสื่อภาพอย่างภาพยนตร์และภาพถ่ายช่วยให้การบรรยายของสมบัติมีความคมชัดมากขึ้น การวางเฟรมฉาก การสร้างมู้ดด้วยแสงเงา และการจับภาพอารมณ์ของตัวละครช่วยให้บทประพันธ์มีมิติที่อ่านแล้วเห็นเป็นภาพ ผมเองมักนึกถึงซีนสั้น ๆ ที่หยุดเวลาในภาพยนตร์แล้วดัดแปลงเป็นประโยคสั้นๆ ที่มีพลัง การได้เห็นการทำงานของศิลปินหลายแขนงจึงทำให้แนวทางการเขียนไม่อยู่ในกรอบเดียว และนั่นทำให้ผมรู้สึกว่างานของเขาเดินได้ทั้งทางเรียบง่ายและทางซับซ้อนในเวลาเดียวกัน ยังคงติดตามและเรียนรู้จากการผสมผสานนี้อยู่เสมอ